Difference between revisions 302217 and 315247 on newiki

< previous diff
next diff >
अस्ट्रेलियाको इतिहास
{{Orphan|date=सेप्टेम्बर २०१२}}

{{सफाई|date=अगस्त २०१२}}
{{अनुवादित हिन्दी}}
'''अस्ट्रेलियाको  इतिहास'''  कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलिया र यसबाटभन्दा पूर्वका मूल-निवासी तथा औपनिवेशिक समाजहरुका क्षेत्र र मानिसहरुका इतिहासलाई संन्दर्भित गर्दछ। यस्तो मानिन्छ कि अस्ट्रेलियाको मुख्य भूमिमा अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको  पहिलो पल्ट आगमन लगभग 40,000 देखि 60,000४०,००० देखि ६०,००० वर्षहरु पूर्व इंडोनेशियाई द्वीप-समूहदेखि नाव द्वारा भयो। उनले पृथ्वीमा सबैभन्दा लामा समयसम्म बची रहने कलात्मक, संगीतमय र आध्यात्मिक परम्पराहरुमा देखि केहीको स्थापना गरे.

सन 1606  मा  अस्ट्रेलिया पहुंचेुगेका [[नीदरलैण्ड|डच]] नाविक विलेम जैन्सजून (Willem Janszoon) यहाँ निर्विरोध उतरने भएका पहिला यूरोपीय व्यक्ति थिए। यसका पछि यूरोपीय खोजकर्ता लगातार यहाँ आउँदै रहोस्, जबसम्म कि सन 1770 मा, जेम्स कुकले अस्ट्रेलियाको पूर्वी तटलाई [[संयुक्त राजशाही (ब्रिटेन)|ब्रिटेन]]का लागि चित्रित छैन गरिदिए र अनि ती बटनी बे (अब सिडनीमा), [[न्यू साउथ वेल्स]]मा  उपनिवेश बनाउने  समर्थन गर्ने विवरणहरुका साथ वापस फर्के। एक दंडात्मक उपनिवेशको स्थापना गर्नका लागि ब्रिटिश जहाजहरुको  पहिलो बेड़ा (First Fleet) जनवरी 1788मा  सिडनी पुग्यो। ब(contracted; show full)tion|title=The Indigenous Collection|work=The Ian Potter Centre: NGV Australia|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=6 December 2010}}</ref> अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको कलाका प्रमाण कमभन्दा कम 30,000 वर्षहरु पूर्वसम्म हेर्न सकिन्छ र ती पूरा अस्ट्रेलियामा  मिल्दछन् (विशेषतः उत्तरी क्षेत्रका उलुरू (Uluru) तथा काकाडु राष्ट्रीय उद्यानमा).<ref>http://www.environment.gov.au/parks/kakadu/</ref><ref>http://www.environment.gov.au/parks/uluru/index.html</ref> आयु र धेरैायतका स
ंन्दर्भमा, अस्ट्रेलियाको गुफा-कलाको तुलना यूरोपका लैसकक्स अनि एल्टामिरासित गर्न सकिन्छ.<ref>{{cite web
 |url=http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/indigenous/art/index.htm
 |title=Indigenous art
 |work=Australian Culture and Recreation Portal
 |publisher=Australia Government
 |accessdate=26 September 2010}}</ref><ref>http://australianmuseum.net.au/The-spread-of-people-to-Australia/</ref>

(contracted; show full)ाये रख पानमा  सक्षम थिए.{{Citation needed|date=January 2011}} दक्षिण पूर्वी अस्ट्रेलियामा, वर्तमानमा  उपस्थित लेक कहरुडाका नजिक, मधुमक्खिहरुका छाना्तहरुका आकारका अर्ध-स्थायी गाउँ विकसित भए, जहाँ आस-नजिक भोजनको प्रचुर आपूर्ति उपलब्ध थियो।<ref>रिचर्ड ब्रूम (1984) ''अराइविंग''  पृष्ठ.8</ref> धेरै सताव्दीहरुसम्म अस्ट्रेलियाका उत्तरी तटमा रहने भएका अस्ट्रेलियाई मूल-निवासीहरुको  मकासान व्यापार, विशेष रुपले उत्तर-पूर्वी आर्नहेम ल्याण्डका योलंगु मानिसहरुका साथ, बढ़ता रह्यो।

सन 1788
  सम्म जनसङ्ख्या 250 स्वतन्त्र राष्ट्रहरुका रूपमा  उपस्थित थियो, जसमादेखि अनेकको एक-अर्काका साथ सन्धि थियो र प्रत्येक राष्ट्रका भीतर अनेक जातिहरु थियों, जसको सङ्ख्या पाँच वा छःदेखि लिएर 30 वा 40सम्म गर्दथ्यो। प्रत्येक राष्ट्रको आफ्नो स्वयंको भाषा हुन्छ र यीबाट केही राष्ट्रहरुमा  एक भन्दा अधिक भाषाहरुको  प्रयोग पनि गरिन्थ्यो, यस  प्रकार 250  भन्दा अधिक भाषाहरु अस्तित्वमा  थियों, जसमादेखि लगभग 200 अब विलुप्त हो चुकी छन्। "सम्बन्धहरुका जटिल नियम मानिसहरुका सामाजिक सम्बन्धहरुलाई व्यवस्थित राख्थे र कूटनीतिक स(contracted; show full)t;जेफ्री ब्लैनी (1975) ''ट्राइंफ अफ नोमैड्स'' , प्रिफेस। ब्लेनली लिख्दछन् कि "यदि सत्रहौं शताव्दीका कुनै अस्ट्रेलियाई आदिवासीलाई उत्सुकतावश पक्ड़ेर यूरोपतर्फ जाने कुनै डच जहाजमा ले जाइएको होता, र यदि त्यसले स्कटल्याण्डदेखि ककेशस सम्मको पूर्ण यात्राको होती र देखा होता कि औसत यूरोपीय जीवन-यापनका लागि कुन  प्रकार संघर्ष गर्दै थिए, त शायद त्यसले स्वयंदेखि यो भने होता कि अब त्यसले तृतीय विश्व तथा यसको समस्त गरीबी र समस्याहरु देख लीं थियों.</ref>

स्थायी यूरोपीय उपनिवेशवादी सन 1788
  मा  सिडनी पहुंचुगे र उन्नाइसौं शताव्दीका अन्तसम्म उनले महाद्वीपका अधिकांश भागमा कब्जा गर्न लिया। पर्याप्त हदसम्म अनछुए रहोस् अस्ट्रेलियाई आदिवासी समाजहरुका गढ़ बीसौं शताव्दीसम्म बचे रहोस्, विशिष्ट रुपले उत्तरी अनि पश्चिमी अस्ट्रेलियामा, जब अन्ततः 1984मा  गिब्सन मरुस्थलका पिंटुपी मानिसहरुका एक समूहका सदस्य बाह्य मानिसहरुका संपर्कमा  आउने भएका अन्तिम मानिस बनेका.<ref name="Central Art Store">सहरुट्रल कला स्टोर: "द लौस्ट नोमैड्स" http://www.aboriginalartstore.com.au/aboriginal-art-culture/the-last-nom(contracted; show full)

इतिहासकार जेफरी ब्लेनीका अनुसार, औपनिवेशिक कालका बेला, अस्ट्रेलिया मा: "हजारौं सुनसान स्थानहरुमा गोलीबारी र भाला-युद्धको घटनाहरु होतीं थियों। यस
बाटभन्दा पनि बदतर यो छ कि स्मालपोक्स, खसरा, जुकाम र अर्को नयाँ बीमारीहरु अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका एक बस्तीदेखि अर्को बस्तीसम्म फैलने लगीं… अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका मुख्य विजेता रोग र त्यसका साथी, नैतिक-पतन, थिए.<ref>जेफ्री ब्लैनी, अ वेरी शर्ट हिस्ट्री अफ द वर्ल्ड; पहरुगुइन बुक्स, 2004; ISBN 978-0-14-300559-9</ref> यहाँसम्म कि स्थानीय जिलहरुमा  यूरोपीय उपनिवेशवादिहरुका आगमनदेखि पूर्व प्राय यूरोपीय बीमारीहरु पहिला पहुंच जाया गरतीं थियों। सन 1789मा  सिडनीमा  स्मालपोक्सको महामारी फैलने घटना दर्ज गरिएको छ,(contracted; show full)

सन 1932-4का कैलेडन बे संकटका बेला मूलनिवासी र गैर-मूलनिवासी अस्ट्रेलियाको 'सीमा'मा हिंसक अन्तःक्रियाको अन्तिम घटना भएको, जसको शुरुआत तब भएको, जब योलंगु महिलाहरुका साथ दुर्व्यवहार गर्न रहोस् जापानी मछुआरहरुमा बरछिहरुदेखि हमला गरिए पछि एक पुलिसभएकाको हत्या गरियो। यस  संकटको  थाहा चलने पर, राष्ट्रीय जनमत अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका पक्षमा  खड़ा भयो र एक अस्ट्रेलियाई मूलनिवासीको तर्फदेखि हाईकोर्ट अफ अस्ट्रेलिया (High Court of Australia)मा  पहिलो अपील दायर गरिएको। यस  संकट
का बाद पछी, मानविकीविद् डोनाल्ड थम्पसनलाई सरकार द्वारा योलंगु समुदायका बीच रहनका लागि पठाईिएको.<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/AS10126b.htm?hilite=dhakiyarr</ref> यसै समयका बेला अन्य स्थानहरु पर, सर डगलस निकोल्स जस्तै कार्यकर्ता स्थापित अस्ट्रेलियाई राजनैतिक तन्त्रका भीतर अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका अधिकारहरुका लागि आफ्नो अभियानको शुरुआत गर्दै थिए र सीमावर्ती संघर्ष समाप्त भयो।

(contracted; show full)

== यूरोपीय अन्वेषण ==
[[चित्र:Australia discoveries by Europeans before 1813 en.png|thumb|300px|1812[71][72][73][74][75][76][77][78][79][80]सम्म यूरोपीय द्वारा अन्वेषण]]
[[चित्र:Thevenot - Hollandia Nova detecta 1644.png|thumb|होल्याण्डिया नोवाका 1644 चार्ट.]]

धेरै लेखकहरुले यो साबित गर्ने  प्रयास गरेकोछ कि यूरोपीय मानिस सोह्रौं शताव्दीका बेला अस्ट्रेलिया प
हुंचुगे। केनेथ मैक्लिंटियर र अन्य लेखकहरुको  तर्क छ कि सन 1520  का दशकमा  पोर्चुगलिहरु द्वारा गुप्त रुपले अस्ट्रेलियाको खोज गरिलिए गई थियो।<ref>मैकिनटायर, के.जी। (1977) ''द सीक्रेट डिस्कवरी अफ अस्ट्रेलिया, पौर्चुगिज वहरुचर्स 200 इयर्स बिफोर कूक'' , सोविनिर प्रेस, मेनिंदी ISBN 028562303 6</ref> डायेपी नक्सहरु (Dieppe Maps)मा "''जेव ला ग्रांडे (Jave la Grande)'' " नामक एक भू-खण्डको उपस्थितिको  उल्लेख प्राय "पोर्चुगली खोज"का प्रमाणका रूपमा  गरिन्छ। तर पनि, डायेपी नक्शे स्पष्ट रुपले त्यस कालमा  वास्तविक(contracted; show full)ो  एक केन्द्र बन्न सक्छ; र यो विस्थापित अमरीकी राजभक्तहरुका लागि एक उपयुक्त मुआवजा साबित हुन सक्छ.<ref>जेम्स मात्रा, 23 अगस्त 1783, राष्ट्रीय अभिलेखागार, क्यू, औपनिवेशिक कार्यालय, ''मूल पत्राचार'' , सीओ 201/1: 57 61; जोनाथन किंगमा  प्रजनन ''"इन द बिगनिंग..."'' ''द स्टोरी अफ द क्रिएशन अफ अस्ट्रेलिया, फ्रम द अरिजनल राइटिंग्स'' , मेलबर्न, मैकमिलन, 1985, पृष्ठ.18.</ref> मार्च 1784मा  सेक्रेटरी अफ स्टेट लर्ड सिडनीका साथ मुलाकातका 
बादपछी, मेट्राले आफ्नो प्रस्तावलाई संशोधित गरेर उपनिवेशका सदस्यहरुका रूपमा  अपराधिहरुलाई पनि सामेल गरे, जसका पछि यो विचार थियो कि यसबाट "जनतालाई अर्थव्यवस्थाको  तथा व्यक्तिलाई मानवीयता का" लाभ मिल्नेछ.<ref>फक्सलाई मात्रा, 2 अप्रैल 1784। ब्रिटिश लाइब्रेरी, एड। एमएस 47568; सुश्री; छ प्रस्ताव मात्रा अर्का संस्करणका यस  संक्षेपण एक मध्येको एकमा  सुलभ, 1786 अक्टूबर, 13, 12 थियो प्रकाशितमा का मुद्दहरु ''जनरल विज्ञापनदाता''  17 14 अनि: www.nla.gov.au/app/eresources/item/3304</ref&g(contracted; show full)का र फिलीपीन्सका स्पेनी उपनिवेसहरु, तथा ईस्ट इंडीजका डच क्षेत्रहरुमा ब्रिटिश आक्रमणहरुका लागि सहायक हुन सक्छ.<ref>जेम्स मात्रा, 23 अगस्त 1783, राष्ट्रीय पुरालेख, क्यू, औपनिवेशिक कार्यालय, ''मूल पत्राचार'' , CO 201/1, ff.57, 61; जोनाथन किंगमा  प्रजनन, ''"इन द बिगनिंग..."'' ''द स्टोरी अफ द क्रिएशन अफ अस्ट्रेलिया, फ्रम द अरिजनल राइटिंग्स'' , मेलबर्न, मैकमिलन, 1985, पृष्ठ18। न्यू साउथ वेल्समा  एक उपनिवेशको स्थापनाका इरादेको घोषणा गरिए 
बादपछी, लगभग सबै अङ्ग्रेजी समाचार-पत्रहरुले मैट्राका प्रस्तावका यस  परिच्छेदलाई प्रकाशित गरे र यीबाट अन्य यूरोपीय देशहरु तथा संयुक्त राज्य अमरीकाको प्रेसमा  ठूला पैमानामा यसलाई प्रतिलिपित गरिएको.12 अक्टूबर 1786का ''द व्यहाइटकक्ष इवनिंग पोस्ट''  र ''द जर्नल एड्वरटाइजर'' ; ''द लण्डन क्रोनिकल'' , द डेली युनिवर्सल रेजिस्टर, 13 अक्टूबर 1786का द मर्निंग क्रोनिकल र ''द मर्निंग पोस्ट'' , ''द इंडीपहरुडहरुट गैजेटियर''  (फिला(contracted; show full)

[[चित्र:The arrest of Bligh propaganda cartoon from around 1810.jpg|thumb|300px|1808का रम राज्यपालका बेला गवर्नर विलियम ब्लिघको गिरफ्तारीको प्रचार कार्टून.]]

न्यू साउथ वेल्सका गवर्नरहरुमा देखि प्रथम पाँचले मुक्त उपनिवेशवादिहरुलाई प्रोत्साहित गर्ने अविलंब आवश्यकता महसूस की, तर ब्रिटिश सरकारको  मत यस
बाटभन्दा धेरै अधिक भिन्न था। सन 1790 मा  ही, गवर्नर आर्थर फिलिपले लिखा था; "महामहिम तपाईं सम्भवतः मेरे…पत्रहरुका द्वारा यो देख सक्नेछ्न् कि हमने भूमिको जुताई गर्न पानमा  कति कम प्रगति गर्न सके छन्… वर्तमनमा  यो उपनिवेश केवल एक व्यक्तिलाई वहन गर्न सक्छ, जसलाई म भूमिलाई जोतनका लागि नियुक्त गर्न सकूं…"<ref>ट्रीना जेर्मियाहमा  फिलिप उद्धृत; टी। गरी (1984)मा  "आप्रवासीहरु र समाज" पृष्ठ.121-122</ref> सन 1820का दशकदेखि मुक्त उपनिवेशवादिहरुको  ठूलो सङ्ख्यामा  आगमन प्रारम्भ भयो र मुक्त उपनिवे(contracted; show full)ामा  तेजीदेखि वृद्धि भएको र यो 1850 मा  76,000 देखि बढ़कर 1859मा  530,000सम्म जा पहुंची.<ref>सी.एम.एच। क्लार्क (1971) ''सिलेक्ट डाक्युमाट्स यी अस्ट्रेलियन हिस्ट्री 1851-1900''  (खंड 2) पृष्ठ 664-5। एंगस र रबर्टसन, सिडनी। ISBN 0 307941440</ref> लगभग तुरंत नैं खदान-गरमिहरु, विशिष्ट रुपले भीड़-भरिएको विक्टोरियाई खदानहरुमा  कार्यरत,का मनमा  असंतोष उभर आया। औपनिवेशिक सरकारको  उत्खननको  प्रशासन र सोनेका लाइसहरुसको प्रणाली यसका कारण थिए। सुधारका लागि गरिए धेरै विरोधहरु र याचिकाहरुक
ा बादो पछी, 1854का को अन्तमा  गोरुाराटमा  हिंसा भड़क उठी.

रविवार 3 डिसेम्बर 1854को सुबह, ब्रिटिश सेना र पुलिसले यूरेका लीडमा निर्मित एक बंदी शिविरमा आक्रमण गरिदिए र केही असंतुष्ट खदान-गरमिहरुलाई बंधक बनाएको लिया। केही नैं समयसम्म चली यस  लड़ाईमा, कमभन्दा कम 30 श्रमिक मारे गये र घायलहरुको सङ्ख्या ज्ञात छैन सगरे<ref>बब ओ'ब्रायन (1992) ''मैसकर एट यूरेका, द अंटोल्ड स्टोरी'' । पृष्ठ 94-98। अस्ट्रेलियाई विद्वानहरु प्रकाशन, मेलबर्न। ISBN 1 875606041। 12ौं रेजिमाटमा  5 सैनिकहरुलाई ओ'ब्रायनले सूची गरे र 40 रेजिमाट मरे गए र 12 घायल भए</ref> लोकतान्त्रिक अधिस्वरका साथ हो रहोस् विरोधका प्रति आफ्नो भयका कारण आफ्नो विवेक खो चुके स्थानीय कमिश्नर रबर्ट रीडले महसूस गरेको थियो कि “यो अत्यन्त आवश्यक थियो कि खदान-श्रमिकहरुलाई मुंहतोड़ जवाब दिए जाए”.<ref>फ्रांसिस हेल (1983) ''वेल्थ बिनीथ द सइल''  पृष्ठ.77</ref>

तर यसका केही नैं महिनाहरु बादपछी, एक शाही कमिशनले विक्टोरियाको सोने खदानहरुका प्रशासनमा  आमूलचूल परिवर्तन गरे। यसको अनुशंसाहरुमा  लाइसहरुस व्यवस्थालाई हटाना, पुलिस बलमा  सुधार र खननको  अधिकार प्राप्त खदान-गरमिहरुका लागि मतदानको  अधिकार सामेल थिए.<ref>जैन बैसेट (1986), ''द कनसाइस अक्सफोर्ड डिक्शनरी अफ अस्ट्रेलियन हिस्ट्री'' । पृष्ठ 87। अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0 195544226</ref> केही मानिस गंभीरतापूर्वक यस  कुरामा विचार गर्न लाग्थ्यो कि गोरुाराटका खदान-गरमिहरुको  प्रतिनिधित्व गर्नका लागि प्र(contracted; show full)
</blockquote>

केही उपनिवेशवादिहरु, लेखक हेनरी लसन, ट्रेड यूनियनवादी विलियम लेन र जस्तो कि सिडनी बुलेटिनका पृष्ठहरुमा  मिल्दछ,का द्वारा एक पृथक अस्ट्रेलियाका एक अधिक उग्र दृष्टिकोण राख्नेका बावजूद, सन 1899का अन्तमा, र अत्यधिक औपनिवेशिक बहसक
ा बादो पछी, छः अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुमा देखि पाँचका नागरिकहरुले जनमत-संग्रहहरुमा  एक संघका निर्माणका संविधानका समर्थनमा  मतदान गरेको थियो। जुलाई 1900 मा  [[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]] पनि मतदानका द्वारा यिनमा सम्मिलित भयो। 5 जुलाई 1900 मा “कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलिया कन्स्टिट्यूशन ऐक्ट (यूके)” पारित भयो र 9 जुलाई 1900 मा [[विक्टोरिया|महारानी विक्टोरिया]] द्वारा यसलाई शाही सहमति प्रदान गरिएको.<ref>आर विलिस, एट अल (1982)''इशुज यी अस्ट्रेलियन हिस्ट्री'' । पृष्ठ 160। लन्गमैन चेशायर। ISBN 0-582-66327-X</ref>

== कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलियाको स्थापना ==
[[चित्र:Opening of the first parliament.jpg|thumb|right|300px|1901मा अस्ट्रेलियाको पहिलो संसदका उद्घाटन]]
[[चित्र:EBarton2.jpg|thumb|thumb|अल्फ्रेड डीकिन, अर्को प्रधानमंन्त्रीका साथ अस्ट्रेलियाका प्रथम प्रधानमंन्त्री एडमंड बार्टन (बाहिरु).]]
[[चित्र:8hourday.jpg|thumb|4 अक्टूबर 1909मा आठ घण्टाका कामका समर्थनमा जुलूस.]]

1 जनवरी 1901 मा गवर्नर जनरल लर्ड होपटोन द्वरा संघीय संविधानको घोषणा गरिनमा कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलिया अस्तित्वमा  आया। मार्च 1901मा  पहिला संघीय चुनाव आयोजित गरिए र यी चुनावहरुमा  प्रोटेक्शनिस्ट पार्टिला फ्री ट्रेड पार्टीलाई धेरै कम अन्तरदेखि पराजित गरे, जबकि अस्ट्रेलियन लेबर पार्टी (एएलपी) तेस्रो स्थानमा रही। लेबर पार्टिला घोषणाको कि त्यो रियायतहरु दिने पार्टीको  समर्थन गर्नेछ र एडमण्ड बार्टनको प्रोटे(contracted; show full)

== अन्तिम शिलिंग तक: प्रथम विश्व-युद्ध ==
[[चित्र:Australian 9th and 10th battalions Egypt December 1914 AWM C02588.jpeg|thumb|left|रेजिमाट शुभंकर,का रूपमा एक कंगारूका साथ मिस्रमा अस्ट्रेलियाई सैनिक, 1914.]]

अगस्त 1914मा  यूरोपमा  युद्धको शुरुआत भएमा “ब्रिटेनका सबै उपनिवेसहरु र राज्यहरु”लाई स्वतः नैं यसमा  सामेल हुनु भयो.<ref name="Frank Crowley 1973 p.214">फ्रैंक क्रोली (1973) पृष्ठ.214</ref> प्रधानम
ंन्त्री एन्ड्र्यू फिशरले जुलाईका अन्तिम दिनहरुमा  चुनावी अभियानका बेला जो कहा, त्यसको द्वारा सम्भवतः ती अधिकांश अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुका विचारलाई नैं व्यक्त गर्दै थिए। उनले भने था
<blockquote>
(contracted; show full)तिस्मा (Baptism of Fire)”<ref>बिल गैमेज "द क्रूसिबल: "द यस ्ट्याबलिशमाट अफ द एन्जक ट्रेडिशन 1899-1918" यी एम.मैककेर्नन र एम। ब्राउन(एड्स)(1988) पृष्ठ.159</ref> का रूपमा  गरे [[तुर्की]]का तट पर, गैलीपोलीको लड़ाईका 8 महिनाहरुमा  8,141 पुरुष मारे गए.<ref>अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक http://www.awm.gov.au/encyclopedia/gallipoli/</ref> सन 1915का अन्तमा, अस्ट्रेलियन इम्पीरियल फोर्सेस (Australian Imperial Forces) (AIF)लाई वापस बुला लागि जाने, र पाँच डिविजनहरुमा  विस्तारित गरिए 
बादपछी, यीबाट अधिकांशलाई ब्रिटिश आदेशका अधीन आफ्नो सेवाहरु दिनका लागि फ्रांस पठाई दिइएको.

पश्चिमी सीमामा एआयोएफ (AIF)को  युद्धको  पहिलो अनुभव अस्ट्रेलियाई सैन्य इतिहासको सबैभन्दा महंगी एकल मुठभेड़ पनि था। जुलाई 1916मा, फ्रमेलेस (Fromelles) पर, सोमेको लड़ाई (Battle of the Somme)का बेला एक पथान्तरित आक्रमणका बेला 24 घण्टाहरुका भीतर नैं एआयोएफ (AIF)का 5,533 जवानहरुको मृत वा घायल भए.<ref>बिल गैमेज (1974) ''द ब्रोकेन इयर्स'' । पृष्ठ .158-162 पहरुगुइन अस्ट्रेलिया ISBN 014 003383 1</ref> सोह्र माह बादपछी, पाँच अस्ट्रेलियाई डिविजन अस्ट्रेलियन कोर (Australian Corps) बन्यों, जसको नेतृत्व पहिला जनरल बर्डवुडका हाथहरुमा  र पछि अस्ट्रेलियन जनरल सर जन मोनाशका हाथहरुमा  रह्यो। सन 1916 र 1917मा  अस्ट्रेलियामा  अनिवार्य सैन्य सेवालाई लिएर कटुतापूर्वक लड़े गये र विभाजक दुइ जनमत संग्रह आयोजित भए। दुइटै नैं विफल रहोस् र अस्ट्रेलियाई सेना एक स्वयंसेवी बल बनेकारही.

सैन्य कार्यवाहीका नियोजनका प्रति मोनाशको  नजरिया अति-सतर्कतापूर्ण र त्यस समयका सैन्य विचारकहरुको दृष्टिमा  असामान्य था। छमेलको अपेक्षाकृत सानो  लड़ाईमा  तिनको पहिलो कार्यवाहीले तिनको नमाध्यमलेको वैधताको  प्रदर्शन गरिदिए र पछि सन 1918को हिंडेनबर्ग लाइनदेखि पूर्व गरिएको कार्यवाहिहरुदेखि यसको पुष्टि पनि हो गई.

[[चित्र:Hughes Welcomehome Parispeaceconference.jpg|thumb|200px|पेरिस शान्ति सम्मेलन, 1919 देखि लौटनमा प्रधानमंन्त्री बिली ह्युजेस, 'लिटिल डिगर'लाई जर्ज स्ट्रीट, सिडनीदेखि ले जाँदै अस्ट्रेलियाई सैनिक.]]

इस संघर्षका बेला 60,000  भन्दा अधिक अस्ट्रेलियाई मारे गये र 160,000 घायल भए, जो कि सुमद्रपार जाएर लड़े 330,000 मानिसहरु मध्येको एक ठूलो भाग था.<ref name="awm.gov.au" /> युद्धमा  मारे गये मानिसहरुलाई याद गर्नका लागि अस्ट्रेलियाको  वार्षिक अवकाश प्रतिवर्ष एन्जैक डे (ANZAC Day)मा 25 अप्रैल, जो कि सन 1915मा  गैलीपोलीमा पहिला अवतरणको तिथि छ,लाई मनाइन्छ। यस दिनको  चयन प्राय गैर-अस्ट्रेलियाई मानिसहरुलाई चकित गर्दछ; आखिरकार यो गठबंधना द्वारा गरिएको एक आक्रमण थियो, जसको  अन्त सैन्य पराजयका रूपमा  भएको थियो। बिल गैमेजको  सुझाव छ कि 25 अप्रैलका चयनको  अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका लागि धेरै महत्व छ किनभनें गैलीपोलीमा, “आधुनिक युद्धको महान मशीनहरुको सङ्ख्या यति पर्याप्त थिएन कि सामान्य नागरिक आफ्नो पराक्रमको  परिचय दे सकुन्.” फ्रांसमा, सन 1916 र 1918का बीच, “जब लगभग सात गुना (अस्ट्रेलियाई) मारे गए,...बंदूकहरुले नृशंसतापूर्वक यो देखिा दिए कि व्यक्तिहरुको जान कति तुच्छ छ.”<ref>बिल गैमेज "द क्रूसिबल: "द यस ्ट्याबलिशमाट अफ द एन्जक ट्रेडिशन 1899-1918"एम.मैककेर्नन र एम। ब्राउन(एड्स)(1988) पृष्ठ.166</ref>

सन 1919  मा, प्रधान मंन्त्री [[बिली ह्यूस|बिली ह्युजेस]] र पूर्व प्रधान मंन्त्री [[जोसेफ कुक]]ले वार्सेल्स शान्ति सम्मेलनमा  भाग लिनको लागि पेरिसको यात्रा गरे<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A090395b.htm?hilite=billy%3Bhughes</ref> ह्युजेस द्वारा अस्ट्रेलियाको तर्फदेखि वार्सेल्सको सन्धि (Treaty of Versailles)मा हस्ताक्षर गर्ने घटना अस्ट्रेलिया द्वारा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिमा हस्ताक्षर गरिने पहिलो घटना थियो। ह्युजेसले जर्मनीदेखि भारी मुआवजेको मांगको र प्राय तिनको अमरीकी राष्ट्रपति [[वूड्रो विलसन|वुडरो विल्सन]]देखि बहस भएको। एक अवसरमा ह्युजेसले घोषणा गर्न दी: “म(contracted; show full)िक नेताहरुका एक शान्ति सम्मेलनमा  न्यूजील्याण्ड, दक्षिण अफ्रीका र अस्ट्रेलियाले जर्मन समोआ, जर्मन साउथ वेस्ट अफ्रीका र जर्मन न्यू गिनीका क्षेत्रहरुमा आफ्नो कब्जेलाई बनाये राख्नेका पक्षमा  तर्क प्रस्तुत गरे; यी क्षेत्रहरुका लागि सम्बन्धित उपनिवेसहरुलाई “क्लास सी अधिदेश (Class C Mandates)” प्रदान गरिए। एक समान-समान सौदेमा, जापानले विषुवत्का उत्तरमा  यसका द्वारा अधिग्रहित जर्मन क्षेत्रहरुमा नियन्त्रण हासिल गर्न लिया.<ref name="Lowe129" />

== युद्धका बीचका वर्ष ==
=== पुरुष, धन अनि बाजार: 1920
  को  दशक ===
[[चित्र:WMcWilliams.JPG|upright|150px|thumb|विलियम मैकविलियम्स, कंट्री पार्टी (राष्ट्रीय)काो संस्थापक र 1920-1921 नेता.]]

युद्धका बादो पछी, प्रधानमंन्त्री [[बिली ह्यूस|विलियम मरिस ह्युजेस]]ले एक नयाँ उदारवादी दल, नैशनलिस्ट पार्टी, जसको  निर्माण पुरानो लिबरल पार्टी र अनिवार्य सैन्य प्रशिक्षणलाई लिएर भए गंभीर र कटु विभाजनका पछि लेबर पार्टी (जिसमा ती सबैभन्दा ठूला नेता थिए)का टुटेका समूहलाई मिलाएर भएको थियो,को  नेतृत्व गरे। एक अनुमानका मुताबिक सन 1919को स्पैनिश फ्लू महामारी, जो कि लगभग निश्चित रुपले घर वापस लौट रहोस् सैनिकहरु द्वारा लाई गई थियो,का परिणामस्वरूप लगभग 12,000 अस्ट्रेलियाई मारे गये.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.236</ref>

(contracted; show full)

[[चित्र:Rev John Flynn 1929.jpg|thumb|left|150px|upright|रेव्ड जन फ्लिन, रयल फ्लाइंग चिकित्सक सेवाका संस्थापक.]]

सन 1923मा, नैशनल पार्टीको सरकारका सदस्यहरु द्वारा डब्ल्यू.एम। ह्यूजेसलाई हटाउनेका पक्षमा  मतदान गरिनमा [[स्टान्ली ब्रूस|स्टैनली ब्रुस]] प्रधानम
ंन्त्री बनेका। सन 1925  का प्रारम्भमा  आफ्नो सम्बोधनमा  ब्रुसले अनेक अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुको प्राथमिकताहरु र आशावादलाई यो भन्दै संक्षेपमा  प्रकट गरे कि "पुरुष, धन अनि बाजार अस्ट्रेलियाको अनिवार्य आवश्यकताहरुलाई सटीक ढ़ंगदेखि परिभाषित गर्दछन्" र ती ब्रिटेनदेखि यहि पाने इच्छा राख्थे.<ref>''द अर्गस'' , 9 अप्रैल 1925, लयड रबसनमा  उद्धृत (1980) पृष्ठ.76</ref> सन 1920का दशकमा  डेवलपमाट एन्ड माइग्रेशन कमीशन द्वारा संचालित आप्रवास अभियानका द्वारा लगभग 300,000  भन्दा अधिक ब्रिटिशवासी अस्ट्रेलिया आ(contracted; show full)न फ्लिनले विश्वको पहिलो वायु ऐम्बुलेन्स, रयल फ्लाइंग डाक्टर सर्विस (Royal Flying Doctor Service)को स्थापना गरे.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A080554b.htm?hilite=john%3Bflynn</ref> दुस्साहसी पायलट, सर चार्ल्स किंग्सफोर्ड स्मिथ सन 1927मा  अस्ट्रेलिया सर्किटको  एक चक्र पूरा गर्दै तथा सन 1928मा  वायुयान ''सदर्न क्रस'' मा  हवाई र फिजी हुँदै अमरीकादेखि अस्ट्रेलियासम्म प्रशान्त महासागरको  चक्कर लगाएर नयाँ उड़ान मशीनहरुलाई सीमादेखि परे ले गये। अघि ती वैश्विक प्रसिद्धिसम्म प
हुंचुगे र सन 1935  मा  सिंगापुरमा  एक रात्रिकालीन उड़ानका बेला गुम हुनाले पहिलासम्म उनले हवाई रिकर्डहरुको एक श्रृंखला खड़ी गर्न दी.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A090602b.htm?hilite=charles%3Bkingsford%3Bsmith</ref>

=== उपनिवेशको  दर्जा ===
[[चित्र:ImperialConference.jpg|thumb|left|200px|आफ्नो प्रधानमंत्रीका साथ किंग जर्ज V (सामने, बीचमा)। (दाहरुदेखि बाहिरु) स्थायी: मोनरो (न्यूफाउंडल्याण्ड), कोट्स (न्यूजील्याण्ड), ब्रूस (अस्ट्रेलिया), हर्टजोग (दक्षिण अफ्रीकाका संघ), कोसग्रेव (आयरिश मुक्त राज्य).बैठा: बाल्डविन (यूनाइटेड किंगडम), किंग जर्ज पंचम, किंग (क्यानाडा).]]

प्रथम विश्व युद्धका बादपछी, वेस्टमिन्स्टर अधिनियम (Statute of Westminster)का अन्तर्गत अस्ट्रेलियालाई स्वतन्त्र संप्रभु राष्ट्रको  दर्जा प्राप्त भयो। यसले सन 1926को बेल्फोर घोषणाको स्थापना गरे, जो कि सन 1926  मा  ब्रिटिश साम्राज्यका नेताहरुका [[लण्डन]]मा  आयोजित सम्मेलनका परिणामस्वरूप प्राप्त एक रिपोर्ट थियो, जसले ब्रिटिश साम्राज्यका उपनिवेसहरुलाई यस  प्रकार परिभाषित गरे
<blockquote>
{{cquote|They are autonomous Communities within the [[British Empire]], equal in status, in no way subordinate one to another in any aspect of their domestic or external affairs, though united by a common allegiance to [[the Crown]], and freely associated as members of the [[Commonwealth of Nations|British Commonwealth]] of Nations.<ref>Cited in Jan Bassett (1986) p.271। It has also been argued that the signing of the [[Treaty of Versailles]] by Australia shows defacto recognition of sovereign nation status.See Sir Geoffrey Butler KBE,MA and Fellow, Librarian and Lecturer in International Law and Diplomacy of Corpus Christi College, Cambridge author of "A Handbook to the League of Nations.</ref>}}
</blockquote>
तर पनि, अस्ट्रेलियाले सन 1942  सम्म वेस्टमिन्स्टर अधिनियमलाई अंगीकार गरेनन्। इतिहासकार फ्रैंक क्रोलेका अनुसार, यस्तो यस कारण थियो किनभनें द्वितीय विश्व युद्धका संकटदेखि पूर्वसम्म ब्रिटेनका साथ आफ्नो सम्बन्धहरुलाई पुनर्परिभाषित गर्नमा  अस्ट्रेलियाको धेरै कम रुचि थियो।<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) पृष्ठ.417</ref>

अस्ट्रेलिया एक्ट 1986 (Australia Act 1986)ले ब्रिटिश संसद र अस्ट्रेलियाई राज्यहरुका बीच सबै शेष सम्बन्धहरुलाई पनि हटा दिए.

1 फरवरी 1927 देखि 12 जून 1931का पूर्वसम्म उत्तरी क्षेत्र (Northern Territory) 20°द अक्षांशमा नर्थ अस्ट्रेलिया र सहरुट्रल अस्ट्रेलियाका रूपमा  विभाजित था। सन 1915मा  न्यू साउथ वेल्सलाई जर्विस बे टेरिटरी (Jervis Bay Territory) नामक  एक अर्को क्षेत्र प्राप्त भयो, जसको  क्षेत्रफल 6,677 हेक्टेयर था। यी बाह्य क्षेत्र पनि सामेल गरिए: नर्फोक आइल्याण्ड (1914); ऐशमोर आइल्याण्ड, कार्शियर आइल्याण्ड (1931); ब्रिटेनदेखि स्थानान्तरित अस्ट्रेलियाई अंटार्क्टिक टेरिटरी (1933); हर्ड आइल्याण्ड, मैक्डोनाल्ड आइल्याण्ड, तथा ब्रिटेनदेखि अस्ट्रेलियालाई सुँम्प्िएको मैक्वायर आइल्याण्ड (1947).

प्रस्तावित नयाँ संघीय राजधानी [[कैनबरा]] (सन 1901 देखि 1927सम्म सरकारको  केन्द्र [[मेलबर्न]] था)का लागि स्थान प्रदान गरले हेतु सन 1911मा  न्यू साउथ वेल्समा  संघीय राजधानी क्षेत्र (Federal Capital Territory) (एफसीटी) (FCT)को स्थापना गरिएको। सन 1938मा  एफसीटी (FCT)को  नाम बदलामार अस्ट्रेलियाई राजधानी क्षेत्र (Australian Capital Territory) (एसीटी) (ACT) गर्न दिइएको। सन 1911मा  नर्दर्न टेरिटरीको  नियन्त्रण साउथ अस्ट्रेलियाको सरकारदेखि कमनवेल्थलाई सुँम्प् दिइएको.

=== महान मंदी: 1930  को  दशक ===
[[चित्र:Unemployed marching to see Mitchell, 1931.jpg|thumb|left|1931मा, प्रीमियर सर जेम्स मिशेललाई हेर्नका लागि 1000 भन्दा अधिक बेरोजगार पुरुष पर्थ, पश्चिमी अस्ट्रेलियामा ट्रेजरी बिल्डिंगदेखि एस्प्लिनेडसम्म मार्च गरे.]]
[[चित्र:Sydney Harbour Bridge opening.jpg|thumb|float|रिबन समारोह 20 मार्च 1932 मा सिडनी हार्बर ब्रिज खोलनेका लिए.प्रोटोकलको उल्लंघन गरेर प्रीमियर जैक लैंग, जसलाई शीघ्र नैं निलंबित गरिने वाला थियो, फीता काट रहेका हुन्, जबकि गवर्नर फिलीप गेम देख्दै रह गए.]]

(contracted; show full))सित धेरै पहिलादेखि ही, अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था गंभीर समस्याहरुको  सामना गरती आ रही थियो। जब सन 1927मा  अर्थव्यवस्थाको गति धीमा पड़ गई, त उत्पादनमा  पनि कमी आयो र मुनाफा घटने तथा बेरोजगारी बढ्नका कारण देश मंदीको चपेटमा  आए.<ref>हेनरी पुक (1993)''विंडोज अन आवर नजिक्ट; कंसट्रक्टिंग अस्ट्रेलियन हिस्ट्री'' । पृष्ठ 195 अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0 195535448</ref>

अक्टूबर 1929मा  भए चुनावहरुमा  लेबर पार्टी भारी बहुमतका साथ सत्तामा  आयो, यहाँसम्म कि पूर्व प्रधानम
ंन्त्री [[स्टान्ली ब्रूस|स्टैनली ब्रुस]] स्वयं पनि आफ्नो चुनाव हार गए। नयाँ प्रधानमंन्त्री [[जेम्स स्कलिन]] र तिनको ठूला पैमानामा अनुभत्यहीन सरकारलाई लगभग तुरंत नैं संकटहरुको एक श्रृंखलाको  सामना गर्नु भयो। सीनेटमा नियन्त्रण गर्न पाने, बैंकिंग तन्त्रमा नियन्त्रण रख पानमा  तिनको विफलता र यस  स्थितिदेखि पार पाउनेका सर्वश्रेष्ठ तरिकाहरुलाई लिएर पार्टीमा  मतभेदका कारण सरकारलाई यस्ता उपाय स्वीकार गर्न पड़े, जो अन्ततः पार्टीलाई विभाजित गरि दिओस्ते, जस्तो कि सन 1917मा  भयो। केही मानिसहरुको  झुकाव न्यू साउथ वेल्स प्रीमियर लैंगको तर्फ, त केही मानिस प्रधानमंन्त्री स्कलिनतर्फ रह्यो।

इस संकटदेखि पार पाउने विभिन्न “योजनाहरु”को  सुझाव दिइएको; सर ओटो नायमेयर (Sir Otto Niemeyer), अङ्ग्रेजी बैंकहरुका एक प्रतिनिधि, जसले सन 1930का मध्यमा  अस्ट्रेलियाको यात्राको थियो,ले एक अपस्फीतिकर योजना प्रस्तावित की, जसमा  सरकारी खर्चहरु र वेतनमा  कटौती गर्नु सामेल था। कोषपाल, टेड थियोडोर (Ted Theodore)ले एक आंशिक रुपले अपस्फीति पूर्ण योजना प्रस्तावित की, जबकि लेबर पार्टीका न्यू साउथ वेल्सका प्रीमियर, जैक लैंग (Jack Lang)ले एक उग्र सुधारवादी योजनाको  प्रस्ताव दिए, जसमा  विदेशी गर्जहर(contracted; show full)
ग्रामीण क्षेत्रहरुमा, सबैभन्दा नराम्रो प्रभाव उत्तर-पूर्वी [[विक्टोरिया (अस्ट्रेलिया)|विक्टोरिया]] र वेस्टर्न अस्ट्रेलियाका गेहूं उत्पादक क्षेत्रहरुमा  रहने भएका साना कुन ानहरुमा भयो, जसले पाए कि तिनको अधिकांश आय ब्याज चुकानमा  नैं समाप्त हो गई थियो।<ref>ज्योफ स्पहरुसली (1981) पृष्ठ.52</ref>

== द्वितीय विश्व युद्ध ==
[[चित्र:Menzies Churchill WW21941.jpg|thumb|200px|left|upright|1941
  मा प्रधानमंन्त्री रबर्ट माजिस र ब्रिटिश प्रधानमंन्त्री विंस्टन चर्चिल.]]
[[चित्र:HMAS Sydney (AWM 301473).jpg|thumb|नोभेम्बर 1941, हिन्द महासागरमा प्रकाश क्रूजर एचएमएएस (HMAS) सिडनी एक लड़ाईमा हार गए.]]

=== सन 1930  का दशकमा  रक्षा नीति ===
सन 1930  का दशकका अन्तिम भागदेखि पूर्वसम्म रक्षा अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका लागि कुनै महत्वपूर्ण मुद्दा थिएन। सन 1937का चुनावहरुमा, दुइटै राजनैतिक दलहरु ने, [[चीन]]मा  बढ़्दै [[जापान|जापानी]] दखल र [[यूरोप]]मा  [[जर्मनी]]का बढ़्दै दखलका संदर्भमा, रक्षा खर्चमा  वृद्धिको वकालत गरे तर पनि यस  कुरालाई लिएर मतभेद थियो कि रक्षा खर्चको  आवंटन कुन  प्रकार गरियोस्। यूएपी (UAP) सरकारले “साम्राज्यवादी रक्षाको एक नीति”का तहत ब्रिटेनका साथ सहयोगमा जोर दिए। यसको  आधार सिंगापुर स्थित ब्रिटिश नौसैनिक अड्डा र रयल नेवीको  जंगी बेड़ा थिय(contracted; show full)वी सैन्य बल, अर्को अस्ट्रेलियाई इम्पीरियल फोर्स,को घोषणा गरिएको र स्थानीय सुरक्षाका लागि एक नागरिक सेना संगठित गरिएको। सिंगापुरमा  सुरक्षा-बलहरुको सङ्ख्या बढाउनमा  ब्रिटेनको विफलतादेखि परेशान, मेन्जीस यूरोपमा  टुकड़िहरुलाई पठाईने प्रतिबद्धतामा  सतर्क थिए। जून 1940का अन्तसम्म फ्रांस, नर्ौं र निम्न देश नाजी जर्मनीदेखि हार चुके थिए र ब्रिटेन आफ्नो उपनिवेसहरुका साथ अकेरा खड़ा था। मेन्जीसदेखि “सगोरुाई युद्धका लागि बाहिर आउने”को  आह्वान गरे, र संघीय शक्तिहरुलाई बढ़ाया तथा अनिवार्य सैन्य-सेवा प्रस्तुत गरे सन 1940
का को चुनावहरुकाो पछि मेन्जीसको अल्पमत सरकार केवल दुइ निर्दलीय आशावारहरुका समर्थनमा टिकी थियो

जनवरी 1941मा, मेन्जीसले सिंगापुरमा  सेनाको कमजोरीमा चर्चा गर्नका लागि ब्रिटेनको यात्रा गरे द ब्लिट्ज (The Blitz)का बेला लण्डन पहुंचने पर, आफ्नो यात्राका बेला मेन्जीसलाई [[विन्सटन चर्चिल]]को ब्रिटिश वर केबिनेटमा  आमंत्रित गरिएको। निकट आउँदै जापानका खतरे र ग्रीक तथा क्रीटका अभियानहरुमा  परेशान अस्ट्रेलियाई सेनाको समस्याहरुका साथ अस्ट्रेलिया फर्के मेन्जीस एक युद्ध केबिनेटको स्थापनाका लागि पुनः लेबर पार्टीका नजिक पहुंचुगे। तिनको समर्थन हासिल गर्न पानमा  असफल हुने र एक अकार्यक्षम संशताव्दीय बहुमतका कारण मेन्जीसले प्रधानमंन्त्री पददेखि त्यागपत्र दे दिए। तिनको गठबंधन अगले एक माहसम्म सत्तामा  बनाई रह्यो , जसका पछि निर्दलीय सदस्यहरुले आफ्नो राजनिष्ठा बदल लिए र जन गर्टिनले प्रधानमंन्त्री पदको शपथ ली.<ref name="primeministers.naa.gov.au" /> आठ हफ्तहरु बादपछी, जापानले पर्ल हार्बरमा आक्रमण गरिदिए.

सन 1940-41मा, अस्ट्रेलियाई सेनाहरुले भूमध्यसागरीय मंच, जसमा  अपरेशन कम्नजिक, तोब्रुकको घेराबंदी, ग्रीक अभियान, क्रीटको लड़ाई, सीरिया-लेबनान अभियान र एल-एलामिनको अर्को लड़ाई सामेल छन्,मा  लड़नमा  महत्वपूर्ण भूमिकाहरु निभाईं। नोभेम्बर 1941मा  जब एचएमएएस (HMAS) ''सिडनी''  जर्मन छापामार ''गरमोरान'' का साथ लड़ाईमा  पूर्ण प्रकार हार गया, त युद्ध घरेलू भूमिका नजिक पहुंच गया.

(contracted; show full)
</blockquote>

[[चित्र:POWs Burma Thai RR.jpg|thumb|left|200px|1943मा थाईल्याण्डमा तरसौमा नीदरल्याण्ड र अस्ट्रेलियाई पीओडब्ल्यू (POWs)। जापानी द्वारा 22,000 अस्ट्रेलियाई कब्जा गर्न लिइएको, जसमा देखि 8000 निधन भए.]]
[[चित्र:Curtinmacarthur.jpg|right|thumb|200px|अस्ट्रेलियाई प्रधानम
ंन्त्री जन अस्ट्रेलियाका साथ अमेरिकी जनरल डगलस मैकआर्थर, प्रशान्तमा मित्र देशहरुको सेनाहरुका कमांडर.]]

शीघ्र नैं ब्रिटिश मलाया पनि ढह गया, जसदेखि अस्ट्रेलियाई राष्ट्र स्तब्ध रह गया। सिंगापुरमा  लड़ रही ब्रिटिश, भारतीय र अस्ट्रेलियाई टुकड़िहरुका बीच तालमेलको  अभाव थियो र 15 फरवरी 1942 मा उनले आत्म-समर्पण गरिदिए। 15,000 अस्ट्रेलियाई सैनिक युद्धबंदी बनाएको लागि गये। गर्टिनले पूर्वानुमान लगाईा कि अब ‘अस्ट्रेलियाका लागि युद्ध’ गरिनेछ। 19 February को, डार्विनमा विनाशक हवाई हमला भयो, यो पहिलो अवसर थियो, जब शत्रु सेन(contracted; show full)ले डार्विन र उत्तरी अस्ट्रेलियादेखि सबै महिलाहरु र बच्चाहरुलाई हटवा दिए र जब जापानको सेनाहरु अघि बढ्न लगीं, त दक्षिण पूर्वी एशियादेखि 10,000  भन्दा अधिक शरणार्थिहरुको  आगमन भयो।<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.202-3</ref> जनवरी 1942मा, “समस्त रक्षा आवश्यकताहरुको पूर्तिका लागि सर्वश्रेष्ठ सम्भव पद्धतिमा  अस्ट्रेलियन नागरिकहरुका संगठनलाई सुनिश्चित गर्नको लागि” मैनपोवर डायरेक्टरेट (Manpower Directorate)को स्थापना गरिएको.<ref name="John Robertson 1984 p.195" /> उद्योगहरुका युद्ध-संगठन म
ंन्त्री (Minister for War Organisation of Industry), जन डेडमैनले मितव्ययिता र सरकारीको  नियन्त्रणको एक अभूतपूर्व सीमा प्रस्तुत की, जसको  विस्तार यति अधिक थियो कि तिनलाई “फादर क्रिसमसको हत्या कर्ता व्यक्ति (the man who killed Father Christmas)” भने जाने लगा.

मे  1942  मा, अस्ट्रेलियामा  समान गर्न कानून प्रस्तुत गरिए र सरकारहरुले आयका गरारोपणमा आफ्नो नियन्त्रण त्याग दिए, "इस निर्णयको  महत्व पूरा युद्धका बेला लागि गये कुनै पनि अन्य…की तुलनामा  अधिक थियो किनभनें यसले संघीय सरकारलाई अधिक गहन शक्तिहरु प्रदान कीं र राज्यहरुको वित्तीय स्वायत्तामा  कटौती गरे"<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) खंड 2, पृष्ठ.55</ref>

युद्धका कारण उत्पादनमा  अत्यधिक वृद्धि भएको। "सन 1939मा  मशीन उपकरण बनाउने केवल तीन अस्ट्रेलियाई फर्म थियों, तर सन 1943सम्म सौ भन्दा अधिक फर्म यो कार्य गर्न रहीं थियों."<ref>रे विलिस एट अल (एड्स)मा  जन क्लोज "अस्ट्रेलियंस यी वरटाइम" (1982) पृष्ठ.210</ref> सन 1939मा  केवल केही विमानौं वाली आरएएएफ (RAAF) सन 1945सम्म मित्र सेनाहरुको चौथो सबैभन्दा ठूलो वायुसेना बन चुकी थियो। युद्धको समाप्तिसम्म अस्ट्रेलियामा  लाइसहरुसका अन्तर्गत ठूलो सङ्ख्यामा  विमानौंको  निर्माण गरिएको, जसमा ब्यूफोर्ट (Beaufort) र ब्यूफाइटर (Beaufighter) उल्लेखनीय छन्, तर पनि अधिकांश विमान ब्रिटेन र पछि यूएसए (USA)देखि थिए.<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.189-190</ref> बूमरैंग फाइटर, जसको रचना र निर्माण सन 1942का चार महिनाहरुमा  गरिएको, त्यस हताश स्थितिको  प्रतीक छ, जसमा  जापनिहरुलाई अघि बढ़ता भयो देखेर अस्ट्रेलियाले स्वयंलाई पाए.

अस्ट्रेलिया ने, वस्तुतः शून्यबाट, प्रत्यक्ष युद्ध उत्पादनमा  सामेल एक उल्लेखनीय महिला कार्य-बलको  निर्माण पनि गर्न लिया। सन 1939 देखि 1944का बीच कारखानहरुमा  कार्यरत महिलाहरुको सङ्ख्या 171,000 देखि बढ़कर 286,000 हो गई.<ref>रे विलिस एट अल (एड्स)मा  जन क्लोज "अस्ट्रेलियंस यी वरटाइम" (1982) पृष्ठ.211</ref> डेम एनिड लायन्स (Dame Enid Lyons), प्रधानमंन्त्री [[जोसेफ लियोन्स|जोसेफ लायन्स]]को विधवा, सन 1943  मा  हाउस अफ रिप्रेजहरुटेटिव्सका लागि चुनी जाने पहिलो महिला बनीं, जो रबर्ट मेन्जीसको नयाँ केन्द्रीय-दक्षिणपंथी लिबरल पार्टी अफ अस्ट्रेलियामा  सामेल भए, जसको स्थापना सन 1945मा  भएको थियो। त्यसै चुनावमा, डोरोथी टैंग्नी (Dorothy Tangney) सीनेटका लागि चुनी जाने पहिलो महिला बनीं.

== युद्धोत्तर तेजी ==
[[चित्र:Portrait Menzies 1941.jpg|150px|thumb|left|सर रबर्ट माजिस, अस्ट्रेलियाका लिबरल पार्टीका संस्थापक र अस्ट्रेलिया 1939-41 (यूएपी (UAP))का प्रधानमंन्त्री र 1949-66]]
[[चित्र:QueenElizabeth InspectingSheep WaggaWagga 1954.jpg|thumb|महारानी एलिजाबेथ द्वितीय वग्गा वग्गामा आफ्नो 1954 रयल यात्रामा भेड़ निरीक्षण गरे। अस्ट्रेलियाका पार रयल पार्टीदेखि भारी भीड़ले मुलाकात गरे]]

=== मेन्जीस र लिबरल प्रभुत्व 1949-72 ===
राजनैतिक रुपले युद्धोत्तर कालका तुरंत पछि अधिकांशतः रबर्ट मेन्जीस र लिबरल पार्टी अफ अस्ट्रेलिया प्रभावी रही, र उनले सन 1949मा  [[बेन चिफ्ली|बेन चीफली]]को लेबर सरकारलाई हराया, जसको  आंशिक कारण बैंकोको  राष्ट्रीयकरण गर्ने  एक लेबर प्रस्ताव<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.18</ref> तथा कोइला खदानहरुको एक पंगु गर्न दिने हड़तालको  समर्थन गर्नु थियो, जो कि अस्ट्रेलियन कम्युनिस्ट पार्टीका नेतृत्वमा  चल रही थियो। मेन्जीस देशका सबैभन्दा ज्यादा कार्यकाल भएका प्रधानमंन्त्री बने र ग्रामीण-आधारित कण्ट्री पार्टीका साथ गठबंधनमा  लिबरल पार्टिला सन 1972 सम्मको  प्रत्येक संघीय चुनाव जीता.

जस्तो कि सन 1050का दशकका संयुक्त राज्य अमरीकामा  भएको थियो, समाजमा  कम्युनिस्ट प्रभावका आरोपहरुका कारण राजनीतिमा  तनाव उत्पन्न भए। सोवियत प्रभुत्व भएका पूर्वी यूरोपदेखि शरणार्थी अस्ट्रेलिया आए, जबकि अस्ट्रेलियाका उत्तरी भागमा, माओले सन 1950 मा  चीनी नागरिक युद्ध जीत लिया र जून 1950 मा  कम्युनिस्ट [[उत्तर कोरिया]]ले [[दक्षिण कोरिया]]मा अधिकार गर्न लिया। मेन्जीस सरकारदेखि संयुक्त राज्य अमरीकाका नेतृत्व वाली [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद]] द्वारा दक्षिण कोरियाका लागि मांगी गई सैन्य सहायतामा प्रतिक्रिया दे्दै आफ्नो नियन्त्रण भएका जापानी क्षेत्रहरुदेखि सेनाहरुलाई मोड़ दिए, जसदेखि कोरियाई युद्धमा  अस्ट्रेलियाको सहभागिताको शुरुआत भएको। एक कटु गतिरोधसम्म लड़नेका बादपछी, यूएन (UN) र उत्तर कोरियाले जुलाई 1953  मा  एक युद्ध-विराम समझौतेमा हस्ताक्षर गरे। अस्ट्रेलियाई सेनाहरुले केपिहरुग (Kapyong) तथा मारयान्ग सान (Maryang San) जस्ता प्रमुख लड़ाइहरुमा  भाग लिया था। 17,000 अस्ट्रेलियाई सैनिकहरुले आफ्नो सेवाहरु दीं थियों, र घायलहरुको सङ्ख्या 1,500  भन्दा अधिक थियो, जसमादेखि 339को मृत्यु हो गई.<ref>http://www.awm.gov.au/atwar/korea.asp</ref>

(contracted; show full)

मेन्जीस राजतन्त्र र ब्रिटिश कमनवेल्थदेखि जोड़िएकोवका कट्टर समर्थक बनेका रहोस् र उनले संयुक्त राज्य अमरीकाका साथ एक गठबंधन बनाए, तर साथै जापानका साथ पनि युद्धोपरान्त व्यापारको शुरुआत की, जसदेखि अस्ट्रेलियाई कोइला, लौह-खनिज र खनिज संसाधनहरुका निर्यातमा  वृद्धि लगातार जारी रही, जसका परिणामस्वरूप जापान अस्ट्रेलियाको  सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार बन्यो।<ref>http://www.abc.net.au/news/stories/2010/04/30/2886680.htm?site=thedrum</ref>

सन 1965
  मा  जब मेन्जीस निवृत्त भए, त लिबरल नेता र प्रधानमंत्रीका रूपमा  [[हेरोल्ड होल्ट|छरोल्ड होल्ट]]ले तिनको स्थान लिया। डिसेम्बर 1967मा  एक सर्फ-बीच (surf beach)मा तैराकीका बेला डूब जानाले होल्टको मृत्यु हो गई र तिनको स्थानमा [[जाह्न गार्टन|जन गोर्टन]] (1968–1971) र तिनको पछि [[विलियम मकमहन|विलियम मैक्महोन]] (1971–1972) आए.

=== युद्धोपरान्त आप्रवासन ===
[[चित्र:Dutch Migrant 1954 MariaScholte=50000thToAustraliaPostWW2.jpg|thumb|युद्धका पछि 1954  मा प्रवासी अस्ट्रेलियामा पहुंचे.ुगे।]]
द्वितीय विश्व युद्धका बादो पछी, [[बेन चिफ्ली|चीफली]]को लेबर सरकारले एक यूरोपीय आप्रवासनका एक व्यापक कार्यक्रमको शुरुआत गरे सन 1945  मा, आप्रवासी मामलहरुका मंन्त्री (Minister for Immigration), आर्थर कलवेलले लिखा “यदि प्रशान्त युद्धका अनुभवले हामीलाई कुनै एक कुरा सिखाई छ, त निश्चित नैं त्यो कुरा यी छ कि साठ लाख अस्ट्रेलियाई तीस लाख वर्ग मीलको यस  भूमिको अनंत कालसम्म रक्षा छैन गर्न सकते.”<ref>हत्यस अफ रिप्रेसहरुटेटिव छनसर्ड, 2 अगस्त 1945, पीपी.4911-4915। आर्थर कौलवेल - आप्रवासनमा श्वेत पत्र। [http://john.curtin.edu.au/1940s/populate/index.html ]</ref> सबै राजनैतिक दलहरुको  यो साझा निष्कर्ष थियो कि देश “या त जनसङ्ख्या वृद्धि गरे वा लुप्त हुनेलाई तैयार रहो(contracted; show full)  | year = 1980
  | page = 3
  | location = [[Melbourne]]
  | accessdate = 2007-09-23
  | postscript = <!--None--> }}</ref> रंगीन टीवीको  प्रसारण सन 1975मा  प्रारम्भ भयो।

=== गठबंधन 1950-1972 ===
[[चित्र:John F। Kennedy and Harold Holt.jpg|thumb|right|1963
  मा ओवल अफिसमा प्रधानमंन्त्री हेरोल्ड होल्ट र अमेरिकाका राष्ट्रपति जन एफ। कैनेडी.1960 दशकसम्म ब्रिटेनदेखि महत्वपूर्ण सहयोगीका रूपमा अस्ट्रेलियाई रक्षा नीति स्थानान्तरित भए.]]

(contracted; show full)यो। सन 1962 र 1972का बीच, लगभग 60,000 सैनिकहरुले भियतनाममा  आफ्नो सेवाहरु दीं, जसमा मैदानी टुकडीहरु, नौसैनिक बल र वायु-सामग्री सामेल छन्.<ref name="Elkins">एशले एल्किंस, अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक: 1962, भियतनाम युद्धमा  अस्ट्रेलियाई सेनाको भागीदारीको  अवलोकन - 1975। [http://www.awm.gov.au/exhibitions/impressions/impressions.asp ]</ref> विरोधी लेबर पार्टिला भियतनामका प्रति सैन्य प्रतिबद्धता तथा प्रतिबद्धताका यस  स्तरको  समर्थन गर्नका लागि आवश्यक राष्ट्रीय सेवाको  विरोध गरे.

जुलाई 1966
  मा, नयाँ प्रधानमंन्त्री [[हेरोल्ड होल्ट]]ले संयुक्त राज्य अमरीका र विशिष्ट रुपले भियतनाममा  यसको भूमिकाका प्रति आफ्नो सरकारको  समर्थन व्यक्त गरे। “म छैन जानता कि यस  देशको सुरक्षाका लागि मानिस यदि संयुक्त राज्य अमरीकाको मित्रता र शक्ति पाने  छैन, त फेरि आखिर कुन  कुराको  प्रयास रहन्छन्.”<ref>ग्लेन बार्कले र जोसेफ सिराकुसा (1976) पृष्ठ.79</ref> अधिक प्रसिद्ध रूपबाट, त्यसै वर्ष संयुक्त राज्य अमरीकाको यात्राका बेला होल्टले राष्ट्रपति लिंडन बी। जन्सनलाई आश्वासन दिए
<blockquote>
(contracted; show full)

भियतनाममा  अस्ट्रेलियाको उपस्थितगी 10 वर्षहरुसम्म रही, र विशुद्ध मानवीय लागतमा, 500 देखि ज्यादा मानिस मारे गये र 2,000  भन्दा अधिक घायल भए। सन 1962 र 1972का बीच अस्ट्रेलियालाई यस  युद्धमा $218को लागत आयो।<ref name="Elkins" />

== 1960
  का दशकका पछि उभरता आधुनिक अस्ट्रेलिया ==
=== कला र “नव राष्ट्रवाद” ===
[[चित्र:JohnGorton1954.JPG|thumb|left|upright|"अस्ट्रेलियन टू द बूटहील्स": अस्ट्रेलियाई सिनेमाका लागि प्रधानमंन्त्री जन गौर्टनले सरकारी सहायताको स्थापना गरे.]]
[[चित्र:Sydney Opera House Night.jpg|thumb|1973मा सिडनी ओपेरा हत्यस सरकारी तौरमा खोलिएको था.]]

सन 1960का दशकका मध्यबाट, अस्ट्रेलियामा  एक नया र अधिक तीक्ष्ण राष्ट्रवाद उभरने लगा। सन 1960का दशक का प्रारम्भमा, नैशनल ट्रस्ट अफ अस्ट्रेलियाले अस्ट्रेलियाको प्राकृतिक, सांस्कृतिक अनि ऐतिहासिक धरोहरका संरक्षणको शुरुआत गरे सदैव अमरीकी र ब्रिटिश आयातहरुमा निर्भर रहोस् अस्ट्रेलियाई टीवीमा स्थानीय स्तरमा निर्मित नाटकहरु र हास्य-धारावाहिकहरुको  प्रसारण प्रारम्भ भयो, र होमिसाइड (Homicide) जस्तै कार्यक्रमहरुले स्थानीय स्तरमा मजबूत वफादार दर्शक-वर्ग हासिल गरे, जबकि स्किपी द बुश कंगारू (Skippy the Bush Kangaroo) एक वैश्विक वस्तु बन्यो। लिबरल प्रधानमंन्त्री [[जाह्न गार्टन|जन गोर्टन]], युद्धदेखि भयभीत एक पूर्व फाइटर पायलट, जसले स्वयंको  वर्णन “जूतेको नोकसम्म अस्ट्रेलियाई”का रूपमा  गरेको थियो,ले अस्ट्रेलियन काउंसिल फर आर्ट्स, अस्ट्रेलियन फिल्म डेवलपमाट कर्पोरेशन र नैशनल फिल्म एन्ड टेलीविजन ट्रेनिंग स्कूलको स्थापना गरे.<ref>http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/gorton/in-office.aspx</ref>

(contracted; show full)

सन 1969मा  सीमा अनि उत्पाद शुल्क (Customs and Excise)का लागि नयाँ लिबरल मंत्री, डान चिप,को नियुक्तिका पछि अस्ट्रेलियाई सहरुसरशिपमा  पनि महत्वपूर्ण परिवर्तन भए। सन 1968मा, बैरी हम्फ्रीज र निकोलस गार्लैण्डको कार्टून पुस्तिकालोई प्रतिबंधित गर्न दिइएको, जसमा  दंगेबाज पात्र बैरी मैक्केन्जीलाई प्रस्तुत गरिएको था। र पनि यसका केही वर्षहरु 
बादपछी, यस  पुस्तक को, आंशिक रुपले सरकारदेखि प्राप्त आर्थिक सहायताका साथ, एक फिल्मका रूपमा  निर्मित गरिएको था.<ref>ऐनी पहरुडर (मार्च 2005) ''द अस्ट्रेलियन जर्नल अफ पोलिटिक्स एंड हिस्ट्री'' । ''द मिथिकल अस्ट्रेलियन: बैरी हम्फ्रिज, गफ विटलम एंड न्यू नैशनलिज्म" [http://findarticles.com/p/articles/mi_go1877/is_1_51/ai_n29173558/ ]''</ref> ऐने पहरुडरको  मत छ कि बैरी मैक्केन्जीको  चरित्र अस्ट्रेलियाई राष्ट्रवादलाई प्रतिष्ठित पनि गर्दछ र यसमाव्यंग्य पनि गर्दछ। इतिहासकार रिचर्ड व्यहाइटको  पनि तर्क छ कि “तर पनि सन 1970का दशकमा  निर्मित अधिकांश नाटक, उपन्यास र फिल्मा अस्ट्रेलियाई जीवनका पहलुहरुका प्रति अत्यधिक आलोचनात्मक थिए, तर ‘नव राष्ट्रवाद’ले तिनलाई अवशोषित गर्न लिया र अस्ट्रेलियाई हुनका लागि तिनको प्रशंसा गरे”<ref>रिचर्ड व्यहाइट (1981) पृष्ठ.170</ref>

सन 1973  मा, व्यापारी केन मायरले टिप्पणी की; “ हामी यो सोच्नु इच्छा गर्दछन् कि हाम्रो स्वयंको एक अलग शैली छ।  हामी आफ्नो अनेक कमिहरुलाई पछि छोड़ चुके छन्...एक समय थियो, जब कलामा  रुचि राख्ने भएका पुरुषहरुको [[मर्दानगी]]लाई शकको नजरहरुदेखि देखिन्थ्यो।”<ref>रबर्ट ड्रियू। "लैरिकिंस यी द असहरुडहरुट." ''द अस्ट्रेलियन.''  स्टीफन एल्मोस र कैथरीन जोन्स (1991)मा  12 अप्रैल 1973 उद्धृत ''अस्ट्रेलियन नैशनलिज्म''  पृष्ठ 355। एंगस र रबर्टसन सिडनी। ISBN 0-207-16364-2</ref> सन 1973मा, इतिहास जेफरी सर्ल, आफ्नो 1973को ''फ्रम डेजर्ट्स द प्रोफेट्स कम (From Deserts the Prophets Come)'' मा  तर्क दिन्छन् कि विश्वविद्यालहरु र स्कूलहरुमा  शैक्षणिक अध्ययनका बद्ला, त्यस कालसम्म “जब अस्ट्रेलियाको  अधिकांश महत्वपूर्ण अध्ययन सृजनात्मक व्यवहारहरुमा  प्राप्त गरे जाता रह्यो था”,<ref>रिचर्ड व्यहाइट (1981) पृष्ठ.170-171</ref> अन्ततः अस्ट्रेलिया “परिपक्व राष्ट्रवादिता (mature nationhood)”मा पहुंच चुका था.<ref>स्टीफन एल्मोस र कैथरीन जोन्समा  सरले उद्धृत (1991) पृष्ठ.401</ref>

=== सबै अस्ट्रेलियावासीहरुका लागि नागरिक अधिकार ===
[[चित्र:Douglas & Gladys Nicholls statue.JPG|thumb|right|300px|सर डगलस निकोल्सको प्रतिमा, दक्षिण अस्ट्रेलियाका पूर्व राज्यपाल.]]

==== मूलनिवासी नागरिक ====
सन 1960  को  दशक अस्ट्रेलियाई मूलनिवासीहरुका अधिकारहरुका लागि चलाये गये लामा अभियानहरुमा  एक प्रमुख दशक था। सन 1959  मा, अस्ट्रेलियाई आदिवासी नागरिक पहरुशन र मातृत्व भत्तहरुका योग्य माने गये.{{Citation needed|date=January 2011}} सन 1962मा, रबर्ट मेन्जीसका ''कमनवेल्थ इलेक्टोरल ऐक्ट (Commonwealth Electoral Act)'' मा  यो प्रावधान थियो कि सबै मूलनिवासी नागरिकहरुलाई संघीय चुनावहरुमा  नाम दर्ज गरवाने र मतदान गर्ने  अधिकार हुनु चाहिये (इससेयसभन्दा पूर्व, क्वीन्सल्याण्ड, वेस्टर्न अस्ट्रेलिया र नर्दर्न टेरिटरीमा  “राज्यका भागों”मा  रहने भएका मूलनिवासीहरु को, केवल भूतपूर्व सैनिकहरुका अतिरिक्त, मतदानदेखि बाहिर राखिएको था)। सन 1965मा, क्वीन्सल्याण्ड अस्ट्रेलियाई आदिवासी नागरिकहरुलाई राज्यका चुनावहरुमा  मतदानको  अधिकार दिने भएका अन्तिम राज्य बना.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.190</ref><ref name="ReferenceB">http://aec.gov.au/Voting/indigenous_vote/indigenous.htm</ref>

(contracted; show full)

व्यहिटलैम सरकारका प्रारम्भिक कानूनहरु मध्येको एक जस्टिस वुडवर्डका नेतृत्वमा  नर्दर्द टेरिटरीमा  भूमि अधिकारहरुका लागि एक रयल कमीशनको स्थापना गर्नु था.<ref>गफ विटलम (1985) ''विटलम सरकार'' । पृष्ठ 467-8। वाइकिंग बुक्स, मेलबर्न। ISBN 0-670-80287-5</ref> यसका निष्कर्षहरुमा आधारित विधेयकलाई सन 1976मा  फ्रेसर लिबरल-नैशनल कण्ट्री पार्टी सरकारले ऐबोरिजनल ल्याण्ड राइट्स ऐक्ट 1976 (Aboriginal Land Rights Act 1976)का रूपमा  कानूनमा  परिवर्तित गरे.

सन 1992
  मा, हाईकोर्ट अफ अस्ट्रेलियाले मैबोका मामलेमा  आफ्नो निर्णयलाई खारिज गरिदिए र घोषणाको कि ''टेरा नलिस (terra nullius)'' को पुरानो कानूनी अवधारणा अवैधानिक थियो। त्यसै वर्ष, प्रधानमंन्त्री पोल कीटिंगले आफ्नो रेडफर्न पार्क भाषणमा  भने कि अस्ट्रेलियाई आदिवासी समुदाहरुलाई लगातार झेलनी पड़ रही समस्याहरुका लागि यूरोपीय आप्रवासी जिम्मेदार थिए: ‘हमने हत्याहरु कीं। हमने बच्चाहरुलाई तिनको माताहरुदेखि छीन लिया। हमने भेदभाव र बहिष्कार गरे। यो हाम्रो अज्ञानता र हमारा पूर्वाग्रह था’। सन 1999मा  संसदले सामंजस्यको  एक प्रस्ताव (Motion of Reconciliation) पारित गरे, जसको  मसौदा प्रधानमंन्त्री [[जाह्न हावर्ड|जन हवर्ड]] तथा अस्ट्रेलियाई आदिवासी सीनेटर एडेन रिजौं द्वारा तैयार गरिएको थियो, जसका अनुसार अस्ट्रेलियाई मूलनिवासीहरुका साथ गरिए दुर्व्यवहारलाई “हाम्रो राष्ट्रीय इतिहासको  सबैभन्दा कलुषित अध्याय” भनिएको था.<ref>{{cite web|url=http://www.thinkingfaith.org/articles/20080221_1.htm |title=The History of Apologies Down Under [Thinking Faith – the online journal of the British Jesuits&#93; |publisher=Thinkingfaith.org |date= |accessdate=12 Oct। 2009}}</ref> सन 2008  मा, प्रधानमंन्त्री [[कैविन रूड|केविन रुड]]ले चुरा लिए गई पीढ़िहरु (Stolen Generations)का सदस्यहरुका प्रति अस्ट्रेलियाई सरकारको तर्फदेखि सार्वजनिक क्षमायाचना जारी गरे

==== महिलाहरु ====

(contracted; show full)ले इच्छा गरे, तर सगोरुे छैन। केही राज्य सरकारहरु खोलेकोर यसको  विरोध गर्न रहीं थियों र   सीनेटमा यसको  नियन्त्रण थिएन, अतः यसका अधिकांश विधेयक वा त खारिज गर्न दिये गये वा उनमा संशोधन गरिएको। क्वीन्सल्याण्ड कंट्री पार्टीको जो जेल्के-पीटरसन (Joh Bjelke-Petersen) सरकारका रिश््दै संघीय सरकारका साथ विशिष्ट रुपले कटु थिए। मे  1974का चुनावहरुमा  दोबारा चुने जानेका पछि पनि सीनेट यसका राजनैतिक कार्यक्रमका लागि एक अवरोध बनेकारही। अगस्त 1974मा, संसदका एकमात्र संयुक्त सत्रमा  विधेयकका छः मुख्य अंश पारित गरिए.

सन 1974
  मा, व्यहिटलैमले लेबर पार्टीका पूर्व सदस्य र न्यू साउथ वेल्सका मुख्य न्यायाधीश जन कैर (John Kerr)लाई गवर्नर जनरलका रूपमा  चुना। सन 1974का चुनावमा  व्यहिटलैम सरकार एक घटे भए बहुमतका साथ तल्लो सदनका लागि दोबारा चुनी गई। विदेशी ॠणमा  वृद्धि गर्नका यसका अकुशल प्रयासेका पछि सरकारलाई अक्षम गरार दे्दै, विपक्षी लिबरल-कण्ट्री पार्टी गठबंधनले सीनेटमा  सरकारका आर्थिक प्रस्तावहरुलाई तबसम्म लटकाये राखे जबसम्म कि सरकारले नयाँ चुनावहरुको  वचन न दे दे। व्यहिटलैमले यसबाट इंकार गरिदिए, नेता प्रतिपक्ष [[मैल्कम फ्रेजर|मैल्कम फ्रेसर]] यसमाअड़े रहे। यो गतिरोध तब समाप्त भयो, जब 11 नोभेम्बर 1975 मा व्यहिटलैम सरकार गवर्नर जनरल [[जन कैर]] द्वारा बरखास्त गरियो र चुनावहरुलाई टालेर फ्रेसरलाई कार्यवाहक प्रधानमंन्त्री नियुक्त गर्न दिइएको। अस्ट्रेलियाई संविधान द्वारा गवर्नर जनरललाई दिये गये “आरक्षित अधिकार” रानीका कुनै प्रतिनिधि द्वारा कुनै चेतावनी दिये बिना एक चुनी भएको सरकारलाई बरखास्त गर्ने अनुमति देन्थे.<ref>विटलम विदाईमा धेरै किताबहरु छन्। उदाहरणका लागि, पोल केलीका ''नोभेम्बर 1975: द इनसाइडस्टोरी अफ अस्ट्रेलिया ग्रेटेस्ट पोलिटिकल क्राइसिस'' । सहरुट लियोनार्ड्स, एनएसडब्लयू (NSW): एलन र अनविन। ISBN 1-86373-987-4.</ref>

(contracted; show full)्रैंकलिन बांधका प्रस्तावले अस्ट्रेलियामा  एक प्रभावी पर्यावरण आन्दोलनका शुरु हुनमा  योगदान दिए, जसको शाखाहरुमा  अस्ट्रेलियन ग्रीन्स, एक राजनैतिक दल, जो पछि पर्यावरणवाद र साथै वाम-पंथी सामाजिक अनि आर्थिक नीतिहरुका पालनका लागि [[टासमानिया|तस्मानिया]]देखि बाहिर पनि बढ़ा, सामेल थियों.<ref>http://www.abc.net.au/dimensions/dimensions_people/Transcripts/s849441.htm</ref>

=== आर्थिक सुधार: हक, कीटिंग र हवर्ड ===
[[चित्र:Parliament House Canberra Dusk Panorama.jpg|thumb|left|कैनबरामा नयाँ संसद भवन 1988
  मा खोलिएको था.]]

बब हक, व्यहिटलैमको तुलनामा  एक कम ध्रुवीकर (polarising) लेबर नेता,ले सन 1983का चुनावहरुमा  फ्रेसरलाई पराजित गरे। यस  नयाँ सरकारले हाइकोर्ट अफ अस्ट्रेलियाका माध्यमदेखि फ्रैंकलिन बांध परियोजनामा रोक लागेको दी। कोषाध्यक्ष पोल कीटिंगका साथ मिलेर हकले सूक्ष्म-आर्थिक र औद्योगिक सम्बन्धहरुका सुधारको  कार्य आफ्नो हाथहरुमा  लिया, जसको रचना दक्षता र प्रतिस्पर्धालाई बढ़ानका लागि गरिएको थियो। व्यहिटलैम मडलको प्रारम्भिक विफलता र फ्रेसरका नेतृत्वमा  आंशिक विखण्डनका पछि हकले स्वास्थ्य बीमाको एक नयाँ सकल प्रणालीको पुनर्स्थापना गरे, जसलाई मेडिकेयर (Medicare) नाम दिइएको। उद्योग अनि नौकरिहरुको रक्षा गर्नका लागि हक र कीटिंगले दर-सूचिहरु (Tariffs)का लागि पारंपरिक लेबर समर्थन समाप्त गरिदिए। यसका पछि उनले अस्ट्रेलियाका वित्तीय तन्त्रलाई नियन्त्रण मुक्त गरिदिए र [[अस्ट्रेलियाई डालर]]को  ‘मुद्रा संतुलन’ बनाए.<ref name="ReferenceC">http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/hawke/in-office.aspx</ref>

सन 1988  मा  कैनबरामा  नयाँ संसद भवनका उदघाटनका साथै अस्ट्रेलियाको दुइ सौौं वर्षगांठ मनाई गई। अगले वर्ष अस्ट्रेलियाई राजधानी क्षेत्र (Australian Capital Territory)ले स्वशासनको  अधिकार प्राप्त गरे र जर्विस बे (Jervis Bay) क्षेत्रहरुका मंन्त्री (Minister for Territories)का अधीन एक पृथक क्षेत्र बना.

संयुक्त राज्य अमरीकाका साथ गठबंधनका एक समर्थक, हकले सन 1990 मा  इराक द्वारा कुवैतमा गरिए कब्जेका बादपछी, खाड़ी युद्धमा  अस्ट्रेलिया नौसैनिक बल पठाईनमा प्रतिबद्धता जाहिर गरे चार सफल चुनावहरुका बादपछी, तर एक लड़खड़ाती अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था र बढ़ती बेरोजगारीका बीच, हक र कीटिंगका बीच तीव्र प्रतिस्पर्धाका परिणामस्वरूप लेबर पार्टीलाई आफ्नो नेताका रूपमा  हकलाई हटानु पर्‍यो र सन 1991  मा  पोल कीटिंग प्रधानमंन्त्री बनेका.<ref name="ReferenceC" />

सन 1992मा  बेरोजगारी 11.4%मा पहुंच गई – जो कि [[महान मंदी]]का सर्वाधिक ऊंचाईमा थियो। लिबरल-नैशनल विपक्षले सन 1993का चुनावहरुमा  जानका लागि आर्थिक सुधारको एक आशावादी योजना प्रस्तावितको थियो, जसमा  वस्तुहरु अनि सेवामा एक नया गर्न प्रस्तुत गर्नु सामेल था। कीटिंगले कोषपालहरुलाई बदल दिए र गरका सख्त खिलाफ प्रचार गरेर सन 1993का चुनावहरुमा  जीत हासिल गर्न ली। आफ्नो कार्यकालका बेला, कीटिंग ने, इंडोनेशियाई राष्ट्रपति [[सुहार्तो]]का साथ निकटतादेखि सहयोग गर्दै, एशिय(contracted; show full)

[[चित्र:Fireworks, Sydney Harbour Bridge, 2000 Summer Olympics closing ceremony.jpg|thumb|right|2000 मा सिडनी हार्बर ब्रिजमा ओलिंपिक रंग.]]
[[चित्र:2000 Summer Olympics opening ceremony 4.JPEG|thumb|2000 ग्रीष्मकालीन ओलंपिकका उद्घाटन समारोहमा आदिवासी नर्तकहरुले सिडनीमा प्रदर्शन गरे.]]

[[जाह्न हावर्ड|जन हवर्ड]]ले सन 1996 देखि लिएर सन 2007सम्म [[प्रधान मन्त्री आस्ट्रेलिया|प्रधानम
ंन्त्री]]का रूपमा  कार्य गरे, जो कि रबर्ट मेन्जीसका पछि कुनै पनि प्रधानमंत्रीको  अर्को सबैभन्दा लंबा कार्यकाल था। पोर्ट आर्थरमा भएको एक सामूहिक गोलीबारीका पछि शुरु गरिएको राष्ट्रीय बंदूक नियन्त्रण योजना हवर्ड सरकार द्वारा प्रारम्भ गरिए शुरुआती कार्यक्रमहरु मध्येको एक थियो। यस  सरकारले औद्योगिक सम्बन्धहरुमा  सुधार पनि प्रस्तुत गरे, विशेषतः जलीय सीमामा दक्षताका संदर्भ मा। सन 1998का को चुनावहरुका बादपछी, हवर्ड र कोषाध्यक्ष पीटर कस्टेलोले वस्तुहरु र सेवाहरुमा गर्न (Goods and Services Tax) (जीएसटी) (GST)को  प्रस्ताव राखे जसलाई ती सन 2000 मा  मतदाताहरुसम्म सफलतापूर्वक ले गए। सन 1999  मा, अस्ट्रेलियाले पूर्वी तिमोरमा  राजनैतिक हिंसाका पछि त्यस देशमा  लोकतन्त्र र स्वतन्त्रताको स्थापनामा  सहायता गर्नका लागि पूर्वी तिमोरमा  संयुक्त राष्ट्र संघको एक सेनाको  नेतृत्व गरे.<ref name="autogenerated3">http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/howard/in-office.aspx</ref>

(contracted; show full)

हवर्ड सरकारले सकल रुपले आप्रवासनको  विस्तार गरे, तर नावहरुमा सवार भएर अनधिकृत रुपले आउने भएका मानिसहरुलाई हतोत्साहित गर्नका लागि प्राय विवादास्पद कड़े आप्रवासन कानून पनि लागू गरे। तर पनि हवर्ड [[राष्ट्रकुल|कमनवेल्थ]]का साथ पारंपरिक सम्बन्धहरु तथा संयुक्त राज्य अमरीकाका साथ गठबंधनका प्रबल समर्थक थिए, तर एशिया, विशेषतः चीन,का साथ व्यापारमा  नाटकीय वृद्धि भएको र अस्ट्रेलियाले समृद्धिका एक विस्तारित कालको  आनंद उठाया। संयोगले सन 2001
  को 11 सितंबरलाई भए आतंकी हमलहरुका बेला हवर्ड नैं प्रधानमंन्त्री थिए। यस  घटनाका बाद पछी, सरकारले [[अफगानिस्तान युद्ध]] (दुइटै दलहरुका समर्थनका साथ) एवं इराक युद्ध (अन्य राजनैतिक दलहरुको असहमतिका साथ)का लागि सैन्य टुकडीहरु पठाईनमा प्रतिबद्धता जाहिर गरे<ref name="autogenerated3" />

=== इक्कीसौं शताव्दी मा ===
सन 2007का चुनावहरुमा  लेबर पार्टीका [[कैविन रूड|केविन रूड]]ले हवर्डलाई पराजित गरे र ती जून 2010  सम्म प्रधानमंन्त्री पदमा बनेका रहोस्, जसका पछि पार्टीका नेताका रूपमा  जूलिया गिलार्डले तिनको स्थान लिया। रूडले प्रधानमंत्रीका रूपमा  आफ्नो कार्यकालको  प्रयोग [[क्योटो प्रोटोकल]]लाई सांकेतिक रुपले स्वीकार गर्न र ''खो चुकी पीढ़िहरु (Stolen Generation)''  (ौं अस्ट्रेलियाई मूलनिवासी, जसलाई राज्य द्वारा बीसौं शताव्दीका प्रारम्भिक कालदेखि लिएर सन 1960का दशकका बेला तिनको अभिभावकहरुदेखि छीन लिइएको था)का प्रति ऐतिहासिक संशताव्दीय क्षमायाचनाको  नेतृत्व गर्नका लागि गरे। मडरिन चीनी भाषी यस  पूर्व कूटनीतिज्ञले जोशपूर्ण विदेश नीति पनि अपनाई र ग्लोबल वर्मिंगको  मुकाबला गर्नका लागि अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्थामा  ''कार्बनमा मूल्य (price on carbon)'' को सबैभन्दा पहिला शुरुआत गरे तिनको प्रधानमंत्रित्व-कालमा  नैं सन 2007-2010का आर्थिक संकटका शुरुआती चरण पनि आये, जसको प्रति प्रतिक्रिया दे्दै तिनको सरकारले आर्थिक सहायताका ठूला पैकेज प्रस्तुत गरे – जसको प्रबंधन पछि विवादास्पद साबित भयो।<ref>http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/rudd/in-office.aspx</ref>

एशियाका साथ बढ़्दै व्यापारका बीच आर्थिक सुधारका ढाई दशक बादपछी, अधिकांश अन्य पश्चिमी अर्थव्यवस्थाहरुका विपरीत, अस्ट्रेलिया आर्थिक बाजारहरुमा  आयो गिरावटका बावजूद मंदीदेखि बचनाले सफल रह्यो।<ref>http://www.theodora.com/wfbcurrent/australia/australia_economy.html</ref>

रूडको उत्तराधिकारी, जूलिया गिलार्ड, सन 2010 मा  टोनी एबटका लिबरल-नैशनल गठबंधनका खिलाफ धेरै कम अन्तरदेखि भएको जीत, जसका परिणामस्वरूप सन 1940का चुनावहरुका पछि पहिलो पल्ट अस्ट्रेलियामा  एक त्रिशंकु संसद बनी,को  नेतृत्व गर्दै अस्ट्रेलियाको प्रधानमंन्त्री चुनी जाने पहिलो महिला बनीं.<ref name="hung">[http://www.abc.net.au/news/stories/2010/08/21/2989767.htm "वोटर्स लीव अस्ट्रेलिया छन्गिंग]" ''एबीसी (ABC) न्यूज'' , 21 अगस्त 2010</ref>

== यी पनि हेर्नुहोस् ==
{{Portal|Australia}}
*अस्ट्रेलियाको प्रादेशिक विकास
*अस्ट्रेलियाई पुरातत्व
*ओशिनियाको  इतिहास
*अस्ट्रेलियाका सैन्य इतिहास
(contracted; show full)[[sq:Historia e Australisë]]
[[sr:Историја Аустралије]]
[[sv:Australiens historia]]
[[ta:ஆஸ்திரேலிய வரலாறு]]
[[te:ఆస్ట్రేలియా చరిత్ర]]
[[uk:Історія Австралії]]
[[vi:Lịch sử Australia]]
[[zh:澳大利亚历史]]