Difference between revisions 315247 and 315293 on newiki

{{Orphan|date=सेप्टेम्बर २०१२}}

{{सफाई|date=अगस्त २०१२}}
{{अनुवादित हिन्दी}}
'''अस्ट्रेलियाको  इतिहास'''  कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलिया र यसभन्दा पूर्वका मूल-निवासी तथा औपनिवेशिक समाजहरुका क्षेत्र र मानिसहरुका इतिहासलाई सन्दर्भित गर्दछ। यस्तो मानिन्छ कि अस्ट्रेलियाको मुख्य भूमिमा अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको  पहिलो पल्ट आगमन लगभग ४०,००० देखि ६०,००० वर्षहरु पूर्व इंडोनेशियाई द्वीप-समूहदेखि नाव द्वारा भयो। उनले पृथ्वीमा सबैभन्दा लामा समयसम्म बची रहने कलात्मक, संगीतमय र आध्यात्मिक परम्पराहरुमा देखि केहीको स्थापना गरे.

सन 1606 मा  अस्ट्रेलिया पुगेका [[नीदरलैण्ड|डच]] नाविक विलेम जैन्सजून (Willem Janszoon) यहाँ निर्विरोध उतरने भएका पहिलाो यूरोपीय व्यक्ति थिए। यसका पछि यूरोपीय खोजकर्ता लगातार यहाँ आउँदै रहोस्, जबसम्म कि सन 1770 मा, जेम्स कुकले अस्ट्रेलियाको पूर्वी तटलाई [[संयुक्त राजशाहीअधिराज्य (ब्रिटेन)|ब्रिटेन]]का लागि चित्रित छैन गरिदिए र अनि ती बटनी बे (अब सिडनीमा), [[न्यू साउथ वेल्स]]मा  उपनिवेश बनाउने  समर्थन गर्ने विवरणहरुका साथ वापस फर्के। एक दंडात्मक उपनिवेशको स्थापना गर्नका लागि ब्रिटिशेलायती जहाजहरुको  पहिलो बेड़ा (First Fleet) जनवरी 1788मा  सिडनी पुग्यो। ब्रिटेनले पूरा महाद्वीपमा  अन्य उपनिवेश पनि स्थापित गरे र पूर्ण उन्नाइसौं शताव्दीका बेला आन्तरिक भागहरुमा  यूरोपीय खोजकर्ताहरुलाई पठाईिएको। यस  पूर्ण अवधिका बेला नयाँ रोगहरुका संम्पर्कमा  आउने र ब्रिटिश बेलायती उपनिवेशवादिहरुका साथ भए संघर्षले अस्ट्रेलियाका मूल निवासीहरुलाई धेरै अधिक कमजोर बनाएको दिए.

सोनेुनको खानीहरु र कृषि उद्योगहरुका कारण समृद्धि आयो र उन्नाइसौं शताव्दीका मध्यमा  सबै छः ब्रिटिश बेलायती उपनिवेसहरुमा  स्वायत्त संशताव्दीय लोकतन्त्रहरुको स्थापनाको शुरुआत भएको। सन 1901मा  यी उपनिवेसहरुले एक जनमत-संग्रहका द्वारा एक संघका रूपमा  एकजुट हुनका लागि मतदान गरे र आधुनिक अस्ट्रेलिया अस्तित्वमा  आया। विश्व-युद्धहरुमा  अस्ट्रेलिया ब्रिटेनको तर्फदेखि लड़ा र [[द्वितीयोश्रो विश्वयुद्ध|द्वितीयोश्रो विश्व-युद्ध]]का बेला शाही जापान द्वारा संयुक्त राज्य अमरीकालोई धमकी मिलनमा अस्ट्रेलिया संयुक्त राज्य अमरीकाको  दीर्घकालिक मित्र साबित भयो। एशियाका साथ व्यापारमा  वृद्धि भएको र युद्धोपरान्त एक बहु-सांस्कृतिक आप्रवास कार्यक्रमका द्वारा 6.5 मिलियन भन्दा अधिक प्रवासी यहाँ आये, जसमा प्रत्येक महाद्वीपका मानिस सामेल थिए। अगले छः दशकहरुमा  जनसङ्ख्या तिगुनी भएर 2010 मा  लगभग 21 मिलियनसम्म पहुंच गई, जहाँ 200 देशहरुका मूल नागरिक मिलेर विश्वको चौधौं सबैभन्दा ठूलो अर्थ-व्यवस्थाको  निर्माण गर्दछन्.<ref>http://www.dfat.gov.au/aib/overview.html</ref>

== आस्ट्रेलियाई आदिवासी ==
[[चित्र:Aboriginal Art Australia.jpg|thumb|upright|काकदु राष्ट्रीय उद्यानमा उबिरमा रक पेन्टिङ्ग]]
[[चित्र:Hut Eastern Arrernte Basedow.jpg|thumb|upright|एक पारंपरिक झोपड़ी (1920)मा उत्तरी क्षेत्रका एक एरहरुटे मानिस.]]

=== यूरोपीय संम्पर्कभन्दा पहिलाेका आस्ट्रेलियाई आदिवासी ===
यस्तो मानिन्छ कि अस्ट्रेलियाका मूल-निवासीहरुका पूर्वज शायद 40,000 देखि 60,000 वर्षहरु पूर्व अस्ट्रेलियामा  आये, तर सम्भव छ कि ती र पहिलाो लगभग 70,000 वर्षहरु पूर्व यहाँ आये हों.<ref>पीटर हिसकक (2008)। ''अस्ट्रेलिया प्राचीन पुरातत्व'' । रूटलेज: लण्डन। ISBN 0-415-33811-5</ref><ref>जन मलवानी र जोहन कमिंगा (1999)। ''अस्ट्रेलियाका प्रागितिहास.''  एलन र अनविन, सिडनी। ISBN 1 864489502</ref> उनले शिकारी संग्राहकहरुको जीवन-शैली विकसित की, ती आध्यात्मिक तथा कलात्मक परम्पराहरुको  पालन गरिन्थ्यो र उनले [[पाषाण युग|पाषाण प्रौद्योगिकिहरु]]को  प्रयोग गरे। यस्तो अनुमान छ कि [[यूरोप]]देखि भए पहिलाो संम्पर्कका समय यिनको जनसङ्ख्या कमभन्दा कम 350,000 थियो,<ref>एल। स्मिथ (1980), ''द अबौरिजनल पोप्युलेशन अफ अस्ट्रेलिया'' , अस्ट्रेलियन नैशनल यूनिवर्सिटी प्रेस, कैनबरा.</ref><ref>जेफ्री ब्लेनी (1975) ''ट्रीएम्फ अफ द नोमैड्स: अ हिस्ट्री अफ एशियंट अस्ट्रेलिया'' । पृष्ठ 92 सन बुक्स। ISBN 0 7251 02403। ब्लेनलीले मानवविज्ञानी ए.आर। रैडक्लिफ-ब्राउन द्वारा सन 1930का दशकमा  गरिए एक शोधको  हवाला दिएका छन्। एक पाद टिप्पणीमा  उनले गणनाको छ कि 28,000 ईपूदेखि अस्ट्रेलिय(contracted; show full)अवसर मिल सके। उत्तरी अस्ट्रेलियाई मानिसहरु द्वारा "फायरस्टिक कृषि"को  प्रयोग यस्तो वनस्पतिहरु उगाउन कालि गरिन्थ्यो, जसतर्फ पशु आकर्षित हुन्थे.<ref>जन अल्टमैन र डियन स्मिथ (1991) ''अबौरिजनल अस्ट्रेलिया'' मा  "अबौरिजनल पीपल अफ नदर्न टेरिटरी", पृष्ठ 6, ऐबअरिजनल र टोरेस स्ट्रेट आइल्याण्डर कमीशन द्वारा उत्पादित (एटीएसआयोसी (ATSIC))ISBN 06421587033
</ref> यूरोपीय उपनिवेसहरुको स्थापनादेखि पूर्व अस्ट्रेलियाई आदिवासी पृथ्वीको सबैभन्दा प्राचीन, सबैभन्दा दीर्घकालिक 
अनिर सर्वाधिक एकाकी संस्कृतिहरुमा देखि थिए। यसका बावजूद अस्ट्रेलियाका पहिलाो निवासीहरुका आगमनले यस  महाद्वीपलाई लक्षणीय रुपले प्रभावित गरे र सम्भव छ कि अस्ट्रेलियाका पशु-जीवनका विलुप्त हुनमा  मौसम परिवर्तनका साथै यसको  पनि योगदान रहेकोछ.<ref>http://www.abc.net.au/science/features/megafauna/</ref> सम्भव छ कि अस्ट्रेलियाको मुख्य-भूमिदेखि थाइलेसाइन, तस्मानियाई डेविल र तस्मानियाई मूल-मुर्गीका विलुप्त हुनमा  मानव द्वारा गरिने शिकारका साथै लगभग 3000-4000 वर्षहरु पूर्व अस्ट्रेलियाई आदिवासी मानिसहरु द्वारा प्रस्तुत डिंगो डाग (dingo dog)को  पनि योगदान रहेकोछ.<ref>http://an(contracted; show full);ref>बोलर, जे.एम। 1971। प्लिस्टोसिन सैलिनिटिज र जलवायु परिवर्तन: दक्षिण-पूर्वी अस्ट्रेलियामा  ल्युनेट्स र झीलहरुदेखि सबूत। मा: मलवानी, डी.जे। र गोल्सन, जे। (एड्स), ऐबअरिजनल मैन र अस्ट्रेलियामा  पर्यावरण। कैनबरा: आस्ट्रेलियन नैशनल यूनिवर्सिटी प्रेस, पीपी 47-65.</ref> अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको पौराणिक मान्यताहरु तथा यी प्रारम्भिक अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका वंशजहरुका जीववादी ढांचाहरुका अनुसार ड्रीमिंग (Dreaming) एक भयानक युग थियो, जसमा  पूर्वज टोटेमिक आत्माहरुले सृष्टिको रचना गरे ड्रीमिंगले समाजका नियम 
अनिर संरचनाहरु स्थापित कीं र रीति-रिवाजहरुको  पालन जीवन अनिर भूमिको निरंतरतालाई सुनिश्चित गर्नका लागि गरिन्थ्यो। यो अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको कलाको एक मुख्य विशेषता थियो र आज पनि बनी भएको छ.

यस्तो विश्वास गरिन्छ कि अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको कला विश्वको प्राचीनतम कला-परम्परा छ, जो आज पनि जारी छ.<ref name="NGVindig">{{cite web|url=http://www.ngv.vic.gov.au/whats-on/exhibitions/exhibitions/the-indigenous-collection|title=The Indigenous Collection|work=The Ian Potter Centre: NGV Australia|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=6 December 2010}}</ref> अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको कलाका प्रमाण कमभन्दा कम 30,000 वर्षहरु पूर्वसम्म हेर्न सकिन्छ र ती पूरा अस्ट्रेलियामा  मिल्दछन् (विशेषतः उत्तरी क्षेत्रका उलुरू (Uluru) तथा काकाडु राष्ट्रीय उद्यानमा).<ref>http://www.environment.gov.au/parks/kakadu/</ref><ref>http://www.environment.gov.au/parks/uluru/index.html</ref> आयु र धेरैायतका सन्दर्भमा, अस्ट्रेलियाको गुफा-कलाको तुलना यूरोपका लैसकक्स अनिर एल्टामिरासित गर्न सकिन्छ.<ref>{{cite web
 |url=http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/indigenous/art/index.htm
 |title=Indigenous art
 |work=Australian Culture and Recreation Portal
 |publisher=Australia Government
 |accessdate=26 September 2010}}</ref><ref>http://australianmuseum.net.au/The-spread-of-people-to-Australia/</ref>

(contracted; show full)

प्रत्येक राष्ट्रको जीवन-शैली र भौतिक संस्कृतिमा  धेरै अधिक अन्तर था। विलियम डैम्पियर जस्तै केही प्रारम्भिक यूरोपीय पर्यवेक्षकहरुका अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको शिकार-संग्राहक जीवन-शैलीको  वर्णन कठिन 
अनिर "तकलीफदेह" कहकर गरेकोछ। यसका विपरीत, कैप्टन कुकले आफ्नो जर्नलमा  लेखेका छन् कि सम्भवतः "न्यू कक्ष्याण्डका मूल-निवासी" वास्तवमा  यूरोपीय मानिसहरुको तुलनामा  धेरै अधिक प्रसन्न थिए। पहिलाो बेड़ेका सदस्य वटकिन टेन्च,ले सिडनीका अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुलाई राम्रा स्वभाव भएका र राम्रा हास्य-बोध भएका ओग कहकर तिनको प्रशंसाको छ, तर पनि उनले एयोरा अनिर कैमेरोयगल मानिसहरुका बीच हिंसक शत्रुताको  वर्णन पनि गरेकोछ र आफ्नो मित्र बैनेलन्ग अनिर त्यसकी पत्नी बैरंगारूका बीच हिंसक घरेलू झगड़ेको  पनि उल्लेख गरेकोछ.<ref>फ्लैनेरी, टी। (एड.), ''1788 वटकिन टहरुच'' , पाठ प्रकाशन कंपनी, 1996, ISBN 1-875847-27-8</ref> उन्नाइसौं शताव्दीका उपनिवेशवादिहरु, जस्तै एडवर्ड गर,ले पाए कि अस्ट्रेलियाई आदिवासी "अधिकांश सभ्य(जस्तै) मानिसहरुको तुलनामा  कम दुखी थिए र जीवनको  अधिक आनंद उठा रहोस् थिए."<ref>रिचर्ड ब्रूम (1984) ''अराइविंग'' मा  एडवर्ड गर्न उद्धृत। पृष्ठ.16, फेयरफैक्स, सिम र वेल्डन, सिडनी। ISBN 0 949288012</ref> इतिहासकार जेफरी ब्लेनिला लिखा कि अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका लागि जीवनका भौतिक मानक सामान्यतः उच्च थिए, जो कि डचहरु द्वारा अस्ट्रेलियाको खोजका समयको यूरोपीय जीवन-शैलीसित धेरै अधिक बेहतर थिए.<ref>जेफ्री ब्लैनी (1975) ''ट्राइंफ अफ नोमैड्स'' , प्रिफेस। ब्लेनली लिख्दछन् कि "यदि सत्रहौं शताव्दीका कुनै अस्ट्रेलियाई आदिवासीलाई उत्सुकतावश पक्ड़ेर यूरोपतर्फ जाने कुनै डच जहाजमा ले जाइएको होता, र यदि त्यसले स्कटल्याण्डदेखि ककेशस सम्मको पूर्ण यात्राको होती र देखा होता कि औसत यूरोपीय जीवन-यापनका लागि कुन  प्रकार संघर्ष गर्दै थिए, त शायद त्यसले स्वयंदेखि यो भने होता कि अब त्यसले तृतीय विश्व तथा यसको समस्त गरीबी र समस्याहरु देख लीं थियों.</ref>

स्थायी यूरोपीय उपनिवेशवादी सन 1788 मा  सिडनी पुगे र उन्नाइसौं शताव्दीका अन्तसम्म उनले महाद्वीपका अधिकांश भागमा कब्जा गर्न लिया। पर्याप्त हदसम्म अनछुए रहोस् अस्ट्रेलियाई आदिवासी समाजहरुका गढ़ बीसौं शताव्दीसम्म बचे रहोस्, विशिष्ट रुपले उत्तरी अनिर पश्चिमी अस्ट्रेलियामा, जब अन्ततः 1984मा  गिब्सन मरुस्थलका पिंटुपी मानिसहरुका एक समूहका सदस्य बाह्य मानिसहरुका संम्पर्कमा  आउने भएका अन्तिम मानिस बनेका.<ref name="Central Art Store">सहरुट्रल कला स्टोर: "द लौस्ट नोमैड्स" http://www.aboriginalartstore.com.au/aboriginal-art-culture/the-last-nomads.php</ref><ref name="Central Art Store" /> तर पनि अधिकांश ज्ञान नष्ट भइसकेको थियो, तर अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको कला, संगीत अनिर संस्कृति, जसको  संम्पर्कका प्रारम्भिक कालमा  यूरोपीय मानिसहरु द्वारा प्राय तिरस्कार गरिन्थ्यो, बची रही र समय-समयमा व्यापक अस्ट्रेलियाई समुदाय द्वारा यसको प्रशंसा पनि गरिएको.

=== 1788  का पछि यूरोपीय मानिसहरुका साथ संम्पर्क अनिर संघर्ष ===
[[चित्र:Gov Davey's proclamation-edit2.jpg|thumb|upright|सन 1816मा अश्वेत युद्धकाो चरममा पहुंचनाले पूर्व वैन डायमेनको भूमिमा जारी एक पोस्टर, जसमा उपनिवेशवादिहरु र अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका लागि मित्रता र समान न्यायको लेफ्टिनहरुट-गवर्नर आर्थरको नीतिलाई चित्रित गरिएको छ]]
[[चित्र:Augustus Earle Portrait of Bungaree.jpg|thumb|upright|सिडनीमा आदिवासी एक्सप्लोरर बंगारीका पोर्ट्रेट.]]

नौवहन मार्गदर्शक जेम्स कुक ने, उपस्थिता निवासीहरुका साथ कुनै सम्झौता गरे बिना ही, सन 1770 मा  ब्रिटेनका लागि अस्ट्रेलियाका पूर्वी तटमा दावा गरे। पहिलाो गर्वनर, आर्थर फिलिप,लाई स्पष्ट रुपले निर्देश दिइएको थियो कि ती अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका साथ मित्रता अनिर राम्रा सम्बन्ध स्थापित गर्नुहोस् र पूरा औपनिवेशिक कालका बेला- सिडनीका प्रारम्भिक संभाषिहरु बेनेलन्ग अनिर बंगारी द्वारा प्रदर्शित आपसी उत्सुकतादेखि लिएर, सिडनी क्षेत्रका पेमुल्वाय र विंड्रेडाइन, अथवा पर्थका नजिक स्थित यागनका प्रत्यक्ष विरोध तकसम्म- प्रारम्भिक नवागतहरु एवं प्राचीन भू-स्वामिहरुका बीच अन्तःक्रियाहरुमा  धेरै अधिक परिवर्तन आउँदै रहे। बेनेलन्ग अनिर तिनको एक साथी यूरोपको समुद्री-यात्रा गर्ने पहिलाो अस्ट्रेलियावासी बनेका, र किंग जर्ज तृतीयदेखि तिनको परिचय गराइएको। बंगारीले अस्ट्रेलियाका पहिलाो पूर्ण-नौवहन (circumnavigation) अभियानमा  मैथ्यु फ्लिंडर्सको सहायता गरे सन 1790 मा  पहिलो पल्ट कुनै श्वेत उपनिवेशवादीको हत्याको  आरोप पेमुल्वायमा लागेको र विंड्रेडाइनले ब्लू माउंटेन्सका अघि ब्रिटिसहरुका विस्तारको  सामना गरे.<ref>http://www.sbs.com.au/firstaustralians/index/index/epid/1</ref>

(contracted; show full)

सन 1960का दशकबाट, अस्ट्रेलियाई लेखकहरुले अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका बारेमा  यूरोपीय धारणाहरुको  पुनर्मूल्यांकन गर्नु प्रारम्भ गरे-इसमा एलन मूरहेडको  ''द फैटल इम्पैक्ट''  (1966) र जेफरी ब्लेनीको युगान्तरकारी ऐतिहासिक रचना ''ट्रायंफ अफ द नोमैड्स''  (1975) सामेल छन्। सन 1968मा, मानविकीविद् डब्ल्यू.ई.एच। स्टैनरले यूरोपीय मानिसहरु 
अनिर अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका बीच सम्बन्धहरुका ऐतिहासिक विवरणहरुको कमीको  वर्णन "महान अस्ट्रेलियाई मौन (great Australian Silence)"का रूपमा  गरे.<ref>बैन एटवूड र एस.जे। फोस्टर (एड्स)(2003) ''फ्रंटियर कंफ्लिक्ट; द अस्ट्रेलियन एक्सपीरियंस''  द्वारा स्टैनर उद्धृत। पृष्ठ 1 अस्ट्रेलियाका राष्ट्रीय संग्रहालय, कैनबरा। ISBN 1876944 110</ref><ref>रेमंड इवांस र बिल थोर्प "इंडीजेनोसाइड एंड द मैस्कर अफ अबौरिजनल हिस्ट्री," यी ''ओवरल्याण्ड''  मैगजी(contracted; show full)ोनियल एक्सपीरियंस: द पोर्ट फिलिप डिस्ट्रिक्ट''  1834-1850 मा  वेस्टगार्थ उद्धृत छ। पृष्ठ 122। एचटीएवी (HTAV), मेलबर्न। ISBN 1 86446 4127</ref> तर पनि, सन 1970का दशकका प्रारम्भिक कालसम्म आउँदा-आउँदै लिंडाल रयान, हेनरी रेनल्ड्स तथा रेमण्ड इवान्स जस्तै इतिहासकार सीमामा भए संघर्ष र मानवीय सङ्ख्याको  आकलन गर्न र यसलाई लेखबद्ध गर्ने  प्रयास गर्न लाग्थ्यो।

यस्तो अनेक घटनाहरु छन्, जो यस  कुरालाई प्रदर्शित गर्दछ कि जब अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुले घुसपैठदेखि आफ्नो जमीनहरुको रक्षा गर्न र उपनिवेशवादिहरु 
अनिर पादरी-समर्थकहरु (Pastoralists)ले आफ्नो उपस्थितिलाई स्थापित गर्ने  प्रयास गरे, त तिनको बीच विरोध अनिर हिंसा भएको। मे  1804मा, वैन डाइमेनको भूमि (Van Diemen's Land),<ref>क्रिस कुलथार्ड-क्लार्क (1998) ''द इनसाइक्लोपीडिया अफ अस्ट्रेलिया बीटल्स'' .पृष्ठ.3-4 एलन र अनविन, सिडनी। ISBN 1-86508-634-7</ref> रिडन कोवमा नगरमा  पहुंचनमा शायद 60 अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको हत्या गरियो।<ref>ब्रूस एल्डर (1998) ''ब्लड अन द वैटल'' ; मैसकर एंड
मैट्रीटमाट अफ अबौरिज्नल अस्ट्रेलियन सिंस 1788। ''पृष्ठ 31-32'' .''न्यू हौल्याण्ड प्रकाशन, सिडनी। '' ''ISBN 1 86436 4106''</ref> सन 1803मा, ब्रिटिसहरुले वैन डाइमेनको भूमि (तस्मानिया)मा  एक नयाँ चौकी स्थापित गरे तर पनि तस्मानियाई इतिहास आधुनिक इतिहासकारहरु द्वारा सर्वाधिक विवादित इतिहास मध्येको एक छ, तर उपनिवेशवादिहरु अनिर अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका बीच भए संघर्षको  उल्लेख केही समकालीन विवरणहरुमा  अश्वेत युद्ध (Black War)का रूपमा  गरिएको''.<ref>http://www.sbs.com.au/firstaustralians/index/index/epid/2</ref>'' ''बीमारिहरु, बेदखली, अन्तःविवाह र संघर्षका संयुक्त प्रभावका कारण सन 1830का दशकसम्म आउँदा-आउँदै अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको जनसङ्ख्या घटकर केवल केही सैकड़ा रह गई, जबकि ब्रिटिसहरुका आगमनका समय यो केही हजार थियो। '' ''त्यस अवधिका बेला मार दिये गये मानिसहरुको सङ्ख्या अनुमान 300 देखि शुरु हुन्छ, तर पनि वास्तविक आंक्नेको पुष्टि गर्न पाना अब असम्भव छ.<ref>http://www.utas.edu.au/library/companion_to_tasmanian_history/F/Fabrication%20of%20Aboriginal%20history.htm</ref><ref>http://www.utas.edu.au/library/companion_to_tasmanian_history/F/Fabrication.htm</ref> '' ''सन 1830 मा, गवर्नर जर्ज आर्थरले बिग रिवर (Big River) तथा अइस्टर बे (Oyster Bay) जनजातिहरुलाई ब्रिटिश बेलायती उपनिवेसहरु भएका जिलहरुदेखि बाहिर खदेड़नका लागि एक सशस्र दल (ब्ल्याक लाइन)लाई रवाना गरे। '' ''यो प्रयास विफल रह्यो र सन 1833मा  जर्ज अगस्टस रबिन्सनले शेष जन-जातीय मानिसहरुका साथ मध्यस्थताका लागि निहत्थे जाने  प्रस्ताव दिए.<ref>http://gutenberg.net.au/dictbiog/0-dict-biogR.html#robinson1</ref> '' ''एक मार्गदर्शक अनिर अनुवादकका रूपमा  ट्रुगैनिनीको सहायताबाट, रबिन्सनले जन-जातीय मानिसहरुलाई फ्लिंडर्स आइल्याण्डमा एक नए, पृथक उपनिवेशमा बसनका लागि आत्मसमर्पण गर्नमा राजी गर्न लिया, जहाँ पछि बीमारीका कारण उनमा भन्दा अधिकांशको मृत्यु हो गई.<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A060326b.htm</ref><ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A020340b.htm</ref>'' 

(contracted; show full)

[[चित्र:Hermannsburg NT.jpg|thumb|left|उत्तरी क्षेत्रमा हर्मंसबर्ग मिशन.]]

सन 1830का दशकबाट, औपनिवेशिक सरकारहरुले मूल-निवासी मानिसहरुका साथ हुने दुर्व्यवहारदेखि बच्ने र उनमा पनि सरकारी नीतिहरुलाई लागू गर्नका प्रयासमा  प्रोटेक्टर अफ ऐबोरिजिन्स (Protector of Aborigines)का कार्यालय स्थापित गरे, जो कि अब विवादित छन्। अस्ट्रेलिया स्थित ईसाई चर्चहरुले अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुलाई धर्मान्तरित गर्ने  प्रयास गरे र कल्याण 
अनिर समावेशको नीतिहरुलाई लागू गर्नका लागि सरकार द्वारा प्राय तिनको प्रयोग गरिन्थ्यो। औपनिवेशिक चर्चका सदस्यहरु, जस्तै सिडनीका पहिलाो कैथलिक आर्चबिशप, जन बीड पोल्डिंग,ले दृढ़तादेखि अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका अधिकारहरु अनिर सम्मानको वकालत की<ref>http://apsa2000.anu.edu.au/confpapers/osullivan.rtf</ref> र अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका प्रसिद्ध कार्यकर्ता नोएल पीयर्सन (जन्म 1965), जसको रातोन-पालन केप यर्कका एक लूथरन मिशनमा  भएको थियो,ले लेखेका छन् कि अस्ट्रेलियाका पूरा औपनिवेशिक इतिहासका बेला ईसाई मिशनहरुले "अस्ट्रेलियाई सीमामा नारकीय जीवनलाई संरक्षण प्रदान गरे र साथै उपनिवेशवादको सहायता की".<ref>http://www.theaustralian.com.au/news/features/when-words-arent-enough/story-e6frg6z6-1111115528371</ref>

सन 1932-4का कैलेडन बे संकटका बेला मूलनिवासी र गैर-मूलनिवासी अस्ट्रेलियाको 'सीमा'मा हिंसक अन्तःक्रियाको अन्तिम घटना भएको, जसको शुरुआत तब भएको, जब योलंगु महिलाहरुका साथ दुर्व्यवहार गर्न रहोस् जापानी मछुआरहरुमा बरछिहरुदेखि हमला गरिए पछि एक पुलिसभएकाको हत्या गरियो। यस  संकटको  थाहा चलने पर, राष्ट्रीय जनमत अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका पक्षमा  खड़ा भयो र एक अस्ट्रेलियाई मूलनिवासीको तर्फदेखि हाईकोर्ट अफ अस्ट्रेलिया (High Court of Australia)मा  पहिलो अपील दायर गरिएको। यस  संकट पछी, मानविकीविद् डोनाल्ड थम्पसनलाई सरकार द्वारा योलंगु समुदायका बीच रहनका लागि पठाईिएको.<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/AS10126b.htm?hilite=dhakiyarr</ref> यसै समयका बेला अन्य स्थानहरु पर, सर डगलस निकोल्स जस्तै कार्यकर्ता स्थापित अस्ट्रेलियाई राजनैतिक तन्त्रका भीतर अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका अधिकारहरुका लागि आफ्नो अभियानको शुरुआत गर्दै थिए र सीमावर्ती संघर्ष समाप्त भयो।

अस्ट्रेलियामा  सीमान्त मुठभे्ने सदैव नैं नकारात्मक छैन साबित भएकहरु। प्रारम्भिक यूरोपीय खोजकर्ताहरु, जो प्राय अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका मार्गदर्शन अनिर सहायतामा निर्भर हुन्छन्थे,का संस्मरणहरुमा  अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका रीति-रिवाजहरु अनि संर सम्पर्कका सकारात्मक विवरण पनि दर्ज गरिए छन्: चार्ल्स स्टर्टले मुरे-डार्लिंगको खोज गर्नका लागि अस्ट्रेलियाई आदिवासी प्रतिनिधि नियुक्त गरे; बर्के र विल्सका अभियानहरुमा  जीवित बचे एकमात्र व्यक्तिको  उपचार स्थानीय अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरु द्वारा गरिएको थियो, र प्रसिद्ध अस्ट्रेलियाई आदिवासी खोजकर्ता जैकी जैकीले ईमानदारीदेखि आफ्नो बदकिस्मत मित्र एडमण्ड केनेडीको  केप यर्कसम्म साथ निभाया.<ref>टिम फ्लैनेरी; ''द एक्स्प्लोरर'' , टेक्स्ट प्रकाशन 1998</ref> सम्मानपूर्ण अध्ययन गरिए, जस्तै वल्ट(contracted; show full)बर 2007 मा पुनःप्राप्त.</ref> कीथ विंडशटलको  तर्क छ कि अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका इतिहासको यस्तो व्याख्यालाई राजनैतिक वा विचारधारात्मक कारणहरुदेखि अतिरंजित गरे वा गढ़िएको छ.<ref>विंड्सशटल, के। (2001)। ''[http://www.newcriterion.com/archive/20/sept01/keith.htm# द फैब्रिकेसन अफ़ अबौरिजिनल हिस्ट्री]'' , द न्यू क्राइटेरियन खंड। 20, सङ्ख्या 1, 20 सितंबर.</ref> यो बहस त्यस कुराको  एक भाग छ, जसलाई अस्ट्रेलियाका भीतर इतिहास युद्धहरु (History Wars)का रूपमा  जानिन्छ.

== यूरोपीय 
अन्वेषणखोजी ==
[[चित्र:Australia discoveries by Europeans before 1813 en.png|thumb|300px|1812[71][72][73][74][75][76][77][78][79][80]सम्म यूरोपीय द्वारा अन्वेषणखोजी]]
[[चित्र:Thevenot - Hollandia Nova detecta 1644.png|thumb|होल्याण्डिया नोवाका 1644 चार्ट.]]

धेरै लेखकहरुले यो साबित गर्ने  प्रयास गरेकोछ कि यूरोपीय मानिस सोह्रौं शताव्दीका बेला अस्ट्रेलिया पुगे। केनेथ मैक्लिंटियर र अन्य लेखकहरुको  तर्क छ कि सन 1520 का दशकमा  पोर्चुगलिहरु द्वारा गुप्त रुपले अस्ट्रेलियाको खोज गरिलिए गई थियो।<ref>मैकिनटायर, के.जी। (1977) ''द सीक्रेट डिस्कवरी अफ अस्ट्रेलिया, पौर्चुगिज वहरुचर्स 200 इयर्स बिफोर कूक'' , सोविनिर प्रेस, मेनिंदी ISBN 028562303 6</ref> डायेपी नक्सहरु (Dieppe Maps)मा "''जेव ला ग्रांडे (Jave la Grande)'' " नामक एक भू-खण्डको उपस्थितिको  उल्लेख प्राय "पोर्चुगली खोज"का प्रमाणका रूपमा  गरिन्छ। तर पनि, डायेपी नक्शे स्पष्ट रुपले त्यस कालमा  वास्तविक अनिर सैद्धान्तिक, दुइटै नैं प्रकार के, भौगोलिक ज्ञानको अपूर्ण अवस्थालाई पनि प्रदर्शित गर्दछन्.<ref>रबर्ट जे। किंग, "द जैगिलोनियन ग्लोब, अको टू द पजल अफ जेव ला ग्रैंड", ''द ग्लोब: जर्नल अफ द अस्ट्रेलियन मैप सर्कल'' , सङ्ख्या 62,
(contracted; show full)

सन 1616मा, हहरुडेरिक ब्रवर द्वारा केप अफ गुड होपदेखि रोअरिंग फोर्टीज भएर बाटावियासम्म जाने हाल हीमा  खोजे गये मार्गमा बढ्न  प्रयास गर्दै डच समुद्री-कप्तान डर्क हार्टोग धेरै टाड़ा निकल गये। अस्ट्रेलियाका पश्चिमी तटमा पहुंचकर ती 25 अक्टूबर 1616 मा शार्क बेमा  केप इन्स्क्रीप्शनमा उतरे। तिनको नाम पश्चिमी अस्ट्रेलियाई तटमा पहुंचने भएका पहि
लाको यूरोपीयका रूपमा  दर्ज गरिएको छ.

तर पनि एबेल तस्मानलाई सन 1642का तिनको समुद्री अभियानका लागि सबैभन्दा ज्यादा जानिन्छ; जसमा  ती वैन डाइमेनको भूमि (पछि [[टासमानिया|तस्मानिया]]) र [[न्यूजीलैण्ड|न्यूजील्याण्ड]]का द्वीपहरुमा पहुंचने भएका तथा [[फिजी|फिजी द्वीपहरु]]लाई हेर्ने भएका पहिलाो ज्ञात यूरोपीय बनेका, उनले अस्ट्रेलियाका मानचित्रणमा  पनि उल्लेखनीय योगदान दिए। सन 1644मा, आफ्नो अर्का समुद्री अभियानमा तीन जहाजहरु (लिमेन, जीमीयुव र टहरुडर ब्रेक)का साथ, ती पश्चिमतर्फ न्यू गिनीका तटमा बढ़े। उनले न्यू गिनी र अस्ट्रेलियाका बीच टरेस जलडमरूमध्यलाई खो दिए, तर उनले अस्ट्रेलियाई तटका साथ-साथ आफ्नो समुद्री अभियान जारी रखा र अस्ट्रेलियाका उत्तरी तटका मानचित्रणका साथ यसको  समापन गरे, जसमा  भूमि र यहाँका मानिसहरुका बारेमा  विवरण सामेल थिए.<ref>*{{Dictionary of Australian Biography|First=Abel|Last=Tasman|Link=http://gutenberg.net.au/dictbiog/0-dict-biogT-V.html#tasman1}}
*एडवर्ड ड्युकर (संपादक) द डिस्कवरी अफ तस्मानिया: एबेल जैन्सजून तस्मान तथा मार्क-जोसेफ मैरियन डफ्रेस्ने 1642 अनिर 1772का अभियानहरुका जर्नल उद्धरण, सहरुट डेविड्स पार्क पब्लिशिंग/तस्मानियाई सरकारको  मुद्रण कार्यालय, होबार्ट, 1992, पृ। 106, आयोएसबीएन (ISBN) 0 7246 2241 1.</ref>

सन 1650का दशकसम्म आउँदा-आउँदै डच खोजहरुका परिणामस्वरूप, अधिकांश अस्ट्रेलियाई तटको  यति मानचित्रण भइसकेको थियो, जो कि तत्कालीन नौवहन मानकहरुका लागि पर्याप्त रुपले विश्वसनीय थियो, र यसलाई सन 1655मा  न्यू एम्सटर्डम ''स्टैधुइस (Stadhuis)''  ("टाउन कक्ष")का ''बर्गरजाल (Burgerzaal)''  ("बर्गर्स कक्ष")का फर्शमा जड़े विश्वका नक्शेमा  सब मानिसहरुका हेर्नका लागि उजागर गरिएको। तर पनि उपनिवेशीकरणका लागि विभिन्न प्रस्ताव दिये गये, उल्लेखनीय रुपले सन 1717 देखि 1744सम्म पियरे पुरी (Pierre Purry) द्वारा, तर उनमादेखि कुनैमा पनि आधिकारिक रुपले प्रयास छैन किय गया.<ref>जन पीटर परी, ''अ मेथड फर डेटरमाइनिंग द बेस्ट क्लाइमेट अफ द अर्थ'' , लण्डन, 1744; र ''ल्याण्ड्स अफ तरु एंड सर्टेन बाउंटी: द ज्योग्राफिकल थ्योरीज एंड कोलोनाइजेशन स्ट्रैटजिज अफ जिन पेरी परी'' , अरलीन सी। मिग्लिएजो द्वारा टेक्स्टका परिचयका साथ संपादित र एनोटेट; पाइरेट सी। क्रिसचेन-लव्रिन एंड 'बायोदून जे। अगनदायो द्वारा फ्रहरुचदेखि अनुवाद, सुस्कुइहन्ना यूनिवर्सिटी प्रेस, सेलिंसग्रोव पीए (PA), 2002.</ref> यूरोपीय मानिसहरु, भारतिहरु, ईस्ट इंडीज, चीन अनिर जापानका साथ व्यापार गर्न पानमा  अस्ट्रेलियाई मूलनिवासीहरुको रुचि कम थिए र ती यसमा  सक्षम पनि छैन थिए। [[डच यस ्ट इंडिया कंपनी|डच ईस्ट इंडिया कम्पनी]]को  निष्कर्ष यो थियो कि "वहाँ केही पनि राम्रो गर्न सकिंदैन"। उनले पुरीको योजना यस  टिप्पणीका साथ अस्वीकार गर्न दिए कि "इसमा कम्पनीका प्रयोग वा लाभको कुनै संभावना छैन, यसका बद्ला यसमा  निश्चित रूपसित धेरै अधिक लागत सामेल छ".

तर पनि, पश्चिमतर्फ डचहरुका भावी दौरहरुका अपवादका अतिरिक्त, पहिलाो [[संयुक्त राजशाहीअधिराज्य (ब्रिटेन)|ब्रिटिश]] अन्वेषण बेलायती]] खोजीसम्म अस्ट्रेलियाको  एक ठूलो भाग यूरोपीय मानिसहरुदेखि अछूता रह्यो। सन 1769मा, एचएमएस ''एंडीवर''  (HMS Endeavour)का कप्तानका रूपमा  लेफ्टिनहरुट जेम्स कुकले शुक्र ग्रहका पारगमनको  निरीक्षण गर्न र यसलाई दर्ज गर्नका लागि ताहिति (Tahiti)को यात्रा गरे यसका अतिरिक्त कुकलाई एडमिरलको तर्फदेखि संभावित दक्षिणी महाद्वीपलाई ढूंढनेका गुप्त निर्देश पनि मिले थिए:<ref>एंड्रयू कुक, ''एन अकाउंट अफ द डिस्कवरिज मेड यी द साउथ पैसफिक ओशन / देब्रे एलेक्सजहरुडर डैलरिम्पल'' ; 1767मा  प्रथ(contracted; show full)

सन 1786मा  स्वीडनका राजा गुस्ताव तृतीयको आफ्नो देशका लागि स्वान रिवर (Swan River)मा एक उपनिवेश बनाउने आकांक्षा जन्म ले्दै नैं समाप्त हो गई.<ref>रबर्ट जे। किंग, "गस्तफ III अस्ट्रेलियन कोलोनी", ''द ग्रेट सर्कल'' , खंड 27, सङ्ख्या 2, पीपी 3-20। एपीएफटी (APAFT) पर: search.informit.com.au/fullText;dn=200600250;res=APAFT</ref> यस्तो सन 1788सम्म छैन सका, जब ग्रेट ब्रिटेनको आर्थिक, प्रविधिय र राजनैतिक परिस्थितिहरुले त्यस देशका लागि यस  कुरालाई सम्भव 
अनिर लाभकर बनाए कि ती न्यू साउथ वेल्समा  आफ्नो पहिलो बेड़ा पठाईने  ठूला पैमानामा प्रयास गर्नुहोस्.<ref>कैम्पबेल मैकनाइट, "अ यूजलेस डिस्कवरी?" अस्ट्रेलिया एंड इट्स पीपल यी द आइज अफ अदर्स फ्रम तसमान टू कूक", ''द ग्लोब'' , सङ्ख्या। 61। 2008, पीपी 110.</ref>

== ब्रिटिश बेलायती बस्तिहरु अनिर उपनिवेशीकरण ==  
=== उपनिवेशीकरणको योजनाहरु ===
[[चित्र:Indig2.jpg|thumb|एन्ड्र्यु गैरन, 1886को "अस्ट्रेलिया: फर्स्ट हंड्रेड ईयर्स (Australia: the first hundred years)"देखि लिइएको एक नक्काशीदार चित्र, जसमा सन 1770 मा कैप्टन जेम्स कुकका आगमनको विरोध गर्न रहोस् ग्वीयागल जनजातिका मूलनिवासी प्रदर्शित छन्]]

अस्ट्रेलियाका पूर्वी तटमा कुकका आगमनका सत्रह वर्षहरु पछि ब्रिटिश बेलायती सरकारले बटनी बेमा एक उपनिवेश स्थापित गर्ने  निर्णय लिया.

सन 1799मा  सर जोसेफ बैंक्स, प्रसिद्ध वैज्ञानिक जो लेफ्टिनहरुट जेम्स कुकको सन 1770को समुद्री-यात्राका बेला तिनको साथ थिए,ले एक उपयुक्त स्थलका रूपमा  बटनी बेको अनुशंसा गरे<ref>जन ग़ैस्कौइन, ''साइंस यी द सर्विस अफ इम्पायर: जोसेफ बैंक्स, द ब्रिटिश स्टेट एंड यूजेस अफ साइंस यी द एज अफ रेव्युलेशन'' , मेलबर्न, कैम्ब्रिज यूनिवर्सिटी प्रेस, 1998, पृष्ठ.187.</ref> बैंक्सले सन 1783मा  अमरीकी राजभक्त जेम्स मैट्रा द्वारा दिये गये सहयोगका प्रस्तावलाई स्वीकार गर्न लिया। मैट्राले सन 1770 मा  जेम्स कुकका नेतृत्व भएका ''एंडीवर'' मा  जूनियर अफिसरका रूपमा  बैंक्सका साथ बटनी बेको यात्राको थियो। बैंक्सका मार्गदर्शनमा, उनले जल्द नैं "न्यू साउथ वेल्समा  उपनिवेशको स्थापनाका लागि एक प्रस्ताव (A Proposal for Establishing a Settlement in New South Wales)"को रचना की, जसमा  अमरीकी राजभक्तहरु, चीनिहरु तथा दक्षिणी समुद्री द्वीपवासीहरु (तर अपराधदोषी छैन)देखि मिलेर बनेका एक उपनिवेशको स्थापनाका कारणहरुको  एक पूर्ण प्रकार विकसित समुच्चय प्रस्तुत गरिएको था.<ref>हेरोल्ड बी। कार्टर, "बैंक्स, कूक एंड द सहरुचरी नैचरल हिस्ट्री ट्रेडिशन", यी टोनी देलामोट र कार्ल ब्रिज (एड्स.) ''इंटरप्रेटिंग अस्ट्रेलिया: ब्रिटिश परसेप्शन अफ अस्ट्रेलिया सिंस 1788'' , लण्डन, सर रबर्ट मेनजीज सेन्टर फर आस्ट्रेलियन अध्ययन, पीपी 4-23.</ref>

ये कारण थिए: यो देश शक्कर, कनजिक अनिर सुर्तीका उत्पादनका लागि उपयुक्त था; न्यूजील्याण्डको लकडी र भांग वा पटसन मूल्यवान वस्तुएं साबित हुन सक्छन्; यो चीन, कोरिया, जापान, अमरीकाका उत्तर-पश्चिमी तट र मोलुकास (Moluccas)का साथ व्यापारको  एक केन्द्र बन्न सक्छ; र यो विस्थापित अमरीकी राजभक्तहरुका लागि एक उपयुक्त मुआवजा साबित हुन सक्छ.<ref>जेम्स मात्रा, 23 अगस्त 1783, राष्ट्रीय अभिलेखागार, क्यू, औपनिवेशिक कार्यालय, ''मूल पत्राचार'' , सीओ 201/1: 57 61; जोनाथन किंगमा  प्रजनन ''"इन द बिगनिंग..."'' &#x(contracted; show full)4, सङ्ख्या 94, अप्रैल 1990, पीपी 22-40, पृष्ठ 31, एलन फ्रस्टमा  डेटेड र फोटो डुप्लीकेटेड, "हिस्टोरियंस, छन्डलिंग डाक्युमाट्स, ट्रांसग्रेशन एंड ट्रांसपोर्टबल औफहरुसेस", ''अस्ट्रेलियन हिसटरिकल स्टडीज,''  खंड 25, सङ्ख्या 98, अक्टूबर 1992, पीपी 192-213, पीपी.208-9.</ref> सरकारले उपनिवेशीकरणको यस  योजनामा  नर्फोक द्वीप (Norfolk Island), लकडी र पटसनका यसका आकर्षणहरुका कारण,मा उपनिवेश बसाने परियोजना पनि सामेलको थियो, जसको  प्रस्ताव बैंक्सका रयल सोसाइटीका सहयोगीहरुहरु, सर जन कल 
अनिर सर जर्ज यंग द्वारा दिइएको था.<ref>रबर्ट जे। किंग, "नरफोक आइल्याण्ड: फैंटसी एंड रिएल्टी, 1770-1814", ''द ग्रेट सर्कल'' , खंड.25, सङ्ख्या 2, 2003, पीपी। 20-41.</ref>

त्यसै समय, ब्रिटेनका मानवतावादिहरु अनिर सुधारकहरुले ब्रिटिश बेलायती जेलहरु र पुरानो जहाजहरुको घटिया अवस्थाका खिलाफ अभियान चला रखा था। सन 1777मा  जेलहरुका सुधारक जन हवर्डले "''द स्टेट अफ प्रिजन्स यी इंग्ल्याण्ड एण्ड वेल्स (The State of Prisons in England and Wales)'' " लिखी, जसले जेलहरुको वास्तविकताको  भयावह चित्र प्रस्तुत गरे र भीतर छिपी यस्तो धेरै कुराहरु …सभ्य समाजका सामुन्ने उजागर कीं."<ref>डेविड हिल। (2008) ''1788; द ब्रुटल ट्रुथ अफ द फर्स्ट फ्लीट'' । पृष्ठ 9। विलियम हिनेमैन, अस्ट्रेलिया ISBN 978 17466 7974</ref> दंड निर्वासन पहिलादेखि नैं अङ्ग्रेजी दंड संहिताका मुख्य बिंदुका रूपमा  स्थापित छ चुका थियो र स्वतन्त्रताका अमरीकी युद्ध (American War of Independence)सम्म प्रतिवर्ष लगभग एक हजार अपराधीदोषी  मैरील्याण्ड र वर्जिनिया पठाई दिये जान्थे.<ref>ए.जी.एल। श (1972) पृष्ठ.35</ref> यो कानूनका उल्लंघनलाई रोकनका लागि एक शक्तिशाली निवारक सिद्ध भयो। त्यस समय, "यूरोपीय मानिस ग्लोबका भूगोलका बारेमा  धेरै कम जानन्थे" र "इंग्ल्याण्डका अपराधिहरुका लागि बटनी बेमा  निर्वासन एक डरावनी संभावना थियो।" अस्ट्रेलिया "कुनै अर्को ग्रह पनि हो सकन्थ्यो।"<ref>डेविड हिल (2008) पृष्ठ.11</ref>

1960का दशकका प्रारम्भमा, इतिहासकार जेफरी ब्लेनिला यस  पारंपरिक दृष्टिकोणमा प्रश्न उठाया कि [[न्यू साउथ वेल्स]]को स्थापना पूर्ण प्रकार केवल अपराधिहरुलाई पठाईनेका स्थानका रूपमा  नैं गरिएको थियो। तिनको पुस्तक ''द टाइरनी अफ डिस्टन्स (The Tyranny of Distance)'' <ref>जेफ्री ब्लैनी (1966) ''द टिरैनी अफ डिस्टहरुस; हाउ डिस्टहरुस शेप्ड अस्ट्रेलिया हिस्ट्री'' । सन बुक्स, मेलबर्न। पुनः प्रकाशित 1982। ISBN 0-333-33836-7</ref> मा  यो सुझाव दिइएको छ कि सम्भवतः अमरीकी उपनिवेसहरुमा  हारका पछि पटसन र लकडीको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नका लागि पनि ब्रिटिश बेलायती सरकारलाई प्रेरणा मिली हो र नर्फोक आइल्याण्ड ब्रिटिश बेलायती निर्णयको कुंजी था।  अनेक इतिहासकारहरुले यसमाआफ्नो प्रतिक्रिया दिए र यस  विवादका फलस्वरूप उपनिवेशीकरणका कारणहरुदेखि सम्बन्धित अतिरिक्त स्रोत धेरै ठूलो मात्रामा  सामुन्ने आये.<ref>जेड मार्टिन (1981) ''द फाउन्डिंग अफ अस्ट्रेलिया: आर्ग्युमाट अबाउट अस्ट्रेलिया अनिजिंस''  हेल एंड आयरमौंगर, सिडनी। ISBN 0-908094-00-0। यी पनि हेर्नुहोस् डेविड मकाय, ''अ प्लेस अफ एक्साइल: द यूरोपियन सेटेलमाट अफ न्यू साउथ वेल्स'' , मेलबर्न, अक्सफोर्ड यूपी, 1985; एलन एटकिंसन, "द फर्स्ट(contracted; show full)>एलन फ्रस्ट, ''कंविक्ट्स एंड इम्पायर: अ नैवल क्वेस्चन, 1776 1811'' , मेलबर्न, अक्सफोर्ड यूपी, 1980, पीपी.115-116, 129; रबर्ट जे। किंग, "'पोर्ट्स अफ शेल्टर एंड रिफ्रेशमाट...' बोटैनी बे एंड नरफोक आइल्याण्ड यी ब्रिटिश नैवल स्ट्रैटेजी, 1786 1808", [अस्ट्रेलिया] ''हिसटरिकल स्टडीज'' , खंड 72, सङ्ख्या 87, 1986, पीपी 199-213.</ref> मेट्राले लिखा थियो कि यस्तो उपनिवेश दक्षिण अमरीका र फिलीपीन्सका स्पेनी उपनिवेसहरु, तथा ईस्ट इंडीजका डच क्षेत्रहरुमा 
ब्रिटिश बेलायती आक्रमणहरुका लागि सहायक हुन सक्छ.<ref>जेम्स मात्रा, 23 अगस्त 1783, राष्ट्रीय पुरालेख, क्यू, औपनिवेशिक कार्यालय, ''मूल पत्राचार'' , CO 201/1, ff.57, 61; जोनाथन किंगमा  प्रजनन, ''"इन द बिगनिंग..."'' ''द स्टोरी अफ द क्रिएशन अफ अस्ट्रेलिया, फ्रम द अरिजनल राइटिंग्स'' , मेलबर्न, मैकमिलन, 1985, पृष्ठ18। न्यू साउथ वेल्समा  एक उपनिवेशको स्थापनाका इरादेको घोषणा गरिए पछी, लगभग सबै अङ्ग्रेजी समाचार-पत्रहरुले मैट्राका प्रस्तावका यस  परिच्छेदलाई प्रकाशित गरे र यीबाट अन्य यूरोपीय देशहरु तथा संयुक्त राज्य अमरीकाको प्रेसमा  ठूला पैमानामा यसलाई प्रतिलिपित गरिएको.12 अक्टूबर 1786का ''द व्यहाइटकक्ष इवनिंग पोस्ट''  र ''द जर्नल एड्वरटाइजर'' ; ''द लण्डन क्रोनिकल'' , द डेली युनिवर्सल रेजिस्टर, 13 अक्टूबर 1786का द मर्निंग क्रोनिकल र ''द मर्निंग पोस्ट'' , ''द इंडीपहरुडहरुट गैजेटियर''  (फिलाडेल्फिया), 2 जनवरी 1787; ''द मैसाचुसेट्स स्पाई'' , 18 जनवरी 1787; ''द न्यू छम्पशायर स्पाई'' , 16 जनवरी 1787; ''द चार्ल्सटन मर्निंग पोस्ट'' , 22 जनवरी 1787.</ref> सन 1790 मा, नूटका संकट (Nootka Crisis)का बेला, अमरीकी महाद्वीप तथा फिलीपीन्समा स्पेनका अधिकारका विरुद्ध नौसैनिक अभियानहरुको योजना बनाए गई, जसमा  न्यू साउथ वेल्सलाई "विश्राम, संम्पर्क र शरण"का एक अड्डेका रूपमा  कार्य गर्ने भूमिका सुँम्प्ी गई। अगले डेढ़ दशकका बेला उन्नाइसौं शताव्दीका प्रारम्भिक कालमा, जब ब्रिटेन र स्पेनका बीच युद्धको  खतरा मंडरा रह्यो थियो वा युद्ध छिड़ गया थियो, तब यी योजनाहरुलाई पुनर्जीवित गरिएको र प्रत्येक मामलेमा  विरोधको संक्षिप्त लंबाईको अवधिoयले तिनलाई अमलमा  लानाले रोका.<ref>रबर्ट जे। किंगमा  यो योजनाहरुको चर्चा भएको, "स्पैनिश अमेरिका यी 18थ सहरुचरी ब्रिटिश नैवल स्ट्रेटजी एंड द विजिट अफ मालसपिना टू न्यू साउथ वेल्स यी 1793", ''Ac(contracted; show full)ीप, नयाँ सभ्य समाजको भावी जन्मभूमि छ, र चाहे यसको शुरुआत चाहे कति नैं निकृष्ट प्रतीत होती हो, तर यसका बावजूद यो केही नैं समयमा  धेरै महत्वपूर्ण बनिनु  वादा गर्दछ.<ref>जर्ज फोर्स्टर, "बोटैनी-बेमा  Neuholland und die brittische Colonie", ''Allgemeines historisches Taschenbuch'' , (बर्लिन, डिसेम्बर 1786), http://web.mala.bc.ca/Black/AMRC/index.htm?home.htm&amp;2 र http://www.australiaonthemap.org.au/content/view/47/59/मा अंग्रेजी अनुवाद</ref>

=== अस्ट्रेलियामा  ब
्रिटिशेलायती उपनिवेश ===
[[चित्र:ArthurPhilip.jpg|thumb|left|न्यू साउथ वेल्सका आर्थर फिलिप, पहिलाो राज्यपाल.]]
[[चित्र:Norfolk Island jail1.jpg|thumb|left|नरफक द्वीपमा अपराधीदोषी  बनी भएको छ.]]
[[चित्र:PortArthurPenitentiary.jpg|thumb|पोर्ट आर्थर, तस्मानिया एक कुख्यात जेल चौगरे]]
[[चित्र:The Foundation of Perth 1829.jpg|thumb|left|जर्ज पिट मरिसन द्वारा 1829 पर्थको फाउंडेशन.]]
[[चित्र:Adelaide North Tce 1839.jpg|thumb|1839मा एडिलेड.दोषिहरुका बिना दक्षिण अस्ट्रेलिया मुक्त कलोनीका रूपमा स्थापित गरिएको था.]]
[[चित्र:Landing at melbourne 1840.jpg|thumb|left|मेलबोर्न ल्याण्डिंग, 1840; डब्ल्यू। लिएरडेट द्वारा पानीका रंग (1840)]]
[[चित्र:George Bowen b.jpg|thumb|सर जर्ज बोवेन, क्वींसल्याण्डका पहिला राज्यपाल.]]

==== न्यू साउथ वेल्समा  पहिलो उपनिवेश ====

जनवरी 1788मा  कैप्टन आर्थर फिलिपका नेतृत्वमा  11 जहाजहरुका पहिला बेड़ेका आगमनका साथै न्यू साउथ वेल्सका ब्रिटिश उपनिवेशको स्थापना भएको। यसमा  एक हजार भन्दा अधिक उपनिवेशवादी थिए, जसमा 778 अपराधी (192 महिलाहरु र 586 पुरुष) सामेल थिए.<ref>रोजलिंड माइल्स (2001) ''हु कूक्ड द लास्ट सपर: द वुमेन हिस्ट्री अफ द वर्ल्ड''  थ्री रिवर्स प्रेस। ISBN 0-609-80695-5 [http://books.google.com/books?id=6vPOD6Ol15MC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=womens+history++of+the+world&amp;hl=en&amp;ei=2lCATOC9BcKC8gbPrNT3Cw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=book-thumbnail&amp;resnum=2&amp;ved=0CD0Q6wEwAQ#v=onepage&amp;q=first%20fleet&amp;f=false ]</ref> बटनी बेमा आगमनका केही दिनहरु पछि यो बेड़ा अधिक उपयुक्त स्थान पोर्ट जैक्सनतर्फ बढ़ गया, जहाँ 26 जनवरी 1788 मा सिडनी कोवमा  एक बस्तीको स्थापना गरिएको.<ref>पीटर हिल (2008) पृष्ठ.141-150</ref> पछि यो तिथि अस्ट्रेलियाको  राष्ट्रीय दिवस, अस्ट्रेलिया डे, बन्यो। 7 फरवरी 1788 मा गवर्नर फिलिप द्वारा सिडनीमा  यस  उपनिवेशको आधिकारिक घोषणा गरिएको.

दावा गरिए क्षेत्रमा  भूमध्य रेखाका 135° पूर्वदेखि लिएर अस्ट्रेलियाको  समस्त पूर्वी भाग तथा प्रशान्त महासागरमा  केप यर्क एवं वैन डायमेनको भूमिका दक्षिणी छोर (तस्मानिया)का अक्षांसहरुका बीच स्थित सबै द्वीप सामेल थिए। एक विस्तृत द्वावा, जसले त्यस समयको उत्तेजनालाई प्रकट गरे: "साम्राज्यको  विस्तार रचनाको भव्यताको मांग गर्दछ", लेखक वटकिन टेन्च, जो कि फर्स्ट फ्लीटका एक अधिकारी थिए,ले आफ्नो पहिलो रचना ''अ नरेटिव अफ द एक्सपीडिशन टू बटनी बे (A Narrative of the Expedition to Botany Bay)'' मा  लिखा.<ref>वाटकिन टहरुच, ''अ नरेटिव अफ द एक्स्पिडेशन टू बोटैनी बे'' , लण्डन, डेब्रेट, 1789, पृष्ठ 103.</ref> "सचमुच एक आश्चर्यजनक विस्तार!" टेन्चको पुस्तकका डच अनुवादकले टिप्पणी की: "एक अकेरा प्रान्त, जो बिना कुनै संदेह के, पृथ्वीको पूर्ण सतहमा सबैभन्दा ठूलो छ। तिनको परिभाषाका अनुसार, पूर्वदेखि पश्चिमका यसका सबैभन्दा ठूला विस्तारमा  यो वस्तुतः ग्लोबका पूरा परिमापका एक चौथोईलाई घेर लिन्छ".<ref>''Beschrijving van den Togt Naar Botany-Baaij....door den Kapitein Watkin Tench,''  एम्स्टर्डम, मार्टिनस डे ब्रुइन, 1789, 211.</ref>

इस कलोनीमा  वर्तमान [[न्यूजीलैण्ड|न्यूजील्याण्ड]]का द्वीप पनि सामेल थिए, जसको  प्रशासन न्यू साउथ वेल्सका एक भागका रूपमा  गरिन्थ्यो। सन 1817मा, ब्रिटिश सरकारले दक्षिणी प्रशान्तमा व्यापक क्षेत्राधिकारको  दावा वापस लियो। व्यावहारिक रूपबाट, सरकारको  आज्ञापत्र दक्षिणी प्रशान्तका द्वीपहरुमा  क्रियान्वित न होता भयो देखा जाता रह्यो छ.<ref>''हिसटरिकल रिकर्ड्स अफ अस्ट्रेलिया'' , श्रृंखला III, खंड VIII, 1916, पीपी.96 118, 623; र श्रृंखला IV, खंड I, 1922, पीपी। 103-4.</ref> चर्च मिशनरी सोसाइटी साउथ सी आइल्याण्ड्सका मूल निवासीहरुका खिलाफ हो रहोस् अत्याचार, र अराजकतादेखि पार पाउनमा  न्यू साउथ वेल्स सरकारको अप्रभावकारितालाई लिएर चिंतित थियो। यसका परिणामस्वरूप, 27 जून 1817 मा संसदले ''महारानीका उपनिवेसहरुमा  न आउने भएका स्थानहरुमा  गरिएको हत्याहरु अनि नरसंहारका लागि अधिक प्रभावपूर्ण सजाका लागि एक कानून (Act for the more effectual Punishment of Murders and Manslaughters committed in Places not within His Majesty's Dominions)''  पारित गरे, जसका अनुसार ताहिती, न्यूजील्याण्ड र दक्षिणी प्रशान्तका अन्य द्वीप महाराजका उपनिवेसहरुमा  सामेल छैन थिए.<ref>''स्टैचूट एट लार्ज'' , 57 जियो।III, सी.53, पृष्ठ.27, चर्च मिशनरी सोसाइटी टू बाथर्स्ट [1817 चाँड़ै], ''हिसटरिकल रिकर्ड्स अफ न्यूजील्याण्ड'' , खंड I, पीपी 417 29; लण्डन मिशनरी सोसाइटी टू मार्सडेन, 5 जून 1817, माइकल लाइब्रेरी, ''मार्सडेन पेपर्स'' , ए1995, खंड 4, पृष्ठ 64, ए.टी। यार्वूड, ''सैम्युल मार्सडेन: द ग्रेट सर्वाइवर'' , मेलबर्न, एमयूपी (MUP), 1977, पृष्ठ 192; रबर्ट मैकनब, ''फ्रम तसमान टू मार्सडेन'' , डुनेडिन, 1914, पृष्ठ 207.</ref>

==== अन्य उपनिवेसहरुतर्फ विस्तार ====
सन 1788मा  न्यू साउथ वेल्समा  उपनिवेशको स्थापनाका पछि अस्ट्रेलियालाई सिडनी स्थित औपनिवेशिक सरकारका प्रशासनका अधीन न्यू साउथ वेल्स नामक एक पूर्वी अर्ध-भाग तथा न्यू कक्ष्याण्ड नामक एक पश्चिमी अर्ध-भागमा  विभाजित गरिएको.

दक्षिणी प्रशान्तमा  स्थित नर्फोक आइल्याण्डको सुन्दरता, सुहावने मौसम र उपजाऊ माटोका रूमानी वर्णनहरुका परिणामस्वरूप सन 1788मा  ब्रिटिश सरकारले वहाँ न्यू साउथ वेल्सका उपनिवेशको एक सहायक बस्तीको स्थापना गरे। यस्तो आशा गरिएको थियो कि नर्फोक आइल्याण्ड चीड़का जंगली रुपले उग आउने भएका विशाल वृक्ष तथा पटसनका बोटहरु एक स्थानीय उद्योगका लागि आधार बन्नेछ्न्, जो विशेषतः पटसनका मामलेमा, रूसलाई एक यस्तो सामग्रीको आपूर्तिको  एक वैकल्पिक स्रोत प्रदान गर्नेछ, जो कि ब्रिटिश नौसेनाका लागि जहाजहरुका रस्से र पlाअ बनानका लागि आवश्यक थियो। तर पनि, यस  द्वीपमा कुनै पनि सुरक्षित बंदरगाह उपस्थित थिएन, जसको फलस्वरूप सन 1807मा  यस  उपनिवेशलाई समाप्त गरिएकोर यसका नागरिकहरुलाई तस्मानियामा  बसाइएको.<ref>किंग, रबर्ट जे। "नरफक आइल्याण्ड: फैंटसी एंड रिएल्टी, 1770-1814." ''द ग्रेट सर्किल'' , खंड 25, सङ्ख्या 2, 2003, पीपी.20-41.</ref> सन 1824मा  यस  द्वीपलाई एक दण्डात्मक उपनिवेशका रूपमा  पुनः बसाइएको.

सन 1798मा, जर्ज बास र मैथ्यू फ्लिंडर्सले वैन डायमेनको भूमिको जलीय-परिक्रमा पूरा गरे, जसदेखि यो साबित भयो कि त्यो एक द्वीप था। सन 1802मा, फ्लिंडर्सले पहिलो पल्ट सफलतापूर्वक अस्ट्रेलियाको जलीय-परिक्रमा पूर्ण गरे

सलिवन बेमा एक उपनिवेश, जसलाई अब विक्टोरियाका नामले जानिन्छ,लाई बसानेका एक विफल प्रयासका पछि वैन डायमेनको भूमि, जसलाई अब [[टासमानिया|तस्मानिया]]का नामले जानिन्छ,लाई सन 1803मा  बसाइएको, यसका पछि विभिन्न समहरुमा पूरा महाद्वीपमा  अन्य ब्रिटिश उपनिवेश स्थापित गरिए, जसमादेखि अनेक असफल पनि रहे। सन 1823मा  ईस्ट इंडिया ट्रेड कमिटिला डचहरुलाई पहिला नैं रोक दिनका लागि उत्तरी अस्ट्रेलियाका तटमा एक उपनिवेश स्थापित गर्ने अनुशंसा की, र कैप्टन जे.जे.जी.ब्रेमर, आरएन (RN),लाई बाथर्स्ट आइल्याण्ड र कोबोर्ग पेनिन्सुलाका बीच एक उपनिवेशको स्थापनाका लागि नियुक्त गरिएको। सन 1824मा  ब्रेमरले उपनिवेशका स्थलका रूपमा  मेल्विल आइल्याण्ड स्थित फोर्ट डन्डासलाई चुना, र   यो सन 1788मा  घोषित सीमादेखि पर्याप्त रुपले पश्चिममा  स्थित थियो, अतः अक्षांश 129˚ पूर्वसम्म समस्त पश्चिमी क्षेत्रमा ब्रिटिसहरुका अधिकारको घोषणा गरिएको.<ref>''हिसटरिकल रिकर्ड्स अफ अस्ट्रेलिया'' , श्रृंखला III, खंड V, 1922, पीपी.743 7, 770.</ref>

नई सीमामा  मेल्विल र बाथर्स्ट आइलैण्ड तथा निकटवर्ती मुख्य-भूमि सामेल थियो। सन 1826मा, ब्रिटिसहरुको  दावा पूरा अस्ट्रेलियाई महाद्वीपसम्म फैल्यो, जब मेजर एडमंड लकियरले किंग जर्ज साउंड (बादका एल्बनी नगरको  आधार)मा  एक उपनिवेशको स्थापना गरे, तर [[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]]को पूर्वी सीमा अक्षांश 129˚ पूर्वमा अपरिवर्तित बनेकारही। सन 1824मा, ब्रिस्बेन नदीका मुहानमा एक दण्डात्मक उपनिवेश (बादका [[क्वीन्सलैण्ड|क्वीन्सल्याण्ड]]का उपनिवेशको  आधार)को स्थापना गरिएको। सन 1829मा, स्वान रिवर कलोनी र यसको राजधानी [[पर्थ]]लाई पश्चिमी तटमा बसाइएको र त्यसमा किंग जर्ज साउंडका नियन्त्रणलाई मान्यता दिएको। प्रारम्भमा  एक स्वतन्त्र उपनिवेश रहोस् पश्चिमी अस्ट्रेलियाले पछि मजदूरहरुको भारी कमीका कारण ब्रिटिश अपराधिहरुलाई स्वीकार गर्न लिया.

=== अपराधी र औपनिवेशिक समाज ===
[[चित्र:Black-eyed Sue and Sweet Poll of Plymouth taking leave of their lovers who are going to Botany Bay.jpeg|thumb|left|प्लायमाउथ, इंग्ल्याण्डको काली-आंखहरु वाली स्यु र स्वीट पोल, जो आफ्नो प्रेमिहरुका लागि विलापेर रहेका छन्, जसलाई जल्द नैं बटनी बे निर्वासित गर्नु छ, 1792]]
[[चित्र:Battle of VinegarHill.jpg|thumb|1804का कासल हिल कंविक्ट विद्रोह चित्रको वर्णन गर्दछन्.]]

सन 1788 र 1868का बीच, लगभग 161,700 अपराधिहरु (जसमादेखि 25,000 महिलाहरु थियों)लाई निर्वासित गरेर न्यू साउथ वेल्स, वैन डायमेनको भूमि र पश्चिमी अस्ट्रेलियाका अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुमा  पठाई दिइएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ 258</ref> इतिहासकार लयड रब्सनको  अनुमान छ कि शायद यीबाट दुइ तिहाई कामकाजी वर्गका नगरहरु, विशेषतः मिडल्याण्ड्स र इंग्ल्याण्डका उत्तरी भाग, देखि थिए। यीबाट अधिकांश आदतन अपराधी थिए.<ref>लयड रबसन (1976) ''द कंविक्ट अफ अस्ट्रेलिया''  हेर्नुहोस्। मेलबर्न यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न ISBN 0 522839940</ref> निर्वासनले चाहे सुधारका आफ्नो लक्ष्यलाई प्राप्त गरेकोछ वा न गरेकोछ, तर यीबाट केही अपराधी अस्ट्रेलियामा  जेल प्रणालीलाई छोड़ पानमा  सक्षम हो सके; सन 1801का पछि ती राम्रा व्यवहारका लागि "रिहाईको  टिकट" हासिल गर्न सकन्थे र मजदूरीका बदलामा तिनलाई स्वतन्त्र मानिसहरुलाई तिनको काम गर्नका लागि सुँम्पा सकिन्थ्यो। उनमादेखि केहीलाई तिनको सजाका अन्तमा  क्षमादान दे दिइएको र ती मुक्त हो चुके व्यक्तिहरु (Emancipists)का रूपमा  जीवन बिता पानमा  सफल रहे। महिला अपराधिहरुका नजिक कम अवसर थिए.

कु्छ अपराधिहरु, विशिष्ट रुपले आइरिश अपराधिहरु,लाई राजनैतिक अपराधहरु वा सामाजिक विद्रोहहरुका लागि अस्ट्रेलियामा  निर्वासित गरिएको थियो, अतः यसका परिणामस्वरूप अधिकारीगण आइरिश मानिसहरुका प्रति आशंकित थिए र उनले अस्ट्रेलियामा  कैथलिकवादको पद्धतिलाई प्रतिबंधित गरिदिए। सन 1804मा  आइरिसहरुका नेतृत्वमा  भए कैसल हिल विद्रोहले यस  संशय र दमनलाई र अधिक बढाउने  कार्य गरे.<ref name="catholicaustralia.com.au">http://www.catholicaustralia.com.au/page.php?pg=austchurch-history</ref> यस  बेला चर्च अफ इंग्ल्याण्डका पादरी-वर्गले गवर्नरहरुका साथ निकटतादेखि कार्य गरे र गवर्नर आर्थर फिलिपले फर्स्ट फ्लीटका पादरी रिचर्ड जन्सनलाई उपनिवेशमा  "सार्वजनिक नैतिकता"मा  सुधार लाने  जिम्मा सुँम्पा र साथै ती स्वास्थ्य अनि शिक्षामा  पनि धेरै अधिक सहभागी थिए.<ref name="adbonline.anu.edu.au">http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A020018b.htm</ref> रेवरहरुड सैम्युएल मार्सडेन (1765-1838)का नजिक मजिस्ट्रेट सम्बन्धी कर्तव्य थिए, र यस कारण अपराधिहरु द्वारा तिनको तुलना अधिकारिहरुदेखि गरिएको, तिनको सजाहरुको गंभीरताका कारण तिनलाई 'कोड़े मारने भएका पादरी (floging parson)'का नामले जाना जाने लगा.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A020176b.htm</ref>

फर्स्ट फ्लीटका साथ आये नौसैनिकहरुलाई कार्यमुक्त गर्नका लागि सन 1789मा  इंग्ल्याण्डमा  एक स्थायी रेजिमाटका रूपमा  न्यू साउथ वेल्स कोरको  गठन गरिएको। चाँड़ै नैं यस  कोरका अधिकारी उपनिवेशमा  रमका भ्रष्ट अनि आकर्षक व्यापारमा  सामेल भए। सन 1808का रम विद्रोहमा, कोर, जो कि ऊनका नव-स्थापित व्यापारी जन मैकार्थरका साथ मिलेर कार्य गर्न रही थियो,ले अस्ट्रेलियाई इतिहासमा  सरकारमा एकमात्र सफल सशस्र नियन्त्रण प्रदर्शित गरे, गवर्नर विलियम ब्लायलाई अपदस्थ गरिएकोर सन 1810 मा  ब्रिटेनदेखि गवर्नर लैक्लान मैक्वेरीका आगमनदेखि पूर्वसम्म उपनिवेशमा  चले सैन्य-शासनको शुरुआत भएको.<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A010111b.htm?hilite=william%3Bbligh</ref>

सन 1810 देखि 1821सम्म मैक्वेरीले न्यू साउथ वेल्सका अन्तिम निरंकुश गवर्नरका रूपमा  कार्य गरे र न्यू साउथ वेल्स, जो कि एक दण्डात्मक उपनिवेशदेखि एक उभर्दै मुक्त समाजमा  रूपान्तरित हो रह्यो थियो,का सामाजिक अनि आर्थिक विकासमा  तिनको एक मुख्य भूमिका रही। उनले सार्वजनिक सुविधाहरु, एक बैंक, चर्च र धर्मार्थ संस्थाहरु स्थापित कीं र अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका साथ राम्रा सम्बन्ध बनाउने  प्रयास गरे। सन 1813मा, उनले ब्लाक्सल्याण्ड, वहरुटवर्थ र लसनलाई ब्लू माउंटेनका त्यस पार पठाईा, जहाँ उनले आन्तरिक भागका विशाल मैदानहरुको खोज गरे तर पनि, मुक्त हो चुके व्यक्तिहरु (Emancipists)का साथ गरिने वाला व्यवहार मैक्वेरीको नीतिका केन्द्रमा  थियो, जसको बारेमा  उनले आज्ञा दिए कि तिनको साथ उपनिवेशका स्वतन्त्र-व्यक्तिहरुको प्रकार नैं व्यवहार गर्नु चाहिये। विरोधका खिलाफ जाएर, उनले मुक्त हो चुके व्यक्तिहरुलाई मुख्य शासकीय पदहरुमा नियुक्त गरे, जसमा औपनिवेशिक वास्तुकारका रूपमा  फ्रैंसिस ग्रीनौं तथा मजिस्ट्रेटका रूपमा  विलियम रेडफर्न सामेल थिए। लंडनले तिनको सार्वजनिक कार्यहरुलाई धेरै अधिक खर्चीला माने र मुक्त हो चुके व्यक्तिहरु (Emancipists)का प्रति तिनको व्यवहारका कारण समाजमा  नाराजगी फैल गई.<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A020162b.htm?hilite=lachlan%3Bmacquarie</ref> यसका बावजूद, समयका साथ-साथ अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुका बीच समतावादलाई केन्द्रीय मूल्यका रूपमा  स्वीकार गरिएको.

[[चित्र:The arrest of Bligh propaganda cartoon from around 1810.jpg|thumb|300px|1808का रम राज्यपालका बेला गवर्नर विलियम ब्लिघको गिरफ्तारीको प्रचार कार्टून.]]

न्यू साउथ वेल्सका गवर्नरहरुमा देखि प्रथम पाँचले मुक्त उपनिवेशवादिहरुलाई प्रोत्साहित गर्ने अविलंब आवश्यकता महसूस की, तर ब्रिटिश सरकारको  मत यसभन्दा धेरै अधिक भिन्न था। सन 1790 मा  ही, गवर्नर आर्थर फिलिपले लिखा था; "महामहिम तपाईं सम्भवतः मेरे…पत्रहरुका द्वारा यो देख सक्नेछ्न् कि हमने भूमिको जुताई गर्न पानमा  कति कम प्रगति गर्न सके छन्… वर्तमनमा  यो उपनिवेश केवल एक व्यक्तिलाई वहन गर्न सक्छ, जसलाई म भूमिलाई जोतनका लागि नियुक्त गर्न सकूं…"<ref>ट्रीना जेर्मियाहमा  फिलिप उद्धृत; टी। गरी (1984)मा  "आप्रवासीहरु र समाज" पृष्ठ.121-122</ref> सन 1820का दशकदेखि मुक्त उपनिवेशवादिहरुको  ठूलो सङ्ख्यामा  आगमन प्रारम्भ भयो र मुक्त उपनिवेशवादिहरुलाई प्रोत्साहित गर्नका लागि शासकीय योजनाहरु प्रस्तुत गरिएका। परोपकारी व्यक्तिहरु, कैरोलाइन काइशोम र जन डानमोर लैंग,ले आफ्नो स्वयंको आप्रवासन योजनाहरु विकसित कीं। गवर्नरहरु द्वारा शाही भूमिको  आवंटन गरिएको, र आप्रवासीहरुमा उपनिवेशको योजनाहरु, जस्तै एडवर्ड गिबन वेकफील्डको योजनाहरु,को  केही हदसम्म उत्साहपूर्ण प्रभाव भयो, जसका कारण संयुक्त राज्य अमरीका वा क्यानाडाका विपरीत ती अस्ट्रेलियाको लंबी यात्राहरु गर्न लागोस्.<ref>सन 1850 मा  जहाजको सबैभन्दा सस्ती श्रेणीमा  संयुक्त राज्य अमरीका वा क्यानाडा जाने  खर्च लगभग £5 आन्थ्यो, जबकि अस्ट्रेलियाको समुद्री यात्राको  खर्च £40 था। टी। गरी (1984)मा  ट्रीना जेर्मियाह हेर्नुहोस् पृष्ठ.126</ref>

सन 1820का दशकदेखि अनाधिकृत निवासीहरु (Squatters)को बढ्दो सङ्ख्या<ref>अस्ट्रेलियाई इतिहासमा, यस  शब्दको  अर्थ छ, कुनै यस्तो व्यक्ति जसले चारागाही वा कुनै अन्य उद्देश्यदेखि "खाली भूमि"मा "अनाधिकृत कब्जा" गरिलिएकोछ</ref> ले यूरोपीय उपनिवेसहरुको सीमाहरुका बाहिर स्थित भूमिमा कब्जा गर्न लिया। अपेक्षाकृत कम खर्चका साथ लामा स्टेशनहरुमा भे्नेलाई चराने भएका यी अनधिकृत निवासी पर्याप्त लाभ कमा लेन्थे। सन 1834सम्म अस्ट्रेलियादेखि लगभग 2 मिलियन किलो ग्राम ऊनको  ब्रिटेनलाई निर्यात गरिएको.<ref>डब्ल्यू.पी.ड्रिसकोल र ई.एस। एल्फिक (1982)''बर्थ अफ अ नेशन''  पृष्ठ.147रिग्बी, अस्ट्रेलिया। ISBN 0-85179-697-4</ref> सन 1850सम्म आउँदा-आउँदै, केवल 2,000 अनधिकृत निवासीहरुले 30 मिलियन हेक्टेयर भूमि हासिल गरेको थियो र अनेक उपनिवेसहरुमा  उनले एक शक्तिशाली र "सम्मानीय" रुचि समूह स्थापित गर्न लिया था.<ref>डब्ल्यू.पी। ड्रिसकोल र ई.एस। एल्फिक (1982)पृष्ठ.148</ref>

सन 1835मा, ब्रिटिश कलोनियल अफिसले ''गवर्नर बर्कको घोषणा (Proclamation of Governor Bourke)'' , जसका आधारमा ब्रिटिश उपनिवेसहरुको स्थापना गरिएको थियो, जारी की, जसका द्वारा ''टेरा नलियस (terra nullius)'' का कानूनी सिद्धान्तलाई लागू गरिएको, जसका पछि यो धारणा पुनः प्रभावी भएको कि ब्रिटिश साम्राज्य द्वारा आफ्नो अधिकारमा  लागि जानाले पूर्वसम्म त्यो भूमि कुनैको पनि थिएन र जन बैटमैनका साथ गरिएको सन्धि सहित, अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका साथ सन्धिहरुको कुनै पनि संभावनालाई ख़ारिज गर्न दिइएको। यसका प्रकाशनको  अर्थ यो थियो कि त्यसको पछिबाट, सरकारको अनुमतिका बिना भूमिमा कब्जा गरे भए पाइने ''सबै''  मानिसहरुलाई अवैध प्रवेशकर्ता माने जानेछ.<ref>{{cite web|url=http://www.migrationheritage.nsw.gov.au/exhibition/objectsthroughtime/bourketerra/ |title=http://www.albanyaustralia.com/history.htm .Governor Bourke’s Proclamation of Terra Nullius c.1835, NSW Migration Heritage Centre website |publisher=Migrationheritage.nsw.gov.au |date= |accessdate=29 April 2010}}</ref>

न्यू साउथ वेल्सका भागहरुदेखि पृथक बस्तिहरु र पछि उपनिवेश स्थापित गरिए: सन 1836मा  [[दक्षिण अस्ट्रेलिया|साउथ अस्ट्रेलिया]], सन 1840 मा  [[न्यूजीलैण्ड|न्यूजील्याण्ड]], सन 1834मा  पोर्ट फिलिप डिस्ट्रिक्ट, जो पछि सन 1851मा  [[विक्टोरिया (अस्ट्रेलिया)|विक्टोरिया]] उपनिवेश बना, र सन 1859मा  [[क्वीन्सलैण्ड|क्वीन्सल्याण्ड]]। सन 1863मा  साउथ अस्ट्रेलियाका एक भागका रूपमा  नर्दर्न टेरिटरीको स्थापना गरिएको। सन 1840 देखि 1868का बीच अपराधिहरुका अस्ट्रेलियामा  निर्वासनलाई बंद गर्न दिइएको.

यूरोपीय उपनिवेशीकरणका पहिला 100 वर्षहरुमा  कृषि र अन्य कार्यहरुका लागि भूमिलाई ठूला पैमानामा साफ गरिएको। स्वाभाविक प्रभावहरुका अतिरिक्त भूमिको यस  प्रारम्भिक सफाई र सख्त-खुरहरु भएका जानवरहरुलाई लाये जाने  विशिष्ट क्षेत्रहरुको पारिस्थितिकीमा प्रभाव भयो, यसले अस्ट्रेलियाई मूल-निवासीहरुलाई धेरै अधिक प्रभावित गरे किनभनें ती आफ्नो भोजन, निवास र अन्य आवश्यकताहरुका लागि जिन संसाधनहरुमा आश्रित रहन्थे, उनमा कमी आ गई। यसबाट ती क्रमशः अधिक साना क्षेत्रहरुतर्फ जानमा मजबूर गर्न दिये गये र तिनको सङ्ख्या पनि कम हो गई किनभनें नयाँ बीमारिहरु र संसाधनहरुको कमीका कारण ठूलो सङ्ख्यामा  तिनको मृत्यु हो गई। उपनिवेशवादिहरुका विरुद्ध मूल-निवासीहरुको  विरोध व्यापक थियो र सन 1788 देखि सन 1920का दशकसम्म चली लंबी लड़ाईका परिणामस्वरूप कमभन्दा कम 20,000 मूल-निवासीहरु र 2,000 देखि 2500का बीच यूरोपीय मानिसहरुको मृत्यु हो गई.<ref>{{cite book|last=Grey|first=Jeffrey|title=A Military History of Australia|publisher=Cambridge University Press|location=Port Melbourne|year=2008|edition=Third|isbn=9780521697910|pages=28–40}}</ref> उन्नाइसौं शताव्दीका मध्यदेखि अन्तका बेला, अनेक दक्षिण-पूर्वी अस्ट्रेलियाका अनेक अस्ट्रेलियाई मूल-निवासीहरु को, प्राय बलपूर्वक, आरक्षित क्षेत्रहरु अनि मिशनहरुतर्फ स्थलान्तरित गर्न दिइएको। यीबाट अनेक संस्थाहरुका स्वरूपले बीमारिहरुलाई तेजीदेखि फैलानमा  सहायताको र यीबाट अनेकलाई यस कारण बंद गरिएकोकिनभनें उनमा रहनेवालहरुको सङ्ख्या घट गई थियो।

== औपनिवेशिक स्वशासन र सोने खोज ==
[[चित्र:Eureka stockade battle.jpg|thumb|right|upright|यूरेका स्टकेड रायट। जेबी हहरुडरसन (1854) वटरकलर]]
[[चित्र:Bernhard otto holterman with 630lb gold from Hill End.jpg|thumb|upright|हिल एंडदेखि एक सोने डला, 1872मा थाहा लगाईा]]

पारंपरिक रुपले एडवर्ड छमण्ड हार्ग्रेव्जलाई फरवरी 1851मा  बाथर्स्ट, न्यू साउथ वेल्सका नजिक अस्ट्रेलियामा  सोने खोज गर्ने  श्रेय दिइन्छ। यसका बावजूद अस्ट्रेलियामा  सोने उपस्थितगीका लक्षण सर्वेक्षणकर्ता जेम्स मैक्ब्रायन द्वारा 1823मा  नैं खोजे जा चुके थिए।   [[अंग्रेजी विधि|अङ्ग्रेजी कानून]]का मुताबिक समस्त खनिज राजाको संपत्ति थिए, अतः प्रारम्भमा  "एक ग्राम्य अर्थव्यवस्थाका अन्तर्गत विकसित हो रहोस् एक उपनिवेशमा  वास्तवमा  समृद्ध सोने खदानहरुको खोजका लागि धेरै कम प्रेरणा उपस्थित थियो।"<ref>फ्रांसिस हेल (1983) ''वेल्थ बिनीथ द सइल'' । पृष्ठ 3-5। थमस नेल्सन। मेलबर्न। ISBN 0-17-006049-7</ref> रिचर्ड ब्रूमको  यो पनि तर्क छ कि कैलिफोर्नियामा  सोने प्राप्तिदेखि भए अप्रत्याशित लाभ (California Gold Rush)ले प्रारम्भमा  अस्ट्रेलियाई खोजहरुलाई पूर्ण प्रकार आफ्नो प्रभावमा  लियो, जबसम्म कि "मे  1852मा  माउंड एलेक्जहरुडरको  समाचार इंग्ल्याण्ड पुग्यो, जसका केही नैं समय पछि आठ टन सोना लिएर छः जहाज आये."<ref>रिचर्ड ब्रूम (1984) ''अराइविंग'' । पृष्ठ.69</ref>

तेजीदेखि मिल्दै सोनेका कारण अनेक ग्रेट ब्रिटेन, आयरल्याण्ड, महाद्वीपीय यूरोप, उत्तरी अमरीका र चीनका अनेक आप्रवासी अस्ट्रेलिया आये। [[विक्टोरिया (अस्ट्रेलिया)|विक्टोरिया]]का उपनिवेशको जनसङ्ख्यामा  तेजीदेखि वृद्धि भएको र यो 1850 मा  76,000 देखि बढ़कर 1859मा  530,000सम्म जा पहुंची.<ref>सी.एम.एच। क्लार्क (1971) ''सिलेक्ट डाक्युमाट्स यी अस्ट्रेलियन हिस्ट्री 1851-1900''  (खंड 2) पृष्ठ 664-5। एंगस र रबर्टसन, सिडनी। ISBN 0 307941440</ref> लगभग तुरंत नैं खदान-गरमिहरु, विशिष्ट रुपले भीड़-भरिएको विक्टोरियाई खदानहरुमा  कार्यरत,का मनमा  असंतोष उभर आया। औपनिवेशिक सरकारको  उत्खननको  प्रशासन र सोनेका लाइसहरुसको प्रणाली यसका कारण थिए। सुधारका लागि गरिए धेरै विरोधहरु र याचिकाहरुको पछी, 1854 को अन्तमा  गोरुाराटमा  हिंसा भड़क उठी.

रविवार 3 डिसेम्बर 1854को सुबह, ब्रिटिश सेना र पुलिसले यूरेका लीडमा निर्मित एक बंदी शिविरमा आक्रमण गरिदिए र केही असंतुष्ट खदान-गरमिहरुलाई बंधक बनाएको लिया। केही नैं समयसम्म चली यस  लड़ाईमा, कमभन्दा कम 30 श्रमिक मारे गये र घायलहरुको सङ्ख्या ज्ञात छैन सगरे<ref>बब ओ'ब्रायन (1992) ''मैसकर एट यूरेका, द अंटोल्ड स्टोरी'' । पृष्ठ 94-98। अस्ट्रेलियाई विद्वानहरु प्रकाशन, मेलबर्न। ISBN 1 875606041। 12ौं रेजिमाटमा  5 सैनिकहरुलाई ओ'ब्रायनले सूची गरे र 40 रेजिमाट मरे गए र 12 घायल भए</ref> लोकतान्त्रिक अधिस्वरका साथ हो रहोस् विरोधका प्रति आफ्नो भयका कारण आफ्नो विवेक खो चुके स्थानीय कमिश्नर रबर्ट रीडले महसूस गरेको थियो कि “यो अत्यन्त आवश्यक थियो कि खदान-श्रमिकहरुलाई मुंहतोड़ जवाब दिए जाए”.<ref>फ्रांसिस हेल (1983) ''वेल्थ बिनीथ द सइल''  पृष्ठ.77</ref>

तर यसका केही नैं महिनाहरु पछी, एक शाही कमिशनले विक्टोरियाको सोने खदानहरुका प्रशासनमा  आमूलचूल परिवर्तन गरे। यसको अनुशंसाहरुमा  लाइसहरुस व्यवस्थालाई हटाना, पुलिस बलमा  सुधार र खननको  अधिकार प्राप्त खदान-गरमिहरुका लागि मतदानको  अधिकार सामेल थिए.<ref>जैन बैसेट (1986), ''द कनसाइस अक्सफोर्ड डिक्शनरी अफ अस्ट्रेलियन हिस्ट्री'' । पृष्ठ 87। अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0 195544226</ref> केही मानिस गंभीरतापूर्वक यस  कुरामा विचार गर्न लाग्थ्यो कि गोरुाराटका खदान-गरमिहरुको  प्रतिनिधित्व गर्नका लागि प्रयोग गरिने यूरेकाका ध्वजलाई अस्ट्रेलियाई ध्वजका एक विकल्पका रूपमा  अपनाए जाना चाहिये किनभनें यो लोकतान्त्रिक सुधारहरुको  प्रतीक बनिसकेको था.

सन 1890का दशकमा, प्रवासी लेखक [[मार्क ट्वैन|मार्क ट्वेन]]ले यूरेकाको लड़ाईको  वर्णन आफ्नो यस  प्रसिद्ध विवरणमा  यस  प्रकार गरे:
<blockquote>
{{cquote| The finest thing in Australasian history। It was a revolution-small in size, but great politically; it was a strike for liberty, a struggle for principle, a stand against injustice and oppression...it is another instance of a victory won by a lost battle.<ref>Mark Twain (1897)''Following the Equator''.Reprinted as Mark Twain in Australia and New Zealand (1973) by Penguin books, Australia। p.233। ISBN 0 14 0700 34 X</ref>}}
</blockquote>

पछि, सोने तीव्र प्राप्ति सन 1870का दशकमा  पाल्मर रिवर, [[क्वीन्सलैण्ड|क्वीन्सल्याण्ड]]मा  तथा 1890का दशकमा  पश्चिमी अस्ट्रेलियामा  कूलगार्डी र [[कालगुर्ली|कैलगूर्ली]]मा  भएको। सन 1950का दशक र सन 1960का दशकका प्रारम्भमा  न्यू साउथ वेल्समा  विक्टोरिया र लैम्बिंग फ्लैटमा  बकल्याण्ड रिवरमा चीनी र यूरोपीय खदान-गरमिहरुलाई मुठभे्ने भएकहरु। इतिहासकार जेफरी सर्लका अनुसार कछारी (सतही) सोना समाप्त हुनमा चीनिहरुका प्रयासहरुलाई मिली सफलताका कारण यूरोपीय ईर्ष्यादेखि संचालित, यी मुठभे्नेले उभर्दै अस्ट्रेलियाई दृष्टिकोणहरुलाई एक श्वेत अस्ट्रेलियाको नीतिका समर्थनमा  स्थापित गरिदिए.<ref>जेफ्री सरले(1963) ''द गोल्डेन एज: अ हिस्ट्री अफ द कोलनी अफ विक्टोरिया 1851-1861'' । पृष्ठ.320-335। मेलबर्न यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0-522-84143-0</ref>

सन 1855मा, न्यू साउथ वेल्स जिम्मेदारीपूर्ण सरकार प्राप्त कर्ता पहिलो उपनिवेश बना, र ब्रिटिश साम्राज्यको  भाग बनाएको रहेर पनि यो आफ्नो अधिकांश कार्यहरुको  प्रबंध स्वयं गर्न लगा। सन 1856मा  विक्टोरिया, तस्मानिया र साउथ अस्ट्रेलिया; सन 1859मा  आफ्नो स्थापनाका साथै क्वीन्सल्याण्ड; र सन 1890 मा  वेस्टर्न अस्ट्रेलिया पनि यस्तो नैं गर्न लागोस्। केही मामलहरुको  नियन्त्रण लण्डनका औपनिवेशिक कार्यालयका हाथहरुमा  नैं बनाई रह्यो , जसमा विदेशहरुदेखि जोड़िएका मामले, रक्षा अनि अन्तर्राष्ट्रिय नौवहन उल्लेखनीय छन्.

स्वर्ण-युगका परिणामस्वरूप उन्नतिको  एक लंबा काल आया, जसलाई कहिले-कहिले “द लन्ग बूम” भनिन्छ.<ref>डब्ल्यू.पी। ड्रिसकोल र ई.एस। एल्फिक (1982)पृष्ठ.189</ref> रेलमार्ग, [[मर्रे नदी|नदी]] र समुद्रका बाटाहरु  हुने दक्ष परिवहनमा  वृद्धिका अतिरिक्त ब्रिटिश निवेश तथा ग्राम्य अनि खनिज उद्योगहरुले पनि यसका विकासमा  सहायता प्रदान गरे सन 1891सम्म अस्ट्रेलियामा  भे्नेको सङ्ख्या 100 मिलियन हुने  अनुमान लगाइएको। सन 1850का दशकदेखि नैं सोनेका उत्पादनमा  गिरावट दर्ज गरिएको थियो, तर र पनि त्यस वर्ष यसको  मूल्य £5.2 मिलियन था.<ref>डब्ल्यू.पी। ड्रिसकोल र ई.एस। एल्फिक (1982)पृष्ठ.189-196। असमायोजित आंक्नमा  सोने  उत्पादन.</ref> अन्ततः आर्थिक विस्तार आफ्नो समाप्तिमा पुग्यो र 1890को  दशक आर्थिक मंदी लिएर आया, जसको  सबैभन्दा ज्यादा असर विक्टोरिया र यसको राजधानी [[मेलबर्न]]मा  महसूस गरिएको.

तर पनि उन्नाइसौं शताव्दीका अन्तिम भागमा, दक्षिण पूर्वी अस्ट्र्रेलियाका सहरहरुमा  अत्यधिक विकास देखिएको। सन 1900 मा  अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या (जिसमा अस्ट्रेलियाई आदिवासी सामेल छैन थिए किनभनें तिनलाई जनगणनादेखि अलग राखिएको था) 3.7 मिलियन थियो, जसमादेखि लगभग 1 मिलियन मानिस [[मेलबर्न]] अनि [[सिडनी]]मा  रह्यो गरिन्थ्यो।<ref>सी.एम.एच। क्लार्क (1971) पृष्ठ.666</ref> त्यस शताव्दीको समाप्तिसम्म आउँदा-आउँदै कुल जनसङ्ख्याका दुइ तिहाईभन्दा अधिक मानिस सहरहरुमा  निवास गर्न लागोस्, जसदेखि अस्ट्रेलिया “पश्चिमी विश्वका सर्वाधिक सहरीकृत समाजहरु मध्येको एक” बन्यो।<ref>ली एस्टबरी (1985) ''सिटी बुशमेन; द हिडेलबर्ग स्कूल एंड द रुरल माइथोलजी'' । पृष्ठ.2 अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0 19554501 X</ref>

== अस्ट्रेलियाई लोकतन्त्रको  विकास ==
[[चित्र:Catherine Helen Spence.jpg|thumb|150px|दक्षिण अस्ट्रेलियाई सफ्रागेट कैथरीन हेलेन स्पेन्स (1825-1910).सन 1995मा, साउथ अस्ट्रेलियाको महिलाहरु मतदानको अधिकार प्राप्त गर्न तथा संसदमा खड़ी हो पाने विश्वको शुरुआती महिलाहरु मध्येको एक थियों.]]

पारंपरिक अस्ट्रेलियाई आदिवासी समाजको  संचालन वरिष्ठ-जनहरुको समितिहरु र एक व्यापारिक निर्णय प्रक्रियाका द्वारा गरिन्थ्यो, तर सन 1788का पछि स्थापित यूरोपीय-शैलीको प्रारम्भिक सरकारहरु स्वायत्त भयो गरतीं थियों र तिनको संचालन नियुक्त गरिए गवर्नरहरु द्वारा गरिन्थ्यो – तर पनि अधिप्राप्तिका सिद्धान्त (doctrine of reception)का आधारमा अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुमा  अङ्ग्रेजी विधि प्रत्यारोपित गरिएको थियो, र यस  प्रकार उपनिवेशवादी ''[[मैग्ना कार्टा]]''  तथा [[अधिकार अधिनियम|बिल अफ राइट्स 1689]] द्वारा स्थापित अधिकारहरु अनि प्रक्रियाहरुको अवधारणालाई ब्रिटेनदेखि लाये। उपनिवेसहरुको स्थापनाका शीघ्र पछि प्रतिनिधिक सरकारका गठनका लागि प्रदर्शन शुरु भए.<ref>http://moadoph.gov.au/our-democracy/democracy-timeline/</ref>

अस्ट्रेलियाको सबैभन्दा पुरानो विधायी समिति, न्यू साउथ वेल्स लेजिस्लेटिव काउंसिल,को  गठन सन 1825मा  न्यू साउथ वेल्सका गवर्नरलाई परामर्श दिनका लागि नियुक्त एक समितिका रूपमा  भयो। न्यू साउथ वेल्सका लागि एक लोकतान्त्रिक सरकारको मांग गर्नका लागि सन 1835मा  विलियम वहरुटवर्थले अस्ट्रेलियन पैट्रियोटिक असोसियेशन (अस्ट्रेलियाको  पहिलो राजनैतिक दल)को स्थापना गरे। सुधारवादी एटर्नी जनरल, जन प्लंकेट,ले उपनिवेशका प्रशासनमा सूचनाका सिद्धान्तहरुलाई लागू गर्ने  प्रयास गरे, जसका अन्तर्गत, ज्यूरीका अधिकार पहिला मुक्त हो चुके व्यक्तिहरु (emancipists)सम्म विस्तारित गरेर र त्यसको पछि अपराधिहरु, आवंटित सेवकहरु र अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुसम्म विधिक सुरक्षाको  विस्तार गरेर, कानूनका समक्ष बराबरीका सिद्धान्तको  पालन गरिएको। प्लंकेटले अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका साथ मेयल क्रीक नरसंहारका उपनिवेशवादी अपराधिहरुमा दुइ पल्ट हत्याको  आरोप लगाईा, जसका परिणामस्वरूप तिनलाई अपराधी गरार दिइएको र प्लंकेटका सन 1836का ऐतिहासिक ''चर्च ऐक्ट'' ले चर्च अफ इंग्ल्याण्डलाई समाप्त गरिदिए तथा एंग्लिकन, कैथलिक, प्रेस्बीस्टेरियन र पछि मेथोडिस्ट मानिसहरुका बीच वैधानिक समानता स्थापित गरे<ref name="adb">{{cite web
  | first=T। L.
  | last=Suttor
  | title =Plunkett, John Hubert (1802 - 1869)
  | publisher =[[Australian National University]]
  | work=[[Australian Dictionary of Biography]]
  | url =http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A020299b.htm
  | accessdate = 2009-11-08}}</ref>

सन 1840 मा, एडीलेड सिटी काउंसिल तथा सिडनी सिटी काउंसिलको स्थापना भएको। जिन पुरुषहरुका नजिक 1000 पौण्ड कीमतको संपत्ति हो, ती चुनाव लड़ पाउनका योग्य थिए र धनवान भू-स्वामिहरुलाई प्रत्येक चुनावमा  चारसम्म मतहरुको अनुमति दिएको। अस्ट्रेलियाका प्रथम संशताव्दीय चुनाव सन 1843मा  न्यू साउथ वेल्स लेजिस्लेटिव काउंसिलका लागि आयोजित गरिए, जसमा  मतदानको  अधिकार (केवल पुरुषहरुको लागि)लाई पुनः संपत्तिका स्वामित्व वा आर्थिक क्षमताका साथ जोड़िएको भएको थियो। अघि सन 1850 मा  न्यू साउथ वेल्समा  मतदाताहरुका अधिकारहरुको  विस्तार भयो र विक्टोरिया, साउथ अस्ट्रेलिया अनि तस्मानियामा  विधायी समितिहरुका लागि चुनाव आयोजित गरिए.<ref name="autogenerated1">http://aec.gov.au/Elections/Australian_Electoral_History/reform.htm</ref>

उन्नाइसौं शताव्दीका मध्यसम्म अस्ट्रेलियाका उपनिवेसहरुमा  प्रतिनिधिक अनि उत्तरदायी सरकारका गठनका लागि तीव्र इच्छा उत्पन्न भैसकेकी थिई, जसलाई यूरेकाका बंदी शिविरहरुमा  भए गोल्ड-फील्ड्स प्रमाणको लोकतान्त्रिक भावना तथा [[यूरोपको इतिहास|यूरोप]], संयुक्त राज्य अमरीका र ब्रिटिश साम्राज्यलाई झकझोर रहोस् पूर्ण सुधार आन्दोलनका विचारले प्रेरणा दी। अपराधिहरुका निर्वासनको समाप्तिका कारण सन 1840का दशक र सन 1850का दशकमा  सुधारहरुमा  तेजी आयो। ''द अस्ट्रेलियन कलोनीज गवर्नमेन्ट ऐक्ट (The Australian Colonies Government Act)''  [1850] एक ऐतिहासिक विकास थियो, जसले न्यू साउथ वेल्स, विक्टोरिया, साउथ अस्ट्रेलिया र तस्मानियालाई प्रतिनिधिक संविधान प्रदान गरे र यी उपनिवेश यस्ता संविधानहरुका लेखनका लागि उत्साहका साथ तैयार हो गये, जसको फलस्वरूप लोकतान्त्रिक रुपले उन्नत संसदहरुको  जन्म भयो – तर पनि सामान्यतः यी संविधान सामाजिक र आर्थिक “हितहरु”का प्रतिनिधिहरुका रूपमा  औपनिवेशिक उच्च सदनको भूमिका निभाँदै रहोस् तथा सगोरुे संवैधानिक राजतन्त्रहरुको स्थापना गरे, जसमा ब्रिटेनको महारानी राज्यको सांकेतिक प्रमुख थियों.<ref>http://aec.gov.au/Elections/Australian_Electoral_History/righttovote.htm</ref>

सन 1855मा, लण्डन द्वारा न्यू साउथ वेल्स, विक्टोरिया, साउथ अस्ट्रेलिया अनि तस्मानियालाई सीमित स्व-शासनको  अधिकार प्रदान गरिएको। सन 1856मा, विक्टोरिया, तस्मानिया र साउथ अस्ट्रेलियामा  पहिलो पल्ट गुप्त मतदानको अभिनव अवधारणा प्रस्तुत गरिएको, जसमा  सरकारले आशावारहरुका नामहरु भएका मतपत्र प्रदान गरे र मतदाता गुप्त-रुपले आशावारको  चयन गर्न सकन्थे। यस  प्रणालीलाई पूर्ण संसारमा  अपनाइएको र यसलाई “अस्ट्रेलियाई मतपत्र”का नामले जाना जाने लगा। सन 1855मा  नैं [[दक्षिण अस्ट्रेलिया|साउथ अस्ट्रेलिया]]मा  21 वर्ष वा त्यो भन्दा अधिक आयुको समस्त पुरुष ब्रिटिश प्रजालाई मतदानको  अधिकार प्रदान गरिएको। यस  अधिकारलाई सन 1857मा  विक्टोरियासम्म र अगले वर्ष न्यू साउथ वेल्ससम्म विस्तारित गरिएको। अन्य उपनिवेसहरुले पनि यसको  पालन गरे र सन 1896मा  तस्मानिया समस्त पुरुषहरुलाई मताधिकार प्रदान कर्ता अन्तिम उपनिवेश बना.<ref name="autogenerated1" />

सन 1861मा  साउथ अस्ट्रेलियाका उपनिवेशमा  संपत्तिधारी महिलाहरुलाई स्थानीय चुनावहरुमा  (तर संशताव्दीय चुनावहरुमा  छैन) मतदान गर्ने  अधिकार प्रदान गरिएको। सन 1884मा, हेनरिटा डगडेल (Henrietta Dugdale)ले [[मेलबर्न]], विक्टोरियामा  अस्ट्रेलियाई महिला मतदाताहरुका पहिला संगठनको स्थापना गरे। सन 1895मा  महिलाहरुलाई पार्लियामाट अफ साउथ अस्ट्रेलियाका लागि मतदान गर्ने  अधिकार मिल्यो। यो महिलाहरुलाई राजनैतिक पदहरुका लागि हुने चुनाव लड़ने अनुमति दिने वाला विश्वको  पहिलो कानून थियो र सन 1897मा, कैथरीन हेलन स्पहरुस कुनै राजनैतिक पदका लागि चुनाव लड़ने पहिलो महिला राजनैतिक आशावार बनीं, तर पनि अस्ट्रेलियाई संघका संघीय सम्मेलन (Federal Convention on Australian Federation)का एक प्रतिनिधिका चयनका लागि भए यस  चुनावमा  तिनको हार भएको। [[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]]ले सन 1899मा  महिलाहरुलाई मतदानको  अधिकार प्रदान गरे.<ref name="aec.gov.au">{{cite web|url=http://www.aec.gov.au/Voting/indigenous_vote/indigenous.htm |title=AEC.gov.au |publisher=AEC.gov.au |date=25 Oct। 2007 |accessdate=27 Jun। 2010}}</ref><ref>http://foundingdocs.gov.au/item.asp?dID=8</ref>

जब विक्टोरिया, न्यू साउथ वेल्स, तस्मानिया तथा साउथ अस्ट्रेलियाले 21 वर्ष भन्दा अधिक आयु वाली समस्त पुरुष ब्रिटिश प्रजालाई मतदानको  अधिकार प्रदान गरे, त सामान्यतः यसै कालमा  अस्ट्रेलियाई मूल-निवासी पुरुषहरुलाई पनि कानूनी रुपले मतदानको  अधिकार मिल गया – केवल क्वीन्सल्याण्ड र वेस्टर्न अस्ट्रेलियाले अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुलाई मताधिकारदेखि वंचित रखा। यस  प्रकार, अस्ट्रेलियाई आदिवासी पुरुषहरु र महिलाहरुले सन 1901मा  पहिलो राष्ट्रमण्डल संसद (Commonwealth Parliament)का लागि केही न्याय-क्षेत्रहरुमा  मतदान गरे। तर पनि शुरुआती संघीय संशताव्दीय सुधारहरु र न्यायिक व्याख्याहरुले व्यावहारमा  अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका मताधिकारलाई सीमित गर्ने  प्रयास गरे – यो स्थिति सन 1940का दशकमा  अधिकार कार्यकर्ताहरु द्वारा अभियान छेड़े जानेसम्म बनेकारही.<ref>http://aec.gov.au/Voting/indigenous_vote/aborigin.htm</ref>

तर पनि अस्ट्रेलियाको विभिन्न संसदहरु लगातार बन्छं रहीं छन्, तर चयनित संशताव्दीय सरकारका मुख्य आधारले अस्ट्रेलियामा  सन 1850का दशकदेखि लिएर इक्कीसौं शताव्दीमा  प्रवेशसम्म पनि आफ्नो ऐतिहासिक निरंतरता कायम रखी छ.

== राष्ट्रवाद र संघको  विकास ==
[[चित्र:Banjo Patterson.jpg|thumb|upright|कवि, बैंजो पैटर्सन.]]
[[चित्र:Roberts-The Australian native.jpg|thumb|upright|हीडलबर्ग स्कूलका टम रबर्ट्स द्वारा "अस्ट्रेलियाई मूल निवासी" (1888).]]

सन 1880का दशकका अन्तसम्म आउँदा-आउँदै, अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुमा  रहने भएका अधिकांश मानिस यस्ता थिए, जसको जन्म त्यसै भूमिमा भएको थियो, तर पनि उनमादेखि 90%देखि ज्यादा मानिस ब्रिटिश र आइरिश मूलका थिए.<ref>डी.एम। गिब(1982) ''नैशनल आइडहरुटिटी एंड कन्शियसनेस'' । पृष्ठ.33। थमस नेल्सन, मेलबर्न। ISBN 0 170060535</ref> इतिहासकार डान गिबको  सुझाव छ कि भगोड़ा (bushranger) नेड केली मूल-निवासीहरुका उभर्दै रुखका एक पहलूको  प्रतिनिधित्व गर्दछ। परिवार र साथिहरुका साथ मजबूत पहचान राख्ने वाला केली त्यस कुराको  विरोधी थियो, जसलाई त्यो पुलिस र शक्तिशाली अनाधिकृत निवासीहरु द्वारा गरिने वाला अन्याय मानिन्थ्यो। इतिहासकार रसेल वार्ड द्वारा पछि परिभाषित अस्ट्रेलियाई रूढ़िवादलाई लगभग प्रतिबिम्बित गरता केली “एक कुशल भगोड़ा बन्यो, जो कि बंदूकहरु, घो्ने तथा मुक्कहरुका प्रयोगमा  माहिर थियो र त्यसलाई त्यस जिल्लाहरुका आफ्नो साथिहरुको प्रशंसा प्राप्त थियो।”<ref>डी.एम। गिब(1982) पृष्ठ.3</ref> पत्रकार वैन्स पामरको  सुझाव छ कि तर पनि केली “आउने पीढ़िहरुका लागि देशका विद्रोही व्यक्तित्वको  प्रतीक बन्यो, तर (वास्तवमा) वह…कुनै अन्य कालदेखि सम्बन्धित था.”<ref>वैन्स पाल्मेर (1954) ''लिजहरुड अफ द नाइनटिज'' । पृष्ठ.54। गरी ओ'नील रस, मेलबोर्न द्वारा पुनः प्रकाशित। ISBN 0 85902 1459</ref>

विशिष्ट रुपले अस्ट्रेलियाई चित्रकलाका मूललाई यसै कालदेखि तथा सन 1880-1890का दशकको हीडेलबर्ग पद्धति (Heidelberg School)देखि जो्ड़ेर देखिन्छ.<ref>बर्नार्ड स्मिथ (1971) ''अस्ट्रेलियाई चित्रकारी 1788-1970''  पृष्ठ.82। अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0-19-550372-4</ref> आर्थर स्ट्रीटन, फ्रेडरिक मैक्युबिन र टम रबर्ट्स जस्तै कलाकारहरुले अस्ट्रेलियाई भूदृश्यमा  देखा दिने भएका प्रकाश र रंगहरुका एक अधिक वास्तविक अर्थका साथ आफ्नो कलाको पुनर्रचनाको  प्रयास गरे। यूरोपीय प्रभाववादिहरुका समान, ती पनि खुल्ला हावामा  चित्रकारी गरे गरिन्थ्यो। यी कलाकारहरुले त्यस अद्वितीय प्रकार र रंगदेखि प्रेरणा प्राप्त की, जो कि अस्ट्रेलियाई झाड़ीको विशेष्दछ। तिनको सर्वाधिक प्रसिद्ध कार्यमा  ग्राम्य तथा जंगली अस्ट्रेलियाका दृश्य सामेल छन्, जसमा अस्ट्रेलियाई ग्रीष्म-कालका भड़कीले, र यहाँसम्म कि कठोर, रंग सामेल छन्.<ref>एलन मैकक्लोच, गोल्डेन एज अफ अस्ट्रेलियन पेन्टिङ्ग: इम्प्रेशानिज्म एंड द हिडेलबर्ग स्कूल</ref>

अस्ट्रेलियाई साहित्यमा  पनि समान रुपले विशिष्ट स्वरको  विकास हो रह्यो था। प्रतिष्ठित अस्ट्रेलियाई लेखक हेनरी लसन, बैंजो पैटरसन, माइल्स फ्रैंक्लिन, नर्मन लिंडसे, स्टील रड, मैरी गिल्मोर, सी जे डेनिस अनि डोरोथिया मैक्केलर सबै विकसित होती भएको राष्ट्रीयताको यसै भट्टीमा  तपकर तैयार भएका थिए- र वस्तुतः ती पनि यस  आगोलाई बढाउनमा  सहायक सिद्ध भए। धेरै पल्ट अस्ट्रेलियाका दृष्टिकोणमा  टकराव पनि उत्पन्न हुन्थ्यो – लसन अनि पैटरसनले ''द बुलेटिन''  मैगजीनमा  लेखहरुको एक श्रृंखलामा  योगदान दिए, जसमा  ती अस्ट्रेलियामा  जीवनका स्वरूपलाई लिएर एक साहित्यिक बहसमा  सामेल भए: लसन (एक रिपब्लिकन समाजवादी)ले पैटरसनलाई रूमानी गरार दिएर तिनको उपहास गरे, जबकि पैटरसन (ग्रामीण क्षेत्रमा  जन्मेका एक सहरी वकील)को  मान्नु थियो कि लसन दुर्भाग्य अनि उदासीदेखि परिपूर्ण थिए। सन 1895मा  पैटरसनले अत्यधिक प्रसिद्ध लोकगीत ''वल्ट्जिंग मैटिल्डा'' को रचना गरे<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.267</ref> प्राय यस  गीतलाई अस्ट्रेलियाको  राष्ट्रगीत बनाये जाने  सुझाव दिए जाता रह्यो छ र ''एडवान्स अस्ट्रेलिया फेयर'' , जो कि सन 1970का दशकका अन्तिम कालदेखि अस्ट्रेलियाको  राष्ट्रगीत छ, वस्तुतः सन 1887मा  लेखिएको था। डेनिसले साना नायकहरुका बारेमा  अस्ट्रेलियाई मातृभाषामा  लिखा, जबकि मैक्केलरले इंग्ल्याण्डका सुहावने ग्राम्य जीवनका प्रति प्रेमलाई नकार्दै, आफ्नो आदर्शवादी कविता: माय कण्ट्री ''(1903)'' मा  त्यस देशको  समर्थन गरे, जसलाई उनले “धूपदेखि झुलसा भयो देश (Sunburnt Country)” भने छ.<ref>http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/lawson/</ref>

उन्न्सौं शताव्दीका अन्तिम दौरको संपूर्ण राष्ट्रवादी कला, संगीत र लेखनको साझा विषय-वस्तु रूमानी ग्राम्य वा ''बुश मिथ (bush myth)''  थियो, र यो विडम्बना नैं छ कि यसको रचना विश्वका सर्वाधिक सहरीकृत समाजहरु मध्येको एकका द्वारा गरिएको थियो।<ref>ली एस्टबरी (1985) पृष्ठ.2</ref> पैटरसनको प्रसिद्ध कविता, सन 1889मा  लिखित, क्लैंसी अफ द ओवरफ्लो, यस  रूमानी कथाको  आह्वान गर्दछ। एकतर्फ जहाँ बुश गोरुे (bush ballads)ले संगीतका र साहित्यका विशिष्ट रुपले अस्ट्रेलियाई लोकप्रिय माध्यमको  प्रमाण प्रस्तुत गरे, त्यहीं अर्को पटि एक अधिक पारंपरिक सांचेमा  ढले अस्ट्रेलियाई कलाकारहरु – जस्तै ओपेरा गायक डेम नेली मेल्बा, र चित्रकार जन पीटर रसेल तथा रूपर्ट बनी –ले बीसौं शताव्दीका प्रवासी अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका आदिरूपलाई चित्रित गरे, जो ‘स्टकयार्ड र रेलों’का बारेमा  धेरै कम जानन्थे, तर जसको विदेश यात्राहरुको  पश्चिमी कला र संस्कृतिमा प्रभाव भयो.<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A100464b.htm</ref>

राष्ट्रवादका महत्वलाई लिएर औपनिवेशिक समुदायका केही वर्गहरु (विशेषतः साना उपनिवेसहरुमा) व्याप्त आशंकाका बावजूद अन्तः औपनिवेशिक परिवहन अनि संचार, जसमा  सन 1877मा  [[पर्थ]]लाई दक्षिण पूर्वी सहरहरुका साथ टेलीग्राफ द्वारा जोड़े जाने सहित,<ref>डी.एम। गिब (1982) पृष्ठ.79</ref> अन्तः औपनिवेशिक शत्रुताहरुलाई कम गर्नमा  सहायक सिद्ध भयो। सन 1895सम्म आउँदा-आउँदै, विभिन्न औपनिवेशिक राजनेताहरु, अस्ट्रेलियन नेटिव्ज एसोसियेशन र केही समाचार-पत्रहरु सहित शक्तिशाली रूचि-समूह एक संघका निर्माणको वकालत गर्न लाग्थ्यो। सामूहिक राष्ट्रीय सुरक्षाका महत्वको पहचानका अतिरिक्त लगातार बढ़्दै [[राष्ट्रवाद]], श्वेत औपनिवेशिक अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका बीच राष्ट्रीय पहचानको बढ्दो भावना, तथा साथै एक राष्ट्रीय आव्रजन नीति (जो कि श्वेत अस्ट्रेलिया नीति बन्ने थियो)को इच्छाले पनि संघीय आन्दोलनलाई प्रोत्साहित गरे। तर पनि शायद अधिकांश उपनिवेशवादिहरुको साम्राज्यवादका प्रति पूर्ण निष्ठा थियो। सन 1890 मा  एक संघीय सम्मेलन भोजका बेला, न्यू साउथ वेल्सदेखि राजनेता हेनरी पार्क्सले भने कि
<blockquote>
{{cquote| The crimson thread of kinship runs through us all। Even the native born Australians<ref>by which he meant Australians of British descent, not Australian Aborigines</ref> are Britons as much as those born in London or Newcastle। We all know the value of that British origin। We know that we represent a race for which the purpose of settling new countries has never had its equal on the face of the earth..। A united Australia  means to me no separation from the Empire.<ref>Henry Parkes cited in D.M.Gibb(1982) p.32-33</ref>}}
</blockquote>

केही उपनिवेशवादिहरु, लेखक हेनरी लसन, ट्रेड यूनियनवादी विलियम लेन र जस्तो कि सिडनी बुलेटिनका पृष्ठहरुमा  मिल्दछ,का द्वारा एक पृथक अस्ट्रेलियाका एक अधिक उग्र दृष्टिकोण राख्नेका बावजूद, सन 1899का अन्तमा, र अत्यधिक औपनिवेशिक बहसको पछी, छः अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुमा देखि पाँचका नागरिकहरुले जनमत-संग्रहहरुमा  एक संघका निर्माणका संविधानका समर्थनमा  मतदान गरेको थियो। जुलाई 1900 मा  [[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]] पनि मतदानका द्वारा यिनमा सम्मिलित भयो। 5 जुलाई 1900 मा “कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलिया कन्स्टिट्यूशन ऐक्ट (यूके)” पारित भयो र 9 जुलाई 1900 मा [[विक्टोरिया|महारानी विक्टोरिया]] द्वारा यसलाई शाही सहमति प्रदान गरिएको.<ref>आर विलिस, एट अल (1982)''इशुज यी अस्ट्रेलियन हिस्ट्री'' । पृष्ठ 160। लन्गमैन चेशायर। ISBN 0-582-66327-X</ref>

== कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलियाको स्थापना ==
[[चित्र:Opening of the first parliament.jpg|thumb|right|300px|1901मा अस्ट्रेलियाको पहिलो संसदका उद्घाटन]]
[[चित्र:EBarton2.jpg|thumb|thumb|अल्फ्रेड डीकिन, अर्को प्रधानमन्त्रीका साथ अस्ट्रेलियाका प्रथम प्रधानमन्त्री एडमंड बार्टन (बाहिरु).]]
[[चित्र:8hourday.jpg|thumb|4 अक्टूबर 1909मा आठ घण्टाका कामका समर्थनमा जुलूस.]]

1 जनवरी 1901 मा गवर्नर जनरल लर्ड होपटोन द्वरा संघीय संविधानको घोषणा गरिनमा कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलिया अस्तित्वमा  आया। मार्च 1901मा  पहिला संघीय चुनाव आयोजित गरिए र यी चुनावहरुमा  प्रोटेक्शनिस्ट पार्टिला फ्री ट्रेड पार्टीलाई धेरै कम अन्तरदेखि पराजित गरे, जबकि अस्ट्रेलियन लेबर पार्टी (एएलपी) तेस्रो स्थानमा रही। लेबर पार्टिला घोषणाको कि त्यो रियायतहरु दिने पार्टीको  समर्थन गर्नेछ र एडमण्ड बार्टनको प्रोटेक्शनिस्ट पार्टिला सरकार बनाए, तथा एल्फ्रेड डीकिन एटर्नी जनरलका पदमा आसीन भए.<ref name="autogenerated2">http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A080275b.htm?hilite=alfred%3Bdeakin</ref>

बार्टनले “एक उच्च न्यायालय,… तथा एक कुशल संघ लोक सेवाका निर्माणको  वचन दिए… उनले समझौ्दै अनि मध्यस्थताको  विस्तार गर्न, पूर्वी राजधानिहरुका बीच एक समान चौड़ाई (gauge) भएका रेलमार्गको  निर्माण गर्न,<ref>तर पनि यस्तो सन 1960का दशकदेखि पूर्वसम्म छैन सका</ref> महिला संघीय प्रतिनिधि प्रस्तुत गर्न, वृद्धहरुको पहरुशन प्रणाली लागू गर्न…का प्रस्ताव दिए.”<ref>फ्रैंक क्रोली (1973)''मडर्न अस्ट्रेलिया यी डाक्युमाट्स'' ; 1901-1939। ''खंड 1'' । पृष्ठ.1। रेन प्रकाशन, मेलबर्न। ISBN 0-85885-032-X</ref> उनले एशियाई वा प्रशान्त द्वीपीय श्रमिकहरुका कुनै पनि अन्तः प्रवाहदेखि “श्वेत अस्ट्रेलिया”को रक्षा कर्ता एक अधिनियम प्रस्तुत गर्ने  वचन पनि दिए.

लेबर पार्टी (जिसके हिज्जहरुलाई सन 1912मा  “Labour”देखि बदलामार “Labor” गरिएकोथा)को स्थापना सन 1890का दशकमा, समुद्री श्रमिकहरु तथा भे्नेदेखि ऊन निकालने वालहरुको हड़तालको विफलताका पछि भएको थियो। यसको शक्ति अस्ट्रेलियाई ट्रेड यूनियन आन्दोलनमा  निहित थियो, “अनि यसको सदस्य सङ्ख्या, जो कि सन 1901मा  100,000 देखि पनि कम थियो, सन 1914मा  5,00,000  भन्दा अधिक छ गई.”<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.86.</ref> एएलपी (ALP)को  मंच लोकतान्त्रिक समाजवादी था। चुनावहरुमा  यसका बढ़्दै समर्थनले तथा यसका द्वारा संघीय सरकारको स्थापना, सन 1904मा  क्रिस वटसनका नेतृत्वमा  तथा पुनः सन 1908मा,का साथ मिलेर सन 1909मा  प्रतिस्पर्धी रूढ़िवादी, मुक्त बाजारका समर्थक तथा [[उदारतावाद|उदारवादी]] समाजवाद-विरोधिहरुलाई कमनवेल्थ लिबरल पार्टीमा  एकजुट गर्नमा  सहायता गरे तर पनि, सन 1916मा  यस  पार्टीलाई विसर्जित गरिदिए, तर अस्ट्रेलियामा  यसका “उदारवाद”का एक संस्करण, जो कि केही हदसम्म [[व्यक्तिवाद]]का समर्थन र [[समाजवाद]]का विरोधका लागि मिल्शियाई उदारवादिहरु र बर्कियाई उदारवादिहरुका संयुक्त गठबंधनदेखि मिलेर बनाएको छ,का उत्तराधिकारी आधुनिक लिबरल पार्टीमा  हेर्न सकिन्छ.<ref>http://www.theaustralian.com.au/news/opinion/we-believe-the-liberal-party-and-the-liberal-cause/story-e6frg6zo-1225791120808</ref> ग्रामीण हितहरुको  प्रतिनिधित्व गर्नका लागि कुन ानहरुका अनेक राज्य-आधारित दलहरुलाई मिलाएर सन 1913मा  वेस्टर्न अस्ट्रेलियामा  तथा सन 1920 मा  राष्ट्रीय स्तरमा कण्ट्री पार्टी (वर्तमान नैशनल पार्टी)को स्थापना गरिएको.<ref name="Aitkin, 1972; Graham, 1959">एटकिन, (1972); ग्राहम, (1959)</ref>

आप्रवासन प्रतिबंध अधिनियम 1901 (The Immigration Restriction Act 1901) नयाँ अस्ट्रेलियाई संसद द्वारा पारित गरिए केही शुरुआती कानूनहरु मध्येको एक था। एशिया (विशेषतः चीन)देखि हुने आप्रवासनलाई प्रतिबंधित गर्नमा केन्द्रित, यस  कानूनलाई राष्ट्रीय संसदमा  तगड़ा समर्थन मिल्यो, र यसका पक्षमा  आर्थिक सुरक्षादेखि लिएर स्पष्ट नस्लवादसम्म अनेक तर्क दिये गये.<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) पृष्ठ.१३</ref> यस  कानूनले कुनै पनि यूरोपीय भाषामा  एक लिखित परीक्षा आयोजित गरिने अनुमति दी, जसको  प्रयोग प्रभावी रुपले गैर-“श्वेत” आप्रवासीहरुलाई बाहिर रखनका लागि गर्नु था। एएलपी (ALP) “श्वेत” नौकरिहरुको रक्षा गर्नु चाहती थियो र यसले अधिक स्पष्ट प्रतिबंधहरुमा जोर दिए। केही राजनेताहरुले यस  प्रश्नमा उन्मत्त बहसदेखि बच्ने आवश्यकताको कुरा कही। संसद-सदस्य ब्रुस स्मिथले भने कि तिनको “निम्न-वर्गका भारतिहरु, चीनिहरु वा जापानिहरु…को यस  देशमा  झुण्ड बनाएर घूमता भयो हेर्ने कुनै इच्छा थिएन… तर एक अनिवार्यता यो पनि थियो…कि ती देशहरुका शिक्षित-वर्गको  अनावश्यक विरोध न गरियोस्”<ref>ब्रूस स्मिथ(मुफ्त व्यापार पार्टी) डी.एम। गिब (1973)'' द मेकिंग अफ व्यहाइट अस्ट्रेलिया'' मा  संशताव्दीय बहस उद्धृत पृष्ठ.113। विक्टोरियन ऐतिहासिक एसोसिएशन। ISBN</ref> तस्मानियाका एक सदस्य डोनाल्ड कैमरूनले विवादको एक दुर्लभ टिप्पणी व्यक्त की:
<blockquote>
{{cquote|[N]o race on...this earth has been treated in a more shameful manner than have the Chinese..। They were forced at the point of a bayonet to admit Englishmen...into China। Now if we compel them to admit our people...why in the name of justice should we refuse to admit them here?<ref>Donald Cameron(Free Trade Party)Parliamentary Debates, cited in D.M.Gibb (1973)p.112</ref>}}
</blockquote>
यो कानून संसदका दुइटै सदनहरुमा  पारित भयो र सन 1950का दशकमा  निरस्त गरिनेसम्म अस्ट्रेलियाका आव्रजन कानूनहरुको  केन्द्रीय लक्षण बनाई रह्यो । सन 1930का दशकमा, [[जोसेफ लियोन्स|लायोन्स सरकार]]ले जेकोस्लोवाकियाई साम्यवादी लेखक एगोन एर्विन किशलाई स्कटिश गैलिकमा  एक “श्रुतलेख परीक्षा”का माध्यमदेखि अस्ट्रेलियामा  प्रवेशदेखि अलग राख्ने  एक असफल प्रयास गरे। हाईकोर्ट अफ अस्ट्रेलिया (High Court of Australia)ले यस  प्रयोगका विरूद्ध आदेश दिए, र यो चिंताहरु उभरने लगीं कि यस  कानूनको  प्रयोग यस्ता राजनैतिक उद्देश्हरुका लागि गर्न सकिन्छ.<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) ''द अक्सफोर्ड हिस्ट्री अफ अस्ट्रेलिया'' , खंड 4 1901-1942 पृष्ठ.310। अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0-19-554612-1</ref><ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A150043b.htm</ref>

सन 1901का पूर्वसम्म सबै छः अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुको सैनिक-टुकडीहरु बोअर युद्धमा  ब्रिटिश सेनाहरुका एक भागका रूपमा  सक्रिय रहीं थियों। सन 1902मा  जब ब्रिटिश सरकारले अस्ट्रेलियादेखि र अधिक टुकड़िहरुको मांग की, त अस्ट्रेलियाई सरकारले एक राष्ट्रीय टुकडीका साथ आभार व्यक्त गरे। जून 1902मा  यस  युद्धको समाप्तिसम्म लगभग 16,500 पुरुषहरुले यसमा  स्वेच्छादेखि आफ्नो सेवा दिएको थियो।<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) पृष्ठ.22</ref> तर अस्ट्रेलियाई जनताले शीघ्र नैं आफ्नो देशका नजिक नैं आफूलाई असुरक्षित महसूस गरे। सन 1902का आंग्ल-जापानी गठबंधनले “रयल नेवीलाई सन 1907सम्म प्रशान्तदेखि आफ्नो मुख्य जहाजहरुलाई हटा लिने अनुमति दी। अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुले युद्धका समय स्वयंलाई एक वीरान, कम जनसङ्ख्या घनत्व वाली एक चौकीमा महसूस गरे.”<ref>बिल गैमेज "द क्रूसिबल: द यस ्ट्याबलिशमाट अफ द एन्जक ट्रेडिशन 1899-1918" यी एम.मैककेर्नन र एम। ब्राउन(एड्स)(1988)''अस्ट्रेलिया: टू सहरुच्रिज अफ वौर एंड पीस'' । पृष्ठ.157 अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक र एलन र अनविन अस्ट्रेलिया। ISBN 0-642-99502-8</ref> सन 1908मा  यूएस (US) नेवीको ग्रेट व्यहाइट फ्लीटका प्रभावपूर्ण आगमनले सरकारलाई एक अस्ट्रेलियाई नौसेनाका महत्वको  ज्ञान दिलाउनया। सन 1909का डिफेन्स ऐक्ट (Defence Act)ले अस्ट्रेलियाई रक्षा-पंक्तिलाई पुनर्स्थापित गरे र फरवरी 1910 मा  लर्ड किचनरले अनिवार्य सैन्य-सेवामा आधारित एक रक्षा-योजनाको  सुझाव दिए। सन 1913सम्म आउँदा-आउँदै, बैटल क्रूजर अस्ट्रेलिया (Battle Cruiser Australia) अनुभत्यहीन रयल अस्ट्रेलियन नेवी (Royal Australian Navy)को  नेतृत्व गर्न लगा। इतिहासकार बिल गैमेजको  अनुमान छ कि युद्धका मुहानमा अस्ट्रेलियामा  200,000 पुरुष “कुनै न कुनै प्रकारका शस्रहरु”देखि लैस थिए”.<ref>बिल गैमेज (1988) पृष्ठ.157</ref>

इतिहासकारहरु हम्फ्रे मैक्क्वीनको  मान्नु छ कि बीसौं शताव्दीका प्रारम्भमा  अस्ट्रेलियाका श्रमिक वर्गका लागि कार्यस्थल अनि जीवनको स्थितिहरु “अल्पव्यवयी सुविधाहरु” वालीं थियों.<ref>हम्प्फ्री मैकक्वीन(1986) ''सोशल स्केचेस अफ अस्ट्रेलिया 1888-1975''  पृष्ठ 42। पहरुगुइन बुक्स, मेलबर्न। ISBN 0 140044353</ref> तर पनि श्रम-विवादहरुमा  मध्यस्थताका लागि एक न्यायालयको स्थापनालाई लिएर विवाद थियो, तर यो यस्ता औद्योगिक निर्णहरुको स्थापनाको आवश्यकताको एक स्वीकारोक्ति थियो, जसमा  कुनै एक उद्योगका सबै कर्मचारी कार्य अनिो राज्यपाल.]] 

==== न्यू साउथ वेल्समा  पहिलो उपनिवेश ====

जनवरी 1788मा  कैप्टन आर्थर फिलिपका नेतृत्वमा  11 जहाजहरुका पहिलो बेड़ेका आगमनका साथै न्यू साउथ वेल्सका  बेलायती उपनिवेशको स्थापना भएको। यसमा  एक हजार भन्दा अधिक उपनिवेशवादी थिए, जसमा 778 दोषी  (192 महिलाहरु र 586 पुरुष) सामेल थिए.<ref>रोजलिंड माइल्स (2001) ''हु कूक्ड द लास्ट सपर: द वुमेन हिस्ट्री अफ द वर्ल्ड''  थ्री रिवर्स प्रेस। ISBN 0-609-80695-5 [http://books.google.com/books?id=6vPOD6Ol15MC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=womens+history++of+the+world&amp;hl=en&amp;ei=2lCATOC9BcKC8gbPrNT3Cw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=book-thumbnail&amp;resnum=2&amp;ved=0CD0Q6wEwAQ#v=onepage&amp;q=first%20fleet&amp;f=false ]</ref> बटनी बेमा आगमनका केही दिनहरु पछि यो बेड़ा अधिक उपयुक्त स्थान पोर्ट जैक्सनतर्फ बढ़ गया, जहाँ 26 जनवरी 1788 मा सिडनी कोवमा  एक बस्तीको स्थापना गरिएको.<ref>पीटर हिल (2008) पृष्ठ.141-150</ref> पछि यो तिथि अस्ट्रेलियाको  राष्ट्रीय दिवस, अस्ट्रेलिया डे, बन्यो। 7 फरवरी 1788 मा गवर्नर फिलिप द्वारा सिडनीमा  यस  उपनिवेशको आधिकारिक घोषणा गरिएको.

दावा गरिए क्षेत्रमा  भूमध्य रेखाका 135° पूर्वदेखि लिएर अस्ट्रेलियाको  समस्त पूर्वी भाग तथा प्रशान्त महासागरमा  केप यर्क एवं वैन डायमेनको भूमिका दक्षिणी छोर (तस्मानिया)का अक्षांसहरुका बीच स्थित सबै द्वीप सामेल थिए। एक विस्तृत द्वावा, जसले त्यस समयको उत्तेजनालाई प्रकट गरे: "साम्राज्यको  विस्तार रचनाको भव्यताको मांग गर्दछ", लेखक वटकिन टेन्च, जो कि फर्स्ट फ्लीटका एक अधिकारी थिए,ले आफ्नो पहिलो रचना ''अ नरेटिव अफ द एक्सपीडिशन टू बटनी बे (A Narrative of the Expedition to Botany Bay)'' मा  लिखा.<ref>वाटकिन टहरुच, ''अ नरेटिव अफ द एक्स्पिडेशन टू बोटैनी बे'' , लण्डन, डेब्रेट, 1789, पृष्ठ 103.</ref> "सचमुच एक आश्चर्यजनक विस्तार!" टेन्चको पुस्तकका डच अनुवादकले टिप्पणी की: "एक अकेरा प्रान्त, जो बिना कुनै संदेह के, पृथ्वीको पूर्ण सतहमा सबैभन्दा ठूलो छ। तिनको परिभाषाका अनुसार, पूर्वदेखि पश्चिमका यसका सबैभन्दा ठूला विस्तारमा  यो वस्तुतः ग्लोबका पूरा परिमापका एक चौथोईलाई घेर लिन्छ".<ref>''Beschrijving van den Togt Naar Botany-Baaij....door den Kapitein Watkin Tench,''  एम्स्टर्डम, मार्टिनस डे ब्रुइन, 1789, 211.</ref>

इस कलोनीमा  वर्तमान [[न्यूजीलैण्ड|न्यूजील्याण्ड]]का द्वीप पनि सामेल थिए, जसको  प्रशासन न्यू साउथ वेल्सका एक भागका रूपमा  गरिन्थ्यो। सन 1817 मा,  बेलायती सरकारले दक्षिणी प्रशान्तमा व्यापक क्षेत्राधिकारको  दावा वापस लियो। व्यावहारिक रूपबाट, सरकारको  आज्ञापत्र दक्षिणी प्रशान्तका द्वीपहरुमा  क्रियान्वित न होता भयो देखा जाता रह्यो छ.<ref>''हिसटरिकल रिकर्ड्स अफ अस्ट्रेलिया'' , श्रृंखला III, खंड VIII, 1916, पीपी.96 118, 623; र श्रृंखला IV, खंड I, 1922, पीपी। 103-4.</ref> चर्च मिशनरी सोसाइटी साउथ सी आइल्याण्ड्सका मूल निवासीहरुका खिलाफ हो रहोस् अत्याचार, र अराजकतादेखि पार पाउनमा  न्यू साउथ वेल्स सरकारको अप्रभावकारितालाई लिएर चिंतित थियो। यसका परिणामस्वरूप, 27 जून 1817 मा संसदले ''महारानीका उपनिवेसहरुमा  न आउने भएका स्थानहरुमा  गरिएको हत्याहरु र नरसंहारका लागि अधिक प्रभावपूर्ण सजाका लागि एक कानून (Act for the more effectual Punishment of Murders and Manslaughters committed in Places not within His Majesty's Dominions)''  पारित गरे, जसका अनुसार ताहिती, न्यूजील्याण्ड र दक्षिणी प्रशान्तका अन्य द्वीप महाराजका उपनिवेसहरुमा  सामेल छैन थिए.<ref>''स्टैचूट एट लार्ज'' , 57 जियो।III, सी.53, पृष्ठ.27, चर्च मिशनरी सोसाइटी टू बाथर्स्ट [1817 चाँड़ै], ''हिसटरिकल रिकर्ड्स अफ न्यूजील्याण्ड'' , खंड I, पीपी 417 29; लण्डन मिशनरी सोसाइटी टू मार्सडेन, 5 जून 1817, माइकल लाइब्रेरी, ''मार्सडेन पेपर्स'' , ए1995, खंड 4, पृष्ठ 64, ए.टी। यार्वूड, ''सैम्युल मार्सडेन: द ग्रेट सर्वाइवर'' , मेलबर्न, एमयूपी (MUP), 1977, पृष्ठ 192; रबर्ट मैकनब, ''फ्रम तसमान टू मार्सडेन'' , डुनेडिन, 1914, पृष्ठ 207.</ref>

==== अन्य उपनिवेसहरुतर्फ विस्तार ====
सन 1788मा  न्यू साउथ वेल्समा  उपनिवेशको स्थापनाका पछि अस्ट्रेलियालाई सिडनी स्थित औपनिवेशिक सरकारका प्रशासनका अधीन न्यू साउथ वेल्स नामक एक पूर्वी अर्ध-भाग तथा न्यू कक्ष्याण्ड नामक एक पश्चिमी अर्ध-भागमा  विभाजित गरिएको.

दक्षिणी प्रशान्तमा  स्थित नर्फोक आइल्याण्डको सुन्दरता, सुहावने मौसम र उपजाऊ माटोका रूमानी वर्णनहरुका परिणामस्वरूप सन 1788मा   बेलायती सरकारले वहाँ न्यू साउथ वेल्सका उपनिवेशको एक सहायक बस्तीको स्थापना गरे। यस्तो आशा गरिएको थियो कि नर्फोक आइल्याण्ड चीड़का जंगली रुपले उग आउने भएका विशाल वृक्ष तथा पटसनका बोटहरु एक स्थानीय उद्योगका लागि आधार बन्नेछ्न्, जो विशेषतः पटसनका मामलेमा, रूसलाई एक यस्तो सामग्रीको आपूर्तिको  एक वैकल्पिक स्रोत प्रदान गर्नेछ, जो कि  बेलायती नौसेनाका लागि जहाजहरुका रस्से र पlाअ बनानका लागि आवश्यक थियो। तर पनि, यस  द्वीपमा कुनै पनि सुरक्षित बंदरगाह उपस्थित थिएन, जसको फलस्वरूप सन 1807मा  यस  उपनिवेशलाई समाप्त गरिएकोर यसका नागरिकहरुलाई तस्मानियामा  बसाइएको.<ref>किंग, रबर्ट जे। "नरफक आइल्याण्ड: फैंटसी एंड रिएल्टी, 1770-1814." ''द ग्रेट सर्किल'' , खंड 25, सङ्ख्या 2, 2003, पीपी.20-41.</ref> सन 1824मा  यस  द्वीपलाई एक दण्डात्मक उपनिवेशका रूपमा  पुनः बसाइएको.

सन 1798मा, जर्ज बास र मैथ्यू फ्लिंडर्सले वैन डायमेनको भूमिको जलीय-परिक्रमा पूरा गरे, जसदेखि यो साबित भयो कि त्यो एक द्वीप था। सन 1802मा, फ्लिंडर्सले पहिलो पल्ट सफलतापूर्वक अस्ट्रेलियाको जलीय-परिक्रमा पूर्ण गरे

सलिवन बेमा एक उपनिवेश, जसलाई अब विक्टोरियाका नामले जानिन्छ,लाई बसानेका एक विफल प्रयासका पछि वैन डायमेनको भूमि, जसलाई अब [[टासमानिया|तस्मानिया]]का नामले जानिन्छ,लाई सन 1803मा  बसाइएको, यसका पछि विभिन्न समहरुमा पूरा महाद्वीपमा  अन्य  बेलायती उपनिवेश स्थापित गरिए, जसमादेखि अनेक असफल पनि रहे। सन 1823मा  ईस्ट इंडिया ट्रेड कमिटिला डचहरुलाई पहिला नैं रोक दिनका लागि उत्तरी अस्ट्रेलियाका तटमा एक उपनिवेश स्थापित गर्ने अनुशंसा की, र कैप्टन जे.जे.जी.ब्रेमर, आरएन (RN),लाई बाथर्स्ट आइल्याण्ड र कोबोर्ग पेनिन्सुलाका बीच एक उपनिवेशको स्थापनाका लागि नियुक्त गरिएको। सन 1824मा  ब्रेमरले उपनिवेशका स्थलका रूपमा  मेल्विल आइल्याण्ड स्थित फोर्ट डन्डासलाई चुना, र   यो सन 1788मा  घोषित सीमादेखि पर्याप्त रुपले पश्चिममा  स्थित थियो, अतः अक्षांश 129˚ पूर्वसम्म समस्त पश्चिमी क्षेत्रमा ब्रिटिसहरुका अधिकारको घोषणा गरिएको.<ref>''हिसटरिकल रिकर्ड्स अफ अस्ट्रेलिया'' , श्रृंखला III, खंड V, 1922, पीपी.743 7, 770.</ref>

नई सीमामा  मेल्विल र बाथर्स्ट आइलैण्ड तथा निकटवर्ती मुख्य-भूमि सामेल थियो। सन 1826मा, ब्रिटिसहरुको  दावा पूरा अस्ट्रेलियाई महाद्वीपसम्म फैल्यो, जब मेजर एडमंड लकियरले किंग जर्ज साउंड (बादका एल्बनी नगरको  आधार)मा  एक उपनिवेशको स्थापना गरे, तर [[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]]को पूर्वी सीमा अक्षांश 129˚ पूर्वमा अपरिवर्तित बनेकारही। सन 1824मा, ब्रिस्बेन नदीका मुहानमा एक दण्डात्मक उपनिवेश (बादका [[क्वीन्सलैण्ड|क्वीन्सल्याण्ड]]का उपनिवेशको  आधार)को स्थापना गरिएको। सन 1829मा, स्वान रिवर कलोनी र यसको राजधानी [[पर्थ]]लाई पश्चिमी तटमा बसाइएको र त्यसमा किंग जर्ज साउंडका नियन्त्रणलाई मान्यता दिएको। प्रारम्भमा  एक स्वतन्त्र उपनिवेश रहोस् पश्चिमी अस्ट्रेलियाले पछि मजदूरहरुको भारी कमीका कारण  बेलायती अपराधिहरुलाई स्वीकार गर्न लिया.

=== दोषी  र औपनिवेशिक समाज ===
[[चित्र:Black-eyed Sue and Sweet Poll of Plymouth taking leave of their lovers who are going to Botany Bay.jpeg|thumb|left|प्लायमाउथ, इंग्ल्याण्डको काली-आंखहरु वाली स्यु र स्वीट पोल, जो आफ्नो प्रेमिहरुका लागि विलापेर रहेका छन्, जसलाई जल्द नैं बटनी बे निर्वासित गर्नु छ, 1792]]
[[चित्र:Battle of VinegarHill.jpg|thumb|1804का कासल हिल कंविक्ट विद्रोह चित्रको वर्णन गर्दछन्.]]

सन 1788 र 1868का बीच, लगभग 161,700 अपराधिहरु (जसमादेखि 25,000 महिलाहरु थियों)लाई निर्वासित गरेर न्यू साउथ वेल्स, वैन डायमेनको भूमि र पश्चिमी अस्ट्रेलियाका अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुमा  पठाई दिइएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ 258</ref> इतिहासकार लयड रब्सनको  अनुमान छ कि शायद यीबाट दुइ तिहाई कामकाजी वर्गका नगरहरु, विशेषतः मिडल्याण्ड्स र इंग्ल्याण्डका उत्तरी भाग, देखि थिए। यीबाट अधिकांश आदतन दोषी  थिए.<ref>लयड रबसन (1976) ''द कंविक्ट अफ अस्ट्रेलिया''  हेर्नुहोस्। मेलबर्न यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न ISBN 0 522839940</ref> निर्वासनले चाहे सुधारका आफ्नो लक्ष्यलाई प्राप्त गरेकोछ वा न गरेकोछ, तर यीबाट केही दोषी  अस्ट्रेलियामा  जेल प्रणालीलाई छोड़ पानमा  सक्षम हो सके; सन 1801का पछि ती राम्रा व्यवहारका लागि "रिहाईको  टिकट" हासिल गर्न सकन्थे र मजदूरीका बदलामा तिनलाई स्वतन्त्र मानिसहरुलाई तिनको काम गर्नका लागि सुँम्पा सकिन्थ्यो। उनमादेखि केहीलाई तिनको सजाका अन्तमा  क्षमादान दे दिइएको र ती मुक्त हो चुके व्यक्तिहरु (Emancipists)का रूपमा  जीवन बिता पानमा  सफल रहे। महिला अपराधिहरुका नजिक कम अवसर थिए.

कु्छ अपराधिहरु, विशिष्ट रुपले आइरिश अपराधिहरु,लाई राजनैतिक अपराधहरु वा सामाजिक विद्रोहहरुका लागि अस्ट्रेलियामा  निर्वासित गरिएको थियो, अतः यसका परिणामस्वरूप अधिकारीगण आइरिश मानिसहरुका प्रति आशंकित थिए र उनले अस्ट्रेलियामा  कैथलिकवादको पद्धतिलाई प्रतिबंधित गरिदिए। सन 1804मा  आइरिसहरुका नेतृत्वमा  भए कैसल हिल विद्रोहले यस  संशय र दमनलाई र अधिक बढाउने  कार्य गरे.<ref name="catholicaustralia.com.au">http://www.catholicaustralia.com.au/page.php?pg=austchurch-history</ref> यस  बेला चर्च अफ इंग्ल्याण्डका पादरी-वर्गले गवर्नरहरुका साथ निकटतादेखि कार्य गरे र गवर्नर आर्थर फिलिपले फर्स्ट फ्लीटका पादरी रिचर्ड जन्सनलाई उपनिवेशमा  "सार्वजनिक नैतिकता"मा  सुधार लाने  जिम्मा सुँम्पा र साथै ती स्वास्थ्य र शिक्षामा  पनि धेरै अधिक सहभागी थिए.<ref name="adbonline.anu.edu.au">http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A020018b.htm</ref> रेवरहरुड सैम्युएल मार्सडेन (1765-1838)का नजिक मजिस्ट्रेट सम्बन्धी कर्तव्य थिए, र यस कारण अपराधिहरु द्वारा तिनको तुलना अधिकारिहरुदेखि गरिएको, तिनको सजाहरुको गंभीरताका कारण तिनलाई 'कोड़े मारने भएका पादरी (floging parson)'का नामले जाना जाने लगा.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A020176b.htm</ref>

फर्स्ट फ्लीटका साथ आये नौसैनिकहरुलाई कार्यमुक्त गर्नका लागि सन 1789मा  इंग्ल्याण्डमा  एक स्थायी रेजिमाटका रूपमा  न्यू साउथ वेल्स कोरको  गठन गरिएको। चाँड़ै नैं यस  कोरका अधिकारी उपनिवेशमा  रमका भ्रष्ट र आकर्षक व्यापारमा  सामेल भए। सन 1808का रम विद्रोहमा, कोर, जो कि ऊनका नव-स्थापित व्यापारी जन मैकार्थरका साथ मिलेर कार्य गर्न रही थियो,ले अस्ट्रेलियाई इतिहासमा  सरकारमा एकमात्र सफल सशस्र नियन्त्रण प्रदर्शित गरे, गवर्नर विलियम ब्लायलाई अपदस्थ गरिएकोर सन 1810 मा  ब्रिटेनदेखि गवर्नर लैक्लान मैक्वेरीका आगमनदेखि पूर्वसम्म उपनिवेशमा  चले सैन्य-शासनको शुरुआत भएको.<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A010111b.htm?hilite=william%3Bbligh</ref>

सन 1810 देखि 1821सम्म मैक्वेरीले न्यू साउथ वेल्सका अन्तिम निरंकुश गवर्नरका रूपमा  कार्य गरे र न्यू साउथ वेल्स, जो कि एक दण्डात्मक उपनिवेशदेखि एक उभर्दै मुक्त समाजमा  रूपान्तरित हो रह्यो थियो,का सामाजिक र आर्थिक विकासमा  तिनको एक मुख्य भूमिका रही। उनले सार्वजनिक सुविधाहरु, एक बैंक, चर्च र धर्मार्थ संस्थाहरु स्थापित कीं र अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका साथ राम्रा सम्बन्ध बनाउने  प्रयास गरे। सन 1813मा, उनले ब्लाक्सल्याण्ड, वहरुटवर्थ र लसनलाई ब्लू माउंटेनका त्यस पार पठाईा, जहाँ उनले आन्तरिक भागका विशाल मैदानहरुको खोज गरे तर पनि, मुक्त हो चुके व्यक्तिहरु (Emancipists)का साथ गरिने वाला व्यवहार मैक्वेरीको नीतिका केन्द्रमा  थियो, जसको बारेमा  उनले आज्ञा दिए कि तिनको साथ उपनिवेशका स्वतन्त्र-व्यक्तिहरुको प्रकार नैं व्यवहार गर्नु चाहिये। विरोधका खिलाफ जाएर, उनले मुक्त हो चुके व्यक्तिहरुलाई मुख्य शासकीय पदहरुमा नियुक्त गरे, जसमा औपनिवेशिक वास्तुकारका रूपमा  फ्रैंसिस ग्रीनौं तथा मजिस्ट्रेटका रूपमा  विलियम रेडफर्न सामेल थिए। लंडनले तिनको सार्वजनिक कार्यहरुलाई धेरै अधिक खर्चीला माने र मुक्त हो चुके व्यक्तिहरु (Emancipists)का प्रति तिनको व्यवहारका कारण समाजमा  नाराजगी फैल गई.<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A020162b.htm?hilite=lachlan%3Bmacquarie</ref> यसका बावजूद, समयका साथ-साथ अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुका बीच समतावादलाई केन्द्रीय मूल्यका रूपमा  स्वीकार गरिएको.

[[चित्र:The arrest of Bligh propaganda cartoon from around 1810.jpg|thumb|300px|1808का रम राज्यपालका बेला गवर्नर विलियम ब्लिघको गिरफ्तारीको प्रचार कार्टून.]]

न्यू साउथ वेल्सका गवर्नरहरुमा देखि प्रथम पाँचले मुक्त उपनिवेशवादिहरुलाई प्रोत्साहित गर्ने अविलंब आवश्यकता महसूस की, तर  बेलायती सरकारको  मत यसभन्दा धेरै अधिक भिन्न था। सन 1790 मा  ही, गवर्नर आर्थर फिलिपले लिखा था; "महामहिम तपाईं सम्भवतः मेरे…पत्रहरुका द्वारा यो देख सक्नेछ्न् कि हमने भूमिको जुताई गर्न पानमा  कति कम प्रगति गर्न सके छन्… वर्तमनमा  यो उपनिवेश केवल एक व्यक्तिलाई वहन गर्न सक्छ, जसलाई म भूमिलाई जोतनका लागि नियुक्त गर्न सकूं…"<ref>ट्रीना जेर्मियाहमा  फिलिप उद्धृत; टी। गरी (1984)मा  "आप्रवासीहरु र समाज" पृष्ठ.121-122</ref> सन 1820का दशकदेखि मुक्त उपनिवेशवादिहरुको  ठूलो सङ्ख्यामा  आगमन प्रारम्भ भयो र मुक्त उपनिवेशवादिहरुलाई प्रोत्साहित गर्नका लागि शासकीय योजनाहरु प्रस्तुत गरिएका। परोपकारी व्यक्तिहरु, कैरोलाइन काइशोम र जन डानमोर लैंग,ले आफ्नो स्वयंको आप्रवासन योजनाहरु विकसित कीं। गवर्नरहरु द्वारा शाही भूमिको  आवंटन गरिएको, र आप्रवासीहरुमा उपनिवेशको योजनाहरु, जस्तै एडवर्ड गिबन वेकफील्डको योजनाहरु,को  केही हदसम्म उत्साहपूर्ण प्रभाव भयो, जसका कारण संयुक्त राज्य अमरीका वा क्यानाडाका विपरीत ती अस्ट्रेलियाको लंबी यात्राहरु गर्न लागोस्.<ref>सन 1850 मा  जहाजको सबैभन्दा सस्ती श्रेणीमा  संयुक्त राज्य अमरीका वा क्यानाडा जाने  खर्च लगभग £5 आन्थ्यो, जबकि अस्ट्रेलियाको समुद्री यात्राको  खर्च £40 था। टी। गरी (1984)मा  ट्रीना जेर्मियाह हेर्नुहोस् पृष्ठ.126</ref>

सन 1820का दशकदेखि अनाधिकृत निवासीहरु (Squatters)को बढ्दो सङ्ख्या<ref>अस्ट्रेलियाई इतिहासमा, यस  शब्दको  अर्थ छ, कुनै यस्तो व्यक्ति जसले चारागाही वा कुनै अन्य उद्देश्यदेखि "खाली भूमि"मा "अनाधिकृत कब्जा" गरिलिएकोछ</ref> ले यूरोपीय उपनिवेसहरुको सीमाहरुका बाहिर स्थित भूमिमा कब्जा गर्न लिया। अपेक्षाकृत कम खर्चका साथ लामा स्टेशनहरुमा भे्नेलाई चराने भएका यी अनधिकृत निवासी पर्याप्त लाभ कमा लेन्थे। सन 1834सम्म अस्ट्रेलियादेखि लगभग 2 मिलियन किलो ग्राम ऊनको  ब्रिटेनलाई निर्यात गरिएको.<ref>डब्ल्यू.पी.ड्रिसकोल र ई.एस। एल्फिक (1982)''बर्थ अफ अ नेशन''  पृष्ठ.147रिग्बी, अस्ट्रेलिया। ISBN 0-85179-697-4</ref> सन 1850सम्म आउँदा-आउँदै, केवल 2,000 अनधिकृत निवासीहरुले 30 मिलियन हेक्टेयर भूमि हासिल गरेको थियो र अनेक उपनिवेसहरुमा  उनले एक शक्तिशाली र "सम्मानीय" रुचि समूह स्थापित गर्न लिया था.<ref>डब्ल्यू.पी। ड्रिसकोल र ई.एस। एल्फिक (1982)पृष्ठ.148</ref>

सन 1835मा,  बेलायती कलोनियल अफिसले ''गवर्नर बर्कको घोषणा (Proclamation of Governor Bourke)'' , जसका आधारमा  बेलायती उपनिवेसहरुको स्थापना गरिएको थियो, जारी की, जसका द्वारा ''टेरा नलियस (terra nullius)'' का कानूनी सिद्धान्तलाई लागू गरिएको, जसका पछि यो धारणा पुनः प्रभावी भएको कि बेलायती साम्राज्य द्वारा आफ्नो अधिकारमा  लागि जानाले पूर्वसम्म त्यो भूमि कुनैको पनि थिएन र जन बैटमैनका साथ गरिएको सन्धि सहित, अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका साथ सन्धिहरुको कुनै पनि संभावनालाई ख़ारिज गर्न दिइएको। यसका प्रकाशनको  अर्थ यो थियो कि त्यसको पछिबाट, सरकारको अनुमतिका बिना भूमिमा कब्जा गरे भए पाइने ''सबै''  मानिसहरुलाई अवैध प्रवेशकर्ता माने जानेछ.<ref>{{cite web|url=http://www.migrationheritage.nsw.gov.au/exhibition/objectsthroughtime/bourketerra/ |title=http://www.albanyaustralia.com/history.htm .Governor Bourke’s Proclamation of Terra Nullius c.1835, NSW Migration Heritage Centre website |publisher=Migrationheritage.nsw.gov.au |date= |accessdate=29 April 2010}}</ref>

न्यू साउथ वेल्सका भागहरुदेखि पृथक बस्तिहरु र पछि उपनिवेश स्थापित गरिए: सन 1836मा  [[दक्षिण अस्ट्रेलिया|साउथ अस्ट्रेलिया]], सन 1840 मा  [[न्यूजीलैण्ड|न्यूजील्याण्ड]], सन 1834मा  पोर्ट फिलिप डिस्ट्रिक्ट, जो पछि सन 1851मा  [[विक्टोरिया (अस्ट्रेलिया)|विक्टोरिया]] उपनिवेश बना, र सन 1859मा  [[क्वीन्सलैण्ड|क्वीन्सल्याण्ड]]। सन 1863मा  साउथ अस्ट्रेलियाका एक भागका रूपमा  नर्दर्न टेरिटरीको स्थापना गरिएको। सन 1840 देखि 1868का बीच अपराधिहरुका अस्ट्रेलियामा  निर्वासनलाई बंद गर्न दिइएको.

यूरोपीय उपनिवेशीकरणका पहिलो 100 वर्षहरुमा  कृषि र अन्य कार्यहरुका लागि भूमिलाई ठूला पैमानामा साफ गरिएको। स्वाभाविक प्रभावहरुका अतिरिक्त भूमिको यस  प्रारम्भिक सफाई र सख्त-खुरहरु भएका जानवरहरुलाई लाये जाने  विशिष्ट क्षेत्रहरुको पारिस्थितिकीमा प्रभाव भयो, यसले अस्ट्रेलियाई मूल-निवासीहरुलाई धेरै अधिक प्रभावित गरे किनभनें ती आफ्नो भोजन, निवास र अन्य आवश्यकताहरुका लागि जिन संसाधनहरुमा आश्रित रहन्थे, उनमा कमी आ गई। यसबाट ती क्रमशः अधिक साना क्षेत्रहरुतर्फ जानमा मजबूर गर्न दिये गये र तिनको सङ्ख्या पनि कम हो गई किनभनें नयाँ बीमारिहरु र संसाधनहरुको कमीका कारण ठूलो सङ्ख्यामा  तिनको मृत्यु हो गई। उपनिवेशवादिहरुका विरुद्ध मूल-निवासीहरुको  विरोध व्यापक थियो र सन 1788 देखि सन 1920का दशकसम्म चली लंबी लड़ाईका परिणामस्वरूप कमभन्दा कम 20,000 मूल-निवासीहरु र 2,000 देखि 2500का बीच यूरोपीय मानिसहरुको मृत्यु हो गई.<ref>{{cite book|last=Grey|first=Jeffrey|title=A Military History of Australia|publisher=Cambridge University Press|location=Port Melbourne|year=2008|edition=Third|isbn=9780521697910|pages=28–40}}</ref> उन्नाइसौं शताव्दीका मध्यदेखि अन्तका बेला, अनेक दक्षिण-पूर्वी अस्ट्रेलियाका अनेक अस्ट्रेलियाई मूल-निवासीहरु को, प्राय बलपूर्वक, आरक्षित क्षेत्रहरु र मिशनहरुतर्फ स्थलान्तरित गर्न दिइएको। यीबाट अनेक संस्थाहरुका स्वरूपले बीमारिहरुलाई तेजीदेखि फैलानमा  सहायताको र यीबाट अनेकलाई यस कारण बंद गरिएकोकिनभनें उनमा रहनेवालहरुको सङ्ख्या घट गई थियो।

== औपनिवेशिक स्वशासन र सुनको खोज ==
[[चित्र:Eureka stockade battle.jpg|thumb|right|upright|यूरेका स्टकेड रायट। जेबी हहरुडरसन (1854) वटरकलर]]
[[चित्र:Bernhard otto holterman with 630lb gold from Hill End.jpg|thumb|upright|हिल एंडदेखि एक सुन डला, 1872मा थाहा लगाईा]]

पारंपरिक रुपले एडवर्ड छमण्ड हार्ग्रेव्जलाई फरवरी 1851मा  बाथर्स्ट, न्यू साउथ वेल्सका नजिक अस्ट्रेलियामा  सुन खोज गर्ने  श्रेय दिइन्छ। यसका बावजूद अस्ट्रेलियामा  सुन उपस्थितगीका लक्षण सर्वेक्षणकर्ता जेम्स मैक्ब्रायन द्वारा 1823मा  नैं खोजे जा चुके थिए।   [[अंग्रेजी विधि|अङ्ग्रेजी कानून]]का मुताबिक समस्त खनिज राजाको संपत्ति थिए, अतः प्रारम्भमा  "एक ग्राम्य अर्थव्यवस्थाका अन्तर्गत विकसित हो रहोस् एक उपनिवेशमा  वास्तवमा  समृद्ध सुनको खानीहरुको खोजका लागि धेरै कम प्रेरणा उपस्थित थियो।"<ref>फ्रांसिस हेल (1983) ''वेल्थ बिनीथ द सइल'' । पृष्ठ 3-5। थमस नेल्सन। मेलबर्न। ISBN 0-17-006049-7</ref> रिचर्ड ब्रूमको  यो पनि तर्क छ कि कैलिफोर्नियामा सुन प्राप्तिदेखि भए अप्रत्याशित लाभ (California Gold Rush)ले प्रारम्भमा  अस्ट्रेलियाई खोजहरुलाई पूर्ण प्रकार आफ्नो प्रभावमा  लियो, जबसम्म कि "मे  1852मा  माउंड एलेक्जहरुडरको  समाचार इंग्ल्याण्ड पुग्यो, जसका केही नैं समय पछि आठ टन सोना लिएर छः जहाज आये."<ref>रिचर्ड ब्रूम (1984) ''अराइविंग'' । पृष्ठ.69</ref>

तेजीदेखि मिल्दै सोनेका कारण अनेक ग्रेट ब्रिटेन, आयरल्याण्ड, महाद्वीपीय यूरोप, उत्तरी अमरीका र चीनका अनेक आप्रवासी अस्ट्रेलिया आये। [[विक्टोरिया (अस्ट्रेलिया)|विक्टोरिया]]का उपनिवेशको जनसङ्ख्यामा  तेजीदेखि वृद्धि भएको र यो 1850 मा  76,000 देखि बढ़कर 1859मा  530,000सम्म जा पहुंची.<ref>सी.एम.एच। क्लार्क (1971) ''सिलेक्ट डाक्युमाट्स यी अस्ट्रेलियन हिस्ट्री 1851-1900''  (खंड 2) पृष्ठ 664-5। एंगस र रबर्टसन, सिडनी। ISBN 0 307941440</ref> लगभग तुरंत नैं खदान-गरमिहरु, विशिष्ट रुपले भीड़-भरिएको विक्टोरियाई खदानहरुमा  कार्यरत,का मनमा  असंतोष उभर आया। औपनिवेशिक सरकारको  उत्खननको  प्रशासन र सोनेका लाइसहरुसको प्रणाली यसका कारण थिए। सुधारका लागि गरिए धेरै विरोधहरु र याचिकाहरुको पछी, 1854 को अन्तमा  गोरुाराटमा  हिंसा भड़क उठी.

रविवार 3 डिसेम्बर 1854को सुबह,  बेलायती सेना र पुलिसले यूरेका लीडमा निर्मित एक बंदी शिविरमा आक्रमण गरिदिए र केही असंतुष्ट खदान-गरमिहरुलाई बंधक बनाएको लिया। केही नैं समयसम्म चली यस  लड़ाईमा, कमभन्दा कम 30 श्रमिक मारे गये र घायलहरुको सङ्ख्या ज्ञात छैन सगरे<ref>बब ओ'ब्रायन (1992) ''मैसकर एट यूरेका, द अंटोल्ड स्टोरी'' । पृष्ठ 94-98। अस्ट्रेलियाई विद्वानहरु प्रकाशन, मेलबर्न। ISBN 1 875606041। 12ौं रेजिमाटमा  5 सैनिकहरुलाई ओ'ब्रायनले सूची गरे र 40 रेजिमाट मरे गए र 12 घायल भए</ref> लोकतान्त्रिक अधिस्वरका साथ हो रहोस् विरोधका प्रति आफ्नो भयका कारण आफ्नो विवेक खो चुके स्थानीय कमिश्नर रबर्ट रीडले महसूस गरेको थियो कि “यो अत्यन्त आवश्यक थियो कि खदान-श्रमिकहरुलाई मुंहतोड़ जवाब दिए जाए”.<ref>फ्रांसिस हेल (1983) ''वेल्थ बिनीथ द सइल''  पृष्ठ.77</ref>

तर यसका केही नैं महिनाहरु पछी, एक शाही कमिशनले विक्टोरियाको सुन खानीहरुका प्रशासनमा  आमूलचूल परिवर्तन गरे। यसको अनुशंसाहरुमा  लाइसहरुस व्यवस्थालाई हटाना, पुलिस बलमा  सुधार र खननको  अधिकार प्राप्त खदान-गरमिहरुका लागि मतदानको  अधिकार सामेल थिए.<ref>जैन बैसेट (1986), ''द कनसाइस अक्सफोर्ड डिक्शनरी अफ अस्ट्रेलियन हिस्ट्री'' । पृष्ठ 87। अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0 195544226</ref> केही मानिस गंभीरतापूर्वक यस  कुरामा विचार गर्न लाग्थ्यो कि गोरुाराटका खदान-गरमिहरुको  प्रतिनिधित्व गर्नका लागि प्रयोग गरिने यूरेकाका ध्वजलाई अस्ट्रेलियाई ध्वजका एक विकल्पका रूपमा  अपनाए जाना चाहिये किनभनें यो लोकतान्त्रिक सुधारहरुको  प्रतीक बनिसकेको था.

सन 1890का दशकमा, प्रवासी लेखक [[मार्क ट्वैन|मार्क ट्वेन]]ले यूरेकाको लड़ाईको  वर्णन आफ्नो यस  प्रसिद्ध विवरणमा  यस  प्रकार गरे:
<blockquote>
{{cquote| The finest thing in Australasian history। It was a revolution-small in size, but great politically; it was a strike for liberty, a struggle for principle, a stand against injustice and oppression...it is another instance of a victory won by a lost battle.<ref>Mark Twain (1897)''Following the Equator''.Reprinted as Mark Twain in Australia and New Zealand (1973) by Penguin books, Australia। p.233। ISBN 0 14 0700 34 X</ref>}}
</blockquote>

पछि, सुन तीव्र प्राप्ति सन 1870का दशकमा  पाल्मर रिवर, [[क्वीन्सलैण्ड|क्वीन्सल्याण्ड]]मा  तथा 1890का दशकमा  पश्चिमी अस्ट्रेलियामा  कूलगार्डी र [[कालगुर्ली|कैलगूर्ली]]मा  भएको। सन 1950का दशक र सन 1960का दशकका प्रारम्भमा  न्यू साउथ वेल्समा  विक्टोरिया र लैम्बिंग फ्लैटमा  बकल्याण्ड रिवरमा चीनी र यूरोपीय खदान-गरमिहरुलाई मुठभे्ने भएकहरु। इतिहासकार जेफरी सर्लका अनुसार कछारी (सतही) सोना समाप्त हुनमा चीनिहरुका प्रयासहरुलाई मिली सफलताका कारण यूरोपीय ईर्ष्यादेखि संचालित, यी मुठभे्नेले उभर्दै अस्ट्रेलियाई दृष्टिकोणहरुलाई एक श्वेत अस्ट्रेलियाको नीतिका समर्थनमा  स्थापित गरिदिए.<ref>जेफ्री सरले(1963) ''द गोल्डेन एज: अ हिस्ट्री अफ द कोलनी अफ विक्टोरिया 1851-1861'' । पृष्ठ.320-335। मेलबर्न यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0-522-84143-0</ref>

सन 1855मा, न्यू साउथ वेल्स जिम्मेदारीपूर्ण सरकार प्राप्त कर्ता पहिलो उपनिवेश बना, र  बेलायती साम्राज्यको  भाग बनाएको रहेर पनि यो आफ्नो अधिकांश कार्यहरुको  प्रबंध स्वयं गर्न लगा। सन 1856मा  विक्टोरिया, तस्मानिया र साउथ अस्ट्रेलिया; सन 1859मा  आफ्नो स्थापनाका साथै क्वीन्सल्याण्ड; र सन 1890 मा  वेस्टर्न अस्ट्रेलिया पनि यस्तो नैं गर्न लागोस्। केही मामलहरुको  नियन्त्रण लण्डनका औपनिवेशिक कार्यालयका हाथहरुमा  नैं बनाई रह्यो , जसमा विदेशहरुदेखि जोड़िएका मामले, रक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय नौवहन उल्लेखनीय छन्.

स्वर्ण-युगका परिणामस्वरूप उन्नतिको  एक लंबा काल आया, जसलाई कहिले-कहिले “द लन्ग बूम” भनिन्छ.<ref>डब्ल्यू.पी। ड्रिसकोल र ई.एस। एल्फिक (1982)पृष्ठ.189</ref> रेलमार्ग, [[मर्रे नदी|नदी]] र समुद्रका बाटाहरु  हुने दक्ष परिवहनमा  वृद्धिका अतिरिक्त  बेलायती निवेश तथा ग्राम्य र खनिज उद्योगहरुले पनि यसका विकासमा  सहायता प्रदान गरे सन 1891सम्म अस्ट्रेलियामा  भे्नेको सङ्ख्या 100 मिलियन हुने  अनुमान लगाइएको। सन 1850का दशकदेखि नैं सोनेका उत्पादनमा  गिरावट दर्ज गरिएको थियो, तर र पनि त्यस वर्ष यसको  मूल्य £5.2 मिलियन था.<ref>डब्ल्यू.पी। ड्रिसकोल र ई.एस। एल्फिक (1982)पृष्ठ.189-196। असमायोजित आंक्नमा  सुन  उत्पादन.</ref> अन्ततः आर्थिक विस्तार आफ्नो समाप्तिमा पुग्यो र 1890को  दशक आर्थिक मंदी लिएर आया, जसको  सबैभन्दा ज्यादा असर विक्टोरिया र यसको राजधानी [[मेलबर्न]]मा  महसूस गरिएको.

तर पनि उन्नाइसौं शताव्दीका अन्तिम भागमा, दक्षिण पूर्वी अस्ट्र्रेलियाका सहरहरुमा  अत्यधिक विकास देखिएको। सन 1900 मा  अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या (जिसमा अस्ट्रेलियाई आदिवासी सामेल छैन थिए किनभनें तिनलाई जनगणनादेखि अलग राखिएको था) 3.7 मिलियन थियो, जसमादेखि लगभग 1 मिलियन मानिस [[मेलबर्न]] र [[सिडनी]]मा  रह्यो गरिन्थ्यो।<ref>सी.एम.एच। क्लार्क (1971) पृष्ठ.666</ref> त्यस शताव्दीको समाप्तिसम्म आउँदा-आउँदै कुल जनसङ्ख्याका दुइ तिहाईभन्दा अधिक मानिस सहरहरुमा  निवास गर्न लागोस्, जसदेखि अस्ट्रेलिया “पश्चिमी विश्वका सर्वाधिक सहरीकृत समाजहरु मध्येको एक” बन्यो।<ref>ली एस्टबरी (1985) ''सिटी बुशमेन; द हिडेलबर्ग स्कूल एंड द रुरल माइथोलजी'' । पृष्ठ.2 अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0 19554501 X</ref>

== अस्ट्रेलियाई लोकतन्त्रको  विकास ==
[[चित्र:Catherine Helen Spence.jpg|thumb|150px|दक्षिण अस्ट्रेलियाई सफ्रागेट कैथरीन हेलेन स्पेन्स (1825-1910).सन 1995मा, साउथ अस्ट्रेलियाको महिलाहरु मतदानको अधिकार प्राप्त गर्न तथा संसदमा खड़ी हो पाने विश्वको शुरुआती महिलाहरु मध्येको एक थियों.]]

पारंपरिक अस्ट्रेलियाई आदिवासी समाजको  संचालन वरिष्ठ-जनहरुको समितिहरु र एक व्यापारिक निर्णय प्रक्रियाका द्वारा गरिन्थ्यो, तर सन 1788का पछि स्थापित यूरोपीय-शैलीको प्रारम्भिक सरकारहरु स्वायत्त भयो गरतीं थियों र तिनको संचालन नियुक्त गरिए गवर्नरहरु द्वारा गरिन्थ्यो – तर पनि अधिप्राप्तिका सिद्धान्त (doctrine of reception)का आधारमा अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुमा  अङ्ग्रेजी विधि प्रत्यारोपित गरिएको थियो, र यस  प्रकार उपनिवेशवादी ''[[मैग्ना कार्टा]]''  तथा [[अधिकार अधिनियम|बिल अफ राइट्स 1689]] द्वारा स्थापित अधिकारहरु र प्रक्रियाहरुको अवधारणालाई ब्रिटेनदेखि लाये। उपनिवेसहरुको स्थापनाका शीघ्र पछि प्रतिनिधिक सरकारका गठनका लागि प्रदर्शन शुरु भए.<ref>http://moadoph.gov.au/our-democracy/democracy-timeline/</ref>

अस्ट्रेलियाको सबैभन्दा पुरानो विधायी समिति, न्यू साउथ वेल्स लेजिस्लेटिव काउंसिल,को  गठन सन 1825मा  न्यू साउथ वेल्सका गवर्नरलाई परामर्श दिनका लागि नियुक्त एक समितिका रूपमा  भयो। न्यू साउथ वेल्सका लागि एक लोकतान्त्रिक सरकारको मांग गर्नका लागि सन 1835मा  विलियम वहरुटवर्थले अस्ट्रेलियन पैट्रियोटिक असोसियेशन (अस्ट्रेलियाको  पहिलो राजनैतिक दल)को स्थापना गरे। सुधारवादी एटर्नी जनरल, जन प्लंकेट,ले उपनिवेशका प्रशासनमा सूचनाका सिद्धान्तहरुलाई लागू गर्ने  प्रयास गरे, जसका अन्तर्गत, ज्यूरीका अधिकार पहिलो मुक्त हो चुके व्यक्तिहरु (emancipists)सम्म विस्तारित गरेर र त्यसको पछि अपराधिहरु, आवंटित सेवकहरु र अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुसम्म विधिक सुरक्षाको  विस्तार गरेर, कानूनका समक्ष बराबरीका सिद्धान्तको  पालन गरिएको। प्लंकेटले अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका साथ मेयल क्रीक नरसंहारका उपनिवेशवादी अपराधिहरुमा दुइ पल्ट हत्याको  आरोप लगाईा, जसका परिणामस्वरूप तिनलाई दोषी  गरार दिइएको र प्लंकेटका सन 1836का ऐतिहासिक ''चर्च ऐक्ट'' ले चर्च अफ इंग्ल्याण्डलाई समाप्त गरिदिए तथा एंग्लिकन, कैथलिक, प्रेस्बीस्टेरियन र पछि मेथोडिस्ट मानिसहरुका बीच वैधानिक समानता स्थापित गरे<ref name="adb">{{cite web
  | first=T। L.
  | last=Suttor
  | title =Plunkett, John Hubert (1802 - 1869)
  | publisher =[[Australian National University]]
  | work=[[Australian Dictionary of Biography]]
  | url =http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A020299b.htm
  | accessdate = 2009-11-08}}</ref>

सन 1840 मा, एडीलेड सिटी काउंसिल तथा सिडनी सिटी काउंसिलको स्थापना भएको। जिन पुरुषहरुका नजिक 1000 पौण्ड कीमतको संपत्ति हो, ती चुनाव लड़ पाउनका योग्य थिए र धनवान भू-स्वामिहरुलाई प्रत्येक चुनावमा  चारसम्म मतहरुको अनुमति दिएको। अस्ट्रेलियाका प्रथम संशताव्दीय चुनाव सन 1843मा  न्यू साउथ वेल्स लेजिस्लेटिव काउंसिलका लागि आयोजित गरिए, जसमा  मतदानको  अधिकार (केवल पुरुषहरुको लागि)लाई पुनः संपत्तिका स्वामित्व वा आर्थिक क्षमताका साथ जोड़िएको भएको थियो। अघि सन 1850 मा  न्यू साउथ वेल्समा  मतदाताहरुका अधिकारहरुको  विस्तार भयो र विक्टोरिया, साउथ अस्ट्रेलिया र तस्मानियामा  विधायी समितिहरुका लागि चुनाव आयोजित गरिए.<ref name="autogenerated1">http://aec.gov.au/Elections/Australian_Electoral_History/reform.htm</ref>

उन्नाइसौं शताव्दीका मध्यसम्म अस्ट्रेलियाका उपनिवेसहरुमा  प्रतिनिधिक र उत्तरदायी सरकारका गठनका लागि तीव्र इच्छा उत्पन्न भैसकेकी थिई, जसलाई यूरेकाका बंदी शिविरहरुमा  भए गोल्ड-फील्ड्स प्रमाणको लोकतान्त्रिक भावना तथा [[यूरोपको इतिहास|यूरोप]], संयुक्त राज्य अमरीका र  बेलायती साम्राज्यलाई झकझोर रहोस् पूर्ण सुधार आन्दोलनका विचारले प्रेरणा दी। अपराधिहरुका निर्वासनको समाप्तिका कारण सन 1840का दशक र सन 1850का दशकमा  सुधारहरुमा  तेजी आयो। ''द अस्ट्रेलियन कलोनीज गवर्नमेन्ट ऐक्ट (The Australian Colonies Government Act)''  [1850] एक ऐतिहासिक विकास थियो, जसले न्यू साउथ वेल्स, विक्टोरिया, साउथ अस्ट्रेलिया र तस्मानियालाई प्रतिनिधिक संविधान प्रदान गरे र यी उपनिवेश यस्ता संविधानहरुका लेखनका लागि उत्साहका साथ तैयार हो गये, जसको फलस्वरूप लोकतान्त्रिक रुपले उन्नत संसदहरुको  जन्म भयो – तर पनि सामान्यतः यी संविधान सामाजिक र आर्थिक “हितहरु”का प्रतिनिधिहरुका रूपमा  औपनिवेशिक उच्च सदनको भूमिका निभाँदै रहोस् तथा सगोरुे संवैधानिक राजतन्त्रहरुको स्थापना गरे, जसमा ब्रिटेनको महारानी राज्यको सांकेतिक प्रमुख थियों.<ref>http://aec.gov.au/Elections/Australian_Electoral_History/righttovote.htm</ref>

सन 1855मा, लण्डन द्वारा न्यू साउथ वेल्स, विक्टोरिया, साउथ अस्ट्रेलिया र तस्मानियालाई सीमित स्व-शासनको  अधिकार प्रदान गरिएको। सन 1856मा, विक्टोरिया, तस्मानिया र साउथ अस्ट्रेलियामा  पहिलो पल्ट गुप्त मतदानको अभिनव अवधारणा प्रस्तुत गरिएको, जसमा  सरकारले आशावारहरुका नामहरु भएका मतपत्र प्रदान गरे र मतदाता गुप्त-रुपले आशावारको  चयन गर्न सकन्थे। यस  प्रणालीलाई पूर्ण संसारमा  अपनाइएको र यसलाई “अस्ट्रेलियाई मतपत्र”का नामले जाना जाने लगा। सन 1855मा  नैं [[दक्षिण अस्ट्रेलिया|साउथ अस्ट्रेलिया]]मा  21 वर्ष वा त्यो भन्दा अधिक आयुको समस्त पुरुष बेलायती प्रजालाई मतदानको  अधिकार प्रदान गरिएको। यस  अधिकारलाई सन 1857मा  विक्टोरियासम्म र अगले वर्ष न्यू साउथ वेल्ससम्म विस्तारित गरिएको। अन्य उपनिवेसहरुले पनि यसको  पालन गरे र सन 1896मा  तस्मानिया समस्त पुरुषहरुलाई मताधिकार प्रदान कर्ता अन्तिम उपनिवेश बना.<ref name="autogenerated1" />

सन 1861मा  साउथ अस्ट्रेलियाका उपनिवेशमा  संपत्तिधारी महिलाहरुलाई स्थानीय चुनावहरुमा  (तर संशताव्दीय चुनावहरुमा  छैन) मतदान गर्ने  अधिकार प्रदान गरिएको। सन 1884मा, हेनरिटा डगडेल (Henrietta Dugdale)ले [[मेलबर्न]], विक्टोरियामा  अस्ट्रेलियाई महिला मतदाताहरुका पहिलो संगठनको स्थापना गरे। सन 1895मा  महिलाहरुलाई पार्लियामाट अफ साउथ अस्ट्रेलियाका लागि मतदान गर्ने  अधिकार मिल्यो। यो महिलाहरुलाई राजनैतिक पदहरुका लागि हुने चुनाव लड़ने अनुमति दिने वाला विश्वको  पहिलो कानून थियो र सन 1897मा, कैथरीन हेलन स्पहरुस कुनै राजनैतिक पदका लागि चुनाव लड़ने पहिलो महिला राजनैतिक आशावार बनीं, तर पनि अस्ट्रेलियाई संघका संघीय सम्मेलन (Federal Convention on Australian Federation)का एक प्रतिनिधिका चयनका लागि भए यस  चुनावमा  तिनको हार भएको। [[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]]ले सन 1899मा  महिलाहरुलाई मतदानको  अधिकार प्रदान गरे.<ref name="aec.gov.au">{{cite web|url=http://www.aec.gov.au/Voting/indigenous_vote/indigenous.htm |title=AEC.gov.au |publisher=AEC.gov.au |date=25 Oct। 2007 |accessdate=27 Jun। 2010}}</ref><ref>http://foundingdocs.gov.au/item.asp?dID=8</ref>

जब विक्टोरिया, न्यू साउथ वेल्स, तस्मानिया तथा साउथ अस्ट्रेलियाले 21 वर्ष भन्दा अधिक आयु वाली समस्त पुरुष  बेलायती प्रजालाई मतदानको  अधिकार प्रदान गरे, त सामान्यतः यसै कालमा  अस्ट्रेलियाई मूल-निवासी पुरुषहरुलाई पनि कानूनी रुपले मतदानको  अधिकार मिल गया – केवल क्वीन्सल्याण्ड र वेस्टर्न अस्ट्रेलियाले अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुलाई मताधिकारदेखि वंचित रखा। यस  प्रकार, अस्ट्रेलियाई आदिवासी पुरुषहरु र महिलाहरुले सन 1901मा  पहिलो राष्ट्रमण्डल संसद (Commonwealth Parliament)का लागि केही न्याय-क्षेत्रहरुमा  मतदान गरे। तर पनि शुरुआती संघीय संशताव्दीय सुधारहरु र न्यायिक व्याख्याहरुले व्यावहारमा  अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका मताधिकारलाई सीमित गर्ने  प्रयास गरे – यो स्थिति सन 1940का दशकमा  अधिकार कार्यकर्ताहरु द्वारा अभियान छेड़े जानेसम्म बनेकारही.<ref>http://aec.gov.au/Voting/indigenous_vote/aborigin.htm</ref>

तर पनि अस्ट्रेलियाको विभिन्न संसदहरु लगातार बन्छं रहीं छन्, तर चयनित संशताव्दीय सरकारका मुख्य आधारले अस्ट्रेलियामा  सन 1850का दशकदेखि लिएर एक्काईसौं शताव्दीमा  प्रवेशसम्म पनि आफ्नो ऐतिहासिक निरंतरता कायम रखी छ.

== राष्ट्रवाद र संघको  विकास ==
[[चित्र:Banjo Patterson.jpg|thumb|upright|कवि, बैंजो पैटर्सन.]]
[[चित्र:Roberts-The Australian native.jpg|thumb|upright|हीडलबर्ग स्कूलका टम रबर्ट्स द्वारा "अस्ट्रेलियाई मूल निवासी" (1888).]]

सन 1880का दशकका अन्तसम्म आउँदा-आउँदै, अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुमा  रहने भएका अधिकांश मानिस यस्ता थिए, जसको जन्म त्यसै भूमिमा भएको थियो, तर पनि उनमादेखि 90%देखि ज्यादा मानिस  बेलायती र आइरिश मूलका थिए.<ref>डी.एम। गिब(1982) ''नैशनल आइडहरुटिटी एंड कन्शियसनेस'' । पृष्ठ.33। थमस नेल्सन, मेलबर्न। ISBN 0 170060535</ref> इतिहासकार डान गिबको  सुझाव छ कि भगोड़ा (bushranger) नेड केली मूल-निवासीहरुका उभर्दै रुखका एक पहलूको  प्रतिनिधित्व गर्दछ। परिवार र साथिहरुका साथ मजबूत पहचान राख्ने वाला केली त्यस कुराको  विरोधी थियो, जसलाई त्यो पुलिस र शक्तिशाली अनाधिकृत निवासीहरु द्वारा गरिने वाला अन्याय मानिन्थ्यो। इतिहासकार रसेल वार्ड द्वारा पछि परिभाषित अस्ट्रेलियाई रूढ़िवादलाई लगभग प्रतिबिम्बित गरता केली “एक कुशल भगोड़ा बन्यो, जो कि बंदूकहरु, घो्ने तथा मुक्कहरुका प्रयोगमा  माहिर थियो र त्यसलाई त्यस जिल्लाहरुका आफ्नो साथिहरुको प्रशंसा प्राप्त थियो।”<ref>डी.एम। गिब(1982) पृष्ठ.3</ref> पत्रकार वैन्स पामरको  सुझाव छ कि तर पनि केली “आउने पीढ़िहरुका लागि देशका विद्रोही व्यक्तित्वको  प्रतीक बन्यो, तर (वास्तवमा) वह…कुनै अन्य कालदेखि सम्बन्धित था.”<ref>वैन्स पाल्मेर (1954) ''लिजहरुड अफ द नाइनटिज'' । पृष्ठ.54। गरी ओ'नील रस, मेलबोर्न द्वारा पुनः प्रकाशित। ISBN 0 85902 1459</ref>

विशिष्ट रुपले अस्ट्रेलियाई चित्रकलाका मूललाई यसै कालदेखि तथा सन 1880-1890का दशकको हीडेलबर्ग पद्धति (Heidelberg School)देखि जो्ड़ेर देखिन्छ.<ref>बर्नार्ड स्मिथ (1971) ''अस्ट्रेलियाई चित्रकारी 1788-1970''  पृष्ठ.82। अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0-19-550372-4</ref> आर्थर स्ट्रीटन, फ्रेडरिक मैक्युबिन र टम रबर्ट्स जस्तै कलाकारहरुले अस्ट्रेलियाई भूदृश्यमा  देखा दिने भएका प्रकाश र रंगहरुका एक अधिक वास्तविक अर्थका साथ आफ्नो कलाको पुनर्रचनाको  प्रयास गरे। यूरोपीय प्रभाववादिहरुका समान, ती पनि खुल्ला हावामा  चित्रकारी गरे गरिन्थ्यो। यी कलाकारहरुले त्यस अद्वितीय प्रकार र रंगदेखि प्रेरणा प्राप्त की, जो कि अस्ट्रेलियाई झाड़ीको विशेष्दछ। तिनको सर्वाधिक प्रसिद्ध कार्यमा  ग्राम्य तथा जंगली अस्ट्रेलियाका दृश्य सामेल छन्, जसमा अस्ट्रेलियाई ग्रीष्म-कालका भड़कीले, र यहाँसम्म कि कठोर, रंग सामेल छन्.<ref>एलन मैकक्लोच, गोल्डेन एज अफ अस्ट्रेलियन पेन्टिङ्ग: इम्प्रेशानिज्म एंड द हिडेलबर्ग स्कूल</ref>

अस्ट्रेलियाई साहित्यमा  पनि समान रुपले विशिष्ट स्वरको  विकास हो रह्यो था। प्रतिष्ठित अस्ट्रेलियाई लेखक हेनरी लसन, बैंजो पैटरसन, माइल्स फ्रैंक्लिन, नर्मन लिंडसे, स्टील रड, मैरी गिल्मोर, सी जे डेनिस र डोरोथिया मैक्केलर सबै विकसित होती भएको राष्ट्रीयताको यसै भट्टीमा  तपकर तैयार भएका थिए- र वस्तुतः ती पनि यस  आगोलाई बढाउनमा  सहायक सिद्ध भए। धेरै पल्ट अस्ट्रेलियाका दृष्टिकोणमा  टकराव पनि उत्पन्न हुन्थ्यो – लसन र पैटरसनले ''द बुलेटिन''  मैगजीनमा  लेखहरुको एक श्रृंखलामा  योगदान दिए, जसमा  ती अस्ट्रेलियामा  जीवनका स्वरूपलाई लिएर एक साहित्यिक बहसमा  सामेल भए: लसन (एक रिपब्लिकन समाजवादी)ले पैटरसनलाई रूमानी गरार दिएर तिनको उपहास गरे, जबकि पैटरसन (ग्रामीण क्षेत्रमा  जन्मेका एक सहरी वकील)को  मान्नु थियो कि लसन दुर्भाग्य र उदासीदेखि परिपूर्ण थिए। सन 1895मा  पैटरसनले अत्यधिक प्रसिद्ध लोकगीत ''वल्ट्जिंग मैटिल्डा'' को रचना गरे<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.267</ref> प्राय यस  गीतलाई अस्ट्रेलियाको  राष्ट्रगीत बनाये जाने  सुझाव दिए जाता रह्यो छ र ''एडवान्स अस्ट्रेलिया फेयर'' , जो कि सन 1970का दशकका अन्तिम कालदेखि अस्ट्रेलियाको  राष्ट्रगीत छ, वस्तुतः सन 1887मा  लेखिएको था। डेनिसले साना नायकहरुका बारेमा  अस्ट्रेलियाई मातृभाषामा  लिखा, जबकि मैक्केलरले इंग्ल्याण्डका सुहावने ग्राम्य जीवनका प्रति प्रेमलाई नकार्दै, आफ्नो आदर्शवादी कविता: माय कण्ट्री ''(1903)'' मा  त्यस देशको  समर्थन गरे, जसलाई उनले “धूपदेखि झुलसा भयो देश (Sunburnt Country)” भने छ.<ref>http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/lawson/</ref>

उन्न्सौं शताव्दीका अन्तिम दौरको संपूर्ण राष्ट्रवादी कला, संगीत र लेखनको साझा विषय-वस्तु रूमानी ग्राम्य वा ''बुश मिथ (bush myth)''  थियो, र यो विडम्बना नैं छ कि यसको रचना विश्वका सर्वाधिक सहरीकृत समाजहरु मध्येको एकका द्वारा गरिएको थियो।<ref>ली एस्टबरी (1985) पृष्ठ.2</ref> पैटरसनको प्रसिद्ध कविता, सन 1889मा  लिखित, क्लैंसी अफ द ओवरफ्लो, यस  रूमानी कथाको  आह्वान गर्दछ। एकतर्फ जहाँ बुश गोरुे (bush ballads)ले संगीतका र साहित्यका विशिष्ट रुपले अस्ट्रेलियाई लोकप्रिय माध्यमको  प्रमाण प्रस्तुत गरे, त्यहीं अर्को पटि एक अधिक पारंपरिक सांचेमा  ढले अस्ट्रेलियाई कलाकारहरु – जस्तै ओपेरा गायक डेम नेली मेल्बा, र चित्रकार जन पीटर रसेल तथा रूपर्ट बनी –ले बीसौं शताव्दीका प्रवासी अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका आदिरूपलाई चित्रित गरे, जो ‘स्टकयार्ड र रेलों’का बारेमा  धेरै कम जानन्थे, तर जसको विदेश यात्राहरुको  पश्चिमी कला र संस्कृतिमा प्रभाव भयो.<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A100464b.htm</ref>

राष्ट्रवादका महत्वलाई लिएर औपनिवेशिक समुदायका केही वर्गहरु (विशेषतः साना उपनिवेसहरुमा) व्याप्त आशंकाका बावजूद अन्तः औपनिवेशिक परिवहन र संचार, जसमा  सन 1877मा  [[पर्थ]]लाई दक्षिण पूर्वी सहरहरुका साथ टेलीग्राफ द्वारा जोड़े जाने सहित,<ref>डी.एम। गिब (1982) पृष्ठ.79</ref> अन्तः औपनिवेशिक शत्रुताहरुलाई कम गर्नमा  सहायक सिद्ध भयो। सन 1895सम्म आउँदा-आउँदै, विभिन्न औपनिवेशिक राजनेताहरु, अस्ट्रेलियन नेटिव्ज एसोसियेशन र केही समाचार-पत्रहरु सहित शक्तिशाली रूचि-समूह एक संघका निर्माणको वकालत गर्न लाग्थ्यो। सामूहिक राष्ट्रीय सुरक्षाका महत्वको पहचानका अतिरिक्त लगातार बढ़्दै [[राष्ट्रवाद]], श्वेत औपनिवेशिक अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका बीच राष्ट्रीय पहचानको बढ्दो भावना, तथा साथै एक राष्ट्रीय आव्रजन नीति (जो कि श्वेत अस्ट्रेलिया नीति बन्ने थियो)को इच्छाले पनि संघीय आन्दोलनलाई प्रोत्साहित गरे। तर पनि शायद अधिकांश उपनिवेशवादिहरुको साम्राज्यवादका प्रति पूर्ण निष्ठा थियो। सन 1890 मा  एक संघीय सम्मेलन भोजका बेला, न्यू साउथ वेल्सदेखि राजनेता हेनरी पार्क्सले भने कि
<blockquote>
{{cquote| The crimson thread of kinship runs through us all। Even the native born Australians<ref>by which he meant Australians of British descent, not Australian Aborigines</ref> are Britons as much as those born in London or Newcastle। We all know the value of that British origin। We know that we represent a race for which the purpose of settling new countries has never had its equal on the face of the earth..। A united Australia  means to me no separation from the Empire.<ref>Henry Parkes cited in D.M.Gibb(1982) p.32-33</ref>}}
</blockquote>

केही उपनिवेशवादिहरु, लेखक हेनरी लसन, ट्रेड यूनियनवादी विलियम लेन र जस्तो कि सिडनी बुलेटिनका पृष्ठहरुमा  मिल्दछ,का द्वारा एक पृथक अस्ट्रेलियाका एक अधिक उग्र दृष्टिकोण राख्नेका बावजूद, सन 1899का अन्तमा, र अत्यधिक औपनिवेशिक बहसको पछी, छः अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुमा देखि पाँचका नागरिकहरुले जनमत-संग्रहहरुमा  एक संघका निर्माणका संविधानका समर्थनमा  मतदान गरेको थियो। जुलाई 1900 मा  [[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]] पनि मतदानका द्वारा यिनमा सम्मिलित भयो। 5 जुलाई 1900 मा “कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलिया कन्स्टिट्यूशन ऐक्ट (यूके)” पारित भयो र 9 जुलाई 1900 मा [[विक्टोरिया|महारानी विक्टोरिया]] द्वारा यसलाई शाही सहमति प्रदान गरिएको.<ref>आर विलिस, एट अल (1982)''इशुज यी अस्ट्रेलियन हिस्ट्री'' । पृष्ठ 160। लन्गमैन चेशायर। ISBN 0-582-66327-X</ref>

== कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलियाको स्थापना ==
[[चित्र:Opening of the first parliament.jpg|thumb|right|300px|1901मा अस्ट्रेलियाको पहिलो संसदका उद्घाटन]]
[[चित्र:EBarton2.jpg|thumb|thumb|अल्फ्रेड डीकिन, अर्को प्रधानमन्त्रीका साथ अस्ट्रेलियाका प्रथम प्रधानमन्त्री एडमंड बार्टन (बाहिरु).]]
[[चित्र:8hourday.jpg|thumb|4 अक्टूबर 1909मा आठ घण्टाका कामका समर्थनमा जुलूस.]]

1 जनवरी 1901 मा गवर्नर जनरल लर्ड होपटोन द्वरा संघीय संविधानको घोषणा गरिनमा कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलिया अस्तित्वमा  आया। मार्च 1901मा  पहिलो संघीय चुनाव आयोजित गरिए र यी चुनावहरुमा  प्रोटेक्शनिस्ट पार्टिला फ्री ट्रेड पार्टीलाई धेरै कम अन्तरदेखि पराजित गरे, जबकि अस्ट्रेलियन लेबर पार्टी (एएलपी) तेस्रो स्थानमा रही। लेबर पार्टिला घोषणाको कि त्यो रियायतहरु दिने पार्टीको  समर्थन गर्नेछ र एडमण्ड बार्टनको प्रोटेक्शनिस्ट पार्टिला सरकार बनाए, तथा एल्फ्रेड डीकिन एटर्नी जनरलका पदमा आसीन भए.<ref name="autogenerated2">http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A080275b.htm?hilite=alfred%3Bdeakin</ref>

बार्टनले “एक उच्च अदालत,… तथा एक कुशल संघ लोक सेवाका निर्माणको  वचन दिए… उनले समझौ्दै र मध्यस्थताको  विस्तार गर्न, पूर्वी राजधानिहरुका बीच एक समान चौड़ाई (gauge) भएका रेलमार्गको  निर्माण गर्न,<ref>तर पनि यस्तो सन 1960का दशकदेखि पूर्वसम्म छैन सका</ref> महिला संघीय प्रतिनिधि प्रस्तुत गर्न, वृद्धहरुको पहरुशन प्रणाली लागू गर्न…का प्रस्ताव दिए.”<ref>फ्रैंक क्रोली (1973)''मडर्न अस्ट्रेलिया यी डाक्युमाट्स'' ; 1901-1939। ''खंड 1'' । पृष्ठ.1। रेन प्रकाशन, मेलबर्न। ISBN 0-85885-032-X</ref> उनले एशियाई वा प्रशान्त द्वीपीय श्रमिकहरुका कुनै पनि अन्तः प्रवाहदेखि “श्वेत अस्ट्रेलिया”को रक्षा कर्ता एक अधिनियम प्रस्तुत गर्ने  वचन पनि दिए.

लेबर पार्टी (जिसके हिज्जहरुलाई सन 1912मा  “Labour”देखि बदलामार “Labor” गरिएकोथा)को स्थापना सन 1890का दशकमा, समुद्री श्रमिकहरु तथा भे्नेदेखि ऊन निकालने वालहरुको हड़तालको विफलताका पछि भएको थियो। यसको शक्ति अस्ट्रेलियाई ट्रेड यूनियन आन्दोलनमा  निहित थियो, “र यसको सदस्य सङ्ख्या, जो कि सन 1901मा  100,000 देखि पनि कम थियो, सन 1914मा  5,00,000  भन्दा अधिक छ गई.”<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.86.</ref> एएलपी (ALP)को  मंच लोकतान्त्रिक समाजवादी था। चुनावहरुमा  यसका बढ़्दै समर्थनले तथा यसका द्वारा संघीय सरकारको स्थापना, सन 1904मा  क्रिस वटसनका नेतृत्वमा  तथा पुनः सन 1908मा,का साथ मिलेर सन 1909मा  प्रतिस्पर्धी रूढ़िवादी, मुक्त बाजारका समर्थक तथा [[उदारतावाद|उदारवादी]] समाजवाद-विरोधिहरुलाई कमनवेल्थ लिबरल पार्टीमा  एकजुट गर्नमा  सहायता गरे तर पनि, सन 1916मा  यस  पार्टीलाई विसर्जित गरिदिए, तर अस्ट्रेलियामा  यसका “उदारवाद”का एक संस्करण, जो कि केही हदसम्म [[व्यक्तिवाद]]का समर्थन र [[समाजवाद]]का विरोधका लागि मिल्शियाई उदारवादिहरु र बर्कियाई उदारवादिहरुका संयुक्त गठबंधनदेखि मिलेर बनाएको छ,का उत्तराधिकारी आधुनिक लिबरल पार्टीमा  हेर्न सकिन्छ.<ref>http://www.theaustralian.com.au/news/opinion/we-believe-the-liberal-party-and-the-liberal-cause/story-e6frg6zo-1225791120808</ref> ग्रामीण हितहरुको  प्रतिनिधित्व गर्नका लागि कुन ानहरुका अनेक राज्य-आधारित दलहरुलाई मिलाएर सन 1913मा  वेस्टर्न अस्ट्रेलियामा  तथा सन 1920 मा  राष्ट्रीय स्तरमा कण्ट्री पार्टी (वर्तमान नैशनल पार्टी)को स्थापना गरिएको.<ref name="Aitkin, 1972; Graham, 1959">एटकिन, (1972); ग्राहम, (1959)</ref>

आप्रवासन प्रतिबंध अधिनियम 1901 (The Immigration Restriction Act 1901) नयाँ अस्ट्रेलियाई संसद द्वारा पारित गरिए केही शुरुआती कानूनहरु मध्येको एक था। एशिया (विशेषतः चीन)देखि हुने आप्रवासनलाई प्रतिबंधित गर्नमा केन्द्रित, यस  कानूनलाई राष्ट्रीय संसदमा  तगड़ा समर्थन मिल्यो, र यसका पक्षमा  आर्थिक सुरक्षादेखि लिएर स्पष्ट नस्लवादसम्म अनेक तर्क दिये गये.<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) पृष्ठ.१३</ref> यस  कानूनले कुनै पनि यूरोपीय भाषामा  एक लिखित परीक्षा आयोजित गरिने अनुमति दी, जसको  प्रयोग प्रभावी रुपले गैर-“श्वेत” आप्रवासीहरुलाई बाहिर रखनका लागि गर्नु था। एएलपी (ALP) “श्वेत” नौकरिहरुको रक्षा गर्नु चाहती थियो र यसले अधिक स्पष्ट प्रतिबंधहरुमा जोर दिए। केही राजनेताहरुले यस  प्रश्नमा उन्मत्त बहसदेखि बच्ने आवश्यकताको कुरा कही। संसद-सदस्य ब्रुस स्मिथले भने कि तिनको “निम्न-वर्गका भारतिहरु, चीनिहरु वा जापानिहरु…को यस  देशमा  झुण्ड बनाएर घूमता भयो हेर्ने कुनै इच्छा थिएन… तर एक अनिवार्यता यो पनि थियो…कि ती देशहरुका शिक्षित-वर्गको  अनावश्यक विरोध न गरियोस्”<ref>ब्रूस स्मिथ(मुफ्त व्यापार पार्टी) डी.एम। गिब (1973)'' द मेकिंग अफ व्यहाइट अस्ट्रेलिया'' मा  संशताव्दीय बहस उद्धृत पृष्ठ.113। विक्टोरियन ऐतिहासिक एसोसिएशन। ISBN</ref> तस्मानियाका एक सदस्य डोनाल्ड कैमरूनले विवादको एक दुर्लभ टिप्पणी व्यक्त की:
<blockquote>
{{cquote|[N]o race on...this earth has been treated in a more shameful manner than have the Chinese..। They were forced at the point of a bayonet to admit Englishmen...into China। Now if we compel them to admit our people...why in the name of justice should we refuse to admit them here?<ref>Donald Cameron(Free Trade Party)Parliamentary Debates, cited in D.M.Gibb (1973)p.112</ref>}}
</blockquote>
यो कानून संसदका दुइटै सदनहरुमा  पारित भयो र सन 1950का दशकमा  निरस्त गरिनेसम्म अस्ट्रेलियाका आव्रजन कानूनहरुको  केन्द्रीय लक्षण बनाई रह्यो । सन 1930का दशकमा, [[जोसेफ लियोन्स|लायोन्स सरकार]]ले जेकोस्लोवाकियाई साम्यवादी लेखक एगोन एर्विन किशलाई स्कटिश गैलिकमा  एक “श्रुतलेख परीक्षा”का माध्यमदेखि अस्ट्रेलियामा  प्रवेशदेखि अलग राख्ने  एक असफल प्रयास गरे। हाईकोर्ट अफ अस्ट्रेलिया (High Court of Australia)ले यस  प्रयोगका विरूद्ध आदेश दिए, र यो चिंताहरु उभरने लगीं कि यस  कानूनको  प्रयोग यस्ता राजनैतिक उद्देश्हरुका लागि गर्न सकिन्छ.<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) ''द अक्सफोर्ड हिस्ट्री अफ अस्ट्रेलिया'' , खंड 4 1901-1942 पृष्ठ.310। अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0-19-554612-1</ref><ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A150043b.htm</ref>

सन 1901का पूर्वसम्म सबै छः अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुको सैनिक-टुकडीहरु बोअर युद्धमा   बेलायती सेनाहरुका एक भागका रूपमा  सक्रिय रहीं थियों। सन 1902मा  जब  बेलायती सरकारले अस्ट्रेलियादेखि र अधिक टुकड़िहरुको मांग की, त अस्ट्रेलियाई सरकारले एक राष्ट्रीय टुकडीका साथ आभार व्यक्त गरे। जून 1902मा  यस  युद्धको समाप्तिसम्म लगभग 16,500 पुरुषहरुले यसमा  स्वेच्छादेखि आफ्नो सेवा दिएको थियो।<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) पृष्ठ.22</ref> तर अस्ट्रेलियाई जनताले शीघ्र नैं आफ्नो देशका नजिक नैं आफूलाई असुरक्षित महसूस गरे। सन 1902का आंग्ल-जापानी गठबंधनले “रयल नेवीलाई सन 1907सम्म प्रशान्तदेखि आफ्नो मुख्य जहाजहरुलाई हटा लिने अनुमति दी। अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुले युद्धको समय स्वयंलाई एक वीरान, कम जनसङ्ख्या घनत्व वाली एक चौकीमा महसूस गरे.”<ref>बिल गैमेज "द क्रूसिबल: द यस ्ट्याबलिशमाट अफ द एन्जक ट्रेडिशन 1899-1918" यी एम.मैककेर्नन र एम। ब्राउन(एड्स)(1988)''अस्ट्रेलिया: टू सहरुच्रिज अफ वौर एंड पीस'' । पृष्ठ.157 अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक र एलन र अनविन अस्ट्रेलिया। ISBN 0-642-99502-8</ref> सन 1908मा  यूएस (US) नेवीको ग्रेट व्यहाइट फ्लीटका प्रभावपूर्ण आगमनले सरकारलाई एक अस्ट्रेलियाई नौसेनाका महत्वको  ज्ञान दिलाउनया। सन 1909का डिफेन्स ऐक्ट (Defence Act)ले अस्ट्रेलियाई रक्षा-पंक्तिलाई पुनर्स्थापित गरे र फरवरी 1910 मा  लर्ड किचनरले अनिवार्य सैन्य-सेवामा आधारित एक रक्षा-योजनाको  सुझाव दिए। सन 1913सम्म आउँदा-आउँदै, बैटल क्रूजर अस्ट्रेलिया (Battle Cruiser Australia) अनुभत्यहीन रयल अस्ट्रेलियन नेवी (Royal Australian Navy)को  नेतृत्व गर्न लगा। इतिहासकार बिल गैमेजको  अनुमान छ कि युद्धको मुहानमा अस्ट्रेलियामा  200,000 पुरुष “कुनै न कुनै प्रकारका शस्रहरु”देखि लैस थिए”.<ref>बिल गैमेज (1988) पृष्ठ.157</ref>

इतिहासकारहरु हम्फ्रे मैक्क्वीनको  मान्नु छ कि बीसौं शताव्दीका प्रारम्भमा  अस्ट्रेलियाका श्रमिक वर्गका लागि कार्यस्थल र जीवनको स्थितिहरु “अल्पव्यवयी सुविधाहरु” वालीं थियों.<ref>हम्प्फ्री मैकक्वीन(1986) ''सोशल स्केचेस अफ अस्ट्रेलिया 1888-1975''  पृष्ठ 42। पहरुगुइन बुक्स, मेलबर्न। ISBN 0 140044353</ref> तर पनि श्रम-विवादहरुमा  मध्यस्थताका लागि एक अदालतको स्थापनालाई लिएर विवाद थियो, तर यो यस्ता औद्योगिक निर्णहरुको स्थापनाको आवश्यकताको एक स्वीकारोक्ति थियो, जसमा  कुनै एक उद्योगका सबै कर्मचारी कार्य र वेतनको एक समान स्थितिहरुको  आनंद प्राप्त गरिन्थ्यो। सन 1907का हार्वेस्टर निर्णयले एक मूल वेतनको अवधारणाको पहचानको र सन 1908मा  संघीय सरकारले पनि एक वृद्धावस्था पहरुशन योजनाको शुरुआत गरे यस  प्रकार, यस  नयाँ कमनवेल्थले सामाजिक प्रयोगात्मकता तथा सकारात्मक उदारवादको एक प्रयोगशालाका रूपमा  आफ्नो पहचान बनाए.<ref name="autogenerated2" />

सन 1890का दशकका अन्त र बीसौं शताव्दीका प्रारम्भमा  विनाशकारी अकालहरुले केही क्षेत्रहरुलाई महामारीदेखि ग्रस्त बनाएको दिए र रैबिट प्लेगका साथ मिलेर यसले ग्रामीण अस्ट्रेलियामा  धेरै अधिक कठिन परिस्थीहरु उत्पन्न गर्न दीं। यसका बावजूद, अनेक लेखकहरुले “एक यस्ता कालको कल्पना की, जब अस्ट्रेलिया संपत्ति र महत्वका संदर्भमा  ब्रिटेनलाई पनि पछि छोड़ द्नेछ, जब यसको खुल्ला-भूमिमा धेरै एकड़मा  फैले खेत र कल-कारखाने हुनेछन्, जसको तुलना संयुक्त राज्य अमरीकाका साथको जा सक्नेछ। केही लेखकहरुले भावी जनसङ्ख्या 100 मिलियन, 200 मिलियन वा त्यो भन्दा पनि अधिक छ जाने  अनुमान गरे.”<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.198</ref> यिनमा ई। जे। ब्रैडी सामेल थिए, जसको सन 1918मा  लेखिएको गरेब ''अस्ट्रेलिया अनलिमिटेड'' ले अस्ट्रेलियाको भूमिको  वर्णन विकास गर्न र बसनका लागि तैयार हो चुकी भूमिका रूपमा  गरे, “जिसके भाग्यमा  जीवनका साथ धड़कना नैं लिखा था.”<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.199</ref>

== अन्तिम शिलिंग तकसम्म: प्रथम विश्व-युद्ध ==
[[चित्र:Australian 9th and 10th battalions Egypt December 1914 AWM C02588.jpeg|thumb|left|रेजिमाट शुभंकर,का रूपमा एक कंगारूका साथ मिस्रमा अस्ट्रेलियाई सैनिक, 1914.]]

अगस्त 1914मा  यूरोपमा  युद्धको शुरुआत भएमा “ब्रिटेनका सबै उपनिवेसहरु र राज्यहरु”लाई स्वतः नैं यसमा  सामेल हुनु भयो.<ref name="Frank Crowley 1973 p.214">फ्रैंक क्रोली (1973) पृष्ठ.214</ref> प्रधानमन्त्री एन्ड्र्यू फिशरले जुलाईका अन्तिम दिनहरुमा  चुनावी अभियानका बेला जो कहा, त्यसको द्वारा सम्भवतः ती अधिकांश अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुका विचारलाई नैं व्यक्त गर्दै थिए। उनले भने था
<blockquote>
{{cquote|Turn your eyes to the European situation, and give the kindest feelings towards the mother country...I sincerely hope that international arbitration will avail before Europe is convulsed in the greatest war of all time..। But should the worst happen...Australians will stand beside our own to help and defend her to the last man and the last shilling.<ref name="Frank Crowley 1973 p.214"/>}}
</blockquote>
सन 1914 देखि 1918का बीच प्रथम विश्व युद्धका बेला<ref name="awm.gov.au">अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक http://www.awm.gov.au/atwar/ww1.asp</ref> 4.9 मिलियनको कुल राष्ट्रीय जनसङ्ख्यामा देखि 416,000  भन्दा अधिक अस्ट्रेलियाई पुरुषहरुले स्वेच्छादेखि यस  लड़ाईमा  भाग लिया.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/websitedbs/D3310114.nsf/home/home?opendocument |title=Australian Bureau of Statistics |publisher=Abs.gov.au |date= |accessdate=29 April 2010}}</ref> इतिहासकार लयड रब्सन यसलाई कुल योग्य पुरुष जनसङ्ख्याका एक तिहाई र आधाका बीच मान्दछन्.<ref>लयड रबसन (1980) ''अस्ट्रेलिया यी द नाइनटिन ट्वहरुटिज'' । पृष्ठ 6। थमस नेल्सन अस्ट्रेलिया। ISBN 017 0059022</ref> सिडनी मर्निंग हेराल्डले युद्धको शुरुआतको  उल्लेख अस्ट्रेलियाका “अग्निका बपतिस्मा (Baptism of Fire)”<ref>बिल गैमेज "द क्रूसिबल: "द यस ्ट्याबलिशमाट अफ द एन्जक ट्रेडिशन 1899-1918" यी एम.मैककेर्नन र एम। ब्राउन(एड्स)(1988) पृष्ठ.159</ref> का रूपमा  गरे [[तुर्की]]का तट पर, गैलीपोलीको लड़ाईका 8 महिनाहरुमा  8,141 पुरुष मारे गए.<ref>अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक http://www.awm.gov.au/encyclopedia/gallipoli/</ref> सन 1915का अन्तमा, अस्ट्रेलियन इम्पीरियल फोर्सेस (Australian Imperial Forces) (AIF)लाई वापस बुला लागि जाने, र पाँच डिविजनहरुमा  विस्तारित गरिए पछी, यीबाट अधिकांशलाई ब्रिटिश आदेशका अधीन आफ्नो सेवाहरु दिनका लागि फ्रांस पठाई दिइएको.

पश्चिमी सीमामा एआयोएफ (AIF)को  युद्धको  पहिलो अनुभव अस्ट्रेलियाई सैन्य इतिहासको सबैभन्दा महंगी एकल मुठभेड़ पनि था। जुलाई 1916मा, फ्रमेलेस (Fromelles) पर, सोमेको लड़ाई (Battle of the Somme)का बेला एक पथान्तरित आक्रमणका बेला 24 घण्टाहरुका भीतर नैं एआयोएफ (AIF)का 5,533 जवानहरुको मृत वा घायल भए.<ref>बिल गैमेज (1974) ''द ब्रोकेन इयर्स'' । पृष्ठ .158-162 पहरुगुइन अस्ट्रेलिया ISBN 014 003383 1</ref> सोह्र माह पछी, पाँच अस्ट्रेलियाई डिविजन अस्ट्रेलियन कोर (Australian Corps) बन्यों, जसको नेतृत्व पहिला जनरल बर्डवुडका हाथहरुमा  र पछि अस्ट्रेलियन जनरल सर जन मोनाशका हाथहरुमा  रह्यो। सन 1916 र 1917मा  अस्ट्रेलियामा  अनिवार्य सैन्य सेवालाई लिएर कटुतापूर्वक लड़े गये र विभाजक दुइ जनमत संग्रह आयोजित भए। दुइटै नैं विफल रहोस् र अस्ट्रेलियाई सेना एक स्वयंसेवी बल बनेकारही.

सैन्य कार्यवाहीका नियोजनका प्रति मोनाशको  नजरिया अति-सतर्कतापूर्ण र त्यस समयका सैन्य विचारकहरुको दृष्टिमा  असामान्य था। छमेलको अपेक्षाकृत सानो  लड़ाईमा  तिनको पहिलो कार्यवाहीले तिनको नमाध्यमलेको वैधताको  प्रदर्शन गरिदिए र पछि सन 1918को हिंडेनबर्ग लाइनदेखि पूर्व गरिएको कार्यवाहिहरुदेखि यसको पुष्टि पनि हो गई.

[[चित्र:Hughes Welcomehome Parispeaceconference.jpg|thumb|200px|पेरिस शान्ति सम्मेलन, 1919 देखि लौटनमा प्रधानमन्त्री बिली ह्युजेस, 'लिटिल डिगर'लाई जर्ज स्ट्रीट, सिडनीदेखि ले जाँदै अस्ट्रेलियाई सैनिक.]]

इस संघर्षका बेला 60,000  भन्दा अधिक अस्ट्रेलियाई मारे गये र 160,000 घायल भए, जो कि सुमद्रपार जाएर लड़े 330,000 मानिसहरु मध्येको एक ठूलो भाग था.<ref name="awm.gov.au" /> युद्धमा  मारे गये मानिसहरुलाई याद गर्नका लागि अस्ट्रेलियाको  वार्षिक अवकाश प्रतिवर्ष एन्जैक डे (ANZAC Day)मा 25 अप्रैल, जो कि सन 1915मा  गैलीपोलीमा पहिला अवतरणको तिथि छ,लाई मनाइन्छ। यस दिनको  चयन प्राय गैर-अस्ट्रेलियाई मानिसहरुलाई चकित गर्दछ; आखिरकार यो गठबंधना द्वारा गरिएको एक आक्रमण थियो, जसको  अन्त सैन्य पराजयका रूपमा  भएको थियो। बिल गैमेजको  सुझाव छ कि 25 अप्रैलका चयनको  अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका लागि धेरै महत्व छ किनभनें गैलीपोलीमा, “आधुनिक युद्धको महान मशीनहरुको सङ्ख्या यति पर्याप्त थिएन कि सामान्य नागरिक आफ्नो पराक्रमको  परिचय दे सकुन्.” फ्रांसमा, सन 1916 र 1918का बीच, “जब लगभग सात गुना (अस्ट्रेलियाई) मारे गए,...बंदूकहरुले नृशंसतापूर्वक यो देखिा दिए कि व्यक्तिहरुको जान कति तुच्छ छ.”<ref>बिल गैमेज "द क्रूसिबल: "द यस ्ट्याबलिशमाट अफ द एन्जक ट्रेडिशन 1899-1918"एम.मैककेर्नन र एम। ब्राउन(एड्स)(1988) पृष्ठ.166</ref>

सन 1919 मा, प्रधान मन्त्री [[बिली ह्यूस|बिली ह्युजेस]] र पूर्व प्रधान मन्त्री [[जोसेफ कुक]]ले वार्सेल्स शान्ति सम्मेलनमा  भाग लिनको लागि पेरिसको यात्रा गरे<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A090395b.htm?hilite=billy%3Bhughes</ref> ह्युजेस द्वारा अस्ट्रेलियाको तर्फदेखि वार्सेल्सको सन्धि (Treaty of Versailles)मा हस्ताक्षर गर्ने घटना अस्ट्रेलिया द्वारा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिमा हस्ताक्षर गरिने पहिलो घटना थियो। ह्युजेसले जर्मनीदेखि भारी मुआवजेको मांगको र प्राय तिनको अमरीकी राष्ट्रपति [[वूड्रो विलसन|वुडरो विल्सन]]देखि बहस भएको। एक अवसरमा ह्युजेसले घोषणा गर्न दी: “म 60 000 मृत [अस्ट्रेलियाई] मानिसहरुको तर्फदेखि बोल रह्यो हूं”.<ref>डेविड लोव, "''अस्ट्रेलिया यी द वर्ल्ड", यी जोआन बौमहरुट (एड.), अस्ट्रेलिया वर, 1914-18'' , एलन र अनविन, 1995, पृष्ठ 132</ref> यसका पछि उनले विल्सनदेखि पूछा; "तपाईं कति मानिसहरुको तर्फदेखि बोल रहेका हुन्?"

ह्युजेसले मांगको नवगठित लीग अफ नेशन्स (League of Nations)मा  अस्ट्रेलियालाई स्वतन्त्र प्रतिनिधित्व प्रदान गर्नु चाहिये र ती जापानी नस्लीय समानता प्रस्तावलाई सम्मिलित गरिए सर्वाधिक प्रमुख विरोधी थिए, जो कि तिनको अनि अन्य मानिसहरुका द्वारा चलाये गये अभियानका कारण अन्तिम सन्धिमा  सामेल छैन गरिएको, जसदेखि जापान धेरै अधिक नाराज भयो। ह्युजेस जापानका उदयदेखि चिंतित थिए। सन 1914मा  यूरोपीय युद्धको घोषणाका केही महिनाहरुका भीतर ही; जापान, अस्ट्रेलिया र न्यूजील्याण्डले दक्षिण पश्चिमी प्रशान्तमा  सबै जर्मन क्षेत्रहरुमा कब्जा गर्न लिया। तर पनि जापानले ब्रिटेनका आशीर्वाददेखि जर्मन क्षेत्रहरुमा कब्जा गरेको थियो, तर ह्युजेस यस  नीतिका प्रति सतर्क भए.<ref name="Lowe129">लोव, "अस्ट्रेलिया यी द वर्ल्ड", पृष्ठ.129.</ref> सन 1919मा  औपनिवेशिक नेताहरुका एक शान्ति सम्मेलनमा  न्यूजील्याण्ड, दक्षिण अफ्रीका र अस्ट्रेलियाले जर्मन समोआ, जर्मन साउथ वेस्ट अफ्रीका र जर्मन न्यू गिनीका क्षेत्रहरुमा आफ्नो कब्जेलाई बनाये राख्नेका पक्षमा  तर्क प्रस्तुत गरे; यी क्षेत्रहरुका लागि सम्बन्धित उपनिवेसहरुलाई “क्लास सी अधिदेश (Class C Mandates)” प्रदान गरिए। एक समान-समान सौदेमा, जापानले विषुवत्का उत्तरमा  यसका द्वारा अधिग्रहित जर्मन क्षेत्रहरुमा नियन्त्रण हासिल गर्न लिया.<ref name="Lowe129" />

== युद्धका बीचका वर्ष ==
=== पुरुष, धन अनि बाजार: 1920 को  दशक ===
[[चित्र:WMcWilliams.JPG|upright|150px|thumb|विलियम मैकविलियम्स, कंट्री पार्टी (राष्ट्रीय)को संस्थापक र 1920-1921 नेता.]]

युद्धको पछी, प्रधानमन्त्री [[बिली ह्यूस|विलियम मरिस ह्युजेस]]ले एक नयाँ उदारवादी दल, नैशनलिस्ट पार्टी, जसको  निर्माण पुरानो लिबरल पार्टी र अनिवार्य सैन्य प्रशिक्षणलाई लिएर भए गंभीर र कटु विभाजनका पछि लेबर पार्टी (जिसमा ती सबैभन्दा ठूला नेता थिए)का टुटेका समूहलाई मिलाएर भएको थियो,को  नेतृत्व गरे। एक अनुमानका मुताबिक सन 1919को स्पैनिश फ्लू महामारी, जो कि लगभग निश्चित रुपले घर वापस लौट रहोस् सैनिकहरु द्वारा लाई गई थियो,का परिणामस्वरूप लगभग 12,000 अस्ट्रेलियाई मारे गये.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.236</ref>

रूसमा  बोल्शेविक क्रान्तिको सफलताले अनेक अस्ट्रेलियाई मानिसहरुको नजरहरुमा  खतरा उत्पन्न गरिदिए, तर पनि समाजवादिहरुका एक साना समूहका लागि यो प्रेरणादायी घटना थियो। सन 1920 मा  कम्युनिस्ट पार्टी अफ अस्ट्रेलियाको स्थापना भएको र तर पनि यो चुनावी रुपले महत्त्यहीन बनेकारही, तर यसले ट्रेड यूनियन आन्दोलनमा  केही प्रभाव हासिल गरेको थियो र हिटलर-स्टैलिन समझौतेको  समर्थन गर्नका कारण द्वितीय विश्व युद्धका बेला यसलाई प्रतिबंधित गरिएकोतथा मेन्जीस सरकारले [[कोरियाई युद्ध]]का बेला यसलाई पुनः प्रतिबंधित गर्ने  असफल प्रयास गरे। विभाजनहरुका बावजूद यो पार्टी [[शीतयुद्ध|शीत-युद्ध]]को समाप्तिमा भए आफ्नो विसर्जनसम्म सक्रिय बनेकारही.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A160470b.htm</ref><ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/43958/Australian-Communist-Party</ref>

सन 1920 मा  कण्ट्री पार्टी (आजको नैशनल पार्टी)को स्थापना कृषि-वाद (agrarianism)का यसका संस्करण, जसलाई यसले “ग्रामीणप्रवृत्ति (Countrymindedness)” गरार दिए,का प्रचारका लागि गरिएको। यसको  लक्ष्य चरवाहहरु (भे्नेका ठूला फार्मका संचालकहरु) र साना कुन ानहरुको अवस्थालाई सुधारना तथा तिनको लागि सब्सिडी सुरक्षित गर्नु था.<ref>राय वियर, "कंट्री माइंडेडनेस रिविजिटेड," (अस्ट्रेलियाई पोलिटिकल साइंस एसोसिएशन, 1990) [http://apsa2000.anu.edu.au/confpapers/wear.rtf अनलाइन संस्करण]</ref> लेबर पार्टीका अतिरिक्त कुनै पनि अन्य ठूला दल भन्दा अधिक लामा समयसम्म टिके रहँदै, यसले सामान्यतः लिबरल पार्टीका साथ गठबंधनमा  कार्य गरेकोछ (सन 1940का दशक बाट) र यो अस्ट्रेलियामा  सरकारको एक प्रमुख पार्टी बन चुकी छ – विशिष्ट रुपले क्वीन्सल्याण्ड मा.

अन्य उल्लेखनीय युद्धेतर प्रभावहरुमा  लगातार जारी औद्योगिक असंतोष सामेल छ, जसमा  सन 1923को विक्टोरियाई पुलिस हड़ताल पनि सामेल छ.<ref>लयड रबसन (1980) पृष्ठ.18</ref> औद्योगिक विवाद सन 1920का दशकका अस्ट्रेलियाको  प्रतीक छन्। अन्य प्रमुख हड़तालहरु जलीय सीमा पर, कोइलाको खदानहरुमा  र लकडी उद्योगहरुमा  सन 1920का दशकका अन्तिम दौरमा  भएकहरु। कार्यको स्थितिहरुलाई परिवर्तित गर्न र यूनियनहरुको शक्तिलाई घटाउनेका नैशनलिस्ट सरकारका प्रयासेको प्रतिक्रियाका रूपमा  सन 1927मा  यूनियन आन्दोलनले अस्ट्रेलियन काउंसिल अफ ट्रेड यूनियन्स (एसीटीयू [ACTU])को स्थापना गरे.

[[जैज]] संगीत, मनोरंजनको संस्कृति, नयाँ प्रविधि र उपभोक्तावाद, जो कि सन 1920का दशकका अमरीकाको  प्रतीक छन्, केही हदसम्म अस्ट्रेलियामा  पनि पाये जान्थे। अस्ट्रेलियामा  शराबबंदी लागू छैन गरिएको थियो, तर पनि अल्कोहल-विरोधी शक्तिहरु होटलहरुलाई शाम 6 बजेका पछि बंद गरवाने र केही सहरीय उपनगरहरुमा  यी पूर्ण प्रकार बंद गरवानमा  सफल रहीं थियों.’<ref>लयड रबसन (1980) पृष्ठ.45</ref>

इस पूरा दशकका बेला अनुभत्यहीन फिल्म उद्योगमा  गिरावट देखी गई र प्रति सप्ताह 2 मिलियन भन्दा अधिक अस्ट्रेलियाई 1250 स्थानहरुमा सिनमा देखा गरिन्थ्यो। सन 1927मा, एक रयल कमीशन सहयोग गर्न पानमा  विफल रह्यो र एक यस्तो उद्योग, जसले विश्वको पहिलो फीचर फिल्म, द स्टोरी अफ द केली गैंग (The Story of the Kelly Gang) (1906)का साथ पड़किनुदार शुरुआतको थियो, सन 1970का दशकमा  यसको  पुनरुत्थान गरिनेसम्म कमजोर भयो।<ref>लयड रबसन (1980) पृष्ठ.48</ref><ref>एरिक रेडी (1979) ''हिस्ट्री एंड हार्टबर्न; द सागा अफ अस्ट्रेलियन फिल्म 1896-1978'' । हार्पर र रो, सिडनी। ISBN 0-06-312033-X</ref>

[[चित्र:Rev John Flynn 1929.jpg|thumb|left|150px|upright|रेव्ड जन फ्लिन, रयल फ्लाइंग चिकित्सक सेवाका संस्थापक.]]

सन 1923मा, नैशनल पार्टीको सरकारका सदस्यहरु द्वारा डब्ल्यू.एम। ह्यूजेसलाई हटाउनेका पक्षमा  मतदान गरिनमा [[स्टान्ली ब्रूस|स्टैनली ब्रुस]] प्रधानमन्त्री बनेका। सन 1925 का प्रारम्भमा  आफ्नो सम्बोधनमा  ब्रुसले अनेक अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुको प्राथमिकताहरु र आशावादलाई यो भन्दै संक्षेपमा  प्रकट गरे कि "पुरुष, धन अनि बाजार अस्ट्रेलियाको अनिवार्य आवश्यकताहरुलाई सटीक ढ़ंगदेखि परिभाषित गर्दछन्" र ती ब्रिटेनदेखि यहि पाने इच्छा राख्थे.<ref>''द अर्गस'' , 9 अप्रैल 1925, लयड रबसनमा  उद्धृत (1980) पृष्ठ.76</ref> सन 1920का दशकमा  डेवलपमाट एन्ड माइग्रेशन कमीशन द्वारा संचालित आप्रवास अभियानका द्वारा लगभग 300,000  भन्दा अधिक ब्रिटिशवासी अस्ट्रेलिया आये,<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.200-201</ref> तर पनि आप्रवासीहरु र वापस फर्के सैनिकहरुलाई “भूमिमा (on the land)” बसाने योजना सामान्यतः सफल छैन सगरे "[[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]] र [[क्वीन्सलैण्ड|क्वीन्सल्याण्ड]]को डासन वैलीमा  नयाँ सिंचाई-क्षेत्र विनाशक साबित भए"<ref>आर विलिसमा  जोसी कासल "द 1920", एट अल (एड्स)(1982), पृष्ठ.285</ref>

अस्ट्रेलियामा, मुख्य निवेश लागतहरुको पूर्ति पारंपरिक रुपले राज्य अनि संघीय सरकारहरु द्वारागरिन्थ्यो र सन 1920का दशकमा  सरकारहरुले विदेशोंसित धेरै अधिक गर्ज लिया। गर्ज, जसको  दो-तिहाईभन्दा अधिक विदेशहरुदेखि आयो थियो,का मामलहरुमा  सहायता गर्नका लागि सन 1928मा  लोन काउंसिल (Loan Council)को  गठन गरिएको.<ref>आर विलिसमा  जोसी कासल "द 1920", एट अल (एड्स)(1982), पृष्ठ.253</ref> साम्राज्यको प्राथमिकताका बावजूद, ब्रिटेनका साथ व्यापारिक संतुलन सफलतापूर्वक प्राप्त गरेनन् जा सका."सन 1924..से..1928का पाँच वर्षहरुमा, अस्ट्रेलियाले आफ्नो 43.4% आयात ब्रिटेनदेखि किने र आफ्नो निर्यातको  38.7% त्यसलाई बेचा। गेहूं र ऊनको  निर्यात अस्ट्रेलियाका कुल निर्यातको  दुइ तिहाईभन्दा अधिक थियो," जो कि निर्यातको केवल दुइ वस्तुहरुमा एक खतरनाक निर्भरता थियो।<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.204</ref>

अस्ट्रेलियाले परिवहन र संचारको नयाँ प्रविधिहरु अपनाईं। तटीय क्षेत्रहरुमा  चलने भएका जहाजहरुको  स्थान अन्ततः भापले लियो र रेल तथा मोटर परिवहनले कार्य अनि मनोरंजनमा  नाटकीय परिवर्तनहरुको शुरुआत गरे सन 1918 मा  पूरा अस्ट्रेलियामा  50,000 कारहरु अनि भारवाहन थिए। सन 1929सम्म आउँदा-आउँदै यिनको सङ्ख्या बढ़कर 500,000 हो गई.<ref>आर विलिसमा  जोसी कासल "द 1920", एट अल (एड्स)(1982), पृष्ठ.273</ref> सन 1853मा  स्थापित स्टेज कोच कम्पनी, कब एण्ड कं (Cobb and Co)लाई अन्ततः 1924मा  बंद गर्न दिइएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ। 56-7</ref> सन 1920 मा, क्वीन्सल्याण्ड एण्ड नर्दर्न टेरिटरी एरियल सर्विस (Queensland and Northern Territory Aerial Service) (जो पछि अस्ट्रेलियाई एयरलाइन क्वांटास [QANTAS] बनी)को स्थापना भएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ। 213</ref> सन 1928मा  रेवरहरुड जन फ्लिनले विश्वको पहिलो वायु ऐम्बुलेन्स, रयल फ्लाइंग डाक्टर सर्विस (Royal Flying Doctor Service)को स्थापना गरे.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A080554b.htm?hilite=john%3Bflynn</ref> दुस्साहसी पायलट, सर चार्ल्स किंग्सफोर्ड स्मिथ सन 1927मा  अस्ट्रेलिया सर्किटको  एक चक्र पूरा गर्दै तथा सन 1928मा  वायुयान ''सदर्न क्रस'' मा  हवाई र फिजी हुँदै अमरीकादेखि अस्ट्रेलियासम्म प्रशान्त महासागरको  चक्कर लगाएर नयाँ उड़ान मशीनहरुलाई सीमादेखि परे ले गये। अघि ती वैश्विक प्रसिद्धिसम्म पुगे र सन 1935 मा  सिंगापुरमा  एक रात्रिकालीन उड़ानका बेला गुम हुनाले पहिलासम्म उनले हवाई रिकर्डहरुको एक श्रृंखला खड़ी गर्न दी.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A090602b.htm?hilite=charles%3Bkingsford%3Bsmith</ref>

=== उपनिवेशको  दर्जा ===
[[चित्र:ImperialConference.jpg|thumb|left|200px|आफ्नो प्रधानमंत्रीका साथ किंग जर्ज V (सामने, बीचमा)। (दाहरुदेखि बाहिरु) स्थायी: मोनरो (न्यूफाउंडल्याण्ड), कोट्स (न्यूजील्याण्ड), ब्रूस (अस्ट्रेलिया), हर्टजोग (दक्षिण अफ्रीकाका संघ), कोसग्रेव (आयरिश मुक्त राज्य).बैठा: बाल्डविन (यूनाइटेड किंगडम), किंग जर्ज पंचम, किंग (क्यानाडा).]]

प्रथम विश्व युद्धका पछी, वेस्टमिन्स्टर अधिनियम (Statute of Westminster)का अन्तर्गत अस्ट्रेलियालाई स्वतन्त्र संप्रभु राष्ट्रको  दर्जा प्राप्त भयो। यसले सन 1926को बेल्फोर घोषणाको स्थापना गरे, जो कि सन 1926 मा  ब्रिटिश साम्राज्यका नेताहरुका [[लण्डन]]मा  आयोजित सम्मेलनका परिणामस्वरूप प्राप्त एक रिपोर्ट थियो, जसले ब्रिटिशो बेला<ref name="awm.gov.au">अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक http://www.awm.gov.au/atwar/ww1.asp</ref> 4.9 मिलियनको कुल राष्ट्रीय जनसङ्ख्यामा देखि 416,000  भन्दा अधिक अस्ट्रेलियाई पुरुषहरुले स्वेच्छादेखि यस  लड़ाईमा  भाग लिया.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/websitedbs/D3310114.nsf/home/home?opendocument |title=Australian Bureau of Statistics |publisher=Abs.gov.au |date= |accessdate=29 April 2010}}</ref> इतिहासकार लयड रब्सन यसलाई कुल योग्य पुरुष जनसङ्ख्याका एक तिहाई र आधाका बीच मान्दछन्.<ref>लयड रबसन (1980) ''अस्ट्रेलिया यी द नाइनटिन ट्वहरुटिज'' । पृष्ठ 6। थमस नेल्सन अस्ट्रेलिया। ISBN 017 0059022</ref> सिडनी मर्निंग हेराल्डले युद्धको शुरुआतको  उल्लेख अस्ट्रेलियाका “अग्निका बपतिस्मा (Baptism of Fire)”<ref>बिल गैमेज "द क्रूसिबल: "द यस ्ट्याबलिशमाट अफ द एन्जक ट्रेडिशन 1899-1918" यी एम.मैककेर्नन र एम। ब्राउन(एड्स)(1988) पृष्ठ.159</ref> का रूपमा  गरे [[तुर्की]]का तट पर, गैलीपोलीको लड़ाईका 8 महिनाहरुमा  8,141 पुरुष मारे गए.<ref>अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक http://www.awm.gov.au/encyclopedia/gallipoli/</ref> सन 1915का अन्तमा, अस्ट्रेलियन इम्पीरियल फोर्सेस (Australian Imperial Forces) (AIF)लाई वापस बुला लागि जाने, र पाँच डिविजनहरुमा  विस्तारित गरिए पछी, यीबाट अधिकांशलाई  बेलायती आदेशका अधीन आफ्नो सेवाहरु दिनका लागि फ्रांस पठाई दिइएको.

पश्चिमी सीमामा एआयोएफ (AIF)को  युद्धको  पहिलो अनुभव अस्ट्रेलियाई सैन्य इतिहासको सबैभन्दा महंगी एकल मुठभेड़ पनि था। जुलाई 1916मा, फ्रमेलेस (Fromelles) पर, सोमेको लड़ाई (Battle of the Somme)का बेला एक पथान्तरित आक्रमणका बेला 24 घण्टाहरुका भीतर नैं एआयोएफ (AIF)का 5,533 जवानहरुको मृत वा घायल भए.<ref>बिल गैमेज (1974) ''द ब्रोकेन इयर्स'' । पृष्ठ .158-162 पहरुगुइन अस्ट्रेलिया ISBN 014 003383 1</ref> सोह्र माह पछी, पाँच अस्ट्रेलियाई डिविजन अस्ट्रेलियन कोर (Australian Corps) बन्यों, जसको नेतृत्व पहिलो जनरल बर्डवुडका हाथहरुमा  र पछि अस्ट्रेलियन जनरल सर जन मोनाशका हाथहरुमा  रह्यो। सन 1916 र 1917मा  अस्ट्रेलियामा  अनिवार्य सैन्य सेवालाई लिएर कटुतापूर्वक लड़े गये र विभाजक दुइ जनमत संग्रह आयोजित भए। दुइटै नैं विफल रहोस् र अस्ट्रेलियाई सेना एक स्वयंसेवी बल बनेकारही.

सैन्य कार्यवाहीका नियोजनका प्रति मोनाशको  नजरिया अति-सतर्कतापूर्ण र त्यस समयका सैन्य विचारकहरुको दृष्टिमा  असामान्य था। छमेलको अपेक्षाकृत सानो  लड़ाईमा  तिनको पहिलो कार्यवाहीले तिनको नमाध्यमलेको वैधताको  प्रदर्शन गरिदिए र पछि सन 1918को हिंडेनबर्ग लाइनदेखि पूर्व गरिएको कार्यवाहिहरुदेखि यसको पुष्टि पनि हो गई.

[[चित्र:Hughes Welcomehome Parispeaceconference.jpg|thumb|200px|पेरिस शान्ति सम्मेलन, 1919 देखि लौटनमा प्रधानमन्त्री बिली ह्युजेस, 'लिटिल डिगर'लाई जर्ज स्ट्रीट, सिडनीदेखि ले जाँदै अस्ट्रेलियाई सैनिक.]]

इस संघर्षका बेला 60,000  भन्दा अधिक अस्ट्रेलियाई मारे गये र 160,000 घायल भए, जो कि सुमद्रपार जाएर लड़े 330,000 मानिसहरु मध्येको एक ठूलो भाग था.<ref name="awm.gov.au" /> युद्धमा  मारे गये मानिसहरुलाई याद गर्नका लागि अस्ट्रेलियाको  वार्षिक अवकाश प्रतिवर्ष एन्जैक डे (ANZAC Day)मा 25 अप्रैल, जो कि सन 1915मा  गैलीपोलीमा पहिलो अवतरणको तिथि छ,लाई मनाइन्छ। यस दिनको  चयन प्राय गैर-अस्ट्रेलियाई मानिसहरुलाई चकित गर्दछ; आखिरकार यो गठबंधना द्वारा गरिएको एक आक्रमण थियो, जसको  अन्त सैन्य पराजयका रूपमा  भएको थियो। बिल गैमेजको  सुझाव छ कि 25 अप्रैलका चयनको  अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका लागि धेरै महत्व छ किनभनें गैलीपोलीमा, “आधुनिक युद्धको महान मशीनहरुको सङ्ख्या यति पर्याप्त थिएन कि सामान्य नागरिक आफ्नो पराक्रमको  परिचय दे सकुन्.” फ्रांसमा, सन 1916 र 1918का बीच, “जब लगभग सात गुना (अस्ट्रेलियाई) मारे गए,...बंदूकहरुले नृशंसतापूर्वक यो देखिा दिए कि व्यक्तिहरुको जान कति तुच्छ छ.”<ref>बिल गैमेज "द क्रूसिबल: "द यस ्ट्याबलिशमाट अफ द एन्जक ट्रेडिशन 1899-1918"एम.मैककेर्नन र एम। ब्राउन(एड्स)(1988) पृष्ठ.166</ref>

सन 1919 मा, प्रधान मन्त्री [[बिली ह्यूस|बिली ह्युजेस]] र पूर्व प्रधान मन्त्री [[जोसेफ कुक]]ले वार्सेल्स शान्ति सम्मेलनमा  भाग लिनको लागि पेरिसको यात्रा गरे<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A090395b.htm?hilite=billy%3Bhughes</ref> ह्युजेस द्वारा अस्ट्रेलियाको तर्फदेखि वार्सेल्सको सन्धि (Treaty of Versailles)मा हस्ताक्षर गर्ने घटना अस्ट्रेलिया द्वारा कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिमा हस्ताक्षर गरिने पहिलो घटना थियो। ह्युजेसले जर्मनीदेखि भारी मुआवजेको मांगको र प्राय तिनको अमरीकी राष्ट्रपति [[वूड्रो विलसन|वुडरो विल्सन]]देखि बहस भएको। एक अवसरमा ह्युजेसले घोषणा गर्न दी: “म 60 000 मृत [अस्ट्रेलियाई] मानिसहरुको तर्फदेखि बोल रह्यो हूं”.<ref>डेविड लोव, "''अस्ट्रेलिया यी द वर्ल्ड", यी जोआन बौमहरुट (एड.), अस्ट्रेलिया वर, 1914-18'' , एलन र अनविन, 1995, पृष्ठ 132</ref> यसका पछि उनले विल्सनदेखि पूछा; "तपाईं कति मानिसहरुको तर्फदेखि बोल रहेका हुन्?"

ह्युजेसले मांगको नवगठित लीग अफ नेशन्स (League of Nations)मा  अस्ट्रेलियालाई स्वतन्त्र प्रतिनिधित्व प्रदान गर्नु चाहिये र ती जापानी नस्लीय समानता प्रस्तावलाई सम्मिलित गरिए सर्वाधिक प्रमुख विरोधी थिए, जो कि तिनको र अन्य मानिसहरुका द्वारा चलाये गये अभियानका कारण अन्तिम सन्धिमा  सामेल छैन गरिएको, जसदेखि जापान धेरै अधिक नाराज भयो। ह्युजेस जापानका उदयदेखि चिंतित थिए। सन 1914मा  यूरोपीय युद्धको घोषणाका केही महिनाहरुका भीतर ही; जापान, अस्ट्रेलिया र न्यूजील्याण्डले दक्षिण पश्चिमी प्रशान्तमा  सबै जर्मन क्षेत्रहरुमा कब्जा गर्न लिया। तर पनि जापानले ब्रिटेनका आशीर्वाददेखि जर्मन क्षेत्रहरुमा कब्जा गरेको थियो, तर ह्युजेस यस  नीतिका प्रति सतर्क भए.<ref name="Lowe129">लोव, "अस्ट्रेलिया यी द वर्ल्ड", पृष्ठ.129.</ref> सन 1919मा  औपनिवेशिक नेताहरुका एक शान्ति सम्मेलनमा  न्यूजील्याण्ड, दक्षिण अफ्रीका र अस्ट्रेलियाले जर्मन समोआ, जर्मन साउथ वेस्ट अफ्रीका र जर्मन न्यू गिनीका क्षेत्रहरुमा आफ्नो कब्जेलाई बनाये राख्नेका पक्षमा  तर्क प्रस्तुत गरे; यी क्षेत्रहरुका लागि सम्बन्धित उपनिवेसहरुलाई “क्लास सी अधिदेश (Class C Mandates)” प्रदान गरिए। एक समान-समान सौदेमा, जापानले विषुवत्का उत्तरमा  यसका द्वारा अधिग्रहित जर्मन क्षेत्रहरुमा नियन्त्रण हासिल गर्न लिया.<ref name="Lowe129" />

== युद्धको बीचको वर्ष ==
=== पुरुष, धन र बाजार: 1920 को  दशक ===
[[चित्र:WMcWilliams.JPG|upright|150px|thumb|विलियम मैकविलियम्स, कंट्री पार्टी (राष्ट्रीय)को संस्थापक र 1920-1921 नेता.]]

युद्धको पछी, प्रधानमन्त्री [[बिली ह्यूस|विलियम मरिस ह्युजेस]]ले एक नयाँ उदारवादी दल, नैशनलिस्ट पार्टी, जसको  निर्माण पुरानो लिबरल पार्टी र अनिवार्य सैन्य प्रशिक्षणलाई लिएर भए गंभीर र कटु विभाजनका पछि लेबर पार्टी (जिसमा ती सबैभन्दा ठूला नेता थिए)का टुटेका समूहलाई मिलाएर भएको थियो,को  नेतृत्व गरे। एक अनुमानका मुताबिक सन 1919को स्पैनिश फ्लू महामारी, जो कि लगभग निश्चित रुपले घर वापस लौट रहोस् सैनिकहरु द्वारा लाई गई थियो,का परिणामस्वरूप लगभग 12,000 अस्ट्रेलियाई मारे गये.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.236</ref>

रूसमा  बोल्शेविक क्रान्तिको सफलताले अनेक अस्ट्रेलियाई मानिसहरुको नजरहरुमा  खतरा उत्पन्न गरिदिए, तर पनि समाजवादिहरुका एक साना समूहका लागि यो प्रेरणादायी घटना थियो। सन 1920 मा  कम्युनिस्ट पार्टी अफ अस्ट्रेलियाको स्थापना भएको र तर पनि यो चुनावी रुपले महत्त्यहीन बनेकारही, तर यसले ट्रेड यूनियन आन्दोलनमा  केही प्रभाव हासिल गरेको थियो र हिटलर-स्टैलिन समझौतेको  समर्थन गर्नका कारण दोश्रो विश्व युद्धको बेला यसलाई प्रतिबंधित गरिएकोतथा मेन्जीस सरकारले [[कोरियाई युद्ध]]का बेला यसलाई पुनः प्रतिबंधित गर्ने  असफल प्रयास गरे। विभाजनहरुका बावजूद यो पार्टी [[शीतयुद्ध|शीत-युद्ध]]को समाप्तिमा भए आफ्नो विसर्जनसम्म सक्रिय बनेकारही.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A160470b.htm</ref><ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/43958/Australian-Communist-Party</ref>

सन 1920 मा  कण्ट्री पार्टी (आजको नैशनल पार्टी)को स्थापना कृषि-वाद (agrarianism)का यसका संस्करण, जसलाई यसले “ग्रामीणप्रवृत्ति (Countrymindedness)” गरार दिए,का प्रचारका लागि गरिएको। यसको  लक्ष्य चरवाहहरु (भे्नेका ठूला फार्मका संचालकहरु) र साना कुन ानहरुको अवस्थालाई सुधारना तथा तिनको लागि सब्सिडी सुरक्षित गर्नु था.<ref>राय वियर, "कंट्री माइंडेडनेस रिविजिटेड," (अस्ट्रेलियाई पोलिटिकल साइंस एसोसिएशन, 1990) [http://apsa2000.anu.edu.au/confpapers/wear.rtf अनलाइन संस्करण]</ref> लेबर पार्टीका अतिरिक्त कुनै पनि अन्य ठूला दल भन्दा अधिक लामा समयसम्म टिके रहँदै, यसले सामान्यतः लिबरल पार्टीका साथ गठबंधनमा  कार्य गरेकोछ (सन 1940का दशक बाट) र यो अस्ट्रेलियामा  सरकारको एक प्रमुख पार्टी बन चुकी छ – विशिष्ट रुपले क्वीन्सल्याण्ड मा.

अन्य उल्लेखनीय युद्धेतर प्रभावहरुमा  लगातार जारी औद्योगिक असंतोष सामेल छ, जसमा  सन 1923को विक्टोरियाई पुलिस हड़ताल पनि सामेल छ.<ref>लयड रबसन (1980) पृष्ठ.18</ref> औद्योगिक विवाद सन 1920का दशकका अस्ट्रेलियाको  प्रतीक छन्। अन्य प्रमुख हड़तालहरु जलीय सीमा पर, कोइलाको खदानहरुमा  र लकडी उद्योगहरुमा  सन 1920का दशकका अन्तिम दौरमा  भएकहरु। कार्यको स्थितिहरुलाई परिवर्तित गर्न र यूनियनहरुको शक्तिलाई घटाउनेका नैशनलिस्ट सरकारका प्रयासेको प्रतिक्रियाका रूपमा  सन 1927मा  यूनियन आन्दोलनले अस्ट्रेलियन काउंसिल अफ ट्रेड यूनियन्स (एसीटीयू [ACTU])को स्थापना गरे.

[[जैज]] संगीत, मनोरंजनको संस्कृति, नयाँ प्रविधि र उपभोक्तावाद, जो कि सन 1920का दशकका अमरीकाको  प्रतीक छन्, केही हदसम्म अस्ट्रेलियामा  पनि पाये जान्थे। अस्ट्रेलियामा  शराबबंदी लागू छैन गरिएको थियो, तर पनि अल्कोहल-विरोधी शक्तिहरु होटलहरुलाई शाम 6 बजेका पछि बंद गरवाने र केही सहरीय उपनगरहरुमा  यी पूर्ण प्रकार बंद गरवानमा  सफल रहीं थियों.’<ref>लयड रबसन (1980) पृष्ठ.45</ref>

इस पूरा दशकका बेला अनुभत्यहीन फिल्म उद्योगमा  गिरावट देखी गई र प्रति सप्ताह 2 मिलियन भन्दा अधिक अस्ट्रेलियाई 1250 स्थानहरुमा सिनमा देखा गरिन्थ्यो। सन 1927मा, एक रयल कमीशन सहयोग गर्न पानमा  विफल रह्यो र एक यस्तो उद्योग, जसले विश्वको पहिलो फीचर फिल्म, द स्टोरी अफ द केली गैंग (The Story of the Kelly Gang) (1906)का साथ पड़किनुदार शुरुआतको थियो, सन 1970का दशकमा  यसको  पुनरुत्थान गरिनेसम्म कमजोर भयो।<ref>लयड रबसन (1980) पृष्ठ.48</ref><ref>एरिक रेडी (1979) ''हिस्ट्री एंड हार्टबर्न; द सागा अफ अस्ट्रेलियन फिल्म 1896-1978'' । हार्पर र रो, सिडनी। ISBN 0-06-312033-X</ref>

[[चित्र:Rev John Flynn 1929.jpg|thumb|left|150px|upright|रेव्ड जन फ्लिन, रयल फ्लाइंग चिकित्सक सेवाका संस्थापक.]]

सन 1923मा, नैशनल पार्टीको सरकारका सदस्यहरु द्वारा डब्ल्यू.एम। ह्यूजेसलाई हटाउनेका पक्षमा  मतदान गरिनमा [[स्टान्ली ब्रूस|स्टैनली ब्रुस]] प्रधानमन्त्री बनेका। सन 1925 का प्रारम्भमा  आफ्नो सम्बोधनमा  ब्रुसले अनेक अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुको प्राथमिकताहरु र आशावादलाई यो भन्दै संक्षेपमा  प्रकट गरे कि "पुरुष, धन र बाजार अस्ट्रेलियाको अनिवार्य आवश्यकताहरुलाई सटीक ढ़ंगदेखि परिभाषित गर्दछन्" र ती ब्रिटेनदेखि यहि पाने इच्छा राख्थे.<ref>''द अर्गस'' , 9 अप्रैल 1925, लयड रबसनमा  उद्धृत (1980) पृष्ठ.76</ref> सन 1920का दशकमा  डेवलपमाट एन्ड माइग्रेशन कमीशन द्वारा संचालित आप्रवास अभियानका द्वारा लगभग 300,000  भन्दा अधिक  बेलायतीवासी अस्ट्रेलिया आये,<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.200-201</ref> तर पनि आप्रवासीहरु र वापस फर्के सैनिकहरुलाई “भूमिमा (on the land)” बसाने योजना सामान्यतः सफल छैन सगरे "[[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]] र [[क्वीन्सलैण्ड|क्वीन्सल्याण्ड]]को डासन वैलीमा  नयाँ सिंचाई-क्षेत्र विनाशक साबित भए"<ref>आर विलिसमा  जोसी कासल "द 1920", एट अल (एड्स)(1982), पृष्ठ.285</ref>

अस्ट्रेलियामा, मुख्य निवेश लागतहरुको पूर्ति पारंपरिक रुपले राज्य र संघीय सरकारहरु द्वारागरिन्थ्यो र सन 1920का दशकमा  सरकारहरुले विदेशोंसित धेरै अधिक गर्ज लिया। गर्ज, जसको  दो-तिहाईभन्दा अधिक विदेशहरुदेखि आयो थियो,का मामलहरुमा  सहायता गर्नका लागि सन 1928मा  लोन काउंसिल (Loan Council)को  गठन गरिएको.<ref>आर विलिसमा  जोसी कासल "द 1920", एट अल (एड्स)(1982), पृष्ठ.253</ref> साम्राज्यको प्राथमिकताका बावजूद, ब्रिटेनका साथ व्यापारिक संतुलन सफलतापूर्वक प्राप्त गरेनन् जा सका."सन 1924..से..1928का पाँच वर्षहरुमा, अस्ट्रेलियाले आफ्नो 43.4% आयात ब्रिटेनदेखि किने र आफ्नो निर्यातको  38.7% त्यसलाई बेचा। गेहूं र ऊनको  निर्यात अस्ट्रेलियाका कुल निर्यातको  दुइ तिहाईभन्दा अधिक थियो," जो कि निर्यातको केवल दुइ वस्तुहरुमा एक खतरनाक निर्भरता थियो।<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.204</ref>

अस्ट्रेलियाले परिवहन र संचारको नयाँ प्रविधिहरु अपनाईं। तटीय क्षेत्रहरुमा  चलने भएका जहाजहरुको  स्थान अन्ततः भापले लियो र रेल तथा मोटर परिवहनले कार्य र मनोरंजनमा  नाटकीय परिवर्तनहरुको शुरुआत गरे सन 1918 मा  पूरा अस्ट्रेलियामा  50,000 कारहरु र भारवाहन थिए। सन 1929सम्म आउँदा-आउँदै यिनको सङ्ख्या बढ़कर 500,000 हो गई.<ref>आर विलिसमा  जोसी कासल "द 1920", एट अल (एड्स)(1982), पृष्ठ.273</ref> सन 1853मा  स्थापित स्टेज कोच कम्पनी, कब एण्ड कं (Cobb and Co)लाई अन्ततः 1924मा  बंद गर्न दिइएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ। 56-7</ref> सन 1920 मा, क्वीन्सल्याण्ड एण्ड नर्दर्न टेरिटरी एरियल सर्विस (Queensland and Northern Territory Aerial Service) (जो पछि अस्ट्रेलियाई एयरलाइन क्वांटास [QANTAS] बनी)को स्थापना भएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ। 213</ref> सन 1928मा  रेवरहरुड जन फ्लिनले विश्वको पहिलो वायु ऐम्बुलेन्स, रयल फ्लाइंग डाक्टर सर्विस (Royal Flying Doctor Service)को स्थापना गरे.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A080554b.htm?hilite=john%3Bflynn</ref> दुस्साहसी पायलट, सर चार्ल्स किंग्सफोर्ड स्मिथ सन 1927मा  अस्ट्रेलिया सर्किटको  एक चक्र पूरा गर्दै तथा सन 1928मा  वायुयान ''सदर्न क्रस'' मा  हवाई र फिजी हुँदै अमरीकादेखि अस्ट्रेलियासम्म प्रशान्त महासागरको  चक्कर लगाएर नयाँ उड़ान मशीनहरुलाई सीमादेखि परे ले गये। अघि ती वैश्विक प्रसिद्धिसम्म पुगे र सन 1935 मा  सिंगापुरमा  एक रात्रिकालीन उड़ानका बेला गुम हुनाले पहिलासम्म उनले हवाई रिकर्डहरुको एक श्रृंखला खड़ी गर्न दी.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A090602b.htm?hilite=charles%3Bkingsford%3Bsmith</ref>

=== उपनिवेशको  दर्जा ===
[[चित्र:ImperialConference.jpg|thumb|left|200px|आफ्नो प्रधानमंत्रीका साथ किंग जर्ज V (सामने, बीचमा)। (दाहरुदेखि बाहिरु) स्थायी: मोनरो (न्यूफाउंडल्याण्ड), कोट्स (न्यूजील्याण्ड), ब्रूस (अस्ट्रेलिया), हर्टजोग (दक्षिण अफ्रीकाका संघ), कोसग्रेव (आयरिश मुक्त राज्य).बैठा: बाल्डविन (यूनाइटेड किंगडम), किंग जर्ज पंचम, किंग (क्यानाडा).]]

प्रथम विश्व युद्ध पछी, वेस्टमिन्स्टर अधिनियम (Statute of Westminster)का अन्तर्गत अस्ट्रेलियालाई स्वतन्त्र संप्रभु राष्ट्रको  दर्जा प्राप्त भयो। यसले सन 1926को बेल्फोर घोषणाको स्थापना गरे, जो कि सन 1926 मा   बेलायती साम्राज्यका नेताहरुका [[लण्डन]]मा  आयोजित सम्मेलनका परिणामस्वरूप प्राप्त एक रिपोर्ट थियो, जसले  बेलायती साम्राज्यका उपनिवेसहरुलाई यस  प्रकार परिभाषित गरे
<blockquote>
{{cquote|They are autonomous Communities within the [[British Empire]], equal in status, in no way subordinate one to another in any aspect of their domestic or external affairs, though united by a common allegiance to [[the Crown]], and freely associated as members of the [[Commonwealth of Nations|British Commonwealth]] of Nations.<ref>Cited in Jan Bassett (1986) p.271। It has also been argued that the signing of the [[Treaty of Versailles]] by Australia shows defacto recognition of sovereign nation status.See Sir Geoffrey Butler KBE,MA and Fellow, Librarian and Lecturer in International Law and Diplomacy of Corpus Christi College, Cambridge author of "A Handbook to the League of Nations.</ref>}}
</blockquote>
तर पनि, अस्ट्रेलियाले सन 1942 सम्म वेस्टमिन्स्टर अधिनियमलाई अंगीकार गरेनन्। इतिहासकार फ्रैंक क्रोलेका अनुसार, यस्तो यस कारण थियो किनभनें द्वितीयोश्रो विश्व युद्धकाो संकटदेखि पूर्वसम्म ब्रिटेनका साथ आफ्नो सम्बन्धहरुलाई पुनर्परिभाषित गर्नमा  अस्ट्रेलियाको धेरै कम रुचि थियो।<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) पृष्ठ.417</ref>

अस्ट्रेलिया एक्ट 1986 (Australia Act 1986)ले ब्रिटिश बेलायती संसद र अस्ट्रेलियाई राज्यहरुका बीच सबै शेष सम्बन्धहरुलाई पनि हटा दिए.

1 फरवरी 1927 देखि 12 जून 1931का पूर्वसम्म उत्तरी क्षेत्र (Northern Territory) 20°द अक्षांशमा नर्थ अस्ट्रेलिया र सहरुट्रल अस्ट्रेलियाका रूपमा  विभाजित था। सन 1915मा  न्यू साउथ वेल्सलाई जर्विस बे टेरिटरी (Jervis Bay Territory) नामक  एक अर्को क्षेत्र प्राप्त भयो, जसको  क्षेत्रफल 6,677 हेक्टेयर था। यी बाह्य क्षेत्र पनि सामेल गरिए: नर्फोक आइल्याण्ड (1914); ऐशमोर आइल्याण्ड, कार्शियर आइल्याण्ड (1931); ब्रिटेनदेखि स्थानान्तरित अस्ट्रेलियाई अंटा(contracted; show full)

सन 1930का दशकको [[महान मंदी]]को  अस्ट्रेलियामा गहिरो प्रभाव भयो, विशेष रुपले निर्यात, विशिष्टतः [[ऊन]] र [[गेहूँ|गेहूं]] जस्तै प्राथमिक उत्पादहरु,मा यसको अत्यधिक निर्भरताका कारण,<ref name="Giblin">{{cite web |url=http://socserv.mcmaster.ca/~econ/ugcm/3ll3/giblin/australi.htm |title=Australia, 1930: An inaugural lecture |author=L.F। Giblin |date=28 April 1930 |accessdate=21 October 2008}}</ref> सन 1920का दशकमा  धेरै अधिक मात्रामा  लगातार गर्ज लिनको कारण अस्ट्रेलियाई 
अनिर राज्य सरकारहरु “सन 1927, जब अधिकांश आर्थिक सूचक एक नराम्रा दौरतर्फ संकेत गर्दै थिए, देखि नैं धेरै अधिक असुरक्षित स्थितिमा  थियों। निर्यातमा अस्ट्रेलियाको निर्भरताले यसलाई विश्व बाजारमा  हुने उतार-चढ़ावहरुका प्रति असामान्य रुपले असुरक्षित बनाएको दिए," जस्तो कि आर्थिक इतिहासकार ज्यफ स्पहरुसलीको  मत छ.<ref>ज्योफ स्पहरुसली (1981) ''डिप्रेशनका दशक''  पृष्ठ.14, थमस नेल्सन, अस्ट्रेलिया। ISBN 0 170060489</ref> डिसेम्बर 1927सम्म अस्ट्रेलिया द्वारा लागि गये कुल ॠणको  लगभग आधा केवल [[न्यू साउथ वेल्स]] राज्य द्वारा लिया गय था। यस  स्थितिलाई देखेर केही राजनेता र अर्थशास्री चिंतित भए, जसमा यूनिवर्सिटी अफ वेस्टर्न अस्ट्रेलियाका एडवर्ड शनको  नाम उल्लेखनीय छ, तर अधिकांश राजनैतिक, यूनियन अनिर व्यापारिक नेता गंभीर समस्याहरुलाई स्वीकार गर्नको लागि हिचक्दै रहे.<ref>ज्योफ स्पहरुसली (1981) पृष्ठ.15-17</ref> सन 1926मा, ''अस्ट्रेलियन फाइनहरुस (Australian Finance)''  मैगजीनले वर्णन गरे कि ॠण एक “परेशान गर्न दिने आवृत्ति (disconcerting frequency)”मा उत्पन्न हो रहोस् थिए, जो कि ब्रिटिश बेलायती साम्राज्यमा  अद्वितीय थियो: "यो ॠण कुनै पूर्ण हो चुके ॠणलाई चुकानका लागि लिइएको ॠण वा उपस्थिता ॠणहरुमा ब्याज चुकानका लागि लिइएको ॠण, अथवा बैंकरहरुदेखि लागि गये कुनै अस्थायी ॠणलाई लौटानका लागि लिइएको ॠण हुन सक्छ...<ref>''अस्ट्रेलियाई वित्त'' , लण्डन, 1926, ज्योफ स्पहरुसलीमा  उद्धृत (1981) पृष्ठ.14</ref> यस  प्रकार, सन 1929को वल स्ट्रीट क्रैश (Wall Street Crash)सित धेरै पहिलादेखि ही, अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था गंभीर समस्याहरुको  सामना गरती आ रही थियो। जब सन 1927मा  अर्थव्य(contracted; show full)o Niemeyer), अङ्ग्रेजी बैंकहरुका एक प्रतिनिधि, जसले सन 1930का मध्यमा  अस्ट्रेलियाको यात्राको थियो,ले एक अपस्फीतिकर योजना प्रस्तावित की, जसमा  सरकारी खर्चहरु र वेतनमा  कटौती गर्नु सामेल था। कोषपाल, टेड थियोडोर (Ted Theodore)ले एक आंशिक रुपले अपस्फीति पूर्ण योजना प्रस्तावित की, जबकि लेबर पार्टीका न्यू साउथ वेल्सका प्रीमियर, जैक लैंग (Jack Lang)ले एक उग्र सुधारवादी योजनाको  प्रस्ताव दिए, जसमा  विदेशी गर्जहरुलाई नामजूंर गरिदिए जाना प्रस्तावित था.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.118-9</ref> अन्ततः संघीय 
अनिर राज्य सरकारहरु द्वारा जून 1931 मा “प्रीमियरको योजना (Premier's Plan)” स्वीकार गरिलिए गई, जसका पछि नायमेयर द्वारा समर्थित अपस्फीतिकर मडललाई अपनाइएको र यसमा  सरकारी खर्चहरुमा  20%को कटौती, बैंकको ब्याज दरहरुमा  कमी र गर-वृद्धि सामेल थियो।<ref>आर। विलिसमा  जन क्लोज "द डिप्रेशन डिकेड"लाई पनि हेर्नुहोस्, एट अल(एड्स)(1982), पृष्ठ.318</ref> मार्च 1931मा, लैंगले घोषणाको कि लण्डनलाई दिए जाने वाला ब्याज छैन चुकाया जानेछ र संघीय सरकारलाई ॠणको पूर्ति गर्नका लागि दखल दिनु भयो। मे मा, न्यू साउथ वेल्सको गवर्नमाट सेविंग्स बैंक (Government Savings Bank)लाई बंद गर्न दिनु भयो। मेलबर्न प्रीमियरहरुका सम्मेलनमा  अत्यधिक अपस्फीतिकर नीतिका एक भागका रूपमा  वेतन तथा पहरुशनमा  कटौतीमा सहमति बनी, तर लैंगले यो योजना अस्वीकार गर्न दी। सन 1932मा  सिडनी हार्बर ब्रिजका शानदार उदघाटनले पनि यस  युवा संघलाई परेशान गर्ने लगातार बढ़्दै संकटसित धेरै थोड़ी राहत दी। लाखौं पौण्डसम्म बढ़ चुके गर्ज, सार्वजनिक प्रदर्शनहरु र लैंग अनिर स्कलिन, त्यसको पछि लायोन्स संघीय सरकारहरु,का बीच चालहरु र प्रति-चालहरुका साथ न्यू साउथ वेल्सका गवर्नर फिलिप गेम संघीय खजानमा  धनको  भुगतान न गर्नका लैंगका निर्देशहरुको  परीक्षण गर्दै थिए। गेमको  निष्कर्ष थियो कि यस्तो गर्नु ग़ैरकानूनी था। लैंगले आफ्नो आदेश वापस लेनाले इंकार गरिदिए र 13 मे लाई गवर्नर गेमलाई बरखास्त गर्न दिइएको। जूनमा  भए चुनावहरुमा  लैंग लेबरको सीट ढह गई.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A090666b.htm?hilite=jack%3Blang</ref>

(contracted; show full)
ग्रामीण क्षेत्रहरुमा, सबैभन्दा नराम्रो प्रभाव उत्तर-पूर्वी [[विक्टोरिया (अस्ट्रेलिया)|विक्टोरिया]] र वेस्टर्न अस्ट्रेलियाका गेहूं उत्पादक क्षेत्रहरुमा  रहने भएका साना कुन ानहरुमा भयो, जसले पाए कि तिनको अधिकांश आय ब्याज चुकानमा  नैं समाप्त हो गई थियो।<ref>ज्योफ स्पहरुसली (1981) पृष्ठ.52</ref>

== द
्वितीयोश्रो विश्व युद्ध ==
[[चित्र:Menzies Churchill WW21941.jpg|thumb|200px|left|upright|1941 मा प्रधानमन्त्री रबर्ट माजिस र ब्रिटिश बेलायती प्रधानमन्त्री विंस्टन चर्चिल.]]
[[चित्र:HMAS Sydney (AWM 301473).jpg|thumb|नोभेम्बर 1941, हिन्द महासागरमा प्रकाश क्रूजर एचएमएएस (HMAS) सिडनी एक लड़ाईमा हार गए.]]

=== सन 1930 का दशकमा  रक्षा नीति ===
सन 1930 का दशकका अन्तिम भागदेखि पूर्वसम्म रक्षा अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका लागि कुनै महत्वपूर्ण मुद्दा थिएन। सन 1937का चुनावहरुमा, दुइटै राजनैतिक दलहरु ने, [[चीन]]मा  बढ़्दै [[जापान|जापानी]] दखल र [[यूरोप]]मा  [[जर्मनी]]का बढ़्दै दखलका संदर्भमा, रक्षा खर्चमा  वृद्धिको वकालत गरे तर पनि यस  कुरालाई लिएर मतभेद थियो कि रक्षा खर्चको  आवंटन कुन  प्रकार गरियोस्। यूएपी (UAP) सरकारले “साम्राज्यवादी रक्षाको एक नीति”का तहत ब्रिटेनका साथ सहयोगमा जोर दिए। यसको  आधार सिंगापुर स्थित ब्रिटिश नौसैनिक अड्डा र रयल नेवीको  जंगी बेड़ा थियो, “जिसके बारेमा  यो आशाको जाँदै थियो कि आवश्यकताका समय यसको  प्रयोग गरिनेछ."<ref>जन रबर्टसन (1984) ''अस्ट्रेलिया गोज टू वर'' , 1939-1945। पृष्ठ.12। डबलडे, सिडनी। ISBN 0 868241555</ref> युद्धका वर्षहरुका बेला गरिए रक्षा-खर्चदेखि यो प्राथमिकता प्रतिबिम्बित हुन्छ। सन 1921-1936को अवधिमा  आरएएन (RAN)मा कुल £40 मिलियन, अस्ट्रेलियाई सेनामा £20 र आरएएफ (RAAF) (तीनहरु सेनाहरुमा  “सबैभन्दा युवा” जसको स्थापना सन 1921मा  भएको थियो)मा £6 मिलियन खर्च गरिए। सन 1939मा, नौसेना, जसमा  दुइ हेवी क्रूजर र चार लाइट क्रूजर सामेल थिए, युद्धका लागि सज्जित सर्वश्रेष्ठ सैन्य-दल था.<ref>रक्षा विभाग (नेवी) (1976) ''एन आउट लाइन अफ अस्ट्रेलियन नैवल हिस्ट्री'' । पृष्ठ 33 अस्ट्रेलियाई सरकार प्रकाशन सेवा, कैनबरा। ISBN 0 642 022550</ref>

प्रशान्तमा  जापानी इरादहरुका भयबाट, मेन्जीसले टोक्यो र वशिंगटनमा  स्वतन्त्र दूतावासेको स्थापना गरे, ताकि गतिविधिहरुका बारेमा  स्वतन्त्र सलाह प्राप्तको जा सके.<ref name="primeministers.naa.gov.au">http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/menzies/in-office.aspx#section1</ref> गैविन लन्गको  तर्क छ कि लेबर विरोधले उत्पादनका माध्यमदेखि अत्यधिक राष्ट्रीय आत्म-निर्भरता तथा सेना अनि आरएएएफ (RAAF)मा अधिक बल दिए, जस्ता कि जनरल स्टाफका प्रमुख, जन लावारैकले पनि समर्थन गरेको थियो।<ref>गेविन लांग (1952) ''टू बेन्घाजी'' .''1939-1945का युद्धमा  अस्ट्रेलिया.''  खंड 1। एक श्रृंखला, सेना। पृष्ठ.22-23। अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक, कैनबरा.</ref> नोभेम्बर 1936मा, लेबर नेता जन गर्टिनले भने कि "हाम्रो सहायताका लागि सेना पठाईने हेतु ब्रिटिश राजनेताहरुका सामर्थ्य, इच्छा त टाड़ाको कुरा छ,मा अस्ट्रेलियाको निर्भरता अस्ट्रेलियाको रक्षा नीतिका लागि एक धेरै ठूलो संकट छ."<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.12</ref> जन रबर्ट्सनका अनुसार, "केही ब्रिटिश नेताहरुलाई यो ज्ञान पनि हो थियो कि तिनको देश एकैचोटी [[जापान]] र [[जर्मनी]]को  सामना छैन गर्न सकता." तर "अस्ट्रेलियाई र ब्रिटिश रक्षा योजनाकारहरुका बीच…कुनै पनि बैठक(कहरु), जस्तै सन 1937को इम्पीरियल कन्फ्रेन्स (1937 Imperial Conference),मा  यसमाखोलेकोर चर्चा छैन गरिएको ".<ref>जन रबर्टसन  "दूर युद्ध: अस्ट्रेलिया र इम्पीरियल रक्षा 1919-1914." एम। मैककेर्नन र एम। ब्राउन (1988)मा  पृष्ठ.225</ref>

सितंबर 1939सम्म आउँदा-आउँदै अस्ट्रेलियाई सेनाका नियमित सैनिकहरुको सङ्ख्या 3,000 हो गई.<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.17</ref> सन 1938का अन्तमा  चलाये गये एक भर्ती अभियान, यसको  नेतृत्व मेजर-जनरल थमस ब्लेमीले गरेको थियो,ले आरक्षित नागरिक-सेनाको सङ्ख्या बढ़ाएर लगभग 80,000 गर्न दी.<ref>गेविन लांग) (1952) पृष्ठ 26</ref> युद्धका लागि प्रशिक्षित पहिला डिविजनलाई छ्ठहरु डिविजन र अर्का एआयोएफ (AIF)को  नाम दिइएको किनभनें प्रथम विश्व युद्धमा  कागजमा 5 नागरिक सेना डिविजन र पहिलो एआयोएफ (AIF) था.<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.20। यसै कारण द्वितीय विश्व युद्धको अस्ट्रेलियन बटालियनहरुलाई प्रथम विश्व युद्धको बटालियनहरुदेखि अलग पहचान पानका लागि तिनको नामहरुभन्दा पहिला उपसर्ग 2/ लगाइन्थ्यो</ref>

=== युद्धको घोषणा ===

3 सितंबर 1939 को, प्रधानमंत्री, रबर्ट मेन्जीस,ले एक रेडियो प्रसारणका द्वारा राष्ट्रलाई सम्बोधित गरे:

<blockquote>
{{cquote|My fellow Australians। It is my melancholy duty to inform you, officially, that, in consequence of the persistence by Germany in her [[invasion of Poland]], [[Great Britain]] has declared war upon her, and that, as a result, Australia is also at war.<ref>Frank Crowley (1973)''Modern Australia in Documents 1939-1970''। p.1। Wren Publishing , Melbourne। ISBN 0 858885033X</ref>}}
</blockquote>

[[चित्र:9 Div Tobruk(AWM 020779).jpg|thumb|200px|left|उत्तरी अफ्रीकामा तोब्रुकमा 2/13th इन्फैंट्री बटालियनदेखि एक गश्ती, (एडब्ल्यूएम (AWM) 020779)]]
[[चित्र:Aust soldiers Wewak June 1945.jpg|thumb|200px|जून 1945मा पापुआ न्यू गिनी, वेवाकका नजिक कार्रवाईमा एक अस्ट्रेलियाई प्रकाश मशीन बंदूक टीम]]

इस प्रकार 6 वर्षहरुका वैश्विक संघर्षमा  अस्ट्रेलियाको सहभागिताको शुरुआत भएको। अस्ट्रेलियाई सैनिकहरुलाई स्थानहरुको एक असामान्य विविधतामा  लड़ना थियो, जसमा  तोब्रुक (Tobruk)मा  जर्मन टैंकहरुको  सामना गर्नको लागि लिएर यूरोपका माथि बमवर्षक मिशन र जापानी जीरोस (Zeros)का खिलाफ राबौलमा हवाई हमलेदेखि लिएर, बर्नियोका जंगलहरुमा  युद्ध सामेल थिए.<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.9-11</ref>

घरेलू र विदेशहरुमा  सेवा दिनका लागि एक स्वयंसेवी सैन्य बल, अर्को अस्ट्रेलियाई इम्पीरियल फोर्स,को घोषणा गरिएको र स्थानीय सुरक्षाका लागि एक नागरिक सेना संगठित गरिएको। सिंगापुरमा  सुरक्षा-बलहरुको सङ्ख्या बढाउनमा  ब्रिटेनको विफलतादेखि परेशान, मेन्जीस यूरोपमा  टुकड़िहरुलाई पठाईने प्रतिबद्धतामा  सतर्क थिए। जून 1940का अन्तसम्म फ्रांस, नर्ौं र निम्न देश नाजी जर्मनीदेखि हार चुके थिए र ब्रिटेन आफ्नो उपनिवेसहरुका साथ अकेरा खड़ा था। मेन्जीसदेखि “सगोरुाई युद्धका लागि बाहिर आउने”को  आह्वान गरे, र संघीय शक्तिहरुलाई बढ़ाया तथा अनिवार्य सैन्य-सेवा प्रस्तुत गरे सन 1940 को चुनावहरुको पछि मेन्जीसको अल्पमत सरकार केवल दुइ निर्दलीय आशावारहरुका समर्थनमा टिकी थियो

जनवरी 1941मा, मेन्जीसले सिंगापुरमा  सेनाको कमजोरीमा चर्चा गर्नका लागि ब्रिटेनको यात्रा गरे द ब्लिट्ज (The Blitz)का बेला लण्डन पहुंचने पर, आफ्नो यात्राका बेला मेन्जीसलाई [[विन्सटन चर्चिल]]को ब्रिटिश वर केबिनेटमा  आमंत्रित गरिएको। निकट आउँदै जापानका खतरे र ग्रीक तथा क्रीटका अभियानहरुमा  परेशान अस्ट्रेलियाई सेनाको समस्याहरुका साथ अस्ट्रेलिया फर्के मेन्जीस एक युद्ध केबिनेटको स्थापनाका लागि पुनः लेबर पार्टीका नजिक पुगे। तिनको समर्थन हासिल गर्न पानमा  असफल हुने र एक अकार्यक्षम संशताव्दीय बहुमतका कारण मेन्जीसले प्रधानमन्त्री पददेखि त्यागपत्र दे दिए। तिनको गठबंधन अगले एक माहसम्म सत्तामा  बनाई रह्यो , जसका पछि निर्दलीय सदस्यहरुले आफ्नो राजनिष्ठा बदल लिए र जन गर्टिनले प्रधानमन्त्री पदको शपथ ली.<ref name="primeministers.naa.gov.au" /> आठ हफ्तहरु पछी, जापानले पर्ल हार्बरमा आक्रमण गरिदिए.

सन 1940-41मा, अस्ट्रेलियाई सेनाहरुले भूमध्यसागरीय मंच, जसमा  अपरेशन कम्नजिक, तोब्रुकको घेराबंदी, ग्रीक अभियान, क्रीटको लड़ाई, सीरिया-लेबनान अभियान र एल-एलामिनको अर्को लड़ाई सामेल छन्,मा  लड़नमा  महत्वपूर्ण भूमिकाहरु निभाईं। नोभेम्बर 1941मा  जब एचएमएएस (HMAS) ''सिडनी''  जर्मन छापामार ''गरमोरान'' का साथ लड़ाईमा  पूर्ण प्रकार हार गया, त युद्ध घरेलू भूमिका नजिक पहुंच गया.

अस्ट्रेलियाको अधिकांश सर्वश्रेष्ठ सेनाहरुलाई मध्य-पूर्वमा  हिटलरका खिलाफ लड़नमा प्रतिबद्ध पाएर जापानले 8 डिसेम्बर 1941 (पूर्वी अस्ट्रेलियाई मानक समयका अनुसार)लाई हवाईमा  अमरीकी नौसनिक अड्डे, पर्ल हार्बर,मा आक्रमण गरिदिए। यसका केही नैं समय पछि ब्रिटिश युद्धपोत एचएमएस प्रिंस अफ वेल्स (HMS Prince of Wales) तथा बैटलक्रूजर एचएमएस रीपल्स (HMS Repulse), जसलाई सिंगापुरलाई बचानका लागि पठाईिएको थियो, डूब गये। अस्ट्रेलिया कुनै हमलेका लागि तैयार थिएन, र त्यसको नजिक शस्रास्रहरु, आधुनिक लड़ाकू विमानौं, भारी बमवर्षकहरु र विमान-वाहक पोतहरु सबैको कमी थियो। चर्चिलदेखि सैन्य सहायताको मांग गर्दै, 27 जनवरी 1941 मा गर्टिनले ऐतिहासिक घोषणा की:<ref name="ReferenceA">http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/curtin/in-office.aspx</ref>

<blockquote>
{{cquote|"The Australian Government...regards the Pacific struggle as primarily one in which the [[United States]] and Australia must have the fullest say in the direction of the democracies' fighting plan। Without inhibitions of any kind, I make it clear that Australia looks to [[United States|America]], free of any pangs as to our traditional links or kinship with the United Kingdom."<ref>Cited in Frank Crowley (1973) Vol 2, p.51</ref>}}
</blockquote>

[[चित्र:POWs Burma Thai RR.jpg|thumb|left|200px|1943मा थाईल्याण्डमा तरसौमा नीदरल्याण्ड र अस्ट्रेलियाई पीओडब्ल्यू (POWs)। जापानी द्वारा 22,000 अस्ट्रेलियाई कब्जा गर्न लिइएको, जसमा देखि 8000 निधन भए.]]
[[चित्र:Curtinmacarthur.jpg|right|thumb|200px|अस्ट्रेलियाई प्रधानमन्त्री जन अस्ट्रेलियाका साथ अमेरिकी जनरल डगलस मैकआर्थर, प्रशान्तमा मित्र देशहरुको सेनाहरुका कमांडर.]]

शीघ्र नैं ब्रिटिश मलाया पनि ढह गया, जसदेखि अस्ट्रेलियाई राष्ट्र स्तब्ध रह गया। सिंगापुरमा  लड़ रही ब्रिटिश, भारतीय र अस्ट्रेलियाई टुकड़िहरुका बीच तालमेलको  अभाव थियो र 15 फरवरी 1942 मा उनले आत्म-समर्पण गरिदिए। 15,000 अस्ट्रेलियाई सैनिक युद्धबंदी बनाएको लागि गये। गर्टिनले पूर्वानुमान लगाईा कि अब ‘अस्ट्रेलियाका लागि युद्ध’ गरिनेछ। 19 February को, डार्विनमा विनाशक हवाई हमला भयो, यो पहिलो अवसर थियो, जब शत्रु सेनाहरु द्वारा अस्ट्रेलियाई मुख्यभूमिमा आक्रमण गरिएको था। अगले 19 मागमा, लगभग 100 पल्ट अस्ट्रेलियामा हवाई हमले गरिए.

युद्धका लागि तैयार दुइ अस्ट्रेलियाई टुकडीहरु पहिला नैं मध्य-पूर्वदेखि सिंगापुरका लागि रवाछैन चुकीं थियों। चर्चिल तिनलाई बर्माको मोड़ना चाहन्थे, तर गर्टिनले यस्तो गर्नको लागि इंकार गरिदिए र बेचैनीदेखि तिनको अस्ट्रेलिया लौटने प्रतीक्षा गर्न लागोस्। मार्च 1942मा  अमरीकी राष्ट्रपति फ्रैंकलिन रूजवेल्टले फिलीपीन्समा  आफ्नो कमांडर, जनरल डगलस मैकआर्थरलाई अस्ट्रेलियाका साथ मिलेर एक प्रशान्त रक्षा योजना बनाउने  आदेश दिए। गर्टिन अस्ट्रेलियाई सेनाहरुलाई जनरल मैकआर्थर, जो कि “दक्षिण पश्चिमी प्रशान्तका सुप्रीम कमाण्डर (Supreme Commander of the South West Pacific)” बने,का नेतृत्वमा  राख्नेलाई राजी भए। यस  प्रकार गर्टिनले अस्ट्रेलियाको विदेश नीतिमा  एक बुनियादी परिवर्तनको अध्यक्षताको थियो। मार्च 1942मा  मैकआर्थरले आफ्नो मुख्यालय मेलबर्न स्थानान्तरित गरिदिए र अमरीकी टुकड़िहरुका अस्ट्रेलियामा  एकत्रित हुने शुरुआत भएको। मे  1942का अन्तमा, सिडनी हार्बरमा गरिए एक साहसी हमलेमा  जापानी मिजेट पनडुब्बीले एक आपूर्ति जलयानलाई डुबो दिए। 8 जून 1942 को, दुइ जापानी पनडुब्बिहरुले केही समयसम्म सिडनीका पूर्वी उपनगरहरु र न्यूकैसल सहरमा बमबारी गरे<ref>{{cite web|url=http://home.st.net.au/~dunn/japsubs/midgetsubs.htm |title=Midget Submarines history at |publisher=Home.st.net.au |date= |accessdate=29 April 2010}}</ref>

अस्ट्रेलियालाई अलग-थलग गर्नका एक प्रयासमा, जापानिहरुले न्यू गिनीका अस्ट्रेलियाई क्षेत्रमा  स्थित पोर्ट मरेसबीमा एक समुद्री हमलेको योजना बनाए। मे  1942मा, [[अमेरिकी नौसेना|अमरीकी नौसेना]]ले जापानलाई कोरल समुद्रको लड़ाई (Battle of the Coral Sea)मा  उलझा दिए, जसदेखि यो हमला रूक गया। जूनमा  भएको मिडवेको लड़ाई (Battle of Midway)मा  जापानी नौसेनालाई प्रभावी रुपले पराजित भएको र जापानी थल-सेनाले उत्तरको तर्फदेखि मरिसबीमा जमीनी धावा बोल दिए.<ref name="ReferenceA" /> जुलाई अनि नवम्बर 1942का बीच, अस्ट्रेलियाई सेनाहरुले [[नया गिनी|न्यू गिनी]]का पर्वतीय क्षेत्रहरुमा  कोकोडा ट्रैकका बाटाहरु मा पड़ने भएका सहरमा जापानी हमलेका प्रयासहरुलाई परास्त गरिदिए। अगस्त 1942मा  भएको मिल्ने बेको लड़ाई (Battle of Milne Bay) मित्र सेनाहरु द्वारा जापानी थल सेनाहरुको पहिलो संगठित पराजय थियो।

अस्ट्रेलियाको नौं टुकडी, जो कि अहिले पनि मध्य-पूर्वमा  लड़ रही थियो, एल-एलामीनको पहिलो अनि अर्को लड़ाईको केही भीषणतम लड़ाइहरुमा  सामेल थियो, जो मित्र सेनाहरुका लागि उत्तरी अफ्रीका अभियान (North Africa Campaign) साबित भएको.

नोभेम्बर 1942 देखि जनवरी 1943का बीच बुना-गोनाको लड़ाईले न्यू गिनी अभियानका खट्टे अन्तिम चरणहरुको  सुर तैयार गरिदिए, जो 1945सम्म बनाई रह्यो । मैकआर्थरले अस्ट्रेलियाई सेनाहरुलाई उत्तरतर्फ फिलीपीन्स र जापानमा भए मुख्य हमलहरुदेखि अलग रखा। ब्रोनियोमा  जापानी अड्डहरुमा जल र थल दुइटै तर्फदेखि गरिने आक्रमणहरुको  नेतृत्व अस्ट्रेलियालाई सुँम्प्िएको। कार्यका तनावका कारण गर्टिनको  स्वास्थ्य बिगड़ गया र युद्धको समाप्तिका दुइ सप्ताह पहिला नैं तिनको मृत्यु हो गई, जसका पछि [[बेन चिफ्ली|बेन चीफली]]ले तिनको स्थान लिया.

युद्धका बेला अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या 7 मिलियन थियो, जस ेमादेखि लगभग 1 मिलियन पुरुषहरु अनि महिलाहरुले युद्ध-कालका छः वर्षहरुका बेला सेनाको कुनै न कुनै शाखामा  आफ्नो सेवाहरु दी। युद्धका अन्तसम्म अस्ट्रेलियाई सेनामा  भर्ती भए पुरुष अनि महिलाहरुको कुल सङ्ख्याको  योग 727,200 भइसकेको थियो (जसमादेखि 557,800 देखि विदेशहरुमा  आफ्नो सेवाहरु दीं), 216,900 आरएएएफ (RAAF)मा  रहोस् र 48,900 आरएएन (RAN) मा। 39,700  भन्दा अधिक मानिस मारे गये वा युद्ध बंदिहरुका रूपमा  तिनको मृत्यु हो गई, जसमादेखि लगभग 8,000को मृत्यु जापानिहरुका बंदिहरुका रूपमा  भएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.228-229। गेविन लन्ग (1963) ''द फाइनल कैम्पेन'' , अस्ट्रेलिया यी द वर अफ 1939-1945, सिरीज 1, खंड 7, पृष्ठ 622-637.अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक, कैनबरा.</ref>

=== घरेलू-मोर्चा ===
[[चित्र:He's coming South.jpg|thumb|left|1942 अस्ट्रेलियाई प्रचार पोस्टर.अस्ट्रेलिया सिंगापुरका पतनका पछि इम्पीरियल जापानका आक्रमणको आशंका.]]
[[चित्र:Victory job (AWM ARTV00332).jpg|thumb|अस्ट्रेलियाई महिलाहरुलाई प्रोत्साहित गरिएको कि ती सैन्य सेवाको महिला शाखाहरु मध्येको एकमा सामेल भएर अथवा श्रम-बलमा सहभागी भएर युद्धमा आफ्नो योगदान दहरु]]
[[चित्र:Darwin 42.jpg|thumb|डार्विनको हमला, 19 फरवरी 1942.]]

द्वितीय विश्व युद्धकाेलायती नौसैनिक अड्डा र रयल नेवीको  जंगी बेड़ा थियो, “जिसके बारेमा  यो आशाको जाँदै थियो कि आवश्यकताका समय यसको  प्रयोग गरिनेछ."<ref>जन रबर्टसन (1984) ''अस्ट्रेलिया गोज टू वर'' , 1939-1945। पृष्ठ.12। डबलडे, सिडनी। ISBN 0 868241555</ref> युद्धको वर्षहरुका बेला गरिए रक्षा-खर्चदेखि यो प्राथमिकता प्रतिबिम्बित हुन्छ। सन 1921-1936को अवधिमा  आरएएन (RAN)मा कुल £40 मिलियन, अस्ट्रेलियाई सेनामा £20 र आरएएफ (RAAF) (तीनहरु सेनाहरुमा  “सबैभन्दा युवा” जसको स्थापना सन 1921मा  भएको थियो)मा £6 मिलियन खर्च गरिए। सन 1939मा, नौसेना, जसमा  दुइ हेवी क्रूजर र चार लाइट क्रूजर सामेल थिए, युद्धको लागि सज्जित सर्वश्रेष्ठ सैन्य-दल था.<ref>रक्षा विभाग (नेवी) (1976) ''एन आउट लाइन अफ अस्ट्रेलियन नैवल हिस्ट्री'' । पृष्ठ 33 अस्ट्रेलियाई सरकार प्रकाशन सेवा, कैनबरा। ISBN 0 642 022550</ref>

प्रशान्तमा  जापानी इरादहरुका भयबाट, मेन्जीसले टोक्यो र वशिंगटनमा  स्वतन्त्र दूतावासेको स्थापना गरे, ताकि गतिविधिहरुका बारेमा  स्वतन्त्र सलाह प्राप्तको जा सके.<ref name="primeministers.naa.gov.au">http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/menzies/in-office.aspx#section1</ref> गैविन लन्गको  तर्क छ कि लेबर विरोधले उत्पादनका माध्यमदेखि अत्यधिक राष्ट्रीय आत्म-निर्भरता तथा सेना र आरएएएफ (RAAF)मा अधिक बल दिए, जस्ता कि जनरल स्टाफका प्रमुख, जन लावारैकले पनि समर्थन गरेको थियो।<ref>गेविन लांग (1952) ''टू बेन्घाजी'' .''1939-1945का युद्धमा  अस्ट्रेलिया.''  खंड 1। एक श्रृंखला, सेना। पृष्ठ.22-23। अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक, कैनबरा.</ref> नोभेम्बर 1936मा, लेबर नेता जन गर्टिनले भने कि "हाम्रो सहायताका लागि सेना पठाईने हेतु  बेलायती राजनेताहरुका सामर्थ्य, इच्छा त टाड़ाको कुरा छ,मा अस्ट्रेलियाको निर्भरता अस्ट्रेलियाको रक्षा नीतिका लागि एक धेरै ठूलो संकट छ."<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.12</ref> जन रबर्ट्सनका अनुसार, "केही  बेलायती नेताहरुलाई यो ज्ञान पनि हो थियो कि तिनको देश एकैचोटी [[जापान]] र [[जर्मनी]]को  सामना छैन गर्न सकता." तर "अस्ट्रेलियाई र  बेलायती रक्षा योजनाकारहरुका बीच…कुनै पनि बैठक(कहरु), जस्तै सन 1937को इम्पीरियल कन्फ्रेन्स (1937 Imperial Conference),मा  यसमाखोलेकोर चर्चा छैन गरिएको ".<ref>जन रबर्टसन  "दूर युद्ध: अस्ट्रेलिया र इम्पीरियल रक्षा 1919-1914." एम। मैककेर्नन र एम। ब्राउन (1988)मा  पृष्ठ.225</ref>

सितंबर 1939सम्म आउँदा-आउँदै अस्ट्रेलियाई सेनाका नियमित सैनिकहरुको सङ्ख्या 3,000 हो गई.<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.17</ref> सन 1938का अन्तमा  चलाये गये एक भर्ती अभियान, यसको  नेतृत्व मेजर-जनरल थमस ब्लेमीले गरेको थियो,ले आरक्षित नागरिक-सेनाको सङ्ख्या बढ़ाएर लगभग 80,000 गर्न दी.<ref>गेविन लांग) (1952) पृष्ठ 26</ref> युद्धको लागि प्रशिक्षित पहिलो डिविजनलाई छ्ठहरु डिविजन र अर्का एआयोएफ (AIF)को  नाम दिइएको किनभनें प्रथम विश्व युद्धमा  कागजमा 5 नागरिक सेना डिविजन र पहिलो एआयोएफ (AIF) था.<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.20। यसै कारण दोश्रो विश्व युद्धको अस्ट्रेलियन बटालियनहरुलाई प्रथम विश्व युद्धको बटालियनहरुदेखि अलग पहचान पानका लागि तिनको नामहरुभन्दा पहिला उपसर्ग 2/ लगाइन्थ्यो</ref>

=== युद्धको घोषणा ===

3 सितंबर 1939 को, प्रधानमंत्री, रबर्ट मेन्जीस,ले एक रेडियो प्रसारणका द्वारा राष्ट्रलाई सम्बोधित गरे:

<blockquote>
{{cquote|My fellow Australians। It is my melancholy duty to inform you, officially, that, in consequence of the persistence by Germany in her [[invasion of Poland]], [[Great Britain]] has declared war upon her, and that, as a result, Australia is also at war.<ref>Frank Crowley (1973)''Modern Australia in Documents 1939-1970''। p.1। Wren Publishing , Melbourne। ISBN 0 858885033X</ref>}}
</blockquote>

[[चित्र:9 Div Tobruk(AWM 020779).jpg|thumb|200px|left|उत्तरी अफ्रीकामा तोब्रुकमा 2/13th इन्फैंट्री बटालियनदेखि एक गश्ती, (एडब्ल्यूएम (AWM) 020779)]]
[[चित्र:Aust soldiers Wewak June 1945.jpg|thumb|200px|जून 1945मा पापुआ न्यू गिनी, वेवाकका नजिक कार्रवाईमा एक अस्ट्रेलियाई प्रकाश मशीन बंदूक टीम]]

इस प्रकार 6 वर्षहरुका वैश्विक संघर्षमा  अस्ट्रेलियाको सहभागिताको शुरुआत भएको। अस्ट्रेलियाई सैनिकहरुलाई स्थानहरुको एक असामान्य विविधतामा  लड़ना थियो, जसमा  तोब्रुक (Tobruk)मा  जर्मन टैंकहरुको  सामना गर्नको लागि लिएर यूरोपका माथि बमवर्षक मिशन र जापानी जीरोस (Zeros)का खिलाफ राबौलमा हवाई हमलेदेखि लिएर, बर्नियोका जंगलहरुमा  युद्ध सामेल थिए.<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.9-11</ref>

घरेलू र विदेशहरुमा  सेवा दिनका लागि एक स्वयंसेवी सैन्य बल, अर्को अस्ट्रेलियाई इम्पीरियल फोर्स,को घोषणा गरिएको र स्थानीय सुरक्षाका लागि एक नागरिक सेना संगठित गरिएको। सिंगापुरमा  सुरक्षा-बलहरुको सङ्ख्या बढाउनमा  ब्रिटेनको विफलतादेखि परेशान, मेन्जीस यूरोपमा  टुकड़िहरुलाई पठाईने प्रतिबद्धतामा  सतर्क थिए। जून 1940का अन्तसम्म फ्रांस, नर्ौं र निम्न देश नाजी जर्मनीदेखि हार चुके थिए र ब्रिटेन आफ्नो उपनिवेसहरुका साथ अकेरा खड़ा था। मेन्जीसदेखि “सगोरुाई युद्धको लागि बाहिर आउने”को  आह्वान गरे, र संघीय शक्तिहरुलाई बढ़ाया तथा अनिवार्य सैन्य-सेवा प्रस्तुत गरे सन 1940 को चुनावहरुको पछि मेन्जीसको अल्पमत सरकार केवल दुइ निर्दलीय आशावारहरुका समर्थनमा टिकी थियो

जनवरी 1941मा, मेन्जीसले सिंगापुरमा  सेनाको कमजोरीमा चर्चा गर्नका लागि ब्रिटेनको यात्रा गरे द ब्लिट्ज (The Blitz)का बेला लण्डन पहुंचने पर, आफ्नो यात्राका बेला मेन्जीसलाई [[विन्सटन चर्चिल]]को  बेलायती वर केबिनेटमा  आमंत्रित गरिएको। निकट आउँदै जापानका खतरे र ग्रीक तथा क्रीटका अभियानहरुमा  परेशान अस्ट्रेलियाई सेनाको समस्याहरुका साथ अस्ट्रेलिया फर्के मेन्जीस एक युद्ध केबिनेटको स्थापनाका लागि पुनः लेबर पार्टीका नजिक पुगे। तिनको समर्थन हासिल गर्न पानमा  असफल हुने र एक अकार्यक्षम संशताव्दीय बहुमतका कारण मेन्जीसले प्रधानमन्त्री पददेखि त्यागपत्र दे दिए। तिनको गठबंधन अगले एक माहसम्म सत्तामा  बनाई रह्यो , जसका पछि निर्दलीय सदस्यहरुले आफ्नो राजनिष्ठा बदल लिए र जन गर्टिनले प्रधानमन्त्री पदको शपथ ली.<ref name="primeministers.naa.gov.au" /> आठ हफ्तहरु पछी, जापानले पर्ल हार्बरमा आक्रमण गरिदिए.

सन 1940-41मा, अस्ट्रेलियाई सेनाहरुले भूमध्यसागरीय मंच, जसमा  अपरेशन कम्नजिक, तोब्रुकको घेराबंदी, ग्रीक अभियान, क्रीटको लड़ाई, सीरिया-लेबनान अभियान र एल-एलामिनको अर्को लड़ाई सामेल छन्,मा  लड़नमा  महत्वपूर्ण भूमिकाहरु निभाईं। नोभेम्बर 1941मा  जब एचएमएएस (HMAS) ''सिडनी''  जर्मन छापामार ''गरमोरान'' का साथ लड़ाईमा  पूर्ण प्रकार हार गया, त युद्ध घरेलू भूमिका नजिक पहुंच गया.

अस्ट्रेलियाको अधिकांश सर्वश्रेष्ठ सेनाहरुलाई मध्य-पूर्वमा  हिटलरका खिलाफ लड़नमा प्रतिबद्ध पाएर जापानले 8 डिसेम्बर 1941 (पूर्वी अस्ट्रेलियाई मानक समयका अनुसार)लाई हवाईमा  अमरीकी नौसनिक अड्डे, पर्ल हार्बर,मा आक्रमण गरिदिए। यसका केही नैं समय पछि  बेलायती युद्धपोत एचएमएस प्रिंस अफ वेल्स (HMS Prince of Wales) तथा बैटलक्रूजर एचएमएस रीपल्स (HMS Repulse), जसलाई सिंगापुरलाई बचानका लागि पठाईिएको थियो, डूब गये। अस्ट्रेलिया कुनै हमलेका लागि तैयार थिएन, र त्यसको नजिक शस्रास्रहरु, आधुनिक लड़ाकू विमानौं, भारी बमवर्षकहरु र विमान-वाहक पोतहरु सबैको कमी थियो। चर्चिलदेखि सैन्य सहायताको मांग गर्दै, 27 जनवरी 1941 मा गर्टिनले ऐतिहासिक घोषणा की:<ref name="ReferenceA">http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/curtin/in-office.aspx</ref>

<blockquote>
{{cquote|"The Australian Government...regards the Pacific struggle as primarily one in which the [[United States]] and Australia must have the fullest say in the direction of the democracies' fighting plan। Without inhibitions of any kind, I make it clear that Australia looks to [[United States|America]], free of any pangs as to our traditional links or kinship with the United Kingdom."<ref>Cited in Frank Crowley (1973) Vol 2, p.51</ref>}}
</blockquote>

[[चित्र:POWs Burma Thai RR.jpg|thumb|left|200px|1943मा थाईल्याण्डमा तरसौमा नीदरल्याण्ड र अस्ट्रेलियाई पीओडब्ल्यू (POWs)। जापानी द्वारा 22,000 अस्ट्रेलियाई कब्जा गर्न लिइएको, जसमा देखि 8000 निधन भए.]]
[[चित्र:Curtinmacarthur.jpg|right|thumb|200px|अस्ट्रेलियाई प्रधानमन्त्री जन अस्ट्रेलियाका साथ अमेरिकी जनरल डगलस मैकआर्थर, प्रशान्तमा मित्र देशहरुको सेनाहरुका कमांडर.]]

शीघ्र नैं  बेलायती मलाया पनि ढह गया, जसदेखि अस्ट्रेलियाई राष्ट्र स्तब्ध रह गया। सिंगापुरमा  लड़ रही  बेलायती, भारतीय र अस्ट्रेलियाई टुकड़िहरुका बीच तालमेलको  अभाव थियो र 15 फरवरी 1942 मा उनले आत्म-समर्पण गरिदिए। 15,000 अस्ट्रेलियाई सैनिक युद्धबंदी बनाएको लागि गये। गर्टिनले पूर्वानुमान लगाईा कि अब ‘अस्ट्रेलियाका लागि युद्ध’ गरिनेछ। 19 February को, डार्विनमा विनाशक हवाई हमला भयो, यो पहिलो अवसर थियो, जब शत्रु सेनाहरु द्वारा अस्ट्रेलियाई मुख्यभूमिमा आक्रमण गरिएको था। अगले 19 मागमा, लगभग 100 पल्ट अस्ट्रेलियामा हवाई हमले गरिए.

युद्धको लागि तैयार दुइ अस्ट्रेलियाई टुकडीहरु पहिला नैं मध्य-पूर्वदेखि सिंगापुरका लागि रवाछैन चुकीं थियों। चर्चिल तिनलाई बर्माको मोड़ना चाहन्थे, तर गर्टिनले यस्तो गर्नको लागि इंकार गरिदिए र बेचैनीदेखि तिनको अस्ट्रेलिया लौटने प्रतीक्षा गर्न लागोस्। मार्च 1942मा  अमरीकी राष्ट्रपति फ्रैंकलिन रूजवेल्टले फिलीपीन्समा  आफ्नो कमांडर, जनरल डगलस मैकआर्थरलाई अस्ट्रेलियाका साथ मिलेर एक प्रशान्त रक्षा योजना बनाउने  आदेश दिए। गर्टिन अस्ट्रेलियाई सेनाहरुलाई जनरल मैकआर्थर, जो कि “दक्षिण पश्चिमी प्रशान्तका सुप्रीम कमाण्डर (Supreme Commander of the South West Pacific)” बने,का नेतृत्वमा  राख्नेलाई राजी भए। यस  प्रकार गर्टिनले अस्ट्रेलियाको विदेश नीतिमा  एक बुनियादी परिवर्तनको अध्यक्षताको थियो। मार्च 1942मा  मैकआर्थरले आफ्नो मुख्यालय मेलबर्न स्थानान्तरित गरिदिए र अमरीकी टुकड़िहरुका अस्ट्रेलियामा  एकत्रित हुने शुरुआत भएको। मे  1942का अन्तमा, सिडनी हार्बरमा गरिए एक साहसी हमलेमा  जापानी मिजेट पनडुब्बीले एक आपूर्ति जलयानलाई डुबो दिए। 8 जून 1942 को, दुइ जापानी पनडुब्बिहरुले केही समयसम्म सिडनीका पूर्वी उपनगरहरु र न्यूकैसल सहरमा बमबारी गरे<ref>{{cite web|url=http://home.st.net.au/~dunn/japsubs/midgetsubs.htm |title=Midget Submarines history at |publisher=Home.st.net.au |date= |accessdate=29 April 2010}}</ref>

अस्ट्रेलियालाई अलग-थलग गर्नका एक प्रयासमा, जापानिहरुले न्यू गिनीका अस्ट्रेलियाई क्षेत्रमा  स्थित पोर्ट मरेसबीमा एक समुद्री हमलेको योजना बनाए। मे  1942मा, [[अमेरिकी नौसेना|अमरीकी नौसेना]]ले जापानलाई कोरल समुद्रको लड़ाई (Battle of the Coral Sea)मा  उलझा दिए, जसदेखि यो हमला रूक गया। जूनमा  भएको मिडवेको लड़ाई (Battle of Midway)मा  जापानी नौसेनालाई प्रभावी रुपले पराजित भएको र जापानी थल-सेनाले उत्तरको तर्फदेखि मरिसबीमा जमीनी धावा बोल दिए.<ref name="ReferenceA" /> जुलाई र नवम्बर 1942का बीच, अस्ट्रेलियाई सेनाहरुले [[नया गिनी|न्यू गिनी]]का पर्वतीय क्षेत्रहरुमा  कोकोडा ट्रैकका बाटाहरु मा पड़ने भएका सहरमा जापानी हमलेका प्रयासहरुलाई परास्त गरिदिए। अगस्त 1942मा  भएको मिल्ने बेको लड़ाई (Battle of Milne Bay) मित्र सेनाहरु द्वारा जापानी थल सेनाहरुको पहिलो संगठित पराजय थियो।

अस्ट्रेलियाको नौं टुकडी, जो कि अहिले पनि मध्य-पूर्वमा  लड़ रही थियो, एल-एलामीनको पहिलो र अर्को लड़ाईको केही भीषणतम लड़ाइहरुमा  सामेल थियो, जो मित्र सेनाहरुका लागि उत्तरी अफ्रीका अभियान (North Africa Campaign) साबित भएको.

नोभेम्बर 1942 देखि जनवरी 1943का बीच बुना-गोनाको लड़ाईले न्यू गिनी अभियानका खट्टे अन्तिम चरणहरुको  सुर तैयार गरिदिए, जो 1945सम्म बनाई रह्यो । मैकआर्थरले अस्ट्रेलियाई सेनाहरुलाई उत्तरतर्फ फिलीपीन्स र जापानमा भए मुख्य हमलहरुदेखि अलग रखा। ब्रोनियोमा  जापानी अड्डहरुमा जल र थल दुइटै तर्फदेखि गरिने आक्रमणहरुको  नेतृत्व अस्ट्रेलियालाई सुँम्प्िएको। कार्यका तनावका कारण गर्टिनको  स्वास्थ्य बिगड़ गया र युद्धको समाप्तिका दुइ सप्ताह पहिला नैं तिनको मृत्यु हो गई, जसका पछि [[बेन चिफ्ली|बेन चीफली]]ले तिनको स्थान लिया.

युद्धको बेला अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या 7 मिलियन थियो, जस ेमादेखि लगभग 1 मिलियन पुरुषहरु र महिलाहरुले युद्ध-कालका छः वर्षहरुका बेला सेनाको कुनै न कुनै शाखामा  आफ्नो सेवाहरु दी। युद्धको अन्तसम्म अस्ट्रेलियाई सेनामा  भर्ती भए पुरुष र महिलाहरुको कुल सङ्ख्याको  योग 727,200 भइसकेको थियो (जसमादेखि 557,800 देखि विदेशहरुमा  आफ्नो सेवाहरु दीं), 216,900 आरएएएफ (RAAF)मा  रहोस् र 48,900 आरएएन (RAN) मा। 39,700  भन्दा अधिक मानिस मारे गये वा युद्ध बंदिहरुका रूपमा  तिनको मृत्यु हो गई, जसमादेखि लगभग 8,000को मृत्यु जापानिहरुका बंदिहरुका रूपमा  भएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.228-229। गेविन लन्ग (1963) ''द फाइनल कैम्पेन'' , अस्ट्रेलिया यी द वर अफ 1939-1945, सिरीज 1, खंड 7, पृष्ठ 622-637.अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक, कैनबरा.</ref>

=== घरेलू-मोर्चा ===
[[चित्र:He's coming South.jpg|thumb|left|1942 अस्ट्रेलियाई प्रचार पोस्टर.अस्ट्रेलिया सिंगापुरका पतनका पछि इम्पीरियल जापानका आक्रमणको आशंका.]]
[[चित्र:Victory job (AWM ARTV00332).jpg|thumb|अस्ट्रेलियाई महिलाहरुलाई प्रोत्साहित गरिएको कि ती सैन्य सेवाको महिला शाखाहरु मध्येको एकमा सामेल भएर अथवा श्रम-बलमा सहभागी भएर युद्धमा आफ्नो योगदान दहरु]]
[[चित्र:Darwin 42.jpg|thumb|डार्विनको हमला, 19 फरवरी 1942.]]

दोश्रो विश्व युद्धको कारण अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था गंभीर रुपले प्रभावित भएको.<ref>रे विलिस एट अलमा  जन क्लोज "अस्ट्रेलियन यी वरटाइम"मा  बौल्टोन उद्धृत छ (1982) पृष्ठ 209</ref> सन 1943-4सम्म युद्धमा हो रह्यो खर्च सकल घरेलू उत्पाद (जीडीपी) (GDP)का 37%सम्म पहुंच गया, जबकि सन 1939-40 मा  यो खर्च 4% था.<ref>जन रबर्टसन (1984).पृष्ठ.198.</ref> सन 1939 देखि 1945का बीच युद्धमा कुल £2,949 मिलियनको  खर्च आया.<ref>गेविन लांग (1973) ''द सिक्स इयर वर''  पृष्ठ.474। अस्ट्रेलियाई युद(contracted; show full)

मे  1942 मा, अस्ट्रेलियामा  समान गर्न कानून प्रस्तुत गरिए र सरकारहरुले आयका गरारोपणमा आफ्नो नियन्त्रण त्याग दिए, "इस निर्णयको  महत्व पूरा युद्धक
ाो बेला लागि गये कुनै पनि अन्य…की तुलनामा  अधिक थियो किनभनें यसले संघीय सरकारलाई अधिक गहन शक्तिहरु प्रदान कीं र राज्यहरुको वित्तीय स्वायत्तामा  कटौती गरे"<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) खंड 2, पृष्ठ.55</ref>

युद्धकाो कारण उत्पादनमा  अत्यधिक वृद्धि भएको। "सन 1939मा  मशीन उपकरण बनाउने केवल तीन अस्ट्रेलियाई फर्म थियों, तर सन 1943सम्म सौ भन्दा अधिक फर्म यो कार्य गर्न रहीं थियों."<ref>रे विलिस एट अल (एड्स)मा  जन क्लोज "अस्ट्रेलियंस यी वरटाइम" (1982) पृष्ठ.210</ref> सन 1939मा  केवल केही विमानौं वाली आरएएएफ (RAAF) सन 1945सम्म मित्र सेनाहरुको चौथो सबैभन्दा ठूलो वायुसेना बन चुकी थियो। युद्धको समाप्तिसम्म अस्ट्रेलियामा  लाइसहरुसका अन्तर्गत ठूलो सङ्ख्यामा  विमानौंको  निर्माण गरिएको, जसमा ब्यूफोर्ट (contracted; show full)

== युद्धोत्तर तेजी ==
[[चित्र:Portrait Menzies 1941.jpg|150px|thumb|left|सर रबर्ट माजिस, अस्ट्रेलियाका लिबरल पार्टीका संस्थापक र अस्ट्रेलिया 1939-41 (यूएपी (UAP))का प्रधानमन्त्री र 1949-66]]
[[चित्र:QueenElizabeth InspectingSheep WaggaWagga 1954.jpg|thumb|महारानी एलिजाबेथ द
्वितीयोश्रो वग्गा वग्गामा आफ्नो 1954 रयल यात्रामा भेड़ निरीक्षण गरे। अस्ट्रेलियाका पार रयल पार्टीदेखि भारी भीड़ले मुलाकात गरे]]

=== मेन्जीस र लिबरल प्रभुत्व 1949-72 ===
(contracted; show full)िरोधसम्म लड़नेका पछी, यूएन (UN) र उत्तर कोरियाले जुलाई 1953 मा  एक युद्ध-विराम समझौतेमा हस्ताक्षर गरे। अस्ट्रेलियाई सेनाहरुले केपिहरुग (Kapyong) तथा मारयान्ग सान (Maryang San) जस्ता प्रमुख लड़ाइहरुमा  भाग लिया था। 17,000 अस्ट्रेलियाई सैनिकहरुले आफ्नो सेवाहरु दीं थियों, र घायलहरुको सङ्ख्या 1,500  भन्दा अधिक थियो, जसमादेखि 339को मृत्यु हो गई.<ref>http://www.awm.gov.au/atwar/korea.asp</ref>

[[कोरियाई युद्ध]]का बेला, लिबरल सरकारले कम्युनिस्ट पार्टी अफ अस्ट्रेलियामा प्रतिबंध लगाने  प्रयास गरे, पहिल
ा सन 1950 मा  एक विधेयकका द्वारा तथा यसका पछि सन 1951मा  जनमत-संग्रहका द्वारा.<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) ''मडर्न अस्ट्रेलिया यी डाक्युमाट्स, 1939-1970'' । पृष्ठ.222-226। रेन प्रकाशन, मेलबर्न। ISBN0 85885 033 X</ref> तर पनि यी दुइटै नैं प्रयास विफल रहोस्, तर यसका पछि भएको केही अन्तर्राष्ट्रिय घटनाहरु, जस्तै सोवियत दूतावासका साना अधिकारी व्लादिमीर पेट्रोवको कार्यपरायणतामा  कमी,ले आसन्न संकटको भावनालाई बढ़ाया, जो राजनैतिक रुपले मेन्जीसको लिबरल-सीपी (CP) सरकारका लागि लाभदायक सिद्ध भयो किनभनें ट्रेड यूनियन आन्दोलनमा कम्युनिस्ट पार्टीका प्रभावदेखि जोड़िएका चिंताहरुदेखि उब्जेका मतभेदहरुका कारण लेबर पार्टीको  विभाजन भयो। यी तनावहरुका कारण  एक अर्को कटु विघटन भयो र पृथकतावादी डेमोक्रेटिक लेबर पार्टी (डीएलपी) (DLP) उभरकर सामुन्ने आयो। सन 1974सम्म डीएलपी (DLP) एक प्रभावी राजनैतिक शक्ति बनेकारही, र प्राय सीनेटमा  सत्ताको  संतुलन बनाये राख्नमा  यस क हात रह्यो। यसका नेता लिबरल र कण्ट्री पार्टीका समर्थक थिए.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.75-6</ref> सन 1951मा  चीफलीको मृत्युका पछि एच.वी। एवैटले लेबर पार्टीको  नेतृत्व गरे। एवैट सन 1948-49का बेला संयुक्त राष्ट्र संघको सामान्य सभाका अध्यक्षका रूपमा  कार्य गर्न चुके थिए र उनले मानवाधिकारहरुमा संयुक्त राष्ट्र संघका वैश्विक घोषणापत्र (United Nations Universal Declaration of Human Rights) (1948)को  मसौदा तैयार गर्नमा  सहायताको थियो। एवैटले सन 1960 मा  निवृत्त भए र आर्थर कलवेलले नेताका रूपमा  तिनको स्थान लिया, जबकि युवा गोफ व्यहिटलैम तिनको सहायक बनेका.

मेन्जीस सन 1950का दशकमा  अनवरत जारी आर्थिक उछाल र व्यापक सामाजिक परिवर्तनको शुरुआत – रक एण्ड रोल संगीत तथा टेलीविजनका आगमनका साथ –का बेला नेतृत्व गर्दैरहे। सन 1958मा, अस्ट्रेलियाई ग्रामीण संगीत गायक स्लिम डस्टी, जो ग्रामीण अस्ट्रेलियाका संगीतमय प्रतीक बनेका,को  बुश गोरुे पब विथ नो बीयर (Pub With No Beer) अस्ट्रेलियाको  पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय संगीत चार्ट हिट बना,<ref>http://www.guardian.co.uk/news/2003/sep/20/guardianobituaries.artsobituaries</ref> जबकि रक एन्ड रोलर जनी ओ’कीफीको  ''वाइल्ड वन (Wild One)''  राष्ट्रीय चार्टमा पहुंचने पहिलो स्थानीय रिकर्डिंग थियो,<ref name="ABD" /> जो कि बींसौं स्थानसम्म पुग्यो।<ref name="Kent">{{cite book |title=[[Kent Music Report|Australian Chart Book 1940-1970]]|last=Kent|first=David|authorlink=David Kent (historian)|publisher=Australian Chart Book, 2005|location=[[Turramurra, New South Wales|Turramurra]], N.S.W.|year=2005|isbn=0646444395|accessdate=2008-02-19}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abc.net.au/longway/discography/ |title=Long Way to the Top |publisher=[[Australian Broadcasting Commission|ABC]] |accessdate=2008-05-28}}</ref> 1960का दशकको सुस्तीदेखि पूर्व अस्ट्रेलियाई सिनेमाले सन 1950का दशकमा  आफ्नो स्वयंको धेरै थोड़ी-सी नैं सामग्री निर्मितको थियो, तर ब्रिटिश र कक्षीवुड स्टूडियोजले अस्ट्रेलियाई साहित्यदेखि सफलताको गाथाहरु गढ़ीं, जसमा स्थानीय स्तरमा उभरे सिताराहरु चिप्स रैफर्टी र पीटर फिंच सामेल थिए.

मेन्जीस राजतन्त्र र ब्रिटिश कमनवेल्थदेखि जोड़िएकोवका कट्टर समर्थक बनेका रहोस् र उनले संयुक्त राज्य अमरीकाका साथ एक गठबंधन बनाए, तर साथै जापानका साथ पनि युद्धोपरान्त व्यापारको शुरुआत की, जसदेखि अस्ट्रेलियाई कोइला, लौह-खनिज र खनिज संसाधनहरुका निर्यातमा  वृद्धि लगातार जारी रही, जसका परिणामस्वरूप जापान अस्ट्रेलियाको  सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार बन्यो।<ref>http://www.abc.net.au/news/stories/2010/04/30/2886680.htm?site=thedrum</ref>

सन 1965 मा  जब मेन्जीस निवृत्त भए, त लिबरल नेता र प्रधानमंत्रीका रूपमा  [[हेरोल्ड होल्ट|छरोल्ड होल्ट]]ले तिनको स्थान लिया। डिसेम्बर 1967मा  एक सर्फ-बीच (surf beach)मा तैराकीका बेला डूब जानाले होल्टको मृत्यु हो गई र तिनको स्थानमा [[जाह्न गार्टन|जन गोर्टन]] (1968–1971) र तिनको पछि [[विलियम मकमहन|विलियम मैक्महोन]] (1971–1972) आए.

=== युद्धोपरान्त आप्रवासन ===
[[चित्र:Dutch Migrant 1954 MariaScholte=50000thToAustraliaPostWW2.jpg|thumb|युद्धका पछि 1954 मा प्रवासी अस्ट्रेलियामा पुगे।]]
द्वितीय विश्व युद्धको पछी, [[बेन चिफ्ली|चीफली]]को लेबर सरकारले एक यूरोपीय आप्रवासनका एक व्यापक कार्यक्रमको शुरुआत गरे सन 1945 मा, आप्रवासी मामलहरुका मन्त्री (Minister for Immigration), आर्थर कलवेलले लिखा “यदि प्रशान्त युद्धका अनुभवले हामीलाई कुनै एक कुरा सिखाई छ, त निश्चित नैं त्यो कुरा यी छ कि साठ लाख अस्ट्रेलियाई तीस लाख वर्ग मीलको यस  भूमिको अनंत कालसम्म रक्षा छैन गर्न सकते.”<ref>हत्यस अफ रिप्रेसहरुटेटिव छनसर्ड, 2 अगस्त 1945, पीपी.4911-4915। आर्थर कौलवेल - आप्रवासनमा श्वेत पत्र। [http://john.curtin.edu.au/1940s/populate/index.html ]</ref> सबै राजनैतिक दलहरुको  यो साझा निष्कर्ष थियो कि देश “या त जनसङ्ख्या वृद्धि गरे वा लुप्त हुनेलाई तैयार रहोस् (populate or perish).” कलवेलले अन्य देशहरुदेखि आउने भएका प्रत्येक व्यक्तिमा दस ब्रिटिश आप्रवासीहरुलाई प्राथमिकता दिने कुरा कही, तर पनि सरकारको सहायताका बावजूद ब्रिटिश आप्रवासीहरुको सङ्ख्या अपेक्षादेखि कम भयो गई.<ref>मीकल दुगन र जोसेफ स्वार्क (1984) ''देयर गोज द नेबरहूड!'' ''अस्ट्रेलिया माइग्रहरुट एक्सपीरियंस''  पृष्ठ.138 मैकमिलन, दक्षिण मेलबर्न। ISBN 0-333-357112-4</ref> प्रस्तुतिकर्ता बैरी (Barry), मरिस (Maurice), रबिन (Robin) र एन्डी गिब (Andy Gibb), जसको परिवार सन 1958मा  ब्रिस्बेन आकर बसे, “10 पौण्ड पोम्स (10 pound poms)”को  एक विशिष्ट परिवार थिए, जसले पछि बी गीज (Bee Gees) पोप ग्रुपका रूपमा  अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति प्राप्त गरे<ref>रोजर मैकडानल्ड्स (1999) ''बैरी हम्फ्रिज फ्लैशबैक''  पृष्ठ 5 हार्पर कलिन्स अस्ट्रेलिया। ISBN 0-7322-5825-1</ref>

आप्रवासनका परिणामस्वरूप पहिलो पल्ट दक्षिणी र मध्य यूरोपीय मानिस ठूलो सङ्ख्यामा  अस्ट्रेलिया आये। सन 1958का एक सरकारी पत्रकले पाठकहरुलाई आश्वासित गरे कि अकुशल गैर-ब्रिटिश आप्रवासीहरुको आवश्यकता “निम्न स्तरको परियोजनाहरुका लागि थियो …अर्थात जिन कार्यहरुलाई गर्नु अस्ट्रेलियाई वा ब्रिटिश मजदूर सामान्यतः स्वीकार छैन गरते.”<ref>माइकल दुगन र जोसेफ स्वार्क (1984)मा  उद्धृत पृष्ठ.139)</ref> अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था युद्धदेखि जर्जर हो चुके यूरोपदेखि पूर्ण प्रकार विपरीत बनेकारही र अनि नवागत आप्रवासीहरुलाई उभर्दै उत्पादन उद्योग र सरकार द्वारा समर्थित कार्यक्रमहरु, जस्तै स्नोवी माउंटेन्स स्कीम (Snowy Mountains Scheme)मा  रोजगार प्राप्त भयो। दक्षिण-पूर्वी अस्ट्रेलिया स्थित यो [[जलविद्युत ऊर्जा|जलविद्युत]] अनि सिंचाई परिसर सन 1949 देखि 1974का बीच बनेका सोह्र प्रमुख बांधहरु तथा सात बिजली घरहरुदेखि मिलेर बनाएको था। आज पनि यो अस्ट्रेलियाको सबैभन्दा ठूलो इंजीनियरिंग परियोजना बनी भएको छ। 30  भन्दा अधिक देशहरुका 100,000 मानिसहरुका रोजगारलाई रोजगार प्रदान गर्न यस  परियोजनालाई धेरै मानिस बहु-सांस्कृतिक अस्ट्रेलियाका जन्मको  प्रतीक मान्दछन्.<ref name="The Snowy Mountains Scheme">[http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/snowyscheme/ द स्नोवी माउन्टेन स्कीम]</ref>

सन 1945 देखि 1985का बीच लगभग 4.2 मिलियन आप्रवासीहरुको  आगमन भयो, जसमादेखि लगभग 40% ब्रिटेन र आयरल्याण्डदेखि आएका थिए.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.138-9</ref> सन 1957को  उपन्यास दे’आर अ वीयर्ड मब (They're a Weird Mob) अस्ट्रेलिया आये एक इतालवी आप्रवासीको  लोकप्रिय वर्णन छ, तर पनि यसलाई अस्ट्रेलियामा  जन्मेका लेखक जन ओ’ग्रेडीले लेखेका छन्। सन 1959मा  अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या 10 मिलियन हो गई.

मे  1958मा, मेन्जीस सरकारले आप्रवासन अधिनियम (Immigration Act)मा  निरंकुश रुपले सामेल गरिएको लिखित परीक्षाका स्थानमा एक एन्ट्री परमिट सिस्टम लागू गरे, जो आर्थिक र कुशलता मापदण्डहरुलाई प्रतिबिम्बित गर्थ्यो।<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ .273</ref><ref>फ्रैंक क्रोली पृष्ठ.358</ref> यसका अतिरिक्त सन 1960का दशकमा  गरिए परिवर्तनहरुले श्वेत अस्ट्रेलियाको नीतिलाई प्रभावी रुपले समाप्त गरिदिए। वैधानिक रुपले यसको समाप्ति सन 1973मा  भएको.

=== आर्थिक विकास र उपनगरीय जीवन ===
[[चित्र:Tumut3GeneratingStation.jpg|thumb|टुमुट 3 पावर स्टेशन विशाल स्नोवी हिमाच्छन्न पर्वत जलविद्युत योजना (1949-1974)का भागका रूपमा निर्माण गरिएको था। निर्माण अस्ट्रेलियाका आव्रजन कार्यक्रमको विस्तार जरूरी भयो।]]
[[चित्र:WelcomeToTelevision.jpg|thumb|सिडनीका निवासीहरुका लागि सन 1956को आफ्नो प्रथम नियमित टेलीविजन प्रसारण सेवाको प्रस्तुतिको टीसीएन-9 (TCN-9)मा पुनराभिनय गर्दै ब्रुस जिंजेल]]

सन 1950का दशक र सन 1960का दशकमा  अस्ट्रेलियाले समृद्धिमा  लक्षणीय उन्नतिको  आनंद प्राप्त गरे। विनिर्माण उद्योग, जो पहिला प्राथमिक उत्पादनका प्रभुत्व वाली अर्थव्यवस्थामा  एक साना-सी भूमिका निभा रह्यो थियो,को  व्यापक विस्तार भयो। नवम्बर 1948मा  जनरल मोटर्स-होल्डन’स फिशरमैन (General Motors-Holden’s Fisherman)का बहरुड कारखाने (Bend factory)देखि पहिलो होल्डन मोटर कार बनेकार निस्केको। कारका स्वामित्वमा  तीव्रतादेखि वृद्धि भएको – सन 1949मा  प्रति 1,000 मा  130 मालिकहरुदेखि बढ़कर सन 1961सम्म प्रति 1,000 मा  271 मालिकहरु तक.<ref>लिन केर र केन वेब (1989) ''अस्ट्रेलिया एंड द वर्ल्ड यी द ट्वहरुटीएथ सहरुचरी'' । पृष्ठ 123-4 मैकग्र हिल अस्ट्रेलिया। ISBN 0-07-452615-4</ref> सन 1960का दशकका प्रारम्भसम्म आउँदा-आउँदै, होल्डनका चार प्रतिस्पर्धी अस्ट्रेलियामा  आफ्नो कारखाने स्थापित गर्न चुके थिए, जसमा 80,000 देखि 100,000 गर्मचारिहरुलाई रोजगार मिल्यो थियो, “जसमादेखि कमभन्दा कम 4/5 आप्रवासी थिए.”<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) ''द अक्सफोर्ड हिस्ट्री अफ अस्ट्रेलिया, वल्यूम 1942-1988''  पृष्ठ.99 अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0-19-554613-X</ref>

सन 1960का दशकेमा, लगभग 60% अस्ट्रेलियाई उत्पादन दर-सूचिहरु (tariffs)का द्वारा रक्षित था। व्यापारिक हितहरु र यूनियन आन्दोलनदेखि आउँदै दबावले यस  कुरालाई सुनिश्चित गरे, यो उच्च बनाएको रहे। इतिहासकार जेफरी बोल्टनको  सुझाव छ कि सन 1960का दशकको यस  उच्च दर-सूची सुरक्षाका कारण केही उद्योग “आलस्यका शिकार” भए, ती अनुसंधान एवं विकास तथा नयाँ बाजारहरुको खोजको उपेक्षा गर्न लागोस्.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.99</ref> सीएसआयोआरओ (CSIRO)देखि यो अपेक्षागरिन्थ्यो कि त्यो अनुसंधान अनि विकासको पूर्ति गरे.

ऊन अनिो सन 1950 मा  एक विधेयकका द्वारा तथा यसका पछि सन 1951मा  जनमत-संग्रहका द्वारा.<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) ''मडर्न अस्ट्रेलिया यी डाक्युमाट्स, 1939-1970'' । पृष्ठ.222-226। रेन प्रकाशन, मेलबर्न। ISBN0 85885 033 X</ref> तर पनि यी दुइटै नैं प्रयास विफल रहोस्, तर यसका पछि भएको केही अन्तर्राष्ट्रिय घटनाहरु, जस्तै सोवियत दूतावासका साना अधिकारी व्लादिमीर पेट्रोवको कार्यपरायणतामा  कमी,ले आसन्न संकटको भावनालाई बढ़ाया, जो राजनैतिक रुपले मेन्जीसको लिबरल-सीपी (CP) सरकारका लागि लाभदायक सिद्ध भयो किनभनें ट्रेड यूनियन आन्दोलनमा कम्युनिस्ट पार्टीका प्रभावदेखि जोड़िएका चिंताहरुदेखि उब्जेका मतभेदहरुका कारण लेबर पार्टीको  विभाजन भयो। यी तनावहरुका कारण  एक अर्को कटु विघटन भयो र पृथकतावादी डेमोक्रेटिक लेबर पार्टी (डीएलपी) (DLP) उभरकर सामुन्ने आयो। सन 1974सम्म डीएलपी (DLP) एक प्रभावी राजनैतिक शक्ति बनेकारही, र प्राय सीनेटमा  सत्ताको  संतुलन बनाये राख्नमा  यस क हात रह्यो। यसका नेता लिबरल र कण्ट्री पार्टीका समर्थक थिए.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.75-6</ref> सन 1951मा  चीफलीको मृत्युका पछि एच.वी। एवैटले लेबर पार्टीको  नेतृत्व गरे। एवैट सन 1948-49का बेला संयुक्त राष्ट्र संघको सामान्य सभाका अध्यक्षका रूपमा  कार्य गर्न चुके थिए र उनले मानवाधिकारहरुमा संयुक्त राष्ट्र संघका वैश्विक घोषणापत्र (United Nations Universal Declaration of Human Rights) (1948)को  मसौदा तैयार गर्नमा  सहायताको थियो। एवैटले सन 1960 मा  निवृत्त भए र आर्थर कलवेलले नेताका रूपमा  तिनको स्थान लिया, जबकि युवा गोफ व्यहिटलैम तिनको सहायक बनेका.

मेन्जीस सन 1950का दशकमा  अनवरत जारी आर्थिक उछाल र व्यापक सामाजिक परिवर्तनको शुरुआत – रक एण्ड रोल संगीत तथा टेलीविजनका आगमनका साथ –का बेला नेतृत्व गर्दैरहे। सन 1958मा, अस्ट्रेलियाई ग्रामीण संगीत गायक स्लिम डस्टी, जो ग्रामीण अस्ट्रेलियाका संगीतमय प्रतीक बनेका,को  बुश गोरुे पब विथ नो बीयर (Pub With No Beer) अस्ट्रेलियाको  पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय संगीत चार्ट हिट बना,<ref>http://www.guardian.co.uk/news/2003/sep/20/guardianobituaries.artsobituaries</ref> जबकि रक एन्ड रोलर जनी ओ’कीफीको  ''वाइल्ड वन (Wild One)''  राष्ट्रीय चार्टमा पहुंचने पहिलो स्थानीय रिकर्डिंग थियो,<ref name="ABD" /> जो कि बींसौं स्थानसम्म पुग्यो।<ref name="Kent">{{cite book |title=[[Kent Music Report|Australian Chart Book 1940-1970]]|last=Kent|first=David|authorlink=David Kent (historian)|publisher=Australian Chart Book, 2005|location=[[Turramurra, New South Wales|Turramurra]], N.S.W.|year=2005|isbn=0646444395|accessdate=2008-02-19}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abc.net.au/longway/discography/ |title=Long Way to the Top |publisher=[[Australian Broadcasting Commission|ABC]] |accessdate=2008-05-28}}</ref> 1960का दशकको सुस्तीदेखि पूर्व अस्ट्रेलियाई सिनेमाले सन 1950का दशकमा  आफ्नो स्वयंको धेरै थोड़ी-सी नैं सामग्री निर्मितको थियो, तर  बेलायती र कक्षीवुड स्टूडियोजले अस्ट्रेलियाई साहित्यदेखि सफलताको गाथाहरु गढ़ीं, जसमा स्थानीय स्तरमा उभरे सिताराहरु चिप्स रैफर्टी र पीटर फिंच सामेल थिए.

मेन्जीस राजतन्त्र र  बेलायती कमनवेल्थदेखि जोड़िएकोवका कट्टर समर्थक बनेका रहोस् र उनले संयुक्त राज्य अमरीकाका साथ एक गठबंधन बनाए, तर साथै जापानका साथ पनि युद्धोपरान्त व्यापारको शुरुआत की, जसदेखि अस्ट्रेलियाई कोइला, लौह-खनिज र खनिज संसाधनहरुका निर्यातमा  वृद्धि लगातार जारी रही, जसका परिणामस्वरूप जापान अस्ट्रेलियाको  सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार बन्यो।<ref>http://www.abc.net.au/news/stories/2010/04/30/2886680.htm?site=thedrum</ref>

सन 1965 मा  जब मेन्जीस निवृत्त भए, त लिबरल नेता र प्रधानमंत्रीका रूपमा  [[हेरोल्ड होल्ट|छरोल्ड होल्ट]]ले तिनको स्थान लिया। डिसेम्बर 1967मा  एक सर्फ-बीच (surf beach)मा तैराकीका बेला डूब जानाले होल्टको मृत्यु हो गई र तिनको स्थानमा [[जाह्न गार्टन|जन गोर्टन]] (1968–1971) र तिनको पछि [[विलियम मकमहन|विलियम मैक्महोन]] (1971–1972) आए.

=== युद्धोपरान्त आप्रवासन ===
[[चित्र:Dutch Migrant 1954 MariaScholte=50000thToAustraliaPostWW2.jpg|thumb|युद्ध पछि 1954 मा प्रवासी अस्ट्रेलियामा पुगे।]]
दोश्रो विश्व युद्धको पछी, [[बेन चिफ्ली|चीफली]]को लेबर सरकारले एक यूरोपीय आप्रवासनका एक व्यापक कार्यक्रमको शुरुआत गरे सन 1945 मा, आप्रवासी मामलहरुका मन्त्री (Minister for Immigration), आर्थर कलवेलले लिखा “यदि प्रशान्त युद्धको अनुभवले हामीलाई कुनै एक कुरा सिखाई छ, त निश्चित नैं त्यो कुरा यी छ कि साठ लाख अस्ट्रेलियाई तीस लाख वर्ग मीलको यस  भूमिको अनंत कालसम्म रक्षा छैन गर्न सकते.”<ref>हत्यस अफ रिप्रेसहरुटेटिव छनसर्ड, 2 अगस्त 1945, पीपी.4911-4915। आर्थर कौलवेल - आप्रवासनमा श्वेत पत्र। [http://john.curtin.edu.au/1940s/populate/index.html ]</ref> सबै राजनैतिक दलहरुको  यो साझा निष्कर्ष थियो कि देश “या त जनसङ्ख्या वृद्धि गरे वा लुप्त हुनेलाई तैयार रहोस् (populate or perish).” कलवेलले अन्य देशहरुदेखि आउने भएका प्रत्येक व्यक्तिमा दस  बेलायती आप्रवासीहरुलाई प्राथमिकता दिने कुरा कही, तर पनि सरकारको सहायताका बावजूद  बेलायती आप्रवासीहरुको सङ्ख्या अपेक्षादेखि कम भयो गई.<ref>मीकल दुगन र जोसेफ स्वार्क (1984) ''देयर गोज द नेबरहूड!'' ''अस्ट्रेलिया माइग्रहरुट एक्सपीरियंस''  पृष्ठ.138 मैकमिलन, दक्षिण मेलबर्न। ISBN 0-333-357112-4</ref> प्रस्तुतिकर्ता बैरी (Barry), मरिस (Maurice), रबिन (Robin) र एन्डी गिब (Andy Gibb), जसको परिवार सन 1958मा  ब्रिस्बेन आकर बसे, “10 पौण्ड पोम्स (10 pound poms)”को  एक विशिष्ट परिवार थिए, जसले पछि बी गीज (Bee Gees) पोप ग्रुपका रूपमा  अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति प्राप्त गरे<ref>रोजर मैकडानल्ड्स (1999) ''बैरी हम्फ्रिज फ्लैशबैक''  पृष्ठ 5 हार्पर कलिन्स अस्ट्रेलिया। ISBN 0-7322-5825-1</ref>

आप्रवासनका परिणामस्वरूप पहिलो पल्ट दक्षिणी र मध्य यूरोपीय मानिस ठूलो सङ्ख्यामा  अस्ट्रेलिया आये। सन 1958का एक सरकारी पत्रकले पाठकहरुलाई आश्वासित गरे कि अकुशल गैर- बेलायती आप्रवासीहरुको आवश्यकता “निम्न स्तरको परियोजनाहरुका लागि थियो …अर्थात जिन कार्यहरुलाई गर्नु अस्ट्रेलियाई वा  बेलायती मजदूर सामान्यतः स्वीकार छैन गरते.”<ref>माइकल दुगन र जोसेफ स्वार्क (1984)मा  उद्धृत पृष्ठ.139)</ref> अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था युद्धदेखि जर्जर हो चुके यूरोपदेखि पूर्ण प्रकार विपरीत बनेकारही र  नवागत आप्रवासीहरुलाई उभर्दै उत्पादन उद्योग र सरकार द्वारा समर्थित कार्यक्रमहरु, जस्तै स्नोवी माउंटेन्स स्कीम (Snowy Mountains Scheme)मा  रोजगार प्राप्त भयो। दक्षिण-पूर्वी अस्ट्रेलिया स्थित यो [[जलविद्युत ऊर्जा|जलविद्युत]] र सिंचाई परिसर सन 1949 देखि 1974का बीच बनेका सोह्र प्रमुख बांधहरु तथा सात बिजली घरहरुदेखि मिलेर बनाएको था। आज पनि यो अस्ट्रेलियाको सबैभन्दा ठूलो इंजीनियरिंग परियोजना बनी भएको छ। 30  भन्दा अधिक देशहरुका 100,000 मानिसहरुका रोजगारलाई रोजगार प्रदान गर्न यस  परियोजनालाई धेरै मानिस बहु-सांस्कृतिक अस्ट्रेलियाका जन्मको  प्रतीक मान्दछन्.<ref name="The Snowy Mountains Scheme">[http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/snowyscheme/ द स्नोवी माउन्टेन स्कीम]</ref>

सन 1945 देखि 1985का बीच लगभग 4.2 मिलियन आप्रवासीहरुको  आगमन भयो, जसमादेखि लगभग 40% ब्रिटेन र आयरल्याण्डदेखि आएका थिए.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.138-9</ref> सन 1957को  उपन्यास दे’आर अ वीयर्ड मब (They're a Weird Mob) अस्ट्रेलिया आये एक इतालवी आप्रवासीको  लोकप्रिय वर्णन छ, तर पनि यसलाई अस्ट्रेलियामा  जन्मेका लेखक जन ओ’ग्रेडीले लेखेका छन्। सन 1959मा  अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या 10 मिलियन हो गई.

मे  1958मा, मेन्जीस सरकारले आप्रवासन अधिनियम (Immigration Act)मा  निरंकुश रुपले सामेल गरिएको लिखित परीक्षाका स्थानमा एक एन्ट्री परमिट सिस्टम लागू गरे, जो आर्थिक र कुशलता मापदण्डहरुलाई प्रतिबिम्बित गर्थ्यो।<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ .273</ref><ref>फ्रैंक क्रोली पृष्ठ.358</ref> यसका अतिरिक्त सन 1960का दशकमा  गरिए परिवर्तनहरुले श्वेत अस्ट्रेलियाको नीतिलाई प्रभावी रुपले समाप्त गरिदिए। वैधानिक रुपले यसको समाप्ति सन 1973मा  भएको.

=== आर्थिक विकास र उपनगरीय जीवन ===
[[चित्र:Tumut3GeneratingStation.jpg|thumb|टुमुट 3 पावर स्टेशन विशाल स्नोवी हिमाच्छन्न पर्वत जलविद्युत योजना (1949-1974)का भागका रूपमा निर्माण गरिएको था। निर्माण अस्ट्रेलियाका आव्रजन कार्यक्रमको विस्तार जरूरी भयो।]]
[[चित्र:WelcomeToTelevision.jpg|thumb|सिडनीका निवासीहरुका लागि सन 1956को आफ्नो प्रथम नियमित टेलीविजन प्रसारण सेवाको प्रस्तुतिको टीसीएन-9 (TCN-9)मा पुनराभिनय गर्दै ब्रुस जिंजेल]]

सन 1950का दशक र सन 1960का दशकमा  अस्ट्रेलियाले समृद्धिमा  लक्षणीय उन्नतिको  आनंद प्राप्त गरे। विनिर्माण उद्योग, जो पहिला प्राथमिक उत्पादनका प्रभुत्व वाली अर्थव्यवस्थामा  एक साना-सी भूमिका निभा रह्यो थियो,को  व्यापक विस्तार भयो। नवम्बर 1948मा  जनरल मोटर्स-होल्डन’स फिशरमैन (General Motors-Holden’s Fisherman)का बहरुड कारखाने (Bend factory)देखि पहिलो होल्डन मोटर कार बनेकार निस्केको। कारका स्वामित्वमा  तीव्रतादेखि वृद्धि भएको – सन 1949मा  प्रति 1,000 मा  130 मालिकहरुदेखि बढ़कर सन 1961सम्म प्रति 1,000 मा  271 मालिकहरु सम्म.<ref>लिन केर र केन वेब (1989) ''अस्ट्रेलिया एंड द वर्ल्ड यी द ट्वहरुटीएथ सहरुचरी'' । पृष्ठ 123-4 मैकग्र हिल अस्ट्रेलिया। ISBN 0-07-452615-4</ref> सन 1960का दशकका प्रारम्भसम्म आउँदा-आउँदै, होल्डनका चार प्रतिस्पर्धी अस्ट्रेलियामा  आफ्नो कारखाने स्थापित गर्न चुके थिए, जसमा 80,000 देखि 100,000 गर्मचारिहरुलाई रोजगार मिल्यो थियो, “जसमादेखि कमभन्दा कम 4/5 आप्रवासी थिए.”<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) ''द अक्सफोर्ड हिस्ट्री अफ अस्ट्रेलिया, वल्यूम 1942-1988''  पृष्ठ.99 अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0-19-554613-X</ref>

सन 1960का दशकेमा, लगभग 60% अस्ट्रेलियाई उत्पादन दर-सूचिहरु (tariffs)का द्वारा रक्षित था। व्यापारिक हितहरु र यूनियन आन्दोलनदेखि आउँदै दबावले यस  कुरालाई सुनिश्चित गरे, यो उच्च बनाएको रहे। इतिहासकार जेफरी बोल्टनको  सुझाव छ कि सन 1960का दशकको यस  उच्च दर-सूची सुरक्षाका कारण केही उद्योग “आलस्यका शिकार” भए, ती अनुसंधान एवं विकास तथा नयाँ बाजारहरुको खोजको उपेक्षा गर्न लागोस्.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.99</ref> सीएसआयोआरओ (CSIRO)देखि यो अपेक्षागरिन्थ्यो कि त्यो अनुसंधान र विकासको पूर्ति गरे.

ऊन र गेहूंका दाम उंचाईमा बनेका रहोस्, र ऊन अस्ट्रेलियाका निर्यातको  मुख्य आधार बनाई रह्यो । भे्नेको सङ्ख्या सन 1950का 113 मिलियनका मुकाबले सन 1965मा  बढ़कर 171 मिलियन हो गई। यसै अवधिमा  ऊनका उत्पादन 518,000 देखि बढ़कर 819,000 टन भयो।<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.92</ref> गेहूं, ऊन र खनिजहरुले सन 1950 देखि 1966का बीच व्यापारमा  एक स्वस्थ संतुलनलाई सुनिश्चित गरे.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.97</ref>

(contracted; show full)

सन 1954मा, मेन्जीस सरकारले नयाँ द्वि-स्तरीय टीवी प्रणाली प्रस्तुत गर्ने घोषणा की—सरकारदेखि वित्तीय सहायता प्राप्त एक सेवा, जसको  संचालन एबीसी (ABC) द्वारा गर्नु थियो र [[सिडनी]] 
अनिर [[मेलबर्न]]मा  दुइ व्यावसायिक सेवाहरु, किनभनें [[मेलबर्न]]मा  आयोजित सन 1956का ग्रीष्म ओलंपिक अस्ट्रेलियामा  टेलीविजनका आगमनका पछि एक मुख्य चालक शक्ति साबित भए.<ref name="first24">{{Cite document
  | title = Australian Television: the first 24 years
  | publisher = Nelsen/Cinema Papers
  | year = 1980
  | page = 3
  | location = [[Melbourne]]
  | accessdate = 2007-09-23
  | postscript = <!--None--> }}</ref> रंगीन टीवीको  प्रसारण सन 1975मा  प्रारम्भ भयो।

=== गठबंधन 1950-1972 ===
[[चित्र:John F। Kennedy and Harold Holt.jpg|thumb|right|1963 मा ओवल अफिसमा प्रधानमन्त्री हेरोल्ड होल्ट र अमेरिकाका राष्ट्रपति जन एफ। कैनेडी.1960 दशकसम्म ब्रिटेनदेखि महत्वपूर्ण सहयोगीका रूपमा अस्ट्रेलियाई रक्षा नीति स्थानान्तरित भए.]]

सन 1950का दशकका प्रारम्भमा, मेन्जीस सरकारले अस्ट्रेलियालाई संयुक्त राज्य अमरीका र पारंपरिक साथी ब्रिटेन, दुइटैका साथ एक “तिहरिया गठबंधन”मा  पाए.<ref>ग्लेन बार्कले र जोसेफ सिराकुसा (1976) ''अस्ट्रेलियन अमेरिकन रिलेशन सिंस 1945'' । पृष्ठ.35-49। होल्ट, राइनहार्ट र विंस्टन, सिडनी। ISBN 003 9001229</ref> पहिलाो पहल “अस्ट्रेलियाई नेतृत्वले कूटनीतिमा  लगातार ब्रिटिश बेलायती-समर्थक नीतिको  पलन गरे,” जबकि त्यसै समय त्यो दक्षिण पूर्वी एशियामा  संयुक्त राज्य अमरीकालोई सामेल गर्नका अवसरहरुको खोज पनि गरता रह्यो।<ref>ग्लेन बार्कले र जोसेफ सिराकुसा (1976) पृष्ठ.35</ref> यस  प्रकार सरकारले [[कोरियाई युद्ध]] र मलय आपातकालका लागि सेनाहरु पठाईनमा प्रतिबद्धता जाहिरको र सन 1952का पछि ब्रिटिश बेलायती परमाणु परीक्षणहरुको मेजबानी गरे<ref>एड्रियन टेम र एफ.पी.जे रोबोथम (1982) ''मरलिंगा; ब्रिटिश ए-बम्ब, अस्ट्रेलियन लेगसी'' । पृष्ठ 179 फोंटाना बुक्स, मेलबर्न। ISBN 0 00636 3911</ref> साथै, अस्ट्रेलिया स्वेज संकटका बेला ब्रिटेनलाई समर्थनको पेशकश कर्ता एकमात्र कमनवेल्थ देश था.<ref>ई.म एंड्रयूज (1979) ''अ हिस्ट्री अफ अस्ट्रेलियन फरेन पोलिसी'' । पृष्ठ .144 लौंगमैन चेशायर, मेलबर्न। ISBN 0-582-68253-3</ref>

सन 1954मा, मेन्जीसले महारानी एलिजाबेथ द्वितीयका लागि एक भावपूर्ण स्वागतको देखरेख की, जो कि शासन गर्न रही कुनै रानीको प्रथम अस्ट्रेलिया यात्रा थियो। सन 1953मा  तिनको राज्याभिषेकमा  सम्मिलित हुनका लागि जाँदै समय, न्यूयर्कमा  एक हल्के-फुल्के भाषणका बेला उनले निम्नलिखित टिप्पणी की;
<blockquote>
{{cquote| “We in Australia, of course, are British, if I may say so, to the boot heels…but we stand together–our people stand together –till the crack of doom.”<ref>cited in Glen Barclay and Joseph Siracusa (1976) p.36-38</ref>}}
</blockquote>
तर पनि, जस्तै दक्षिण पूर्वी एशियामा  ब्रिटिश बेलायती प्रभावमा  कमी आउनेका साथै अस्ट्रेलियाई नेताहरुका लागि र अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्थाका लागि संयुक्त राज्य अमरीकाका साथ मित्रता अधिक महत्वपूर्ण बन्छ गई। अस्ट्रेलियामा  ब्रिटिश बेलायती निवेश सन 1970का दशकका अन्तसम्म लक्षणीय बनाई रह्यो , तर सन 1950का दशक र सन 1960का दशकका बेला ब्रिटेनका साथ व्यापारमा  कमी आयो। सन 1950का दशकका अन्तिम भागमा, अस्ट्रेलियाई सेनाले अमरीकी सैन्य सामग्रीको  प्रयोग गरेर आफूलाई पुनर्सज्जित गर्नु प्रारम्भ गरे। सन 1962मा, संयुक्त राज्य अमरीकाले नर्थ वेस्ट केपमा  एक नौसैनिक संचार स्टेशन स्थापित गरे, जो कि अगले दशकमा  निर्मित अनेक स्टेशनहरुमा देखि पहिलो था.<ref>ग्लेन बार्कले र जोसेफ सिराकुसा (1976) पृष्ठ.63</ref><ref>डेसमंड बल (1980) ''अ सूट(contracted; show full)स्ट्रेलिया सैन्य सहायता यस कारण दे रह्यो थियो किनभनें दक्षिणी भियतनाम, जो कि सीटो (SEATO)को  एक हस्ताक्षरकर्न्थ्यो,ले सम्भवतः यसको  निवेदन गरेको थियो।<ref>ग्लेन बार्कले र जोसेफ सिराकुसा (1976) पृष्ठ.74</ref> सन 1971मा  जारी गरिए दस्तावेजहरुले यो सूचित गरे कि सेना पठाईने  निर्णय अस्ट्रेलिया र संयुक्त राज्य अमरीका द्वारा लिइएको थियो, र यस्तो दक्षिणी भियतनामका कुनै निवेदनका आधारमा छैन गरिएको था.<ref>ईएम एंड्रयूजमा  चर्चा हेर्नुहोस् (1979) पृष्ठ.172-3</ref> सन 1968सम्म आउँदा-आउँदै, पहिल
ाो अस्ट्रेलियाई कार्य-बल (1st Australian Task Force) (1एटीएफ) (1ATF)का नुइ डात (Nui Dat) स्थित अड्डेमा कुनै पनि समय अस्ट्रेलियाई सेनाको तीन बटालियनहरु रह्यो गरतीं थियों, जबकि पूरा भियतनाममा  नियुक्त एएटीटीवी (AATTV) सलाहकारहरुको सङ्ख्या यसका अतिरिक्त थियो, र, सैनिकहरुको कुल सङ्ख्या लगभग 8,000सम्म बढ़कर आफ्नो चरममा पहुंच गई, जो कि सेनाको प्रतिरोधक क्षमताका लगभग एक तिहाई थियो। सन 1962 र 1972का बीच, लगभग 60,000 सैनिकहरुले भियतनाममा  आफ्नो सेवाहरु दीं, जसमा मैदानी टुकडीहरु, नौसैनिक बल र वायु-सामग्री सामेल छन्.<(contracted; show full)

भियतनाममा  अस्ट्रेलियाको उपस्थितगी 10 वर्षहरुसम्म रही, र विशुद्ध मानवीय लागतमा, 500 देखि ज्यादा मानिस मारे गये र 2,000  भन्दा अधिक घायल भए। सन 1962 र 1972का बीच अस्ट्रेलियालाई यस  युद्धमा $218को लागत आयो।<ref name="Elkins" />

== 1960 का दशकका पछि उ
भरतादाएको आधुनिक अस्ट्रेलिया ==
=== कला र “नव राष्ट्रवाद” ===
[[चित्र:JohnGorton1954.JPG|thumb|left|upright|"अस्ट्रेलियन टू द बूटहील्स": अस्ट्रेलियाई सिनेमाका लागि प्रधानमन्त्री जन गौर्टनले सरकारी सहायताको स्थापना गरे.]]
[[चित्र:Sydney Opera House Night.jpg|thumb|1973मा सिडनी ओपेरा हत्यस सरकारी तौरमा खोलिएको था.]]

सन 1960का दशकका मध्यबाट, अस्ट्रेलियामा  एक नया र अधिक तीक्ष्ण राष्ट्रवाद उभरने लगा। सन 1960का दशक का प्रारम्भमा, नैशनल ट्रस्ट अफ अस्ट्रेलियाले अस्ट्रेलियाको प्राकृतिक, सांस्कृतिक अनिर ऐतिहासिक धरोहरका संरक्षणको शुरुआत गरे सदैव अमरीकी र ब्रिटिश बेलायती आयातहरुमा निर्भर रहोस् अस्ट्रेलियाई टीवीमा स्थानीय स्तरमा निर्मित नाटकहरु र हास्य-धारावाहिकहरुको  प्रसारण प्रारम्भ भयो, र होमिसाइड (Homicide) जस्तै कार्यक्रमहरुले स्थानीय स्तरमा मजबूत वफादार दर्शक-वर्ग हासिल गरे, जबकि स्किपी द बुश कंगारू (Skippy the Bush Kangaroo) एक वैश्विक वस्तु बन्यो। लिबरल प्रधानमन्त्री [[जाह्न गार्टन|जन गोर्टन]], युद्धदेखि भयभीत एक पूर्व फाइटर पायलट, जसले स्वयंको  वर्णन “जूतेको नोकसम्म अस्ट्रेलियाई”का रूपमा  गरेको थियो,ले अस्ट्रेलियन काउंसिल फर आर्ट्स, अस्ट्रेलियन फिल्म डेवलपमाट कर्पोरेशन र नैशनल फिल्म एन्ड टेलीविजन ट्रेनिंग स्कूलको स्थापना गरे.<ref>http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/gorton/in-office.aspx</ref>

अनेक विलंबहरुका पछि अन्ततः सन 1973मा  प्रतिष्ठित सिडनी ओपेरा हाउसको शुरुआत भएको। त्यसै वर्ष, [[पेट्रिक व्छट|पैट्रिक व्यहाइट]] साहित्यका लागि नोबेल पुरस्कार जीतने भएका पहिलाो अस्ट्रेलियाई बनेका.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.229-230</ref> सन 1970का दशकसम्म आउँदा-आउँदै स्कूली पाठ्यक्रमहरुमा  अस्ट्रेलियाई इतिहास सामेल हुनु शुरु भयो था<ref>रिचर्ड व्यहाइट (1981) ''इन्वहरुटिंग अस्ट्रेलिया; इमेजेस एंड आइडहरुटिटी, 1688-1980'' । पृष्ठ 169 जर्ज एलेन र अनविन, सिडनी। ISBN 0-86861-035-6</ref> र 1970का दशकका प्रारम्भदेखि नैं अस्ट्रेलियाई सिनेमाले यस्तो फीचर फिल्महरुका नयाँ अस्ट्रेलियाई युगको  निर्माण प्रारम्भ गरिदिएको थियो, जो कि पूर्ण प्रकार अस्ट्रेलियाई विषय-वस्तुहरुमा आधारित थियों। फिल्महरुलाई आर्थिक सहायता दिने  कार्य गोर्टन सरकारका नेतृत्वमा  प्रारम्भ भयो, तर फिल्म-निर्माणलाई सहायता प्रदान गर्नमा  साउथ अस्ट्रेलियन फिल्म कर्पोरेशन सबैभन्दा अघि रह्यो र तिनको महान सफलताहरुमा  सर्वोत्कृष्ट अस्ट्रेलियाई फिल्मा संडे टू फार अौं (Sunday Too Far Away) (1974), पिकनिक ऐट छन्गिंग रक (Picnic at Hanging Rock) (1975), ब्रेकर मोरांट (Breaker Morant) (1980) तथा गैलिपोली (Gallipoli) (1981) सामेल छन्। सन 1975मा  राष्ट्रीय निधिकरण संस्था, अस्ट्रेलियन फिल्म कमीशन,को स्थापना गरिएको.

सन 1969मा  सीमा अनिर उत्पाद शुल्क (Customs and Excise)का लागि नयाँ लिबरल मंत्री, डान चिप,को नियुक्तिका पछि अस्ट्रेलियाई सहरुसरशिपमा  पनि महत्वपूर्ण परिवर्तन भए। सन 1968मा, बैरी हम्फ्रीज र निकोलस गार्लैण्डको कार्टून पुस्तिकालोई प्रतिबंधित गर्न दिइएको, जसमा  दंगेबाज पात्र बैरी मैक्केन्जीलाई प्रस्तुत गरिएको था। र पनि यसका केही वर्षहरु पछी, यस  पुस्तक को, आंशिक रुपले सरकारदेखि प्राप्त आर्थिक सहायताका साथ, एक फिल्मका रूपमा  निर्मित गरिएको था.<ref>ऐनी पहरुडर (मार्च 2005) ''द अस्ट्रेलियन जर्नल अफ पोलिटिक्स एंड हिस्ट्र(contracted; show full)

सन 1970का दशकका बेला अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुले अस्ट्रेलियाई संसदहरुमा  प्रतिनिधित्व प्राप्त गर्नु शुरु गरे। सन 1971मा, क्वीन्सल्याण्ड पार्लियामाटले निवृत्त हो रहोस् एक सांसदको  स्थान लिनको लागि लिबरल पार्टीका नेविली बनरलाई नियुक्ता गरे, जो कि संघीय संसदमा  आउने भएका पहिल
ाो अस्ट्रेलियाई आदिवासी बनेका। सन 1972का चुनावमा  बनर पुनः फर्के र ती सन 1983सम्म बनेका रहे.<ref name="ReferenceB" /> सन 1974मा, नर्दर्न टेरिटरीमा  कण्ट्री लिबरल पार्टीका ह्यासिंथ टंग्युटैलम (Hyacinth Tungutalum) र नैशनल पार्टी अफ क्वीन्सल्याण्डका एरिक डीरल (Eric Deeral) क्षेत्रीय अनिर राज्य विधायिकाहरुका लागि चुने जाने पहिलाो मूलनिवासी बनेका। सन 1976मा, सर डगलस निकोलसलाई साउथ अस्ट्रेलियाको  गवर्नर नियुक्त गरिएको र यस  प्रकार ती अस्ट्रेलियामा  कुनै उप-राजकीय पदमा पहुंचने भएका पहिलाो अस्ट्रेलियाई आदिवासी बनेका। अगस्त 2010 मा  अस्ट्रेलियाई लिबरल केन व्याट (Ken Wyatt)देखि पूर्वसम्म कुनै मूलनिवासी व्यक्ति हाउस अफ रिप्रेजहरुटेटिव्जका लागि छैन चुनिएको था.<ref name="ReferenceB" />

(contracted; show full)

=== "यही समय छ": व्यहिटलैम र फ्रेसर ===
[[चित्र:Vincent Lingiari.jpg|thumb|150px|upright|right|गुरिंदजी समुदायलाई भूमि लौटाउनेका प्रतीकस्वरूप विन्सहरुट लिंजियारीका हाथहरुमा रेत हाल्दै गोफ व्यहिटलैम.(1975)]]
[[चित्र:MalcolmFraserAndJimmyCarterAtPodium.gif|150px|upright|thumb|मैल्कम फ्रेजर र अमेरिकाका राष्ट्रपति जिमी कार्टर (1977).]]

23 वर्षहरुसम्म विपक्षमा  रहनेका पछि डिसेम्बर 1972मा, लेबर पार्टिला गोफ व्यहिटलैमका नेतृत्वमा  चुनावहरुमा  जीत हासिलको र सामाजिक परिवर्तन 
अनिर सुधारको  एक महत्वपूर्ण कार्यक्रम प्रस्तुत गरे। चुनावहरुदेखि पूर्व व्यहिटलैमले भने था: “हाम्रो कार्यका तीन मुख्य लक्ष्य छन्। यी छन् – समानतालाई प्रोत्साहित गर्नु; अस्ट्रेलियाई जनतालाई … निर्णय प्रक्रियामा  … सामेल गर्नु; तथा प्रतिभालाई मुक्त गर्नु र अस्ट्रेलियाई जनताका क्षितिजहरुलाई माथि उठाना.”<ref>गफ विटलम, बैंक्सटाउन स्पीच। 13 नोभेम्बर 1972। सैली वरछफ्ट (सं.)मा  उद्धृत (2004) ''वेलमा वी से..। द स्पीचेस दैट मेड अस्ट्रेलिया'' । पृष्ठ 178 9 ब्ल्याक इंक, मेलबर्न। ISBN 1-86395-277-2&(contracted; show full) बांधका निर्माणलाई रोकनका लागि कमनवेल्थ अधिकारहरुको  प्रयोग गर्नको लागि इंकार गरिदिए.<ref>http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/fraser/in-office.aspx</ref> सन 1977मा, एक लिबरल मंत्री, डान चिपले आफ्नो पार्टीदेखि अलग भएर एक नयाँ सामाजिक उदारवादी पार्टी, अस्ट्रेलियन डेमोक्रेट्स,को  गठन गर्न लिया र फ्रैंकलिन बांधका प्रस्तावले अस्ट्रेलियामा  एक प्रभावी पर्यावरण आन्दोलनका शुरु हुनमा  योगदान दिए, जसको शाखाहरुमा  अस्ट्रेलियन ग्रीन्स, एक राजनैतिक दल, जो पछि पर्यावरणवाद र साथै वाम-पंथी सामाजिक 
अनिर आर्थिक नीतिहरुका पालनका लागि [[टासमानिया|तस्मानिया]]देखि बाहिर पनि बढ़ा, सामेल थियों.<ref>http://www.abc.net.au/dimensions/dimensions_people/Transcripts/s849441.htm</ref>

=== आर्थिक सुधार: हक, कीटिंग र हवर्ड ===
[[चित्र:Parliament House Canberra Dusk Panorama.jpg|thumb|left|कैनबरामा नयाँ संसद भवन 1988 मा खोलिएको था.]]

बब हक, व्यहिटलैमको तुलनामा  एक कम ध्रुवीकर (polarising) लेबर नेता,ले सन 1983का चुनावहरुमा  फ्रेसरलाई पराजित गरे। यस  नयाँ सरकारले हाइकोर्ट अफ अस्ट्रेलियाका माध्यमदेखि फ्रैंकलिन बांध परियोजनामा रोक लागेको दी। कोषाध्यक्ष पोल कीटिंगका साथ मिलेर हकले सूक्ष्म-आर्थिक र औद्योगिक सम्बन्धहरुका सुधारको  कार्य आफ्नो हाथहरुमा  लिया, जसको रचना दक्षता र प्रतिस्पर्धालाई बढ़ानका लागि गरिएको थियो। व्यहिटलैम मडलको प्रारम्भिक विफलता र फ्रेसरका नेतृत्वमा  आंशिक विखण्डनका पछि हकले स्वास्थ्य बीमाको एक नयाँ सकल प्रणालीको पुनर्स्थापना गरे, जसलाई मेडिकेयर (Medicare) नाम दिइएको। उद्योग अनिर नौकरिहरुको रक्षा गर्नका लागि हक र कीटिंगले दर-सूचिहरु (Tariffs)का लागि पारंपरिक लेबर समर्थन समाप्त गरिदिए। यसका पछि उनले अस्ट्रेलियाका वित्तीय तन्त्रलाई नियन्त्रण मुक्त गरिदिए र [[अस्ट्रेलियाई डालर]]को  ‘मुद्रा संतुलन’ बनाए.<ref name="ReferenceC">http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/hawke/in-office.aspx</ref>

सन 1988 मा  कैनबरामा  नयाँ संसद भवनका उदघाटनका साथै अस्ट्रेलियाको दुइ सौौं वर्षगांठ मनाई गई। अगले वर्ष अस्ट्रेलियाई राजधानी क्षेत्र (Australian Capital Territory)ले स्वशासनको  अधिकार प्राप्त गरे र जर्विस बे (Jervis Bay) क्षेत्रहरुका मन्त्री (Minister for Territories)का अधीन एक पृथक क्षेत्र बना.

संयुक्त राज्य अमरीकाका साथ गठबंधनका एक समर्थक, हकले सन 1990 मा  इराक द्वारा कुवैतमा गरिए कब्जेका पछी, खाड़ी युद्धमा  अस्ट्रेलिया नौसैनिक बल पठाईनमा प्रतिबद्धता जाहिर गरे चार सफल चुनावहरुका पछी, तर एक लड़खड़ाती अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था र बढ़ती बेरोजगारीका बीच, हक र कीटिंगका बीच तीव्र प्रतिस्पर्धाका परिणामस्वरूप लेबर पार्टीलाई आफ्नो नेताका रूपमा  हकलाई हटानु पर्‍यो र सन 1991 मा  पोल कीटिंग प्रधानमन्त्री बनेका.<ref name="ReferenceC" />

सन 1992मा  बेरोजगारी 11.4%मा पहुंच गई – जो कि [[महान मंदी]]का सर्वाधिक ऊंचाईमा थियो। लिबरल-नैशनल विपक्षले सन 1993का चुनावहरुमा  जानका लागि आर्थिक सुधारको एक आशावादी योजना प्रस्तावितको थियो, जसमा  वस्तुहरु अनिर सेवामा एक नया गर्न प्रस्तुत गर्नु सामेल था। कीटिंगले कोषपालहरुलाई बदल दिए र गरका सख्त खिलाफ प्रचार गरेर सन 1993का चुनावहरुमा  जीत हासिल गर्न ली। आफ्नो कार्यकालका बेला, कीटिंग ने, इंडोनेशियाई राष्ट्रपति [[सुहार्तो]]का साथ निकटतादेखि सहयोग गर्दै, एशिया प्रशान्त क्षेत्रमा  आफ्नो सम्बन्धहरुमा बल दिए र आर्थिक सहयोगका लागि एक प्रमुख मंचका रूपमा  एपेक (APEC)को भूमिकालोई बढ़ानका लागि अभियान चलाएको। कीटिंग मूलनिवासीहरुका मामलहरुलाई लिएर पनि सक्रिय थिए र सन 1992मा  हाइकोर्ट अफ अस्ट्रेलियाका ऐतिहासिक मैबो (Mabo) निर्(contracted; show full)

अस्ट्रेलियाको साम्राज्ञीका रूपमा  [[एलिजा़बेथ द्वितीय|महारानी एलिजाबेथ द्वितीय]]का साथ अस्ट्रेलिया आज पनि एक संवैधानिक राजतन्त्र बनाएको भयोछ; एक गणतन्त्रको स्थापनाका लागि सन 1999मा  आयोजित एक जनमत संग्रहलाई आंशिक रुपले अस्वीकार गरिदिए। आफ्नो 
ब्रिटिश बेलायती अतीतका साथ अस्ट्रेलियाका सम्बन्ध लगातार कमजोर हुँदै जा रहेका हुन्, तर पनि नागरिकहरुका व्यक्तिगत स्तरमा तथा सांस्कृतिक स्तरमा अस्ट्रेलिया र ब्रिटेनका बीच सम्बन्ध आज पनि उल्लेखनीय बनेका भए छन्.

अस्ट्रेलियाले सिडनीमा  [[२००० ऊष्ण ओलंपिक्स|सन 2000 मा आयोजित ग्रीष्मकालीन अलम्पिक]] खेलहरुको मेजबानीका लागि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अत्यधिक प्रशंसा प्राप्त गरे यसका उदघाटन समारोहमा  अस्ट्रेलियाई प्रहचान र इतिहासलाई प्रस्तुत गरिएको तथा मशाल कार्यक्रममा  महिला खेलाड़ीहरुलाई सम्मानित गरिएको, जसका अन्तर्गत तैराक डान फ्रेसरले अस्ट्रेलियाई आदिवासी धावक कैथी फ्रीमैनका साथ मिलेर ओलम्पिक मशाल प्रज्वलित गरे सन 2001मा, अस्ट्रेलियाले एक संघका रूपमा  आफ्नो शताब्दी मनाई र अनेक घटनाहरु, जसमा अस्ट्रेलियाई समाज वा सरकारका प्रति आफ्नो योगदान दिने भएका मानिसहरुलाई सम्मानित गर्नका लागि शताब्दी पदक (Centenary Medal)को  निर्माण पनि सामेल छ,का साथ एक कार्यक्रम आयोजित गरिएको.

हवर्ड सरकारले सकल रुपले आप्रवासनको  विस्तार गरे, तर नावहरुमा सवार भएर अनधिकृत रुपले आउने भएका मानिसहरुलाई हतोत्साहित गर्नका लागि प्राय विवादास्पद कड़े आप्रवासन कानून पनि लागू गरे। तर पनि हवर्ड [[राष्ट्रकुल|कमनवेल्थ]]का साथ पारंपरिक सम्बन्धहरु तथा संयुक्त राज्य अमरीकाका साथ गठबंधनका प्रबल समर्थक थिए, तर एशिया, विशेषतः चीन,का साथ व्यापारमा  नाटकीय वृद्धि भएको र अस्ट्रेलियाले समृद्धिका एक विस्तारित कालको  आनंद उठाया। संयोगले सन 2001 को 11 सितंबरलाई भए आतंकी हमलहरुका बेला हवर्ड नैं प्रधानमन्त्री थिए। यस  घटना पछी, सरकारले [[अफगानिस्तान युद्ध]] (दुइटै दलहरुका समर्थनका साथ) एवं इराक युद्ध (अन्य राजनैतिक दलहरुको असहमतिका साथ)का लागि सैन्य टुकडीहरु पठाईनमा प्रतिबद्धता जाहिर गरे<ref name="autogenerated3" />

=== इएक्कीासौं शताव्दी मा ===
सन 2007का चुनावहरुमा  लेबर पार्टीका [[कैविन रूड|केविन रूड]]ले हवर्डलाई पराजित गरे र ती जून 2010 सम्म प्रधानमन्त्री पदमा बनेका रहोस्, जसका पछि पार्टीका नेताका रूपमा  जूलिया गिलार्डले तिनको स्थान लिया। रूडले प्रधानमंत्रीका रूपमा  आफ्नो कार्यकालको  प्रयोग [[क्योटो प्रोटोकल]]लाई सांकेतिक रुपले स्वीकार गर्न र ''खो चुकी पीढ़िहरु (Stolen Generation)''  (ौं अस्ट्रेलियाई मूलनिवासी, जसलाई राज्य द्वारा बीसौं शताव्दीका प्रारम्भिक कालदेखि लिएर सन 1960का दशकका बेला तिनको अभिभावकहरुदेखि छीन लिइएको था)का प्रति ऐतिहासिक संशताव्दीय क्षमायाचनाको  नेतृत्व गर्नका लागि गरे। मडरिन चीनी भाषी यस  पूर्व कूटनीतिज्ञले जोशपूर्ण विदेश नीति पनि अपनाई र ग्लोबल वर्मिंगको  मुकाबला गर्नका लागि अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्थामा  ''कार्बनमा मूल्य (price on carbon)'' को सबैभन्दा पहिलाो शुरुआत गरे तिनको प्रधानमंत्रित्व-कालमा  नैं सन 2007-2010का आर्थिक संकटका शुरुआती चरण पनि आये, जसको प्रति प्रतिक्रिया दे्दै तिनको सरकारले आर्थिक सहायताका ठूला पैकेज प्रस्तुत गरे – जसको प्रबंधन पछि विवादास्पद साबित भयो।<ref>http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/rudd/in-office.aspx</ref>

एशियाका साथ बढ़्दै व्यापारका बीच आर्थिक सुधारका ढाई दशक पछी, अधिकांश अन्य पश्चिमी अर्थव्यवस्थाहरुका विपरीत, अस्ट्रेलिया आर्थिक बाजारहरुमा  आयो गिरावटका बावजूद मंदीदेखि बचनाले सफल रह्यो।<ref>http://www.theodora.com/wfbcurrent/australia/australia_economy.html</ref>

रूडको उत्तराधिकारी, जूलिया गिलार्ड, सन 2010 मा  टोनी एबटका लिबरल-नैशनल गठबंधनका खिलाफ धेरै कम अन्तरदेखि भएको जीत, जसका परिणामस्वरूप सन 1940का चुनावहरुका पछि पहिलो पल्ट अस्ट्रेलियामा  एक त्रिशंकु संसद बनी,को  नेतृत्व गर्दै अस्ट्रेलियाको प्रधानमन्त्री चुनी जाने पहिलो महिला बनीं.<ref name="hung">[http://www.abc.net.au/news/stories/2010/08/21/2989767.htm "वोटर्स लीव अस्ट्रेलिया छन्गिंग]" ''एबीसी (ABC) न्यूज'' , 21 अगस्त 2010</ref>

== यी पनि हेर्नुहोस् ==
{{Portal|Australia}}
*अस्ट्रेलियाको प्रादेशिक विकास
*अस्ट्रेलियाई पुरातत्व
*ओशिनियाको  इतिहास
*अस्ट्रेलियाका सैन्य इतिहास
*व्यहाइट अस्ट्रेलियाई नीति
*प्रोक्लेमेशन डिक्लेरिंग द यस ्ट्याब्लिश्माट अफ द कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलिया
*अस्ट्रेलियाई तार इतिहास
*अस्ट्रेलियामा  राजशाहीका इतिहास

== संदर्भ तन्त्रको इतिहास

== सन्दर्भ सामाग्री==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== आगे पढ़हरुअरु पढ्नु होस ==
* बैमब्रिक, सुसन एड। ''द कैम्ब्रिज इनसाइक्लोपीडिया अफ अस्ट्रेलिया''  (1994)
* डेविसन, ग्रीम, जन हर्स्ट, र स्टुअर्ट मैकिनटायर, एड्स। अनेक शैक्षिक पुस्तकालहरुमा  ''द अक्सफोर्ड कम्पेनियन टू अस्ट्रेलियन हिस्ट्री''  (2001) अनलाइन, [http://www.amazon.com/Oxford-Companion-Australian-History/dp/019551503X/ref=sr_1_6?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1209696680&amp;sr=8-6 एक्सर्प्ट एंड टेक्स्ट सर्च] मा  भी.
(contracted; show full)
* मार्टिन, ए.डब्ल्यू। ''रबर्ट माजिस: अ लाइफ''  (2 खंड 1993-99), एसीएलएस (ACLS) ई-बुक्समा अनलाइन
* मेगालौग्निस, जर्ज। ''द लौन्गेस्ट डिकेड''  (2 एड। 2009), राजनीति 1990-2008
* स्क्रियुडर, डेरिक, र स्टुअर्ट वार्ड, एड्स। ''अस्ट्रेलिया इम्पायर''  (
ब्रिटिश बेलायती साम्राज्य कौम्पैनियन सिरीजका अक्सफोर्ड इतिहास) (2008) [http://www.amazon.com/Australias-Empire-History-British-Companion/dp/0199273731/ एक्सर्पट एंड टेक्स्ट सर्च]
* सरले। पर्सिवल, एड। ''अस्ट्रेलियाई जीवनीका शब्दकोष''  (1949)[http://gutenberg.net.au/dictbiog/00-dict-biogIndex.html अनलाइन संस्करण]
* टेलर, पीटर। ''अस्ट्रेलियाई इतिहासको  एटलस''  (1991)
* वेल्श, फ्रैंक। ''अस्ट्रेलिया: अ न्यू हिस्ट्री अफ द ग्रेट सदर्न ल्याण्ड'' (2008)

(contracted; show full)[[sq:Historia e Australisë]]
[[sr:Историја Аустралије]]
[[sv:Australiens historia]]
[[ta:ஆஸ்திரேலிய வரலாறு]]
[[te:ఆస్ట్రేలియా చరిత్ర]]
[[uk:Історія Австралії]]
[[vi:Lịch sử Australia]]
[[zh:澳大利亚历史]]