Difference between revisions 1008101 and 1008103 on mrwiki

{{माहितीचौकट साहित्यिक
| नाव = अ‍ॅन फ्रॅंक
| चित्र = Anne Frank.jpg
| चित्र_रूदी = 200px
| चित्र_शीर्षक = मे, इ.स. १९४२मधील अ‍ॅन फ्रॅंक
| जन्म_नाव = ॲनीस मारी फ्रॅंक (Annelies Marie Frank)
| जन्म_दिनांक = {{birth date|df=yes|1929|6|12}}
| जन्म_स्थान = [[फ्रांकफुर्ट|फ्रांकफुर्ट आम माइन]], [[वायमार प्रजासत्ताक]], [[जर्मनी]]
(contracted; show full)

== सुरुवातीचे दिवस ==
[[File:AnneFrankMerwedeplein.jpg|thumb|alt=A four story, brick apartment block showing the building's facade, with several windows and an internal staircase leading into the block.|इ.स. १९३४ ते इ.स. १९४२ पर्यंत फ्रॅंक कुटुंब राहत असलेली इमारत.]]
अ‍ॅन फ्रॅंकचा जन्म १२ जून इ.स.१९२९ रोजी [[फ्रॅंकफर्ट]], जर्मनी येथे झाला. ती [[ऑटो फ्रॅंक]]({{lang-en|Otto Frank}}; इ.स. १८८९ - इ.स. १९८०) व [[
एईडिथ फ्रॅंक|एईडिथ फ्रॅंक-हॉलंडर]] ({{lang-en|Edith Frank-Holländer}}; इ.स. १९०० - इ.स. १९४५) यांची धाकटी मुलगी होती. तिच्या मोठ्या बहिणीचे नाव [[मर्गो फ्रॅंक]] ({{lang-en|Margot Frank}}; इ.स. १९२६ - इ.स. १९४५) होते. फ्रॅंक कुटुंब पुरोगामी विचारसरणीचे होते, ते ज्यूधर्माचे सर्व सण व रिवाज मानत नसत. ते राहत असलेल्या फ्रॅंकफर्टच्या भागात अनेक ज्यूधर्मीय व इतर धर्माचे लोक एकत्र राहत. एईडिथ जास्त श्रद्धाळू पालक होती तर ऑटो यांना विद्वत्प्रचूर<ref group="श">विद्वत्प्रचूर - ({{lang-en|scholarly}} - स्कॉलरली</ref> गोष्टींमध्ये जास्त रस होता. त्यांच्याजवळ अनेक विषयांवरील पुस्तकांचा संग्रह होता. दोन्ही पालकांनी मुलींना लेखन-वाचन करण्यास प्रोत्साहन दिले.

१३ मार्च इ.स. १९३३ मध्ये फ्रॅंकफर्ट नगरपालिकेच्या निवडणुका झाल्या. त्या [[ॲडॉल्फ हिटलर]]च्या [[नाझी पक्ष|नाझी पक्षाचा]] विजय झाला. ज्यूविरोधी मोर्चे लगेचच चालू झाले. या वातावरणात आपण जर्मनीतच राहिलो तर आपले काय होईल याची भिती फ्रॅंक कुटुंबाला वाटू लागली. नंतर त्याच वर्षी एईडिथ मुलींना घेऊन एईडिथची आई रोझा हॉलंडर हिच्याकडे [[आखेन]] येथे राहण्यास गेली. ऑटो फ्रॅंक फ्रॅंकफर्टमध्येच राहिले. नंतर त्यांना अ‍ॅम्स्टरडॅममध्ये आपली कंपनी काढण्याचा एक प्रस्त्वाव मिळाला. त्यामुळे व्यवसायाची घडी नीट बसविण्यासाठी व कुटुंबाच्या राहण्याची व्यवस्था करण्यासाठी ते अ‍ॅम्स्टरडॅमला गेले. इ.स. १९३३ ते इ.स. १९३९च्या काळात सुमारे ३ लाख लोक जर्मनी सोडून निघून गेले.

ऑटो फ्रॅंक यांनी ''ओपेक्टा वर्क्स'' कंपनीत काम सुरू केले. त्यांची कंपनी पेक्टिन नावाचा फळांचा अर्क विकत असे. त्यांनी अ‍ॅम्स्टरडॅममधील ''मेरवेडेप्लेइन'' (({{lang-en|Merwedeplein}} - मेरवेडे चौक) येथे घर घेतले. इ.स. १९३४ च्या फेब्रुवारी महिन्यात मुली व एईडिथ अ‍ॅम्स्टरडॅमला आले. त्यांनी मर्गोला सार्वजनिक शाळेत दाखल केले आणि अ‍ॅनला मॉंटेसरी शाळेत घातले. मर्गोला गणितात रस होता तर अ‍ॅनला लेखन आणि वाचनात. त्या काळातील अ‍ॅनची मैत्रीण [[हन्नेली गोस्लर]] अ‍ॅनबद्दल सांगते की, अ‍ॅन नेहमी काहीतरी लिहित असे मात्र ते हाताने लपवून ठेवत असे व त्याबद्दल बोलत नसे. त्या दोघी बहिणी एकमेकांपासून खूप वेगळ्या होत्या. मर्गो सुसंकृत, अबोल आणि अभ्यासू होती तर अ‍ॅन स्पष्टवक्ती, उत्साही आणि बहिर्मुख होती.

इ.स. १९३८ मध्ये फ्रॅंकने ''पेक्टाकॉन'' नावाची दुसरी कंपनी सुरू केली. ही कंपनी औषधी वनस्पती, पिकलिंग साल्ट{{मराठी शब्द सुचवा}} आणि मसाल्याच्या पदार्थांची घाउक विक्री करत असे. मसाल्याच्या पदार्थांचा जाणकार म्हणून ऑटोने [[हर्मन व्हान पेल्स]] याला कंपनीत नौकरी दिली होती. तोसुद्धा जन्माने ज्यू होता व जर्मनीतील [[ओस्नाब्रुक]] येथून आपल्या कुटुंबासोबत पळून आला होता. इ.स. १९३९ मध्ये एईडिथची आईपण त्यांच्यासोबत राहायला आली व जानेवारी, इ.स. १९४२मधील तिच्या मृत्यूपर्यंत ती तिथेच होती.

मे, इ.स. १९४०मध्ये जर्मनीने नेदरलॅंड्सवर हल्ला केला व नेदरलॅंड्स पादांकृत केले. नवीन सरकारने अनेक भेदभावपूर्ण कायदे लागू करून ज्यूंचे छळ करणे चालू केले. त्यांना नावनोंदणी करणे बंधनकारक केले तसेच ज्यूंचे वांशिक विभक्तीकरण<ref group="श">[[वांशिक विभक्तीकरण]] - ({{lang-en|Racial segregation}} - रेशियल सेग्रीगेशन) - वंशानुसार लोकांचे विभाजन करणे.</ref> केले. फ्रॅंक बहिणींची शाळेत प्रगती होत ह(contracted; show full)

== छळछावणीत रवानगी व मृत्यू ==

३ सप्टेंबर, इ.स. १९४४ रोजी त्यांना वेस्टरबॉर्कवरून [[आउश्वित्झ छळछावणी]]त पाटविण्यात आले. वेस्टरबॉर्कवरून आउश्वित्झला गेलेला तो शेवटचा गट होता. तीन दिवसांच्या प्रवासानंतर ते आउश्वित्झला पोहोचले. त्याच्या रेल्वेत मर्गो व अ‍ॅनची अ‍ॅम्स्टरडॅमच्या ज्यूइश लाएसियममधील मैत्रिण [[ब्लोइम एव्हर्स-एम्देन]] हीपण होती. <!--{{sfn|Morine|2007}} --> ब्लोइमला ते अनेकदा आउश्वित्झमध्ये दिसत <!-- {{sfn|Bigsby|2006|p=235}} --> आणि तिच्या 
एईडिथ, मर्गो व अ‍ॅनबद्दलच्या आठवणी इ.स. १९८८मधील माहितीपट "अ‍ॅन फ्रॅंकचे शेवटचे सात महिने" ({{lang-en|The Last Seven Months of Anne Frank}} दिग्दर्शक : विली लिंडवर) व इ.स. १९९५मधील बी.बी.सी. माहितीपट "आठवणीतील अ‍ॅन फ्रॅंक" ({{lang-en|Anne Frank Remembered}}) यात चित्रित केल्या गेल्या आहेत. <!--{{sfn|Enzer|Solotaroff-Enzer|1999|p=176}} {{sfn|Laeredt|1995}} -->

(contracted; show full)ध्ये झोपावे लागे. काही प्रत्यक्षदर्शींना अ‍ॅन अलिप्त व दुःखी दिसली, तर इतरांना ती धैर्यशील बनली होती असे वाटले. तिच्या लाघवी व आत्मविश्वासपूर्ण स्वभावामुळे तिला अनेकदा राशनामध्ये तिच्यासाठी व तिच्या आई-बहिणीसाठी जादा ब्रेड मिळत असे. छावणीत अनेक रोग पसरत आणि काही काळातच अ‍ॅनच्या त्वचेवर खरूज<ref group="श">खरूज - ({{lang-en|scabies}} - स्केबीज) - पुरळे येणे</ref> उगवले. त्यामुळे फ्रॅंक बहिणींना छावणीतल्या रुग्णालयात टाकण्यात आले. मात्र रुग्णालय नेहमी अंधारे व उंदरांनी भरलेले होते. इकडे 
एईडिथने खाणे बंद केले व तिच्या हिश्श्याचे ब्रेड ती अ‍ॅन व मर्गोला रुग्णालयाच्या भिंतीखालील छिद्रातून देऊ लागली.<!-- {{sfn|Müller|1999|pp=248–251}} -->

[[File:Anne frank memorial bergen belsen.jpg|thumb|alt=A Memorial for Margot and Anne Frank shows a Star of David and the full names and birthdates and year of death of each of the sisters, in white lettering on a large black stone. The stone sits alone in a grassy field, and the ground beneath the stone is covered with floral tributes and photographs of Anne Frank|मर्गो व अ‍ॅनचे [[बर्गन-बेलसन छळछावणी]]च्या जागेवरील स्मारक. सोबत अ‍ॅनची छायाचित्रे.]]

ऑक्टोबर, इ.स. १९४४ मध्ये एईडिथ, अ‍ॅन व मर्गोला [[उप्पर सिलेसिआ|उप्पर सिलेसिआतील]] लिबौ अर्बैत्सलेगर({{lang-de|Arbeitslager}}) श्रमछावणीत<ref group="श">श्रमछावणी - ({{lang-en|labor camp}} - लेबर कॅम्प)</ref> पाठविण्यात येणार होते. मात्र अ‍ॅनच्या अंगावर खरूज झालेले असल्यामुळे तिचे तिकडे जाणे रद्द केले गेले. एईडिथ व मर्गो यांनीसुद्धा अ‍ॅनसोबतच राहणे स्विकारले. ब्लोइम मात्र त्यांच्याशिवाय तिकडे गेली. <!--{{sfn|Laeredt|1995}} -->

२८ ऑक्टोबरला [[बर्गन-बेलसन छळछावणी]]त नेण्यासाठी बायकांची निवड चालू केली गेली. आठ हजाराहून अधिक स्त्रियांना तिकडे पाठवले गेले. त्यात अ‍ॅन, मर्गो व ऑगस्टे व्हान पेल्सचा समावेश होता. पण एईडिथला मागेच ठेवण्यात आले आणि जानेवारी, इ.स. १९४५मध्ये ती उपासमारीने मरण पावली. <!-- {{sfn|Müller|1999|p=252}} --> तिकडे बर्गन-बेलसन छळछावणीत येणाऱ्या कैद्यांना सामावण्यासाठी तंबू ठोकण्यात आले होते. कैद्यांची गर्दी वाढल्यामुळे तिथे रोगराईने मरण पावणाऱ्यांची संख्या वेगाने वाढू लागली. अ‍ॅनची तिथे तिच्या दोन जुन्या मैत्रिणी, [[हनेली गोस्लर]] व [[नानेट ब्लित्झ]] यांच्याशी ओझरती भेट घडली. त्यांना छावणीच्या दुसऱ्या भागात ठेवले होते. त्या दोघीही छावणीतून जिवंत परतल्या. छावणीच्या कुंपणापलिकडून अ‍ॅनशी झालेले थो(contracted; show full)

ऑटो फ्रॅंक आउश्वित्झच्या कैदेतून बचावले. अ‍ॅम्स्टरडॅमला परल्यावर जान व मीप खीसने त्यांना आपल्या घरी ठेवून घेतले. त्यांनी आपल्या परिवाराला हुडकण्याचा प्रयत्न चालू केला. त्यांना कळाले की त्यांची पत्नी, 
एईडिथ, आउश्वित्झमध्येच मरण पावली आहे. पण त्यांना मनोमन वाटत होते की, त्यांच्या मुली वाचल्या असाव्यात. पण काही अठवड्यांनंतर त्यांना कळाले की, अ‍ॅन व मर्गोही बर्गन-बेलसन छावणीत मरण पावल्या आहेत. अ‍ॅनच्या मैत्रिणींबद्दल माहिती काढण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला तेव्हा त्यांना कळाले की, तिच्या अनेक मैत्रिणींनाही मारून टाकण्यात आले आहे. [[सुझान लेडरमन|सुझान ''सान्ने'' लेडरमन]], जिचा अ‍ॅनच्या दैनंदिनीत अनेकदा उल्लेख होता, तिला, तिच्या आई-वडिलांसोबत विषारी वायूच्या कोठडीत मारण्यात आले होते. तिची मोठी बहीण, बार्बरा, जी मर्गोची जवळची मैत्रीण होती, मात्र यातून वाचली होती. <!-- {{sfn|Lee|2000|pp=211–212}} --> इ.स. १९३०च्या दशकातच जर्मनी सोडून इंग्लंड, स्वित्झरलॅंड व अमेरिकेला गेलेल्या अ‍ॅन व मर्गोच्या काही मैत्रिणी तसेच ऑटो व एईडिथची माहेरची लोकं मात्र यातून बचावले.

== पारिभाषिक शब्दसूची ==
{{संदर्भयादी|2|group="श"}}

== तळटीपा ==
{{संदर्भयादी|group="टीप"}} 

(contracted; show full)[[tl:Anne Frank]]
[[tr:Anne Frank]]
[[uk:Анна Франк]]
[[vec:Ana Frank]]
[[vi:Anne Frank]]
[[wa:Anne Frank]]
[[war:Anne Frank]]
[[zh:安妮·弗蘭克]]