Difference between revisions 951701 and 952438 on jvwiki

'''Dhialèk Pekalongan''' iku kalebu dhialèk [[basa Jawa]] sing dipituturake ing pesisir lor tanah jawa, tlatah [[Jawa Tengah]] utamane ing Kotamadya/ [[Kabupatèn Pekalongan]]. Senadyan ana ing Jawa Tengah dialek Pekalongan beda karo daerah pesisir Jawa liyane, umpamane [[Kabupatèn Tegal|Tegal]], Welèri/[[Kabupatèn Kendhal|Kendhal]], [[Kabupatèn Semarang|Semarang]]. Jaman saiki akeh para piyayi Pekalongan kang duwé pakaryan dadi Juragan [[batik]], tenun lan tèkstil lan tansah mi(contracted; show full)
 Ana ing tlatah Jakarta saiki , ana tlatah kang dijenengi  "Matraman" , dadi pratanda menawa prajurti Mataram , Bahurakso sak andahane nate cumondok ana tlatah Matraman mau ( Matraman kuwi soko tembung Mataram-an, kang duwe teges , cumondhoke prajurit saka praja Mataram  )..
Jaka Bahu kang nampa kalah tanding yudha , banjur bali liwat segara pesisir lor tanah jawa . Ana ing sawijining papan alas Gambiran ( merga ana k
onoana akeh wit Gambir ).. panggonane ana sisih wetan-e Cirebon , Jaka Bahu mandeg ana konoana , lan sabanjure ana ing papan kuwi dewekne mandeg tapa nGalong ( kaya Kalong , sirah nang ngisor lan sukune nang nduwur , ana in alas Gambiran mau ) .
Anane kadadeyan mau , ing tembe tlatah kang kalebu ana praja mataram kanthi jeneng "Pengangsalan" kuwi ,( bab mau kasebut ana ing Babad tanah jawi ) ing tembe dijenengi "Pekalongan" ..

Ana ing Abad 15-17 Masehi , Pekalongan kang kalebu tlatah lan kuasane  praja Mataram lan migunakake Basa Jawa Mataraman , dadi awal mulane basa Pekalongan ora rubeda karo basa Jawi kang dipiguanaake ing tlatah praja Kasultanan Mataram . Ananging ana ing sakterusing jaman , basa dhialek [basa Jawa] utamane dialek Pekalongan wiwit katon ana bedhane kasebab ana gegayutane karo budaya lan sesambungan marang liyan . Basa/Dialek Pekalongan baku jaman semonoana mau wis ora dianggo maneh onoana ing dialek Pekalongan jaman saiki.

==Ciri-ciri==
Ujud dialek Pekalongan kalebu basa "antara" kang dipigunakake antara tlatah Tegal (sisih kulon) ,Weleri (sisih wetan) lan daerah Pagunungan Kendheng ( sisih kidul). kalebu basa sing prasaja nanging "komunikatif" lan bisa gampang disianoni lan dipigunaake.

Dialek mau pencèné dadi lan ciri "khas" - é wong pekalongan , rikala ana ing manca umpamane , lan ana patemon , mula bakal bisa dimangerteni manawa piyantun kuwi asal muasale saka pekalongan merga saka dialek lan anggone wicara.

Kanggoné para priyayi Jogya/Solo kang dialek-é dadi pangandikan baku ing tanah jawa , dialek Pekalongan kalebu kasar lan angel dimangerteni. Kanggone piyayi Tegal kalebu dialek kang padha derajate nanging angel dimangerteni bebasan sinigar padha rupane jiniwit bedha rasane.lamun wayang iku wujude Kresna lan Harjuna.Ana kang pada lan bisa dimangerteni uga ana kangora dimangerteni.

Dialek Tegal akeh nganggo istilah : Bae, nyong, manjing, koyo kuwe,.. kanthi diucapake medhok tegese pangucape kanthi kandhel neng lambe lan tenggorokan . semonoana ugo dialek Pekalongan padha nanging diucapake ora kanthi "datar" ing pangucap .

Umpamaing dialek Pekalongan kosakata mau dipigunaake neng Tegal lan padha tegese ,Conto Bae , nyong ,Iyya , 
Sing Beda ; Kepriye dadi Kepriben ( Kepiye ), mlebu dadi manjing,
Kowe dadi Rika , lan sapunggalane.              

Dialek Pekalongan kang baku lan mung ana ing Pekalungan yokuwi  pangucap2 kang nganggo akhiran :"Si" ,"Ra","Po'o","Ha'ah pok", "lha", "Ye" "be""ke". kang dadi paneges kosakata.

Contone :"mBok aja kaya kuwe Sii" Tegese " mbok aja ngonoana"
         "Iki bae Raa" tegese " iki wae yo "
         "Lha Ke Raa .." tegese "Lho kok ngonoana"
         " Ha'ah pok Yee" , tegese "iya apa ?"
         " Lha nyong be gelem " , Aku uga gelem wae.

anane "kosakata" liyane kang di enggo sub ukara :

"Kokuwe" tegese "Koyokuwe", 
"Tak nDangka'i" tegese "tak kiro". 
"Jebhul no'o" tegese "jebhul". 
"lha mbuh" tegese " yo embuh", 
"Ora dermoho" tegese "ora sengaja". 
"Wegah ah" tegese "moh". 
"Nghang priye" tegese "kepiye", 
"Di Bya bae ra" tegese " diadepi wae", 
lan sish akeh liyane ..
"Lha kowe pak ring ndi si ??.." ( kowe arep menyang endi ??). 
"Yo wis kokuwe Po'o ra". ( Yo wis ngonoana yo ora opo-opo). 
"tak ndangka'i lanang jebulno'o wadhok" ( tak kiro lanang jebhul wedhok). 
" Turnok-o ke ora gelem kok dipeksa" ( sak jane ra gelem ning di peksa )
"Rahat-e pok yee " wah nikmat banget..
"Kowe ngranapi apa ora ?" ,tegese "kowe melu ngarakke apa ora ?"
 
Kanggone wong kang ana ing pinggiran ana dialek kang kalebu kasar.. ananging kanggone tlatah mau wis dadi bab kang biasa lan ora njengkelake lan dilebokke neng ati :

" Raimu ora tahu katok .nang ndi bae ?  !!"
 ( Rai-mu tegese rupa/ dapur mu ..tegese "neng ndi wae kok ora ketok" 
" Karang Raimu !!" nendakake olehe nesu > Dasar ( dapur) mu !"
"Strombakane .. logok !! - tegese nesu tenan,tegese kasar banget
lan artine ora ana , nandaake piyantun kang wis muntap ing penggalih kang paling duwur.
"Karang Cemet!! " .. " Dasar kowe Celeng mencret!"..

Cedak budayane wong Pekalongan karo budaya Arab lan Cina nambahi kosakata lan dialek ing Pekalongan, umpamane :

soko konco2 Arab
Wallahi temenan Po'o nyong ra ngapusi yee,yakin .. ( Demi Allah aku ora ngapusi,yakin tenan ) 
Ya Allah ..ke ra mosok ra percoyo si ( Ya Allah , kok nggak percaya amat sih ) -- arab.  

Soko konco2 Pecinan
lhe guwe Bah cilik Congkle ( dewekne anak-e Cong Lee ).--Cina. 
Biasa-ne para keturunan cina biasane uga dicampu nganggo basa Indonesia, umpamane :

Lha tadi sudah tak "bilangke" tapi "ndak ngerti" yo wis ...( Mau wis tak kandhakke marang dewekne nanging ora ngerti yo wis ..) 
mBok "diambilke" ( tulong jupokna) 
Lha hargane belon dapet raa Bu ,dari sanane segitu 
(Regane durung nyandhak Bu , saka kana semonoana ).

Sekitar Pekalongan
Ing nduwur Iku kabeh dialek ana ing njero kutha Pekalongan. Rada minggir soko tlatah kutha, ana beda-ne sithik ..anggone pangucap. Akeh huruf vokal/konsonan kang diucapake kanthi medhok..kanthi tambahan. "huruf h ing pangucap". umpama : tembung

Ana meneh dialek kang nyedhaki tegal ;

"banyu" diucapake "benhyu". 
(contracted; show full)
Akeh piyantun2 teka saka manca utawa jawi tengah umpamane kang maune basane alus lan priyayi, sakwise bebarengan ana ing pekalongan malah luwih mathuk nganggo dialek pekalongan ini.
Umpamane : piyayi saka Parakan temanggung kang teka nganggo dialek basa Parakan " Arep nyang ndi Wi ( Wiadi )? nganggo nada-ne duwur !!
sakwise nyawiji puluhan tahun lan duwe kenyo nikah lan duwe anak karo kenyo pekalongan asli , dialek -e dadi Beda 
" Lha Pak ring ndi Wik ? " Kowe arep nyang endi Wiyadi ??..


⏎
⏎
[[Kategori:Dhialèk basa Jawa|Pekalongan]]