Difference between revisions 315293 and 315303 on newiki

{{Orphan|date=सेप्टेम्बर २०१२}}

{{सफाई|date=अगस्त २०१२}}
{{अनुवादित हिन्दी}}
'''अस्ट्रेलियाको  इतिहास'''  कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलिया र यसभन्दा पूर्वका मूल-निवासी तथा औपनिवेशिक समाजहरुका क्षेत्र र मानिसहरुका इतिहासलाई सन्दर्भित गर्दछ। यस्तो मानिन्छ कि अस्ट्रेलियाको मुख्य भूमिमा अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको  पहिलो पल्ट आगमन लगभग ४०,००० देखि ६०,००० वर्षहरु पूर्व इंडोनेशियाई द्वीप-समूहदेखि नाव द्वारा भयो। उनले पृथ्वीमा सबैभन्दा लामा समयसम्म बची रहने कलात्मक, संगीतमय र आध्यात्मिक परम्पराहरुमा देखि केहीको स्थापना गरे.

सन 1606 मा  अस्ट्रेलिया पुगेका [[नीदरलैण्ड|डच]] नाविक विलेम जैन्सजून (Willem Janszoon) यहाँ निर्विरोध उतरने भएका पहिलो यूरोपीय व्यक्ति थिए। यसका पछि यूरोपीय खोजकर्ता लगातार यहाँ आउँदै रहोस्, जबसम्म कि सन 1770 मा, जेम्स कुकले अस्ट्रेलियाको पूर्वी तटलाई [[संयुक्त अधिराज्य (ब्रिटेन)|ब्रिटेन]]का लागि चित्रित छैन गरिदिए र  ती बटनी बे (अब सिडनीमा), [[न्यू साउथ वेल्स]]मा  उपनिवेश बनाउने  समर्थन गर्ने विवरणहरुका साथ वापस फर्के। एक दंडात्मक उपनिवेशको स्थापना गर्नका लागि बेलायती जहाजहरुको  पहिलो बेड़ा (First Fleet) जनवरी 1788मा  सिडनी पुग्यो। ब्रिटेनले पूरा महाद्वीपमा  अन्य उपनिवेश पनि स्थापित गरे र पूर्ण उन्नाइसौं शताव्दीका बेला आन्तरिक भागहरुमा  यूरोपीय खोजकर्ताहरुलाई पठाईिएको। यस  पूर्ण अवधिका बेला नयाँ रोगहरुका सम्पर्कमा  आउने र  बेलायती उपनिवेशवादिहरुका साथ भए संघर्षले अस्ट्रेलियाका मूल निवासीहरुलाई धेरै अधिक कमजोर बनाएको दिए.

सुनको खानीहरु र कृषि उद्योगहरुका कारण समृद्धि आयो र उन्नाइसौं शताव्दीका मध्यमा  सबै छः  बेलायती उपनिवेसहरुमा  स्वायत्त संशताव्दीय लोकतन्त्रहरुको स्थापनाको शुरुआत भएको। सन 1901मा  यी उपनिवेसहरुले एक जनमत-संग्रहका द्वारा एक संघका रूपमा  एकजुट हुनका लागि मतदान गरे र आधुनिक अस्ट्रेलिया अस्तित्वमा  आया। विश्व-युद्धहरुमा  अस्ट्रेलिया ब्रिटेनको तर्फदेखि लड़ा र [[दोश्रो विश्वयुद्ध|दोश्रो विश्व-युद्ध]]का बेला शाही जापान द्वारा संयुक्त राज्य अमरीकालोई धमकी मिलनमा अस्ट्रेलिया संयुक्त राज्य अमरीकाको  दीर्घकालिक मित्र साबित भयो। एशियाका साथ व्यापारमा  वृद्धि भएको र युद्धोपरान्त एक बहु-सांस्कृतिक आप्रवास कार्यक्रमका द्वारा 6.5 मिलियन भन्दा अधिकधेरै प्रवासी यहाँ आये, जसमा प्रत्येक महाद्वीपका मानिस सामेल थिए। अगले छः दशकहरुमा  जनसङ्ख्या तिगुनी भएर 2010 मा  लगभग 21 मिलियनसम्म पहुंच गई, जहाँ 200 देशहरुका मूल नागरिक मिलेर विश्वको चौधौं सबैभन्दा ठूलो अर्थ-व्यवस्थाको  निर्माण गर्दछन्.<ref>http://www.dfat.gov.au/aib/overview.html</ref>

== आस्ट्रेलियाई आदिवासी ==
[[चित्र:Aboriginal Art Australia.jpg|thumb|upright|काकदु राष्ट्रीय उद्यानमा उबिरमा रक पेन्टिङ्ग]]
(contracted; show full)्या कमभन्दा कम 350,000 थियो,<ref>एल। स्मिथ (1980), ''द अबौरिजनल पोप्युलेशन अफ अस्ट्रेलिया'' , अस्ट्रेलियन नैशनल यूनिवर्सिटी प्रेस, कैनबरा.</ref><ref>जेफ्री ब्लेनी (1975) ''ट्रीएम्फ अफ द नोमैड्स: अ हिस्ट्री अफ एशियंट अस्ट्रेलिया'' । पृष्ठ 92 सन बुक्स। ISBN 0 7251 02403। ब्लेनलीले मानवविज्ञानी ए.आर। रैडक्लिफ-ब्राउन द्वारा सन 1930का दशकमा  गरिए एक शोधको  हवाला दिएका छन्। एक पाद टिप्पणीमा  उनले गणनाको छ कि 28,000 ईपूदेखि अस्ट्रेलियामा  300 मिलियन भन्दा 
अधिकधेरै  अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुले आफ्नो जीवन बिताया र तिनको मृत्यु भएको र उनले सन 1788को जनसङ्ख्या 300,000 बताई छ.</ref> जबकि हालका पुरातात्विक शोध बताउँछन् कि कमभन्दा कम 750,000को जनसङ्ख्या रही हुनेछ.<ref name="pop_abs">[http://www.abs.gov.au/ausstats/[email protected]/94713ad445ff1425ca25682000192af2/bfc28642d31c215cca256b350010b3f4!OpenDocument 1301.0 - इयर बुक अस्ट्रेलिया, 2002] सांख्यिकीका अस्ट्रेलियाई ब्यूरो 25 जनवरी 2002</ref><ref>नोएल बटलीन (1983) ''आवर अरिजनल अग्रेशन''  जर्ज एलेन र अन्विन सहित अन्य इतिहासकारहरुलाई पनि हेर्नुहोस्, सिडनी। ISBN 0 868612235</ref> यस्तो प्रतीय हुन्छ कि हिमनदीकरण (Glaciation)को अवधिका बेला मानिस समुद्रका बाटाहरु  यहाँ आएका थिए, जब [[नया गिनी|न्यू गिनी]] र [[टासमानिया|तस्मानिया]] यसै महाद्वीपदेखि जोड़िएका भएका थिए। तर पनि, यसका बावजूद पनि यस  सफरका लागि समुद्री-यात्राको आवश्यकता हुन्थ्यो, जसका चल्दै ती मानिस विश्वका शुरुआती समुद्री यात्रीहरु मध्येको एक बनेका.<ref>टिम गरी (एड)(1984) ''द यूरोपियन औकयुपेशन'' मा  रन लैडल "ऐबअरिजनल सोसाइटी बिफोर यूरोपियन सेटेलमाट"। हिनेमैन शैक्षिक अस्ट्रेलिया, रिचमंड। पृष्ठ.40। ISBN 0 85859 2509</ref>

जनसङ्ख्याको  सबैभन्दा अधिकधेरै  घनत्व दक्षिणी र पूर्वी क्षेत्रहरु, विशेषतः मुरे नदीको घाटी,मा  विकसित भयो। अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुले द्वीपमा दीर्घकालसम्म बनेका रहनका लागि संसाधनहरुको  प्रयोग उचित ढंगदेखि गरे, र कहिले-कहिले ती शिकार तथा संग्रहको  कार्य बंद गरिदिए गरिन्थ्यो, ताकि जनसङ्ख्या र संसाधनहरुलाई पुनः विकसित हुने  अवसर मिल सके। उत्तरी अस्ट्रेलियाई मानिसहरु द्वारा "फायरस्टिक कृषि"को  प्रयोग यस्तो वनस्पतिहरु उगाउन कालि गरिन्थ्यो, जसतर्फ पशु आकर्षित हुन्थे.<ref>जन अल्टमैन र डियन स्मिथ (1991) ''अबौरिजनल अस्ट्र(contracted; show full)्व तस्मानिया मुख्य भूमिदेखि अलग भयो र केही पाषाण प्रौद्योगिकीहरु तस्मानियाई मानिसहरुसम्म छैन पहुंच सकीं (जस्तै पत्थरका औजारहरुको मूठ जोड़नु र [[बूमरैंग]]को  प्रयोग).<ref>जूलिया क्लार्क (सी.1992) "अबौरिजनल पीपल अफ तसमानिया", पृष्ठ 3 ''अबौरिजनल अस्ट्रेलिया'' , अबौरिजनल र टोरेस स्ट्रेट आइल्याण्डर कमीशन (एटीएसआयोसी (ATSIC)) द्वारा उत्पादित ISBN 0-644-24277-9</ref> भूमि पनि सदैव नैं दयालु रहेन; दक्षिण-पूर्वी अस्ट्रेलियाका अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुलाई "एक दर्जन भन्दा 
अधिकधेरै  ज्वालामुखी विस्फोटहरुको  सामना गर्नु भयो…जसमा माउंट गैम्बियर पनि (सामेल) छ, जसको  विस्फोट केवल 1,400 वर्षहरु पूर्व भएको थियो।"<ref>रिचर्ड ब्रूम (1984) ''अराइविंग'' । पृष्ठ.6</ref> यस  कुराका प्रमाण उपस्थित छन् कि आवश्यकता भएमा, अस्ट्रेलियाई आदिवासी आफ्नो जनसङ्ख्या-वृद्धिमा नियन्त्रण रख सकन्थे र सूखा पड़ने वा जलको कमी हुनको बेला जलको विश्वसनीय आपूर्ति बनाये रख पानमा  सक्षम थिए.{{Citation needed|date=January 2011}} दक्षिण पूर्वी अस्ट्रेलियामा, वर्तमानमा  उपस्थित लेक कहरुडाका नजिक, मधुमक्खिहरुका छाना्तहरुका आकारका अर्ध-स्थायी गाउँ विकसित भए, जहाँ आस-नजिक भोजनको प्रचुर आपूर्ति उपलब्ध थियो।<ref>रिचर्ड ब्रूम (1984) ''अराइविंग''  पृष्ठ.8</ref> धेरै सताव्दीहरुसम्म अस्ट्रेलियाका उत्तरी तटमा रहने भएका अस्ट्रेलियाई मूल-निवासीहरुको  मकासान व्यापार, विशेष रुपले उत्तर-पूर्वी आर्नहेम ल्याण्डका योलंगु मानिसहरुका साथ, बढ़ता रह्यो।

सन 1788 सम्म जनसङ्ख्या 250 स्वतन्त्र राष्ट्रहरुका रूपमा  उपस्थित थियो, जसमादेखि अनेकको एक-अर्काका साथ सन्धि थियो र प्रत्येक राष्ट्रका भीतर अनेक जातिहरु थियों, जसको सङ्ख्या पाँच वा छःदेखि लिएर 30 वा 40सम्म गर्दथ्यो। प्रत्येक राष्ट्रको आफ्नो स्वयंको भाषा हुन्छ र यीबाट केही राष्ट्रहरुमा  एक भन्दा अधिकधेरै  भाषाहरुको  प्रयोग पनि गरिन्थ्यो, यस  प्रकार 250  भन्दा अधिकधेरै  भाषाहरु अस्तित्वमा  थियों, जसमादेखि लगभग 200 अब विलुप्त हो चुकीभैसकेका छन्। "सम्बन्धहरुका जटिल नियम मानिसहरुका सामाजिक सम्बन्धहरुलाई व्यवस्थित राख्थे र कूटनीतिक संदेशवाहक तथा भहरुटका रीति-रिवाज समूहहरुका बीच सम्बन्धहरुलाई सुचारु बनान्थे," जसका चल्दै समूहहरुका बीच संघर्ष, जादू-टोना र आपसी विवाद कमभन्दा कम भयो गरिन्थ्यो।<ref>रिचर्ड ब्रूम (1991) "अबौरिजनल पीपल अफ विक्टोरिया", ''अबौरिजनल अस्ट्रेलिया'' मा  पृष्ठ 7, अबौरिजनल र टोरेस स्ट्रेट आइल्याण्डर कमीशन (एटीएसआयोसी (ATSIC)) द्वारा उत्पादित ISBN 1-920750-00-2</ref>

प्रत्येक राष्ट्रको जीवन-शैली र भौतिक संस्कृतिमा  धेरै अधिकधेरै  अन्तर था। विलियम डैम्पियर जस्तै केही प्रारम्भिक यूरोपीय पर्यवेक्षकहरुका अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको शिकार-संग्राहक जीवन-शैलीको  वर्णन कठिन र "तकलीफदेह" कहकर गरेकोछ। यसका विपरीत, कैप्टन कुकले आफ्नो जर्नलमा  लेखेका छन् कि सम्भवतः "न्यू कक्ष्याण्डका मूल-निवासी" वास्तवमा  यूरोपीय मानिसहरुको तुलनामा  धेरै अधिक प्रसन्न थिए। पहिलो बेड़ेका सदस्य वटकिन टेन्च,ले सिडनीका अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुलाई राम्रा स्वभाव भएका र राम्रा हास्य-बोध भएका ओग कहकर तिनको प्रशंसाको छ, तर पनि उनले एयोरा र कैमेरोयगल मानिसहरुका बीच हिंसक शत्रुताको  वर्णन पनि गरेकोछ र आफ्नो मित्र बैनेलन्ग र त्यसकी पत्नी बैरंगारूका बीच हिंसक घरेलू झगड़ेको  पनि उल्लेख गरेकोछ.<ref>फ्लैनेरी, टी। (एड.), ''1788 वटकिन टहरुच'' , पाठ प्रकाशन कंपनी, 1996, ISBN 1-875847-27-8</ref> उन्नाइसौं शताव्दीका उपनिवेशवादिहरु, जस्तै एडवर्ड गर,ले पाए कि अस्ट्रेलियाई आदिवासी "अधिकांश सभ्य(जस्तै) मानिसहरुको तुलनामा  कम दुखी थिए र जीवनको  अधिकधेरै  आनंद उठा रहोस् थिए."<ref>रिचर्ड ब्रूम (1984) ''अराइविंग'' मा  एडवर्ड गर्न उद्धृत। पृष्ठ.16, फेयरफैक्स, सिम र वेल्डन, सिडनी। ISBN 0 949288012</ref> इतिहासकार जेफरी ब्लेनिला लिखा कि अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका लागि जीवनका भौतिक मानक सामान्यतः उच्च थिए, जो कि डचहरु द्वारा अस्ट्रेलियाको खोजका समयको यूरोपीय जीवन-शैलीसित धेरै अधिक बेहतर थिए.<ref>जेफ्री ब्लैनी (1975) ''ट्राइंफ अफ नोमैड्स'' , प्रिफेस। ब्लेनली लिख्दछन् कि "यदि सत्रहौं शताव्दीका कुनै अस्ट्रेलियाई आदिवासीलाई उत्सुकतावश पक्ड़ेर यूरोपतर्फ जाने कुनै डच जहाजमा ले जाइएको होता, र यदि त्यसले स्कटल्याण्डदेखि ककेशस सम्मको पूर्ण यात्राको होती र देखा होता कि औसत यूरोपीय जीवन-यापनका लागि कुन  प्रकार संघर्ष गर्दै थिए, त शायद त्यसले स्वयंदेखि यो भने होता कि अब त्यसले तृतीय विश्व तथा यसको समस्त गरीबी र समस्याहरु देख लीं थियों.</ref>

(contracted; show full)ै सम्झौता गरे बिना ही, सन 1770 मा  ब्रिटेनका लागि अस्ट्रेलियाका पूर्वी तटमा दावा गरे। पहिलो गर्वनर, आर्थर फिलिप,लाई स्पष्ट रुपले निर्देश दिइएको थियो कि ती अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका साथ मित्रता र राम्रा सम्बन्ध स्थापित गर्नुहोस् र पूरा औपनिवेशिक कालका बेला- सिडनीका प्रारम्भिक संभाषिहरु बेनेलन्ग र बंगारी द्वारा प्रदर्शित आपसी उत्सुकतादेखि लिएर, सिडनी क्षेत्रका पेमुल्वाय र विंड्रेडाइन, अथवा पर्थका नजिक स्थित यागनका प्रत्यक्ष विरोध सम्म- प्रारम्भिक नवागतहरु एवं प्राचीन भू-स्वामिहरुका बीच अन्तःक्रियाहरुमा  धेरै
 अधिक परिवर्तन आउँदै रहे। बेनेलन्ग र तिनको एक साथी यूरोपको समुद्री-यात्रा गर्ने पहिलो अस्ट्रेलियावासी बनेका, र किंग जर्ज तृतीयदेखि तिनको परिचय गराइएको। बंगारीले अस्ट्रेलियाका पहिलो पूर्ण-नौवहन (circumnavigation) अभियानमा  मैथ्यु फ्लिंडर्सको सहायता गरे सन 1790 मा  पहिलो पल्ट कुनै श्वेत उपनिवेशवादीको हत्याको  आरोप पेमुल्वायमा लागेको र विंड्रेडाइनले ब्लू माउंटेन्सका अघि ब्रिटिसहरुका विस्तारको  सामना गरे.<ref>http://www.sbs.com.au/firstaustralians/index/index/epid/1</ref>

(contracted; show full)लपोक्सको महामारी फैलने घटना दर्ज गरिएको छ, जसले सिडनीका छेउछाउका लगभग आधा अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको  खात्मा गरिदिए." यसका पछि यो यूरोपीय उपनिवेसहरुको तत्कालीन सीमाहरुदेखि पर्याप्त बाहिरसम्म फैल गई, जसमा  दक्षिण पूर्वी अस्ट्रेलियाको  अधिकांश भाग सामेल थियो, र सन 1829-1830 मा  यो फेरि उभरिएको र यसले अस्ट्रेलियाई जनसङ्ख्याका 40-60%लाई नष्ट गरिदिए.<ref>रिचर्ड ब्रूम (1984) ''अराइविंग'' । पृष्ठ.27-28</ref>

अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका जीवनका लागि यूरोपीय मानिसहरुको  प्रभाव धेरै
 अधिक हानिकारक साबित भयो, तर पनि हिंसाको सीमाका सम्बन्धमा  विवाद छ, तर सरहदमा धेरै अधिक संघर्ष भएको थियो। त्यसै समय, केही उपनिवेशवादिहरुलाई यस  कुराको  ज्ञान थियो कि ती अस्ट्रेलियामा  अन्यायपूर्वक अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको  स्थान ले रहोस् थिए। सन 1845मा, उपनिवेशवादी चार्ल्स ग्रिफिथ्सले यो लेखेर यसलाई सही ठहराउने  प्रयास गरे कि; "प्रश्न यो छ कि अधिकधेरै  सही के छ-वह असभ्य जंगली मनुष्य, जो एक यस्ता देशमा  जन्मा र निवास गर्दछ, जसमा अधिकार हुने  दावा त्यो शायद नैं गर्न सकता हो…या त्यो सभ्य मनुष्य, जो यस …अनुत्पादक देशमा, जीवनको  समर्थन गर्ने उद्योगका साथ आउँछ."<ref>रिचर्ड ब्रूममा  चार्ल्स ग्रीफिथ उद्धृत (1999) पृष्ठ.35</ref>

(contracted; show full) लाइन)लाई रवाना गरे। '' ''यो प्रयास विफल रह्यो र सन 1833मा  जर्ज अगस्टस रबिन्सनले शेष जन-जातीय मानिसहरुका साथ मध्यस्थताका लागि निहत्थे जाने  प्रस्ताव दिए.<ref>http://gutenberg.net.au/dictbiog/0-dict-biogR.html#robinson1</ref> '' ''एक मार्गदर्शक र अनुवादकका रूपमा  ट्रुगैनिनीको सहायताबाट, रबिन्सनले जन-जातीय मानिसहरुलाई फ्लिंडर्स आइल्याण्डमा एक नए, पृथक उपनिवेशमा बसनका लागि आत्मसमर्पण गर्नमा राजी गर्न लिया, जहाँ पछि बीमारीका कारण उनमा भन्दा अधिकांशको मृत्यु 
हो गई.भयो।<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A060326b.htm</ref><ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A020340b.htm</ref>'' 

सन 1838मा, न्यू साउथ वेल्सको मेयल क्रीकमा  कमभन्दा कम अठ्ठाइस अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको हत्या गरियो, जसका परिणामस्वरूप एक अभूतपूर्व फैसलेमा  औपनिवेशिक अदालतहरुले सात श्वेत उपनिवेशवादिहरुलाई फांसीको सजा सुनाई.<ref>ब्रूस एल्डर (1998) पृष्ठ.83-94</ref> अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुले पनि श्वेत उपनिवेशवादिहरुमा हमला गरे-सन 1838मा, ओवेन्स रिवरका अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरु द्वारा पोर्ट फिलिप डिस्ट्रिक्टमा  ब्रोकन रिवरमा चौध यूरोपीय मानिसहरुको हत्या गरियो, जो कि निश्चित नैं अस्ट्रेलियाई आदिवासी महिलाहरुका साथ गरिए दुर्व्यवहारको  बदला था.<ref>रिचर्ड ब्रूम र एलन फ्रस्ट (1999)पृष्ठ.43</ref> पोर्ट फिलिप डिस्ट्रिक्टका कैप्टन हटनले एक पल्ट अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका मुख्य संरक्षक जर्ज अगस्टस रबिन्सनदेखि भने कि "यदि कुनै जनजातिको  कुनै एक सदस्य पनि विरोध गरे, त पूर्ण जनजातिलाई नष्ट गरिदिए जाए."<ref>रिचर्ड ब्रूम (1984) ''अराइविंग'' मा  उद्धृत। पृष्ठ.31</ref> क्वीन्सल्याण्डका औपनिवेशिक सचिव ए.एच। पामरले सन 1884मा  लिखा कि "अश्वेतहरुको  स्वभाव यति अधिकधेरै  कपटपूर्ण थियो कि ती केवल भयका द्वारा नैं संचालित हुन्थे-वस्तुतः अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरु पर…शासन गर्न पाना…केवल क्रूर बलप्रयोग द्वारा नैं सम्भव होुन सकन्थ्य्ह्यो।"<ref>हेनरी रेनोल्ड्स (1989) ''डिसपोसेशन'' । पृष्ठ.141</ref> अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुको  सबैभन्दा हालिया नरसंहार सन 1928मा  उत्तरी क्षेत्रका कनिस्टनमा  भएको थियो। अस्ट्रेलियामा  नरसंहारका अनेक अन्य स्थल उपस्थित छन्, तर पनि यस  कुराको  समर्थन गर्ने दस्तावेज भिन्न-भिन्न छन्.

[[चित्र:Hermannsburg NT.jpg|thumb|left|उत्तरी क्षेत्रमा हर्मंसबर्ग मिशन.]]

(contracted; show full)दिवासी खोजकर्ता जैकी जैकीले ईमानदारीदेखि आफ्नो बदकिस्मत मित्र एडमण्ड केनेडीको  केप यर्कसम्म साथ निभाया.<ref>टिम फ्लैनेरी; ''द एक्स्प्लोरर'' , टेक्स्ट प्रकाशन 1998</ref> सम्मानपूर्ण अध्ययन गरिए, जस्तै वल्टर बाल्डविन स्पहरुसर र फ्रैंक गिलनको  प्रसिद्ध मानविकी अध्ययन ''द नेटिव ट्राइब्स अफ सहरुट्रल अस्ट्रेलिया''  (1899), तथा आर्नहेम ल्याण्डका डोनाल्ड थम्पसन द्वारा (1935-1943का बेला गरिएको)। भीतरी अस्ट्रेलियामा  अस्ट्रेलियाई आदिवासी पशुपालकहरुको कुशलताको  धेरै
 अधिक सम्मान गरिने लागेको र बीसौं शताव्दीमा, विन्सहरुट लिंगियारी जस्तै अस्ट्रेलियाई आदिवासी पशुपालक, बेहतर वेतन र सुविधाहरुका लागि चलाये गये तिनको अभियानहरुका कारण राष्ट्रीय स्तरमा प्रसिद्ध छ गये.<ref>http://www.naa.gov.au/about-us/publications/fact-sheets/fs224.aspx</ref>

मूल-निवासी बच्चाहरुलाई हटाये जाने, जसलाई मानवाधिकारहरु र समान अवसरका कमीशन (Human Rights and Equal Opportunity Commission)ले जातिसंहारको  एक प्रयास गरार दिए,<ref>ह्युमन राइट्स एंड इक्वल औपर्च्युनिटी कमीशन, ''ब्रिंगिंग देम होम: कम्युनिटी गाइड''  (1997), निष्कर्ष, http://www.austlii.edu.au/au/other/IndigLRes/stolen_summary/13.html। पर। 11 अक्टूबर 2007 मा पुनःप्राप्त.</ref> को  मूलनिवासीहरुको जनसङ्ख्यामा अत्यधिक प्रभाव भयो.<ref>ह्युमन राइट्स एंड इक्वल औपर्च्युनिटी कमीशन, ब्रिंगिंग देम होम: कम्युनिटी गाइड (1997), निष्कर्ष, http://www.austlii.edu.au/au/other/IndigLRes/stolen_summary/13.html। पर। 21 अक्टूबर 2007 मा पुनःप्राप्त.</ref> कीथ विंडशटलको  तर्क छ कि अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका इतिहासको यस्तो व्याख्यालाई राजनैतिक वा विचारधारात्मक कारणहरुदेखि अतिरंजित गरे वा गढ़िएको छ.<ref>विंड्सशटल, के। (2001)। ''[http://www.newcriterion.com/archive/20/sept01/keith.htm# द फैब्रिकेसन अफ़ अबौरिजिनल हिस्ट्री]'' , द न्यू क्राइटेरियन खंड। 20, सङ्ख्या 1, 20 सितंबर.</ref> यो बहस त्यस कुराको  एक भाग छ, जसलाई अस्ट्रेलियाका भीतर इतिहास युद्धहरु (History Wars)का रूपमा  जानिन्छ.

== यूरोपीय खोजी ==
[[चित्र:Australia discoveries by Europeans before 1813 en.png|thumb|300px|1812[71][72][73][74][75][76][77][78][79][80]सम्म यूरोपीय द्वारा खोजी]]  
[[चित्र:Thevenot - Hollandia Nova detecta 1644.png|thumb|होल्याण्डिया नोवाका 1644 चार्ट.]]

धेरै लेखकहरुले यो साबित गर्ने  प्रयास गरेकोछ कि यूरोपीय मानिस सोह्रौं शताव्दीका बेला अस्ट्रेलिया पुगे। केनेथ मैक्लिंटियर र अन्य लेखकहरुको  तर्क छ कि सन 1520 का दशकमा  पोर्चुगलिहरु द्वारा गुप्त रुपले अस्ट्रेलियाको खोज गरिलिए गई थियो।<ref>मैकिनटायर, के.जी। (1977) ''द सीक्रेट डिस्कवरी अफ अस्ट्रेलिया, पौर्चुगिज वहरुचर्स 200 इयर्स बिफोर कूक'' , सोविनिर प्रेस, मेनिंदी ISBN 028562303 6</ref>(contracted; show full)्वारा फ्रहरुचदेखि अनुवाद, सुस्कुइहन्ना यूनिवर्सिटी प्रेस, सेलिंसग्रोव पीए (PA), 2002.</ref> यूरोपीय मानिसहरु, भारतिहरु, ईस्ट इंडीज, चीन र जापानका साथ व्यापार गर्न पानमा  अस्ट्रेलियाई मूलनिवासीहरुको रुचि कम थिए र ती यसमा  सक्षम पनि छैन थिए। [[डच यस ्ट इंडिया कंपनी|डच ईस्ट इंडिया कम्पनी]]को  निष्कर्ष यो थियो कि "वहाँ केही पनि राम्रो गर्न सकिंदैन"। उनले पुरीको योजना यस  टिप्पणीका साथ अस्वीकार गर्न दिए कि "इसमा कम्पनीका प्रयोग वा लाभको कुनै संभावना छैन, यसका बद्ला यसमा  निश्चित रूपसित धेरै
 अधिक लागत सामेल छ".

तर पनि, पश्चिमतर्फ डचहरुका भावी दौरहरुका अपवादका अतिरिक्त, पहिलो [[संयुक्त अधिराज्य (ब्रिटेन)| बेलायती]] खोजीसम्म अस्ट्रेलियाको  एक ठूलो भाग यूरोपीय मानिसहरुदेखि अछूता रह्यो। सन 1769मा, एचएमएस ''एंडीवर''  (HMS Endeavour)का कप्तानका रूपमा  लेफ्टिनहरुट जेम्स कुकले शुक्र ग्रहका पारगमनको  निरीक्षण गर्न र यसलाई दर्ज गर्नका लागि ताहिति (Tahiti)को यात्रा गरे यसका अतिरिक्त कुकलाई एडमिरलको तर्फदेखि संभावित दक्षिणी महाद्वीपलाई ढूंढनेका गुप्त निर्देश पनि मिले थिए:<ref>एं(contracted; show full)वा कर्ता पहिलो यूरोपीय दल बना, तर यसका पछि उपनिवेशको स्थापनाको  कुनै प्रयास छैन गरिएको.<ref>डकसी सी.सी। कोवन एंड जन सी। किम, ''अब्जेक्ट्स एंड हिस्ट्री अफ द वयेज अफ Mm। वेस दे गरगुलेन एंड फ्रैंकोइस अलेसने दे सहरुट अलौर्न यी द अस्ट्रेलियन सिस (Yves de Kerguelen and Francois Alesne de Saint Allouarn in the Australian Seas)'' , पैरिस, 1934.</ref>

सन 1786मा  स्वीडनका राजा गुस्ताव तृतीयको आफ्नो देशका लागि स्वान रिवर (Swan River)मा एक उपनिवेश बनाउने आकांक्षा जन्म ले्दै नैं समाप्त 
हो गई.भयो।<ref>रबर्ट जे। किंग, "गस्तफ III अस्ट्रेलियन कोलोनी", ''द ग्रेट सर्कल'' , खंड 27, सङ्ख्या 2, पीपी 3-20। एपीएफटी (APAFT) पर: search.informit.com.au/fullText;dn=200600250;res=APAFT</ref> यस्तो सन 1788सम्म छैन सका, जब ग्रेट ब्रिटेनको आर्थिक, प्रविधिय र राजनैतिक परिस्थितिहरुले त्यस देशका लागि यस  कुरालाई सम्भव र लाभकर बनाए कि ती न्यू साउथ वेल्समा  आफ्नो पहिलो बेड़ा पठाईने  ठूला पैमानामा प्रयास गर्नुहोस्.<ref>कैम्पबेल मैकनाइट, "अ यूजलेस डिस्कवरी?" अस्ट्रेल(contracted; show full)ेजी दंड संहिताका मुख्य बिंदुका रूपमा  स्थापित छ चुका थियो र स्वतन्त्रताका अमरीकी युद्ध (American War of Independence)सम्म प्रतिवर्ष लगभग एक हजार दोषी  मैरील्याण्ड र वर्जिनिया पठाई दिये जान्थे.<ref>ए.जी.एल। श (1972) पृष्ठ.35</ref> यो कानूनका उल्लंघनलाई रोकनका लागि एक शक्तिशाली निवारक सिद्ध भयो। त्यस समय, "यूरोपीय मानिस ग्लोबका भूगोलका बारेमा  धेरै कम जानन्थे" र "इंग्ल्याण्डका अपराधिहरुका लागि बटनी बेमा  निर्वासन एक डरावनी संभावना थियो।" अस्ट्रेलिया "कुनै अर्को ग्रह पनि ह
ुन सक्थ्यो सकन्थ्यो।"<ref>डेविड हिल (2008) पृष्ठ.11</ref>

1960का दशकका प्रारम्भमा, इतिहासकार जेफरी ब्लेनिला यस  पारंपरिक दृष्टिकोणमा प्रश्न उठाया कि [[न्यू साउथ वेल्स]]को स्थापना पूर्ण प्रकार केवल अपराधिहरुलाई पठाईनेका स्थानका रूपमा  नैं गरिएको थियो। तिनको पुस्तक ''द टाइरनी अफ डिस्टन्स (The Tyranny of Distance)'' <ref>जेफ्री ब्लैनी (1966) ''द टिरैनी अफ डिस्टहरुस; हाउ डिस्टहरुस शेप्ड अस्ट्रेलिया हिस्ट्री'' । सन बुक्स, मेलबर्न। पुनः प्रकाशित 1982। ISBN 0-333-33836-7</ref> मा  यो सुझाव दिइएको छ कि सम्भवतः अमरीकी उपनिवेसहरुमा  हारका पछि पटसन र लकडीको आपूर्ति सुनिश्चित गर्नका लागि पनि  बेलायती सरकारलाई प्रेरणा मिली होप्राप्त भएको हुनसक्छ र नर्फोक आइल्याण्ड  बेलायती निर्णयको कुंजी था।  अनेक इतिहासकारहरुले यसमा  आफ्नो प्रतिक्रिया दिए र यस  विवादका फलस्वरूप उपनिवेशीकरणका कारणहरुदेखि सम्बन्धित अतिरिक्त स्रोत धेरै ठूलो मात्रामा  सामुन्ने आये.<ref>जेड मार्टिन (1981) ''द फाउन्डिंग अफ अस्ट्रेलिया: आर्ग्युमाट अबाउट अस्ट्रेलिया अनिजिंस''  हेल एंड आयरमौंगर, सिडनी। ISBN 0-908094-00-0। यी पनि हेर्नुहोस् डेविड मकाय, ''अ प्लेस अफ एक्साइल: द यूरोपियन सेटेलमाट अफ न्यू साउथ वेल्स'' , मेलबर्न, अक्सफोर्ड यूपी, 1985; एलन एटकिंसन, "द फर्स्ट प्लांस फर गवर्निंग न्यू साउथ वेल्स, 1786-178(contracted; show full)
[[चित्र:Landing at melbourne 1840.jpg|thumb|left|मेलबोर्न ल्याण्डिंग, 1840; डब्ल्यू। लिएरडेट द्वारा पानीका रंग (1840)]]
[[चित्र:George Bowen b.jpg|thumb|सर जर्ज बोवेन, क्वींसल्याण्डका पहिलो राज्यपाल.]] 

==== न्यू साउथ वेल्समा  पहिलो उपनिवेश ====

जनवरी 1788मा  कैप्टन आर्थर फिलिपका नेतृत्वमा  11 जहाजहरुका पहिलो बेड़ेका आगमनका साथै न्यू साउथ वेल्सका  बेलायती उपनिवेशको स्थापना भएको। यसमा  एक हजार भन्दा 
अधिकधेरै  उपनिवेशवादी थिए, जसमा 778 दोषी  (192 महिलाहरु र 586 पुरुष) सामेल थिए.<ref>रोजलिंड माइल्स (2001) ''हु कूक्ड द लास्ट सपर: द वुमेन हिस्ट्री अफ द वर्ल्ड''  थ्री रिवर्स प्रेस। ISBN 0-609-80695-5 [http://books.google.com/books?id=6vPOD6Ol15MC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=womens+history++of+the+world&amp;hl=en&amp;ei=2lCATOC9BcKC8gbPrNT3Cw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=book-thumbnail&amp;resnum=2&amp;ved=0CD0Q6wEwAQ#v=onepage&amp;q=first%20fleet&amp;f=false ]</ref> बटनी बेमा आगमनका केही दिनहरु पछि यो बेड़ा अधिकधेरै  उपयुक्त स्थान पोर्ट जैक्सनतर्फ बढ़ गया, जहाँ 26 जनवरी 1788 मा सिडनी कोवमा  एक बस्तीको स्थापना गरिएको.<ref>पीटर हिल (2008) पृष्ठ.141-150</ref> पछि यो तिथि अस्ट्रेलियाको  राष्ट्रीय दिवस, अस्ट्रेलिया डे, बन्यो। 7 फरवरी 1788 मा गवर्नर फिलिप द्वारा सिडनीमा  यस  उपनिवेशको आधिकारिक घोषणा गरिएको.

(contracted; show full)वीप पनि सामेल थिए, जसको  प्रशासन न्यू साउथ वेल्सका एक भागका रूपमा  गरिन्थ्यो। सन 1817 मा,  बेलायती सरकारले दक्षिणी प्रशान्तमा व्यापक क्षेत्राधिकारको  दावा वापस लियो। व्यावहारिक रूपबाट, सरकारको  आज्ञापत्र दक्षिणी प्रशान्तका द्वीपहरुमा  क्रियान्वित न होता भयो देखा जाता रह्यो छ.<ref>''हिसटरिकल रिकर्ड्स अफ अस्ट्रेलिया'' , श्रृंखला III, खंड VIII, 1916, पीपी.96 118, 623; र श्रृंखला IV, खंड I, 1922, पीपी। 103-4.</ref> चर्च मिशनरी सोसाइटी साउथ सी आइल्याण्ड्सका मूल निवासीहरुका खिलाफ 
होभै रहोस्ेको अत्याचार, र अराजकतादेखि पार पाउनमा  न्यू साउथ वेल्स सरकारको अप्रभावकारितालाई लिएर चिंतित थियो। यसका परिणामस्वरूप, 27 जून 1817 मा संसदले ''महारानीका उपनिवेसहरुमा  न आउने भएका स्थानहरुमा  गरिएको हत्याहरु र नरसंहारका लागि अधिकधेरै प्रभावपूर्ण सजाका लागि एक कानून (Act for the more effectual Punishment of Murders and Manslaughters committed in Places not within His Majesty's Dominions)''  पारित गरे, जसका अनुसार ताहिती, न्यूजील्याण्ड र दक्षिणी प्रशान्तका अन्य द्वीप महाराजका उपनिवेसहरुमा  सामेल छैन थिए.<ref>''स्टैचूट एट लार्ज'' , 57 जियो।III, सी.53, पृष्ठ.27, चर्च मिशनरी सोसाइटी टू बाथर्स्ट [1817 चाँड़ै], ''हिसटरिकल रिकर्ड्स अफ न्यूजील्याण्ड'' , खंड I, पीपी 417 29; लण्डन मिशनर(contracted; show full)एको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ 258</ref> इतिहासकार लयड रब्सनको  अनुमान छ कि शायद यीबाट दुइ तिहाई कामकाजी वर्गका नगरहरु, विशेषतः मिडल्याण्ड्स र इंग्ल्याण्डका उत्तरी भाग, देखि थिए। यीबाट अधिकांश आदतन दोषी  थिए.<ref>लयड रबसन (1976) ''द कंविक्ट अफ अस्ट्रेलिया''  हेर्नुहोस्। मेलबर्न यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न ISBN 0 522839940</ref> निर्वासनले चाहे सुधारका आफ्नो लक्ष्यलाई प्राप्त गरेकोछ वा न गरेकोछ, तर यीबाट केही दोषी  अस्ट्रेलियामा  जेल प्रणालीलाई छोड़ पानमा  सक्षम ह
ोुन सकेुन; सन 1801का पछि ती राम्रा व्यवहारका लागि "रिहाईको  टिकट" हासिल गर्न सकन्थे र मजदूरीका बदलामा तिनलाई स्वतन्त्र मानिसहरुलाई तिनको काम गर्नका लागि सुँम्पा सकिन्थ्यो। उनमादेखिीहरु मध्ये केहीलाई तिनको सजाका अन्तमा  क्षमादान दे दिइएको र ती मुक्त हो चुकेभएका व्यक्तिहरु (Emancipists)का रूपमा  जीवन बिता पानमा  सफल रहे। महिला अपराधिहरुका नजिक कम अवसर थिए.

कु्छ अपराधिहरु, विशिष्ट रुपले आइरिश अपराधिहरु,लाई राजनैतिक अपराधहरु वा सामाजिक विद्रोहहरुका लागि अस्ट्रेलियामा  निर्वासित गरिएको थियो, अतः यसका परिणामस्वरूप अधिकारीगण आइरिश मानिसहरुका प्रति आशंकित थिए र उनले अस्ट्रेलियामा  कैथलिकवादको पद्धतिलाई प्रतिबंधित गरिदिए। सन 1804मा  आइरिसहरुका नेतृत्वमा  भए कैसल हिल विद्रोहले यस  संशय र दमनलाई र अधिकअरु धेरै  बढाउने  कार्य गरे.<ref name="catholicaustralia.com.au">http://www.catholicaustralia.com.au/page.php?pg=austchurch-history</ref> यस  बेला चर्च अफ इंग्ल्याण्डका पादरी-वर्गले गवर्नरहरुका साथ निकटतादेखि कार्य गरे र गवर्नर आर्थर फिलिपले फर्स्ट फ्लीटका पादरी रिचर्ड जन्सनलाई उपनिवेशमा  "सार्वजनिक नैतिकता"मा  सुधार लाने  जिम्मा सुँम्पा र साथै ती स्वास्थ्य र शिक्षामा  पनि धेरै अधिक सहभागी थिए.<ref name="adbonline.anu.edu.au">http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A020018b.htm</ref> रेवरहरुड सैम्युएल मार्सडेन (1765-1838)का नजिक मजिस्ट्रेट सम्बन्धी कर्तव्य थिए, र यस कारण अपराधिहरु द्वारा तिनको तुलना अधिकारिहरुदेखि गरिएको, तिनको सजाहरुको गंभीरताका कारण तिनलाई 'कोड़े मारने भएका पादरी (floging parson)'का नामले जाना जाने लगा.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A020176b.htm</ref>

फर्स्ट फ्लीटका साथ आये नौसैनिकहरुलाई कार्यमुक्त गर्नका लागि सन 1789मा  इंग्ल्याण्डमा  एक स्थायी रेजिमाटका रूपमा  न्यू साउथ वेल्स कोरको  गठन गरिएको। चाँड़ै नैं यस  कोरका अधिकारी उपनिवेशमा  रमका भ्रष्ट र आकर्षक व्यापारमा  सामेल भए। सन 1808का रम विद्रोहमा, कोर, जो कि ऊनका नव-स्थापित व्यापारी जन मैकार्थरका साथ मिलेर कार्य गर्न रही थियो,ले अस्ट्रेलियाई इतिहासमा  सरकारमा एकमात्र सफल सशस्र नियन्त्रण प्रदर्शित गरे, गवर्नर विलियम ब्लायलाई अपदस्थ गरिएकोर सन 1810 मा  ब्रिटेनदेखि गवर्नर लैक्लान मैक्वेरीका आगमनदेखि पूर्वसम्म उपनिवेशमा  चले सैन्य-शासनको शुरुआत भएको.<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A010111b.htm?hilite=william%3Bbligh</ref>

सन 1810 देखि 1821सम्म मैक्वेरीले न्यू साउथ वेल्सका अन्तिम निरंकुश गवर्नरका रूपमा  कार्य गरे र न्यू साउथ वेल्स, जो कि एक दण्डात्मक उपनिवेशदेखि एक उभर्दै मुक्त समाजमा  रूपान्तरित होभै रह्येको थियो,का सामाजिक र आर्थिक विकासमा  तिनको एक मुख्य भूमिका रही। उनले सार्वजनिक सुविधाहरु, एक बैंक, चर्च र धर्मार्थ संस्थाहरु स्थापित कीं र अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका साथ राम्रा सम्बन्ध बनाउने  प्रयास गरे। सन 1813मा, उनले ब्लाक्सल्याण्ड, वहरुटवर्थ र लसनलाई ब्लू माउंटेनका त्यस पार पठाईा, जहाँ उनले आन्तरिक भागका विशाल मैदानहरुको खोज गरे तर पनि, मुक्त हो चुकेभै सकेका व्यक्तिहरु (Emancipists)का साथ गरिने वाला व्यवहार मैक्वेरीको नीतिका केन्द्रमा  थियो, जसको बारेमा  उनले आज्ञा दिए कि तिनको साथ उपनिवेशका स्वतन्त्र-व्यक्तिहरुको प्रकार नैं व्यवहार गर्नु चाहिये। विरोधका खिलाफ जाएर, उनले मुक्त हो चुकेभै सकेका व्यक्तिहरुलाई मुख्य शासकीय पदहरुमा नियुक्त गरे, जसमा औपनिवेशिक वास्तुकारका रूपमा  फ्रैंसिस ग्रीनौं तथा मजिस्ट्रेटका रूपमा  विलियम रेडफर्न सामेल थिए। लंडनले तिनको सार्वजनिक कार्यहरुलाई धेरै अधिक खर्चीला माने र मुक्त हो चुकेभै सकेका व्यक्तिहरु (Emancipists)का प्रति तिनको व्यवहारका कारण समाजमा  नाराजगी फैल गई.<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A020162b.htm?hilite=lachlan%3Bmacquarie</ref> यसका बावजूद, समयका साथ-साथ अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुका बीच समतावादलाई केन्द्रीय मूल्यका रूपमा  स्वीकार गरिएको.

[[चित्र:The arrest of Bligh propaganda cartoon from around 1810.jpg|thumb|300px|1808का रम राज्यपालका बेला गवर्नर विलियम ब्लिघको गिरफ्तारीको प्रचार कार्टून.]]

न्यू साउथ वेल्सका गवर्नरहरुमा देखि प्रथम पाँचले मुक्त उपनिवेशवादिहरुलाई प्रोत्साहित गर्ने अविलंब आवश्यकता महसूस की, तर  बेलायती सरकारको  मत यसभन्दा धेरै अधिक भिन्न था। सन 1790 मा  ही, गवर्नर आर्थर फिलिपले लिखा था; "महामहिम तपाईं सम्भवतः मेरे…पत्रहरुका द्वारा यो देख सक्नेछ्न् कि हमने भूमिको जुताई गर्न पानमा  कति कम प्रगति गर्न सके छन्… वर्तमनमा  यो उपनिवेश केवल एक व्यक्तिलाई वहन गर्न सक्छ, जसलाई म भूमिलाई जोतनका लागि नियुक्त गर्न सकूं…"<ref>ट्रीना जेर्मियाहमा  फिलिप उद्धृत; टी। गरी (1984)मा  "आप्रवासीहरु र समाज" पृष्ठ.121-122</ref> सन 1820का दशकदेखि मुक्त उपनिवेशवादिहरुको  ठूलो सङ्ख्यामा  आगमन प्रारम्भ भयो र मुक्त उपनिवेशवादिहरुला(contracted; show full)

यूरोपीय उपनिवेशीकरणका पहिलो 100 वर्षहरुमा  कृषि र अन्य कार्यहरुका लागि भूमिलाई ठूला पैमानामा साफ गरिएको। स्वाभाविक प्रभावहरुका अतिरिक्त भूमिको यस  प्रारम्भिक सफाई र सख्त-खुरहरु भएका जानवरहरुलाई लाये जाने  विशिष्ट क्षेत्रहरुको पारिस्थितिकीमा प्रभाव भयो, यसले अस्ट्रेलियाई मूल-निवासीहरुलाई धेरै
 अधिक प्रभावित गरे किनभनें ती आफ्नो भोजन, निवास र अन्य आवश्यकताहरुका लागि जिन संसाधनहरुमा आश्रित रहन्थे, उनमा कमी आ गई। यसबाट ती क्रमशः अधिकधेरै  साना क्षेत्रहरुतर्फ जानमा मजबूर गर्न दिये गये र तिनको सङ्ख्या पनि कम हो गईभयो किनभनें नयाँ बीमारिहरु र संसाधनहरुको कमीका कारण ठूलो सङ्ख्यामा  तिनको मृत्यु हो गईभयो। उपनिवेशवादिहरुका विरुद्ध मूल-निवासीहरुको  विरोध व्यापक थियो र सन 1788 देखि सन 1920का दशकसम्म चली लंबी लड़ाईका परिणामस्वरूप कमभन्दा कम 20,000 मूल-निवासीहरु र 2,000 देखि 2500का बीच यूरोपीय मानिसहरुको मृत्यु हो गई.भयो।<ref>{{cite book|last=Grey|first=Jeffrey|title=A Military History of Australia|publisher=Cambridge University Press|location=Port Melbourne|year=2008|edition=Third|isbn=9780521697910|pages=28–40}}</ref> उन्नाइसौं शताव्दीका मध्यदेखि अन्तका बेला, अनेक दक्षिण-पूर्वी अस्ट्रेलियाका अनेक अस्ट्रेलियाई मूल-निवासीहरु को, प्राय बलपूर्वक, आरक्षित क्षेत्रहरु र मिशनहरुतर्फ स्थलान्तरित गर्न दिइएको। यीबाट अनेक संस्थाहरुका स्वरूपले बीमारिहरुलाई तेजीदेखि फैलानमा  सहायताको र यीबाट अनेकलाई यस कारण बंद गरिएकोकिनभनें उनमा रहनेवालहरुको सङ्ख्या घट गई थियो।

== औपनिवेशिक स्वशासन र सुनको खोज ==
[[चित्र:Eureka stockade battle.jpg|thumb|right|upright|यूरेका स्टकेड रायट। जेबी हहरुडरसन (1854) वटरकलर]]
[[चित्र:Bernhard otto holterman with 630lb gold from Hill End.jpg|thumb|upright|हिल एंडदेखि एक सुन डला, 1872मा थाहा लगाईा]]

पारंपरिक रुपले एडवर्ड छमण्ड हार्ग्रेव्जलाई फरवरी 1851मा  बाथर्स्ट, न्यू साउथ वेल्सका नजिक अस्ट्रेलियामा  सुन खोज गर्ने  श्रेय दिइन्छ। यसका बावजूद अस्ट्रेलियामा  सुन उपस्थितगीका लक्षण सर्वेक्षणकर्ता जेम्स मैक्ब्रायन द्वारा 1823मा  नैं खोजे जा चुके थिए।   [[अंग्रेजी विधि|अङ्ग्रेजी कानून]]का मुताबिक समस्त खनिज राजाको संपत्ति थिए, अतः प्रारम्भमा  "एक ग्राम्य अर्थव्यवस्थाका अन्तर्गत विकसित होभै रहोस्ेको एक उपनिवेशमा  वास्तवमा  समृद्ध सुनको खानीहरुको खोजका लागि धेरै कम प्रेरणा उपस्थित थियो।"<ref>फ्रांसिस हेल (1983) ''वेल्थ बिनीथ द सइल'' । पृष्ठ 3-5। थमस नेल्सन। मेलबर्न। ISBN 0-17-006049-7</ref> रिचर्ड ब्रूमको  यो पनि तर्क छ कि कैलिफोर्नियामा सुन प्राप्तिदेखि भए अप्रत्याशित लाभ (California Gold Rush)ले प्रारम्भमा  अस्ट्रेलियाई खोजहरुलाई पूर्ण प्रकार आफ्नो प्रभावमा  लियो, जबसम्म कि "मे  1852मा  माउंड एलेक्जहरुडरको  समाचार इंग्ल्याण्ड पुग्यो, जसका केही नैं समय पछि आठ (contracted; show full)ी सेना र पुलिसले यूरेका लीडमा निर्मित एक बंदी शिविरमा आक्रमण गरिदिए र केही असंतुष्ट खदान-गरमिहरुलाई बंधक बनाएको लिया। केही नैं समयसम्म चली यस  लड़ाईमा, कमभन्दा कम 30 श्रमिक मारे गये र घायलहरुको सङ्ख्या ज्ञात छैन सगरे<ref>बब ओ'ब्रायन (1992) ''मैसकर एट यूरेका, द अंटोल्ड स्टोरी'' । पृष्ठ 94-98। अस्ट्रेलियाई विद्वानहरु प्रकाशन, मेलबर्न। ISBN 1 875606041। 12ौं रेजिमाटमा  5 सैनिकहरुलाई ओ'ब्रायनले सूची गरे र 40 रेजिमाट मरे गए र 12 घायल भए</ref> लोकतान्त्रिक अधिस्वरका साथ 
होभै रहोस्ेको विरोधका प्रति आफ्नो भयका कारण आफ्नो विवेक खो चुके स्थानीय कमिश्नर रबर्ट रीडले महसूस गरेको थियो कि “यो अत्यन्त आवश्यक थियो कि खदान-श्रमिकहरुलाई मुंहतोड़ जवाब दिए जाए”.<ref>फ्रांसिस हेल (1983) ''वेल्थ बिनीथ द सइल''  पृष्ठ.77</ref>

(contracted; show full)

तर पनि उन्नाइसौं शताव्दीका अन्तिम भागमा, दक्षिण पूर्वी अस्ट्र्रेलियाका सहरहरुमा  अत्यधिक विकास देखिएको। सन 1900 मा  अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या (जिसमा अस्ट्रेलियाई आदिवासी सामेल छैन थिए किनभनें तिनलाई जनगणनादेखि अलग राखिएको था) 3.7 मिलियन थियो, जसमादेखि लगभग 1 मिलियन मानिस [[मेलबर्न]] र [[सिडनी]]मा  रह्यो गरिन्थ्यो।<ref>सी.एम.एच। क्लार्क (1971) पृष्ठ.666</ref> त्यस शताव्दीको समाप्तिसम्म आउँदा-आउँदै कुल जनसङ्ख्याका दुइ तिहाईभन्दा 
अधिकधेरै मानिस सहरहरुमा  निवास गर्न लागोस्, जसदेखि अस्ट्रेलिया “पश्चिमी विश्वका सर्वाधिक सहरीकृत समाजहरु मध्येको एक” बन्यो।<ref>ली एस्टबरी (1985) ''सिटी बुशमेन; द हिडेलबर्ग स्कूल एंड द रुरल माइथोलजी'' । पृष्ठ.2 अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0 19554501 X</ref>

== अस्ट्रेलियाई लोकतन्त्रको  विकास ==
[[चित्र:Catherine Helen Spence.jpg|thumb|150px|दक्षिण अस्ट्रेलियाई सफ्रागेट कैथरीन हेलेन स्पेन्स (1825-1910).सन 1995मा, साउथ अस्ट्रेलियाको महिलाहरु मतदानको अधिकार प्राप्त गर्न तथा संसदमा खड़ी हो पाउपस्थित हुने विश्वको शुरुआती महिलाहरु मध्येको एक थियों.]]

पारंपरिक अस्ट्रेलियाई आदिवासी समाजको  संचालन वरिष्ठ-जनहरुको समितिहरु र एक व्यापारिक निर्णय प्रक्रियाका द्वारा गरिन्थ्यो, तर सन 1788का पछि स्थापित यूरोपीय-शैलीको प्रारम्भिक सरकारहरु स्वायत्त भयो गरतीं थियों र तिनको संचालन नियुक्त गरिए गवर्नरहरु द्वारा गरिन्थ्यो – तर पनि अधिप्राप्तिका सिद्धान्त (doctrine of reception)का आधारमा अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुमा  अङ्ग्रेजी विधि प्रत्यारोपित गरिएको थियो, र यस  प्रकार उपनिवेशवादी ''[[मैग्ना कार्टा]]''  तथा [[अधिकार अधिनियमऐन|बिल अफ राइट्स 1689]] द्वारा स्थापित अधिकारहरु र प्रक्रियाहरुको अवधारणालाई ब्रिटेनदेखि लाये। उपनिवेसहरुको स्थापनाका शीघ्र पछि प्रतिनिधिक सरकारका गठनका लागि प्रदर्शन शुरु भए.<ref>http://moadoph.gov.au/our-democracy/democracy-timeline/</ref>

अस्ट्रेलियाको सबैभन्दा पुरानो विधायी समिति, न्यू साउथ वेल्स लेजिस्लेटिव काउंसिल,को  गठन सन 1825मा  न्यू साउथ वेल्सका गवर्नरलाई परामर्श दिनका लागि नियुक्त एक समितिका रूपमा  भयो। न्यू साउथ वेल्सका लागि एक लोकतान्त्रिक सरकारको मांग गर्नका लागि सन 1835मा  विलियम वहरुटवर्थले अस्ट्रेलियन पैट्रियोटिक असोसियेशन (अस्ट्रेलियाको  पहिलो राजनैतिक दल)को स्थापना गरे। सुधारवादी एटर्नी जनरल, जन प्लंकेट,ले उपनिवेशका प्रशासनमा सूचनाका सिद्धान्तहरुलाई लागू गर्ने  प्रयास गरे, जसका अन्तर्गत, ज्यूरीका अधिकार पहिलो मुक्त हो चुकेभएका व्यक्तिहरु (emancipists)सम्म विस्तारित गरेर र त्यसको पछि अपराधिहरु, आवंटित सेवकहरु र अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुसम्म विधिक सुरक्षाको  विस्तार गरेर, कानूनका समक्ष बराबरीका सिद्धान्तको  पालन गरिएको। प्लंकेटले अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुका साथ मेयल क्रीक नरसंहारका उपनिवेशवादी अपराधिहरुमा दुइ पल्ट हत्याको  आरोप लगाईा, जसका परिणामस्वरूप तिनलाई दोषी  गरार दिइएको र प्लंकेटका सन 1836का ऐतिहासिक ''चर्च ऐक्ट'' ले चर्च अफ इंग्ल्याण्डलाई समाप्त गरिदिए तथा एंग्लिकन, कैथलिक, प्रेस्बीस्टेरियन र पछि मेथोडिस्ट मानिसहरुका बीच वैधानिक समानता स्थापित गरे<ref name="adb">{{cite web
  | first=T। L.
  | last=Suttor
  | title =Plunkett, John Hubert (1802 - 1869)
  | publisher =[[Australian National University]]
  | work=[[Australian Dictionary of Biography]]
  | url =http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A020299b.htm
  | accessdate = 2009-11-08}}</ref>

सन 1840 मा, एडीलेड सिटी काउंसिल तथा सिडनी सिटी काउंसिलको स्थापना भएको। जिन पुरुषहरुका नजिक 1000 पौण्ड कीमतको संपत्ति हो, ती चुनावनिर्वाचन लड़ पाउनका योग्य थिए र धनवान भू-स्वामिहरुलाई प्रत्येक चुनावनिर्वाचनमा  चारसम्म मतहरुको अनुमति दिएको। अस्ट्रेलियाका प्रथम संशताव्दीय चुनावनिर्वाचन सन 1843मा  न्यू साउथ वेल्स लेजिस्लेटिव काउंसिलका लागि आयोजित गरिए, जसमा  मतदानको  अधिकार (केवल पुरुषहरुको लागि)लाई पुनः संपत्तिका स्वामित्व वा आर्थिक क्षमताका साथ जोड़िएको भएको थियो। अघि सन 1850 मा  न्यू साउथ वेल्समा  मतदाताहरुका अधिकारहरुको  विस्तार भयो र विक्टोरिया, साउथ अस्ट्रेलिया र तस्मानियामा  विधायी समितिहरुका लागि चुनावनिर्वाचन आयोजित गरिए.<ref name="autogenerated1">http://aec.gov.au/Elections/Australian_Electoral_History/reform.htm</ref>

उन्नाइसौं शताव्दीका मध्यसम्म अस्ट्रेलियाका उपनिवेसहरुमा  प्रतिनिधिक र उत्तरदायी सरकारका गठनका लागि तीव्र इच्छा उत्पन्न भैसकेकी थिई, जसलाई यूरेकाका बंदी शिविरहरुमा  भए गोल्ड-फील्ड्स प्रमाणको लोकतान्त्रिक भावना तथा [[यूरोपको इतिहास|यूरोप]], संयुक्त राज्य अमरीका र  बेलायती साम्राज्यलाई झकझोर रहोस् पूर्ण सुधार आन्दोलनका विचारले प्रेरणा दी। अपराधिहरुका निर्वासनको समाप्तिका कारण सन 1840का दशक र सन 1850का दशकमा  सुधारहरुमा  तेजी आयो। ''द अस्ट्रेलियन कलोनीज गवर्नमेन्ट ऐक्ट (The Australian Colonies Government Act)''  [1850] एक ऐतिहासिक विकास थियो, जसले न्यू साउथ वेल्स, विक्टोरिया, साउथ अस्ट्रेलिया र तस्मानियालाई प्रतिनिधिक संविधान प्रदान गरे र यी उपनिवेश यस्ता संविधानहरुका लेखनका लागि उत्साहका साथ तैयार हो गयेभए, जसको फलस्वरूप लोकतान्त्रिक रुपले उन्नत संसदहरुको  जन्म भयो – तर पनि सामान्यतः यी संविधान सामाजिक र आर्थिक “हितहरु”का प्रतिनिधिहरुका रूपमा  औपनिवेशिक उच्च सदनको भूमिका निभाँदै रहोस् तथा सगोरुे संवैधानिक राजतन्त्रहरुको स्थापना गरे, जसमा ब्रिटेनको महारानी राज्यको सांकेतिक प्रमुख थियों.<ref>http://aec.gov.au/Elections/Australian_Electoral_History/righttovote.htm</ref>

सन 1855मा, लण्डन द्वारा न्यू साउथ वेल्स, विक्टोरिया, साउथ अस्ट्रेलिया र तस्मानियालाई सीमित स्व-शासनको  अधिकार प्रदान गरिएको। सन 1856मा, विक्टोरिया, तस्मानिया र साउथ अस्ट्रेलियामा  पहिलो पल्ट गुप्त मतदानको अभिनव अवधारणा प्रस्तुत गरिएको, जसमा  सरकारले आशावारहरुका नामहरु भएका मतपत्र प्रदान गरे र मतदाता गुप्त-रुपले आशावारको  चयन गर्न सकन्थे। यस  प्रणालीलाई पूर्ण संसारमा  अपनाइएको र यसलाई “अस्ट्रेलियाई मतपत्र”का नामले जाना जाने लगा। सन 1855मा  नैं [[दक्षिण अस्ट्रेलिया|साउथ अस्ट्रेलिया]]मा  21 वर्ष वा त्यो भन्दा अधिकधेरै आयुको समस्त पुरुष बेलायती प्रजालाई मतदानको  अधिकार प्रदान गरिएको। यस  अधिकारलाई सन 1857मा  विक्टोरियासम्म र अगले वर्ष न्यू साउथ वेल्ससम्म विस्तारित गरिएको। अन्य उपनिवेसहरुले पनि यसको  पालन गरे र सन 1896मा  तस्मानिया समस्त पुरुषहरुलाई मताधिकार प्रदान कर्ता अन्तिम उपनिवेश बना.<ref name="autogenerated1" />

सन 1861मा  साउथ अस्ट्रेलियाका उपनिवेशमा  संपत्तिधारी महिलाहरुलाई स्थानीय चुनावनिर्वाचनहरुमा  (तर संशताव्दीय चुनावनिर्वाचनहरुमा  छैन) मतदान गर्ने  अधिकार प्रदान गरिएको। सन 1884मा, हेनरिटा डगडेल (Henrietta Dugdale)ले [[मेलबर्न]], विक्टोरियामा  अस्ट्रेलियाई महिला मतदाताहरुका पहिलो संगठनको स्थापना गरे। सन 1895मा  महिलाहरुलाई पार्लियामाट अफ साउथ अस्ट्रेलियाका लागि मतदान गर्ने  अधिकार मिल्यो। यो महिलाहरुलाई राजनैतिक पदहरुका लागि हुने चुनावनिर्वाचन लड़ने अनुमति दिने वाला विश्वको  पहिलो कानून थियो र सन 1897मा, कैथरीन हेलन स्पहरुस कुनै राजनैतिक पदका लागि चुनावनिर्वाचन लड़ने पहिलो महिला राजनैतिक आशावार बनीं, तर पनि अस्ट्रेलियाई संघका संघीय सम्मेलन (Federal Convention on Australian Federation)का एक प्रतिनिधिका चयनका लागि भए यस  चुनावनिर्वाचनमा  तिनको हार भएको। [[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]]ले सन 1899मा  महिलाहरुलाई मतदानको  अधिकार प्रदान गरे.<ref name="aec.gov.au">{{cite web|url=http://www.aec.gov.au/Voting/indigenous_vote/indigenous.htm |title=AEC.gov.au |publisher=AEC.gov.au |date=25 Oct। 2007 |accessdate=27 Jun। 2010}}</ref><ref>http://foundingdocs.gov.au/item.asp?dID=8</ref>

जब विक्टोरिया, न्यू साउथ वेल्स, तस्मानिया तथा साउथ अस्ट्रेलियाले 21 वर्ष भन्दा अधिकधेरै आयु वाली समस्त पुरुष  बेलायती प्रजालाई मतदानको  अधिकार प्रदान गरे, त सामान्यतः यसै कालमा  अस्ट्रेलियाई मूल-निवासी पुरुषहरुलाई पनि कानूनी रुपले मतदानको  अधिकार मिल गया – केवल क्वीन्सल्याण्ड र वेस्टर्न अस्ट्रेलियाले अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुलाई मताधिकारदेखि वंचित रखा। यस  प्रकार, अस्ट्रेलियाई आदिवासी पुरुषहरु र महिलाहरुले सन 1901मा  पहिलो राष्ट्रमण्डल संसद (Commonwealth Parliament)का लागि केही न्याय-क्षेत्रहरुमा  मतदान गरे। तर पनि शुरुआती संघीय संशताव्दीय सुधारहरु र न्यायिक व्याख्याहरुले व्यावहारमा  अस्ट्रेलिय(contracted; show full)

विशिष्ट रुपले अस्ट्रेलियाई चित्रकलाका मूललाई यसै कालदेखि तथा सन 1880-1890का दशकको हीडेलबर्ग पद्धति (Heidelberg School)देखि जो्ड़ेर देखिन्छ.<ref>बर्नार्ड स्मिथ (1971) ''अस्ट्रेलियाई चित्रकारी 1788-1970''  पृष्ठ.82। अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0-19-550372-4</ref> आर्थर स्ट्रीटन, फ्रेडरिक मैक्युबिन र टम रबर्ट्स जस्तै कलाकारहरुले अस्ट्रेलियाई भूदृश्यमा  देखा दिने भएका प्रकाश र रंगहरुका एक 
अधिकधेरै वास्तविक अर्थका साथ आफ्नो कलाको पुनर्रचनाको  प्रयास गरे। यूरोपीय प्रभाववादिहरुका समान, ती पनि खुल्ला हावामा  चित्रकारी गरे गरिन्थ्यो। यी कलाकारहरुले त्यस अद्वितीय प्रकार र रंगदेखि प्रेरणा प्राप्त की, जो कि अस्ट्रेलियाई झाड़ीको विशेष्दछ। तिनको सर्वाधिक प्रसिद्ध कार्यमा  ग्राम्य तथा जंगली अस्ट्रेलियाका दृश्य सामेल छन्, जसमा अस्ट्रेलियाई ग्रीष्म-कालका भड़कीले, र यहाँसम्म कि कठोर, रंग सामेल छन्.<ref>एलन मैकक्लोच, गोल्डेन एज अफ अस्ट्रेलियन पेन्टिङ्ग: इम्प्रेशानिज्म एंड द हिडेलबर्ग स्कूल</ref>

अस्ट्रेलियाई साहित्यमा  पनि समान रुपले विशिष्ट स्वरको  विकास होभै रह्येको थाियो। प्रतिष्ठित अस्ट्रेलियाई लेखक हेनरी लसन, बैंजो पैटरसन, माइल्स फ्रैंक्लिन, नर्मन लिंडसे, स्टील रड, मैरी गिल्मोर, सी जे डेनिस र डोरोथिया मैक्केलर सबै विकसित होती भएको राष्ट्रीयताको यसै भट्टीमा  तपकर तैयार भएका थिए- र वस्तुतः ती पनि यस  आगोलाई बढाउनमा  सहायक सिद्ध भए। धेरै पल्ट अस्ट्रेलियाका दृष्टिकोणमा  टकराव पनि उत्पन्न हुन्थ्यो – लसन र पैटरसनले ''द बुलेटिन''  मैगजीनमा  लेखहरुको एक श्रृंखलामा  योगदान दिए, जसमा  ती अस्ट्रेलियामा  जीवनका स्वरूपलाई लिएर एक साहित्यिक बहसमा  सामेल भए: लसन (एक(contracted; show full)र्ण राष्ट्रवादी कला, संगीत र लेखनको साझा विषय-वस्तु रूमानी ग्राम्य वा ''बुश मिथ (bush myth)''  थियो, र यो विडम्बना नैं छ कि यसको रचना विश्वका सर्वाधिक सहरीकृत समाजहरु मध्येको एकका द्वारा गरिएको थियो।<ref>ली एस्टबरी (1985) पृष्ठ.2</ref> पैटरसनको प्रसिद्ध कविता, सन 1889मा  लिखित, क्लैंसी अफ द ओवरफ्लो, यस  रूमानी कथाको  आह्वान गर्दछ। एकतर्फ जहाँ बुश गोरुे (bush ballads)ले संगीतका र साहित्यका विशिष्ट रुपले अस्ट्रेलियाई लोकप्रिय माध्यमको  प्रमाण प्रस्तुत गरे, त्यहीं अर्को पटि एक 
अधिकधेरै  पारंपरिक सांचेमा  ढले अस्ट्रेलियाई कलाकारहरु – जस्तै ओपेरा गायक डेम नेली मेल्बा, र चित्रकार जन पीटर रसेल तथा रूपर्ट बनी –ले बीसौं शताव्दीका प्रवासी अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका आदिरूपलाई चित्रित गरे, जो ‘स्टकयार्ड र रेलों’का बारेमा  धेरै कम जानन्थे, तर जसको विदेश यात्राहरुको  पश्चिमी कला र संस्कृतिमा प्रभाव भयो.<ref>http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A100464b.htm</ref>

(contracted; show full)
</blockquote>

केही उपनिवेशवादिहरु, लेखक हेनरी लसन, ट्रेड यूनियनवादी विलियम लेन र जस्तो कि सिडनी बुलेटिनका पृष्ठहरुमा  मिल्दछ,का द्वारा एक पृथक अस्ट्रेलियाका एक 
अधिकधेरै  उग्र दृष्टिकोण राख्नेका बावजूद, सन 1899का अन्तमा, र अत्यधिक औपनिवेशिक बहसको पछी, छः अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुमा देखि पाँचका नागरिकहरुले जनमत-संग्रहहरुमा  एक संघका निर्माणका संविधानका समर्थनमा  मतदान गरेको थियो। जुलाई 1900 मा  [[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]] पनि मतदानका द्वारा यिनमा सम्मिलित भयो। 5 जुलाई 1900 मा “कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलिया कन्स्टिट्यूशन ऐक्ट (यूके)” पारित भयो र 9 जुलाई 1900 मा [[विक्टोरिया|महारानी विक्टोरिया]] द्वारा यसलाई शाही सहमति प्रदान गरिएको.<ref>आर विलिस, एट अल (1982)''इशुज यी अस्ट्रेलियन हिस्ट्री'' । पृष्ठ 160। लन्गमैन चेशायर। ISBN 0-582-66327-X</ref>

== कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलियाको स्थापना ==
[[चित्र:Opening of the first parliament.jpg|thumb|right|300px|1901मा अस्ट्रेलियाको पहिलो संसदका उद्घाटन]]
[[चित्र:EBarton2.jpg|thumb|thumb|अल्फ्रेड डीकिन, अर्को प्रधानमन्त्रीका साथ अस्ट्रेलियाका प्रथम प्रधानमन्त्री एडमंड बार्टन (बाहिरु).]]
[[चित्र:8hourday.jpg|thumb|4 अक्टूबर 1909मा आठ घण्टाका कामका समर्थनमा जुलूस.]]

1 जनवरी 1901 मा गवर्नर जनरल लर्ड होपटोन द्वरा संघीय संविधानको घोषणा गरिनमा कमनवेल्थ अफ अस्ट्रेलिया अस्तित्वमा  आया। मार्च 1901मा  पहिलो संघीय चुनावनिर्वाचन आयोजित गरिए र यी चुनावनिर्वाचनहरुमा  प्रोटेक्शनिस्ट पार्टिला फ्री ट्रेड पार्टीलाई धेरै कम अन्तरदेखि पराजित गरे, जबकि अस्ट्रेलियन लेबर पार्टी (एएलपी) तेस्रो स्थानमा रही। लेबर पार्टिला घोषणाको कि त्यो रियायतहरु दिने पार्टीको  समर्थन गर्नेछ र एडमण्ड बार्टनको प्रोटेक्शनिस्ट पार्टिला सरकार बनाए, तथा एल्फ्रेड डीकिन एटर्नी जनरलका पदमा आसीन भए.<ref name="autogenerated2">http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A080275b.htm?hilite=alfred%3Bdeakin</ref>

बार्टनले “एक उच्च अदालत,… तथा एक कुशल संघ लोक सेवाका निर्माणको  वचन दिए… उनले समझौ्दै र मध्यस्थताको  विस्तार गर्न, पूर्वी राजधानिहरुका बीच एक समान चौड़ाई (gauge) भएका रेलमार्गको  निर्माण गर्न,<ref>तर पनि यस्तो सन 1960का दशकदेखि पूर्वसम्म छैन सका</ref> महिला संघीय प्रतिनिधि प्रस्तुत गर्न, वृद्धहरुको पहरुशन प्रणाली लागू गर्न…का प्रस्ताव दिए.”<ref>फ्रैंक क्रोली (1973)''मडर्न अस्ट्रेलिया यी डाक्युमाट्स'' ; 1901-1939। ''खंड 1'' । पृष्ठ.1। रेन प्रकाशन, मेलबर्न। ISBN 0-85885-032-X</ref> उनले एशियाई वा प्रशान्त द्वीपीय श्रमिकहरुका कुनै पनि अन्तः प्रवाहदेखि “श्वेत अस्ट्रेलिया”को रक्षा कर्ता एक अधिनियमऐन प्रस्तुत गर्ने  वचन पनि दिए.

लेबर पार्टी (जिसके हिज्जहरुलाई सन 1912मा  “Labour”देखि बदलामार “Labor” गरिएकोथा)को स्थापना सन 1890का दशकमा, समुद्री श्रमिकहरु तथा भे्नेदेखि ऊन निकालने वालहरुको हड़तालको विफलताका पछि भएको थियो। यसको शक्ति अस्ट्रेलियाई ट्रेड यूनियन आन्दोलनमा  निहित थियो, “र यसको सदस्य सङ्ख्या, जो कि सन 1901मा  100,000 देखि पनि कम थियो, सन 1914मा  5,00,000  भन्दा अधिकधेरै  छ गई.”<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.86.</ref> एएलपी (ALP)को  मंच लोकतान्त्रिक समाजवादी था। चुनावनिर्वाचनहरुमा  यसका बढ़्दै समर्थनले तथा यसका द्वारा संघीय सरकारको स्थापना, सन 1904मा  क्रिस वटसनका नेतृत्वमा  तथा पुनः सन 1908मा,का साथ मिलेर सन 1909मा  प्रतिस्पर्धी रूढ़िवादी, मुक्त बाजारका समर्थक तथा [[उदारतावाद|उदारवादी]] समाजवाद-विरोधिहरुलाई कमनवेल्थ लिबरल पार्टीमा  एकजुट गर्नमा  सहायता गरे तर पनि, सन 1916मा  यस  पार्टीलाई विसर्जित गरिदिए, तर अस्ट्रेलियामा  यसका “उदारवाद”का एक संस्करण, जो कि केही हदसम्म [[व्यक्तिवाद]]का समर्थन र [[समाजवाद]]का विरोधका लागि मिल्शियाई उदारवादिहरु र बर्कियाई उदारवादिहरुका संयुक्त गठबंधनदेखि मिलेर बनाएको छ,का उत्तराधिकारी आधुनिक लिबरल पार्टीमा  हेर्न सकिन्छ.<ref>http://www.theaustralian.com.au/news/opinion/we-believe-the-liberal-party-and-the-liberal-cause/story-e6frg6zo-1225791120808</ref> ग्रामीण हितहरुको  प्रतिनिधित्व गर्नका लागि कुन ानहरुका अनेक राज्य-आधारित दलहरुलाई मिलाएर सन 1913मा  वेस्टर्न अस्ट्रेलियामा  तथा सन 1920 मा  राष्ट्रीय स्तरमा कण्ट्री पार्टी (वर्तमान नैशनल पार्टी)को स्थापना गरिएको.<ref name="Aitkin, 1972; Graham, 1959">एटकिन, (1972); ग्राहम, (1959)</ref>

आप्रवासन प्रतिबंध अधिनियमऐन 1901 (The Immigration Restriction Act 1901) नयाँ अस्ट्रेलियाई संसद द्वारा पारित गरिए केही शुरुआती कानूनहरु मध्येको एक था। एशिया (विशेषतः चीन)देखि हुने आप्रवासनलाई प्रतिबंधित गर्नमा केन्द्रित, यस  कानूनलाई राष्ट्रीय संसदमा  तगड़ा समर्थन मिल्यो, र यसका पक्षमा  आर्थिक सुरक्षादेखि लिएर स्पष्ट नस्लवादसम्म अनेक तर्क दिये गये.<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) पृष्ठ.१३</ref> यस  कानूनले कुनै पनि यूरोपीय भाषामा  एक लिखित परीक्षा आयोजित गरिने अनुमति दी, जसको  प्रयोग प्रभावी रुपले गैर-“श्वेत” आप्रवासीहरुलाई बाहिर रखनका लागि गर्नु था। एएलपी (ALP) “श्वेत” नौकरिहरुको रक्षा गर्नु चाहती थियो र यसले अधिकधेरै स्पष्ट प्रतिबंधहरुमा जोर दिए। केही राजनेताहरुले यस  प्रश्नमा उन्मत्त बहसदेखि बच्ने आवश्यकताको कुरा कही। संसद-सदस्य ब्रुस स्मिथले भने कि तिनको “निम्न-वर्गका भारतिहरु, चीनिहरु वा जापानिहरु…को यस  देशमा  झुण्ड बनाएर घूमता भयो हेर्ने कुनै इच्छा थिएन… तर एक अनिवार्यता यो पनि थियो…कि ती देशहरुका शिक्षित-वर्गको  अनावश्यक विरोध न गरियोस्”<ref>ब्रूस स्मिथ(मुफ्त व्यापार पार्टी) डी.एम। गिब (1973)'' द मेकिंग अफ व्यहाइट अस्ट्रेलिया'' मा  संशताव्दीय बहस उद्धृत पृष्ठ.113। विक्टोरियन ऐतिहासिक एसो(contracted; show full)

सन 1901का पूर्वसम्म सबै छः अस्ट्रेलियाई उपनिवेसहरुको सैनिक-टुकडीहरु बोअर युद्धमा   बेलायती सेनाहरुका एक भागका रूपमा  सक्रिय रहीं थियों। सन 1902मा  जब  बेलायती सरकारले अस्ट्रेलियादेखि 
र अधिकअरु धेरै टुकड़िहरुको मांग की, त अस्ट्रेलियाई सरकारले एक राष्ट्रीय टुकडीका साथ आभार व्यक्त गरे। जून 1902मा  यस  युद्धको समाप्तिसम्म लगभग 16,500 पुरुषहरुले यसमा  स्वेच्छादेखि आफ्नो सेवा दिएको थियो।<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) पृष्ठ.22</ref> तर अस्ट्रेलियाई जनताले शीघ्र नैं आफ्नो देशका नजिक नैं आफूलाई असुरक्षित महसूस गरे। सन 1902का आंग्ल-जापानी गठबंधनले “रयल नेवीलाई सन 1907सम्म प्रशान्तदेखि आफ्नो मुख्य जहाजहरुलाई हटा लिने अनुमति दी। अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुले युद्धको समय स्वयंलाई एक वीरान, कम जनसङ्ख्या घनत्व वा(contracted; show full)

सन 1890का दशकका अन्त र बीसौं शताव्दीका प्रारम्भमा  विनाशकारी अकालहरुले केही क्षेत्रहरुलाई महामारीदेखि ग्रस्त बनाएको दिए र रैबिट प्लेगका साथ मिलेर यसले ग्रामीण अस्ट्रेलियामा  धेरै
 अधिक कठिन परिस्थीहरु उत्पन्न गर्न दीं। यसका बावजूद, अनेक लेखकहरुले “एक यस्ता कालको कल्पना की, जब अस्ट्रेलिया संपत्ति र महत्वका संदर्भमा  ब्रिटेनलाई पनि पछि छोड़ द्नेछ, जब यसको खुल्ला-भूमिमा धेरै एकड़मा  फैले खेत र कल-कारखाने हुनेछन्, जसको तुलना संयुक्त राज्य अमरीकाका साथको जा सक्नेछ। केही लेखकहरुले भावी जनसङ्ख्या 100 मिलियन, 200 मिलियन वा त्यो भन्दा पनि अधिकधेरै छ जाने  अनुमान गरे.”<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.198</ref> यिनमा ई। जे। ब्रैडी सामेल थिए, जसको सन 1918मा  लेखिएको गरेब ''अस्ट्रेलिया अनलिमिटेड'' ले अस्ट्रेलियाको भूमिको  वर्णन विकास गर्न र बसनका लागि तैयार हो चुकीभएको भूमिका रूपमा  गरे, “जिसके भाग्यमा  जीवनका साथ धड़कना नैं लिखा था.”<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.199</ref>

== अन्तिम शिलिंग सम्म: प्रथम विश्व-युद्ध ==
[[चित्र:Australian 9th and 10th battalions Egypt December 1914 AWM C02588.jpeg|thumb|left|रेजिमाट शुभंकर,का रूपमा एक कंगारूका साथ मिस्रमा अस्ट्रेलियाई सैनिक, 1914.]]

अगस्त 1914मा  यूरोपमा  युद्धको शुरुआत भएमा “ब्रिटेनका सबै उपनिवेसहरु र राज्यहरु”लाई स्वतः नैं यसमा  सामेल हुनु भयो.<ref name="Frank Crowley 1973 p.214">फ्रैंक क्रोली (1973) पृष्ठ.214</ref> प्रधानमन्त्री एन्ड्र्यू फिशरले जुलाईका अन्तिम दिनहरुमा  चुनावी अभियानका बेला जो कहा, त्यसको द्वारा सम्भवतः ती अधिकांश अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुका विचारलाई नैं व्यक्त गर्दै थिए। उनले भने था
<blockquote>
{{cquote|Turn your eyes to the European situation, and give the kindest feelings towards the mother country...I sincerely hope that international arbitration will avail before Europe is convulsed in the greatest war of all time..। But should the worst happen...Australians will stand beside our own to help and defend her to the last man and the last shilling.<ref name="Frank Crowley 1973 p.214"/>}}
</blockquote>
सन 1914 देखि 1918का बीच प्रथम विश्व युद्धको बेला<ref name="awm.gov.au">अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक http://www.awm.gov.au/atwar/ww1.asp</ref> 4.9 मिलियनको कुल राष्ट्रीय जनसङ्ख्यामा देखि 416,000  भन्दा अधिकधेरै अस्ट्रेलियाई पुरुषहरुले स्वेच्छादेखि यस  लड़ाईमा  भाग लिया.<ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/websitedbs/D3310114.nsf/home/home?opendocument |title=Australian Bureau of Statistics |publisher=Abs.gov.au |date= |accessdate=29 April 2010}}</ref> इतिहासकार लयड रब्सन यसलाई कुल योग्य पुरुष जनसङ्ख्याका एक तिहाई र आधाका बीच मान्दछन्.<ref>लयड रबसन (1980) ''अस्ट्रेलिया यी द नाइनटिन ट्वहरुटिज'' । पृष्ठ 6। थमस नेल्सन अस्ट्रेलिया। ISBN 017 0059022</ref> सिडनी मर्निंग ह(contracted; show full)

सैन्य कार्यवाहीका नियोजनका प्रति मोनाशको  नजरिया अति-सतर्कतापूर्ण र त्यस समयका सैन्य विचारकहरुको दृष्टिमा  असामान्य था। छमेलको अपेक्षाकृत सानो  लड़ाईमा  तिनको पहिलो कार्यवाहीले तिनको नमाध्यमलेको वैधताको  प्रदर्शन गरिदिए र पछि सन 1918को हिंडेनबर्ग लाइनदेखि पूर्व गरिएको कार्यवाहिहरुदेखि यसको पुष्टि पनि 
हो गई.भयो।

[[चित्र:Hughes Welcomehome Parispeaceconference.jpg|thumb|200px|पेरिस शान्ति सम्मेलन, 1919 देखि लौटनमा प्रधानमन्त्री बिली ह्युजेस, 'लिटिल डिगर'लाई जर्ज स्ट्रीट, सिडनीदेखि ले जाँदै अस्ट्रेलियाई सैनिक.]]

इस संघर्षका बेला 60,000  भन्दा अधिकधेरै अस्ट्रेलियाई मारे गये र 160,000 घायल भए, जो कि सुमद्रपार जाएर लड़े 330,000 मानिसहरु मध्येको एक ठूलो भाग था.<ref name="awm.gov.au" /> युद्धमा  मारे गये मानिसहरुलाई याद गर्नका लागि अस्ट्रेलियाको  वार्षिक अवकाश प्रतिवर्ष एन्जैक डे (ANZAC Day)मा 25 अप्रैल, जो कि सन 1915मा  गैलीपोलीमा पहिलो अवतरणको तिथि छ,लाई मनाइन्छ। यस दिनको  चयन प्राय गैर-अस्ट्रेलियाई मानिसहरुलाई चकित गर्दछ; आखिरकार यो गठबंधना द्वारा गरिएको एक आक्रमण थियो, जसको  अन्त सैन्य पराजयका रूपमा  भएको थियो। बिल गैमेजको  सुझाव छ कि 25 (contracted; show full)

ह्युजेसले मांगको नवगठित लीग अफ नेशन्स (League of Nations)मा  अस्ट्रेलियालाई स्वतन्त्र प्रतिनिधित्व प्रदान गर्नु चाहिये र ती जापानी नस्लीय समानता प्रस्तावलाई सम्मिलित गरिए सर्वाधिक प्रमुख विरोधी थिए, जो कि तिनको र अन्य मानिसहरुका द्वारा चलाये गये अभियानका कारण अन्तिम सन्धिमा  सामेल छैन गरिएको, जसदेखि जापान धेरै
 अधिक नाराज भयो। ह्युजेस जापानका उदयदेखि चिंतित थिए। सन 1914मा  यूरोपीय युद्धको घोषणाका केही महिनाहरुका भीतर ही; जापान, अस्ट्रेलिया र न्यूजील्याण्डले दक्षिण पश्चिमी प्रशान्तमा  सबै जर्मन क्षेत्रहरुमा कब्जा गर्न लिया। तर पनि जापानले ब्रिटेनका आशीर्वाददेखि जर्मन क्षेत्रहरुमा कब्जा गरेको थियो, तर ह्युजेस यस  नीतिका प्रति सतर्क भए.<ref name="Lowe129">लोव, "अस्ट्रेलिया यी द वर्ल्ड", पृष्ठ.129.</ref> सन 1919मा  औपनिवेशिक नेताहरुका एक शान्ति सम्मेलनमा  न्यूजील्याण्ड, दक्षिण अफ्रीका र अस्(contracted; show full)नल पार्टी)को स्थापना कृषि-वाद (agrarianism)का यसका संस्करण, जसलाई यसले “ग्रामीणप्रवृत्ति (Countrymindedness)” गरार दिए,का प्रचारका लागि गरिएको। यसको  लक्ष्य चरवाहहरु (भे्नेका ठूला फार्मका संचालकहरु) र साना कुन ानहरुको अवस्थालाई सुधारना तथा तिनको लागि सब्सिडी सुरक्षित गर्नु था.<ref>राय वियर, "कंट्री माइंडेडनेस रिविजिटेड," (अस्ट्रेलियाई पोलिटिकल साइंस एसोसिएशन, 1990) [http://apsa2000.anu.edu.au/confpapers/wear.rtf अनलाइन संस्करण]</ref> लेबर पार्टीका अतिरिक्त कुनै पनि अन्य ठूला दल भन्दा 
अधिकधेरै लामा समयसम्म टिके रहँदै, यसले सामान्यतः लिबरल पार्टीका साथ गठबंधनमा  कार्य गरेकोछ (सन 1940का दशक बाट) र यो अस्ट्रेलियामा  सरकारको एक प्रमुख पार्टी बन चुकी छ – विशिष्ट रुपले क्वीन्सल्याण्ड मा.

अन्य उल्लेखनीय युद्धेतर प्रभावहरुमा  लगातार जारी औद्योगिक असंतोष सामेल छ, जसमा  सन 1923को विक्टोरियाई पुलिस हड़ताल पनि सामेल छ.<ref>लयड रबसन (1980) पृष्ठ.18</ref> औद्योगिक विवाद सन 1920का दशकका अस्ट्रेलियाको  प्रतीक छन्। अन्य प्रमुख हड़तालहरु जलीय सीमा पर, कोइलाको खदानहरुमा  र लकडी उद्योगहरुमा  सन 1920का दशकका अन्तिम दौरमा  भएकहरु। कार्यको स्थितिहरुलाई परिवर्तित गर्न र यूनियनहरुको शक्तिलाई घटाउनेका नैशनलिस्ट सरकारका प्रयासेको प्रतिक्रियाका रूपमा  सन 1927मा  यूनियन आन्दोलनले अस्ट्रेलियन काउंसिल अफ ट्रेड यूनियन्स (एसीटीयू [ACTU])को स्थापना गरे.

[[जैज]] संगीत, मनोरंजनको संस्कृति, नयाँ प्रविधि र उपभोक्तावाद, जो कि सन 1920का दशकका अमरीकाको  प्रतीक छन्, केही हदसम्म अस्ट्रेलियामा  पनि पाये जान्थे। अस्ट्रेलियामा  शराबबंदी लागू छैन गरिएको थियो, तर पनि अल्कोहल-विरोधी शक्तिहरु होटलहरुलाई शाम 6 बजेका पछि बंद गरवाने र केही सहरीय उपनगरहरुमा  यी पूर्ण प्रकार बंद गरवानमा  सफल रहीं थियों.’<ref>लयड रबसन (1980) पृष्ठ.45</ref>

इस पूरा दशकका बेला अनुभत्यहीन फिल्म उद्योगमा  गिरावट देखी गई र प्रति सप्ताह 2 मिलियन भन्दा अधिक अस्ट्रेलियाई 1250 स्थानहरुमा सिनमा देखा गरिन्थ्यो। सन 1927मा, एक रयल कमीशन सहयोग गर्न पानमा  विफल रह्यो र एक यस्तो उद्योग, जसले विश्वको पहिलो फीचर फिल्म, द स्टोरी अफ द केली गैंग (The Story of the Kelly Gang) (1906)का साथ पड़किनुदार शुरुआतको थियो, सन 1970का दशकमा  यसको  पुनरुत्थान गरिनेसम्म कमजोर भयो।<ref>लयड रबसन (1980) पृष्ठ.48</ref><ref>एरिक रेडी (1979) ''हिस्ट्री एंड हार्टबर्न; द सागा अफ अस्ट्रेलियन फिल्म 1896-1978'' । हार्पर र रो, सिडनी। ISBN 0-06-312033-X</ref>

[[चित्र:Rev John Flynn 1929.jpg|thumb|left|150px|upright|रेव्ड जन फ्लिन, रयल फ्लाइंग चिकित्सक सेवाका संस्थापक.]]

सन 1923मा, नैशनल पार्टीको सरकारका सदस्यहरु द्वारा डब्ल्यू.एम। ह्यूजेसलाई हटाउनेका पक्षमा  मतदान गरिनमा [[स्टान्ली ब्रूस|स्टैनली ब्रुस]] प्रधानमन्त्री बनेका। सन 1925 का प्रारम्भमा  आफ्नो सम्बोधनमा  ब्रुसले अनेक अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुको प्राथमिकताहरु र आशावादलाई यो भन्दै संक्षेपमा  प्रकट गरे कि "पुरुष, धन र बाजार अस्ट्रेलियाको अनिवार्य आवश्यकताहरुलाई सटीक ढ़ंगदेखि परिभाषित गर्दछन्" र ती ब्रिटेनदेखि यहि पाने इच्छा राख्थे.<ref>''द अर्गस'' , 9 अप्रैल 1925, लयड रबसनमा  उद्धृत (1980) पृष्ठ.76</ref> सन 1920का दशकमा  डेवलपमाट एन्ड माइग्रेशन कमीशन द्वारा संचालित आप्रवास अभियानका द्वारा लगभग 300,000  भन्दा अधिक  बेलायतीवासी अस्ट्रेलिया आये,<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.200-201</ref> तर पनि आप्रवासीहरु र वापस फर्के सैनिकहरुलाई “भूमिमा (on the land)” बसाने योजना सामान्यतः सफल छैन सगरे "[[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]] र [[क्वीन्सलैण्ड|क्वीन्सल्याण्ड]]को डासन वैलीमा  नयाँ सिंचाई-क्षेत्र विनाशक साबित भए"<ref>आर विलिसमा  जोसी कासल "द 1920", एट अल (एड्स)(1982), पृष्ठ.285</ref>

अस्ट्रेलियामा, मुख्य निवेश लागतहरुको पूर्ति पारंपरिक रुपले राज्य र संघीय सरकारहरु द्वारागरिन्थ्यो र सन 1920का दशकमा  सरकारहरुले विदेशोंसित धेरै अधिक गर्ज लिया। गर्ज, जसको  दो-तिहाईभन्दा अधिक विदेशहरुदेखि आयो थियो,का मामलहरुमा  सहायता गर्नका लागि सन 1928मा  लोन काउंसिल (Loan Council)को  गठन गरिएको.<ref>आर विलिसमा  जोसी कासल "द 1920", एट अल (एड्स)(1982), पृष्ठ.253</ref> साम्राज्यको प्राथमिकताका बावजूद, ब्रिटेनका साथ व्यापारिक संतुलन सफलतापूर्वक प्राप्त गरेनन् जा सका."सन 1924..से..1928का पाँच वर्षहरुमा, अस्ट्रेलियाले आफ्नो 43.4% आयात ब्रिटेनदेखि किने र आफ्नो निर्यातको  38.7% त्यसलाई बेचा। गेहूं र ऊनको  निर्यात अस्ट्रेलियाका कुल निर्यातको  दुइ तिहाईभन्दा अधिक थियो," जो कि निर्यातको केवल दुइ वस्तुहरुमा एक खतरनाक निर्भरता थियो।<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.204</ref>

अस्ट्रेलियाले परिवहन र संचारको नयाँ प्रविधिहरु अपनाईं। तटीय क्षेत्रहरुमा  चलने भएका जहाजहरुको  स्थान अन्ततः भापले लियो र रेल तथा मोटर परिवहनले कार्य र मनोरंजनमा  नाटकीय परिवर्तनहरुको शुरुआत गरे सन 1918 मा  पूरा अस्ट्रेलियामा  50,000 कारहरु र भारवाहन थिए। सन 1929सम्म आउँदा-आउँदै यिनको सङ्ख्या बढ़कर 500,000 हो गई.<ref>आर विलिसमा  जोसी कासल "द 1920", एट अल (एड्स)(1982), पृष्ठ.273</ref> सन 1853मा  स्थापित स्टेज कोच कम्पनी, कब एण्ड कं (Cobb and Co)लाई अन्ततः 1924मा  बंद गर्न दिइएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ। 56-7</ref> सन 1920 मा, क्वीन्सल्याण्ड एण्ड नर्दर्न टेरिटरी एरियल सर्विस (Queensland and Northern Territory Aerial Service) (जो पछि अस्ट्रेलियाई एयरलाइन क्वांटास [QANTAS] बनी)को स्थापना भएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ। 213</ref> सन 1928मा  रेवरहरुड जन फ्लिनले विश्वको पहिलो वायु ऐम्बुलेन्स, रयल फ्लाइंग डाक्टर सर्विस (Royal Flying Doctor Service)को स्थापना गरे.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A080554b.htm?hilite=john%3Bflynn</ref> दुस्साहसी पायलट, सर चार्ल्स किंग्सफोर्ड स्मिथ सन 1927मा  अस्ट्रेलिया सर्किटको  एक चक्र पूरा गर्दै तथा सन 1928मा  वायुयान ''सदर्न क्रस'' मा  हवाई र फिजी हुँदै अमरीकादेखि अस्ट्रेलियासम्म प्रशान्त महासागरको  चक्कर लगाएर नयाँ उड़ान मशीनहरुलाई सीमादेखि परे ले गये। अघि ती वैश्विक प्रसिद्धिसम्म पुगे र सन 1935 मा  सिंगापुरमा  एक रात्रिकालीन उड़ानका बेला गुम हुनाले पहिलासम्म उनले हवाई रिकर्डहरुको एक श्रृंखला खड़ी गर्न दी.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A090602b.htm?hilite=charles%3Bkingsford%3Bsmith</ref>

=== उपनिवेशको  दर्जा ===
[[चित्र:ImperialConference.jpg|thumb|left|200px|आफ्नो प्रधानमंत्रीका साथ किंग जर्ज V (सामने, बीचमा)। (दाहरुदेखि बाहिरु) स्थायी: मोनरो (न्यूफाउंडल्याण्ड), कोट्स (न्यूजील्याण्ड), ब्रूस (अस्ट्रेलिया), हर्टजोग (दक्षिण अफ्रीकाका संघ), कोसग्रेव (आयरिश मुक्त राज्य).बैठा: बाल्डविन (यूनाइटेड किंगडम), किंग जर्ज पंचम, किंग (क्यानाडा).]]

प्रथम विश्व युद्ध पछी, वेस्टमिन्स्टर अधिनियमधेरै अस्ट्रेलियाई 1250 स्थानहरुमा सिनमा देखा गरिन्थ्यो। सन 1927मा, एक रयल कमीशन सहयोग गर्न पानमा  विफल रह्यो र एक यस्तो उद्योग, जसले विश्वको पहिलो फीचर फिल्म, द स्टोरी अफ द केली गैंग (The Story of the Kelly Gang) (1906)का साथ पड़किनुदार शुरुआतको थियो, सन 1970का दशकमा  यसको  पुनरुत्थान गरिनेसम्म कमजोर भयो।<ref>लयड रबसन (1980) पृष्ठ.48</ref><ref>एरिक रेडी (1979) ''हिस्ट्री एंड हार्टबर्न; द सागा अफ अस्ट्रेलियन फिल्म 1896-1978'' । हार्पर र रो, सिडनी। ISBN 0-06-312033-X</ref>

[[चित्र:Rev John Flynn 1929.jpg|thumb|left|150px|upright|रेव्ड जन फ्लिन, रयल फ्लाइंग चिकित्सक सेवाका संस्थापक.]]

सन 1923मा, नैशनल पार्टीको सरकारका सदस्यहरु द्वारा डब्ल्यू.एम। ह्यूजेसलाई हटाउनेका पक्षमा  मतदान गरिनमा [[स्टान्ली ब्रूस|स्टैनली ब्रुस]] प्रधानमन्त्री बनेका। सन 1925 का प्रारम्भमा  आफ्नो सम्बोधनमा  ब्रुसले अनेक अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुको प्राथमिकताहरु र आशावादलाई यो भन्दै संक्षेपमा  प्रकट गरे कि "पुरुष, धन र बाजार अस्ट्रेलियाको अनिवार्य आवश्यकताहरुलाई सटीक ढ़ंगदेखि परिभाषित गर्दछन्" र ती ब्रिटेनदेखि यहि पाने इच्छा राख्थे.<ref>''द अर्गस'' , 9 अप्रैल 1925, लयड रबसनमा  उद्धृत (1980) पृष्ठ.76</ref> सन 1920का दशकमा  डेवलपमाट एन्ड माइग्रेशन कमीशन द्वारा संचालित आप्रवास अभियानका द्वारा लगभग 300,000  भन्दा धेरै  बेलायतीवासी अस्ट्रेलिया आये,<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.200-201</ref> तर पनि आप्रवासीहरु र वापस फर्के सैनिकहरुलाई “भूमिमा (on the land)” बसाने योजना सामान्यतः सफल छैन सगरे "[[पश्चिमी अस्ट्रेलिया|वेस्टर्न अस्ट्रेलिया]] र [[क्वीन्सलैण्ड|क्वीन्सल्याण्ड]]को डासन वैलीमा  नयाँ सिंचाई-क्षेत्र विनाशक साबित भए"<ref>आर विलिसमा  जोसी कासल "द 1920", एट अल (एड्स)(1982), पृष्ठ.285</ref>

अस्ट्रेलियामा, मुख्य निवेश लागतहरुको पूर्ति पारंपरिक रुपले राज्य र संघीय सरकारहरु द्वारागरिन्थ्यो र सन 1920का दशकमा  सरकारहरुले विदेशोंसित धेरै गर्ज लिया। गर्ज, जसको  दो-तिहाईभन्दा धेरै विदेशहरुदेखि आयो थियो,का मामलहरुमा  सहायता गर्नका लागि सन 1928मा  लोन काउंसिल (Loan Council)को  गठन गरिएको.<ref>आर विलिसमा  जोसी कासल "द 1920", एट अल (एड्स)(1982), पृष्ठ.253</ref> साम्राज्यको प्राथमिकताका बावजूद, ब्रिटेनका साथ व्यापारिक संतुलन सफलतापूर्वक प्राप्त गरेनन् जा सका."सन 1924..से..1928का पाँच वर्षहरुमा, अस्ट्रेलियाले आफ्नो 43.4% आयात ब्रिटेनदेखि किने र आफ्नो निर्यातको  38.7% त्यसलाई बेचा। गेहूं र ऊनको  निर्यात अस्ट्रेलियाका कुल निर्यातको  दुइ तिहाईभन्दा धेरै थियो," जो कि निर्यातको केवल दुइ वस्तुहरुमा एक खतरनाक निर्भरता थियो।<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.204</ref>

अस्ट्रेलियाले परिवहन र संचारको नयाँ प्रविधिहरु अपनाईं। तटीय क्षेत्रहरुमा  चलने भएका जहाजहरुको  स्थान अन्ततः भापले लियो र रेल तथा मोटर परिवहनले कार्य र मनोरंजनमा  नाटकीय परिवर्तनहरुको शुरुआत गरे सन 1918 मा  पूरा अस्ट्रेलियामा  50,000 कारहरु र भारवाहन थिए। सन 1929सम्म आउँदा-आउँदै यिनको सङ्ख्या बढ़कर 500,000 भयो।<ref>आर विलिसमा  जोसी कासल "द 1920", एट अल (एड्स)(1982), पृष्ठ.273</ref> सन 1853मा  स्थापित स्टेज कोच कम्पनी, कब एण्ड कं (Cobb and Co)लाई अन्ततः 1924मा  बंद गर्न दिइएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ। 56-7</ref> सन 1920 मा, क्वीन्सल्याण्ड एण्ड नर्दर्न टेरिटरी एरियल सर्विस (Queensland and Northern Territory Aerial Service) (जो पछि अस्ट्रेलियाई एयरलाइन क्वांटास [QANTAS] बनी)को स्थापना भएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ। 213</ref> सन 1928मा  रेवरहरुड जन फ्लिनले विश्वको पहिलो वायु ऐम्बुलेन्स, रयल फ्लाइंग डाक्टर सर्विस (Royal Flying Doctor Service)को स्थापना गरे.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A080554b.htm?hilite=john%3Bflynn</ref> दुस्साहसी पायलट, सर चार्ल्स किंग्सफोर्ड स्मिथ सन 1927मा  अस्ट्रेलिया सर्किटको  एक चक्र पूरा गर्दै तथा सन 1928मा  वायुयान ''सदर्न क्रस'' मा  हवाई र फिजी हुँदै अमरीकादेखि अस्ट्रेलियासम्म प्रशान्त महासागरको  चक्कर लगाएर नयाँ उड़ान मशीनहरुलाई सीमादेखि परे ले गये। अघि ती वैश्विक प्रसिद्धिसम्म पुगे र सन 1935 मा  सिंगापुरमा  एक रात्रिकालीन उड़ानका बेला गुम हुनाले पहिलासम्म उनले हवाई रिकर्डहरुको एक श्रृंखला खड़ी गर्न दी.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A090602b.htm?hilite=charles%3Bkingsford%3Bsmith</ref>

=== उपनिवेशको  दर्जा ===
[[चित्र:ImperialConference.jpg|thumb|left|200px|आफ्नो प्रधानमंत्रीका साथ किंग जर्ज V (सामने, बीचमा)। (दाहरुदेखि बाहिरु) स्थायी: मोनरो (न्यूफाउंडल्याण्ड), कोट्स (न्यूजील्याण्ड), ब्रूस (अस्ट्रेलिया), हर्टजोग (दक्षिण अफ्रीकाका संघ), कोसग्रेव (आयरिश मुक्त राज्य).बैठा: बाल्डविन (यूनाइटेड किंगडम), किंग जर्ज पंचम, किंग (क्यानाडा).]]

प्रथम विश्व युद्ध पछी, वेस्टमिन्स्टर ऐन (Statute of Westminster)का अन्तर्गत अस्ट्रेलियालाई स्वतन्त्र संप्रभु राष्ट्रको  दर्जा प्राप्त भयो। यसले सन 1926को बेल्फोर घोषणाको स्थापना गरे, जो कि सन 1926 मा   बेलायती साम्राज्यका नेताहरुका [[लण्डन]]मा  आयोजित सम्मेलनका परिणामस्वरूप प्राप्त एक रिपोर्ट थियो, जसले  बेलायती साम्राज्यका उपनिवेसहरुलाई यस  प्रकार परिभाषित गरे
<blockquote>
{{cquote|They are autonomous Communities within the [[British Empire]], equal in status, in no way subordinate one to another in any aspect of their domestic or external affairs, though united by a common allegiance to [[the Crown]], and freely associated as members of the [[Commonwealth of Nations|British Commonwealth]] of Nations.<ref>Cited in Jan Bassett (1986) p.271। It has also been argued that the signing of the [[Treaty of Versailles]] by Australia shows defacto recognition of sovereign nation status.See Sir Geoffrey Butler KBE,MA and Fellow, Librarian and Lecturer in International Law and Diplomacy of Corpus Christi College, Cambridge author of "A Handbook to the League of Nations.</ref>}}
</blockquote>
तर पनि, अस्ट्रेलियाले सन 1942 सम्म वेस्टमिन्स्टर अधिनियमऐनलाई अंगीकार गरेनन्। इतिहासकार फ्रैंक क्रोलेका अनुसार, यस्तो यस कारण थियो किनभनें दोश्रो विश्व युद्धको संकटदेखि पूर्वसम्म ब्रिटेनका साथ आफ्नो सम्बन्धहरुलाई पुनर्परिभाषित गर्नमा  अस्ट्रेलियाको धेरै कम रुचि थियो।<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) पृष्ठ.417</ref>

अस्ट्रेलिया एक्ट 1986 (Australia Act 1986)ले  बेलायती संसद र अस्ट्रेलियाई राज्यहरुका बीच सबै शेष सम्बन्धहरुलाई पनि हटा दिए.

1 फरवरी 1927 देखि 12 जून 1931का पूर्वसम्म उत्तरी क्षेत्र (Northern Territory) 20°द अक्षांशमा नर्थ अस्ट्रेलिया र सहरुट्रल अस्ट्रेलियाका रूपमा  विभाजित था। सन 1915मा  न्यू साउथ वेल्सलाई जर्विस बे टेरिटरी (Jervis Bay Territory) नामक  एक अर्को क्षेत्र प्राप्त भयो, जसको  क्षेत्रफल 6,677 हेक्टेयर था। यी बाह्य क्षेत्र पनि सामेल गरिए: नर्फोक आइल्याण्ड (1914); ऐशमोर आइल्याण्ड, कार्शियर आइल्याण्ड (1931); ब्रिटेनदेखि स्थानान्तरित अस्ट्रेलियाई अंटार्क्टिक टेरिटरी (1933); हर्ड आइल्याण्ड, मैक्डोनाल्ड आइल्याण्ड, तथा ब्रिटेनदेखि अस्ट्रेलियालाई सुँम्प्िएको मैक्वायर आइल्याण्ड (1947).

प्रस्तावित नयाँ संघीय राजधानी [[कैनबरा]] (सन 1901 देखि 1927सम्म सरकारको  केन्द्र [[मेलबर्न]] था)का लागि स्थान प्रदान गरले हेतु सन 1911मा  न्यू साउथ वेल्समा  संघीय राजधानी क्षेत्र (Federal Capital Territory) (एफसीटी) (FCT)को स्थापना गरिएको। सन 1938मा  एफसीटी (FCT)को  नाम बदलामार अस्ट्रेलियाई राजधानी क्षेत्र (Australian Capital Territory) (एसीटी) (ACT) गर्न दिइएको। सन 1911मा  नर्दर्न टेरिटरीको  नियन्त्रण साउथ अस्ट्रेलियाको सरकारदेखि कमनवेल्थलाई सुँम्प् दिइएको.

=== महान मंदी: 1930 को  दशक ===
[[चित्र:Unemployed marching to see Mitchell, 1931.jpg|thumb|left|1931मा, प्रीमियर सर जेम्स मिशेललाई हेर्नका लागि 1000 भन्दा अधिकधेरै  बेरोजगार पुरुष पर्थ, पश्चिमी अस्ट्रेलियामा ट्रेजरी बिल्डिंगदेखि एस्प्लिनेडसम्म मार्च गरे.]]
[[चित्र:Sydney Harbour Bridge opening.jpg|thumb|float|रिबन समारोह 20 मार्च 1932 मा सिडनी हार्बर ब्रिज खोलनेका लिए.प्रोटोकलको उल्लंघन गरेर प्रीमियर जैक लैंग, जसलाई शीघ्र नैं निलंबित गरिने वाला थियो, फीता काट रहेका हुन्, जबकि गवर्नर फिलीप गेम देख्दै रह गए.]]

सन 1930का दशकको [[महान मंदी]]को  अस्ट्रेलियामा गहिरो प्रभाव भयो, विशेष रुपले निर्यात, विशिष्टतः [[ऊन]] र [[गेहूँ|गेहूं]] जस्तै प्राथमिक उत्पादहरु,मा यसको अत्यधिक निर्भरताका कारण,<ref name="Giblin">{{cite web |url=http://socserv.mcmaster.ca/~econ/ugcm/3ll3/giblin/australi.htm |title=Australia, 1930: An inaugural lecture |author=L.F। Giblin |date=28 April 1930 |accessdate=21 October 2008}}</ref> सन 1920का दशकमा  धेरै अधिक मात्रामा  लगातार गर्ज लिनको कारण अस्ट्रेलियाई र राज्य सरकारहरु “सन 1927, जब अधिकांश आर्थिक सूचक एक नराम्रा दौरतर्फ संकेत गर्दै थिए, देखि नैं धेरै अधिक असुरक्षित स्थितिमा  थियों। निर्यातमा अस्ट्रेलियाको निर्भरताले यसलाई विश्व बाजारमा  हुने उतार-चढ़ावहरुका प्रति असामान्य रुपले असुरक्षित बनाएको दिए," जस्तो कि आर्थिक इतिहासकार ज्यफ स्पहरुसलीको  मत छ.<ref>ज्योफ स्पहरुसली (1981) ''डिप्रेशनका दशक''  पृष्ठ.14, थमस नेल्सन, अस्ट्रेलिया। ISBN 0 170060489</ref> डिसेम्बर 1927सम्म अस्ट्रेलिया द्वारा लागि गये कुल ॠणको  लगभग आधा केवल [[न्यू साउथ वेल्स]] राज्य द्वारा लिया गय था। यस  स्थितिलाई देखेर केही राजनेता र अर्थशास्री चिंतित भए, जसमा यूनिवर्सिटी अफ वेस्टर्न अस्ट्रेलियाका एडवर्ड शनको  नाम उल्लेखनीय छ, तर अधिकांश राजनैतिक, यूनियन र व्यापारिक नेता गंभीर समस्याहरुलाई स्वीकार गर्नको लागि हिचक्दै रहे.<ref>ज्योफ स्पहरुसली (1981) पृष्ठ.15-17</ref> सन 1926मा, ''अस्ट्रेलियन फाइनहरुस (Australian Finance)''  मैगजीनले वर्णन गरे कि ॠण एक “परेशान गर्न दिने आवृत्ति (disconcerting frequency)”मा उत्पन्न हो रहोस् थिए, जो कि  बेलायती साम्राज्यमा  अद्वितीय थियो: "यो ॠण कुनै पूर्ण हो चुके ॠणलाई चुकानका लागि लिइएको ॠण वा उपस्थिता ॠणहरुमा ब्याज चुकानका लागि लिइएको ॠण, अथवा बैंकरहरुदेखि लागि गये कुनै अस्थायी ॠणलाई लौटानका लागि लिइएको ॠण हुन सक्छ...<ref>''अस्ट्रेलियाई वित्त'' , लण्डन, 1926, ज्योफ स्पहरुसलीमा  उद्धृत (1981) पृष्ठ.14</ref> यस  प्रकार, सन 1929को वल स्ट्रीट क्रैश (Wall Street Crash)सित धेरै पहिलादेखि ही, अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था गंभीर समस्याहरुको  सामना गरती आ रही थियो। जब सन 1927मा  अर्थव्यवस्थाको गति धीमा पड़ गई, त उत्पादनमा  पनि कमी आयो र मुनाफा घटने तथा बेरोजगारी बढ्नका कारण देश मंदीको चपेटमा  आए.<ref>हेनरी पुक (1993)''विंडोज अन आवर नजिक्ट; कंसट्रक्टिंग अस्ट्रेलियन हिस्ट्री'' । पृष्ठ 195 अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0 195535448</ref>

अक्टूबर 1929मा  भए चुनावहरुमा  लेबर पार्टी भारी बहुमतका साथ सत्तामा  आयो, यहाँसम्म कि पूर्व प्रधानमन्त्री [[स्टान्ली ब्रूस|स्टैनली ब्रुस]] स्वयं पनि आफ्नो चुनाव हार गए। नयाँ प्रधानमन्त्री [[जेम्स स्कलिन]] र तिनको ठूला पैमानामा अनुभत्यहीन सरकारलाई लगभग तुरंत नैं संकटहरुको एक श्रृंखलाको  सामना गर्नु भयो। सीनेटमा नियन्त्रण गर्न पाने, बैंकिंग तन्त्रमा नियन्त्रण रख पानमा  तिनको विफलता र यस  स्थितिदेखि पार पाउनेका सर्वश्रेष्ठ तरिकाहरुलाई लिएर पार्टीमा  मतभेदका कारण सरकारलाई यस्ता उपाय स्वीकार गर्न पड़े, जो अन्ततः पार्टीलाई विभाजित गरि दिओस्ते, जस्तो कि सन 1917मा  भयो। केही मानिसहरुको  झुकाव न्यू साउथ वेल्स प्रीमियर लैंगको तर्फ, त केही मानिस प्रधानमन्त्री स्कलिनतर्फ रह्यो।

इस संकटदेखि पार पाउने विभिन्न “योजनाहरु”को  सुझाव दिइएको; सर ओटो नायमेयर (Sir Otto Niemeyer), अङ्ग्रेजी बैंकहरुका एक प्रतिनिधि, जसले सन 1930का मध्यमा  अस्ट्रेलियाको यात्राको थियो,ले एक अपस्फीतिकर योजना प्रस्तावित की, जसमा  सरकारी खर्चहरु र वेतनमा  कटौती गर्नु सामेल था। कोषपाल, टेड थियोडोर (Ted Theodore)ले एक आंशिक रुपले अपस्फीति पूर्ण योजना प्रस्तावित की, जबकि लेबर पार्टीका न्यू साउथ वेल्सका प्रीमियर, जैक लैंग (Jack Lang)ले एक उग्र सुधारवादी योजनाको  प्रस्ताव दिए, जसमा  विदेशी गर्जहरुलाई नामजूंर गरिदिए जाना प्रस्तावित था.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.118-9</ref> अन्ततः संघीय र राज्य सरकारहरु द्वारा जून 1931 मा “प्रीमियरको योजना (Premier's Plan)” स्वीकार गरिलिए गई, जसका पछि नायमेयर द्वारा समर्थित अपस्फीतिकर मडललाई अपनाइएको र यसमा  सरकारी खर्चहरुमा  20%को कटौती, बैंकको ब्याज दरहरुमा  कमी र गर-वृद्धि सामेल थियो।<ref>आर। विलिसमा  जन क्लोज "द डिप्रेशन डिकेड"लाई पनि हेर्नुहोस्, एट अल(एड्स)(1982), पृष्ठ.318</ref> मार्च 1931मा, लैंगले घोषणाको कि लण्डनलाई दिए जाने वाला ब्याज छैन चुकाया जानेछ र संघीय सरकारलाई ॠणको पूर्ति गर्नका लागि दखल दिनु भयो। मे मा, न्यू साउथ वेल्सको गवर्नमाट सेविंग्स बैंक (Government Savings Bank)लाई बंद गर्न दिनु भयो। मेलबर्न प्रीमियरहरुका सम्मेलनमा  अत्यधिक अपस्फीतिकर नीतिका एक भागका रूपमा  वेतन तथा पहरुशनमा  कटौतीमा सहमति बनी, तर लैंगले यो योजना अस्वीकार गर्न दी। सन 1932मा  सिडनी हार्बर ब्रिजका शानदार उदघाटनले पनि यस  युवा संघलाई परेशान गर्ने लगातार बढ़्दै संकटसित धेरै थोड़ी राहत दी। लाखौं पौण्डसम्म बढ़ चुके गर्ज, सार्वजनिक प्रदर्शनहरु र लैंग र स्कलिन, त्यसको पछि लायोन्स संघीय सरकारहरु,का बीच चालहरु र प्रति-चालहरुका साथ न्यू साउथ वेल्सका गवर्नर फिलिप गेम संघीय खजानमा  धनको  भुगतान न गर्नका लैंगका निर्देशहरुको  परीक्षण गर्दै थिए। गेमको  निष्कर्ष थियो कि यस्तो गर्नु ग़ैरकानूनी था। लैंगले आफ्नो आदेश वापस लेनाले इंकार गरिदिए र 13 मे लाई गवर्नर गेमलाई बरखास्त गर्न दिइएको। जूनमा  भए चुनावहरुमा  लैंग लेबरको सीट ढह गई.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A090666b.htm?hilite=jack%3Blang</ref>

मे  1931मा  एक नयाँ उदारवादी राजनैतिक शक्ति, लेबर पार्टीदेखि निस्केका सदस्यहरु र नैशनलिस्ट पार्टीका सदस्यहरुका बनी यूनाइटेड अस्ट्रेलिया पार्टी,को  निर्माण भयो। डिसेम्बर 1931का संघीय चुनावहरुमा, यूनाइटेड अस्ट्रेलिया पार्टिला पूर्व लेबर सदस्य [[जोसेफ लियोन्स|जोसेफ लायोन्स]]का नेतृत्वमा  सजिलैसित जीत दर्ज गर्न ली। ती सितंबर 1940सम्म सत्तामा  बनेका रहे। प्राय लायोन्सको सरकारलाई मंदीदेखि उबरने  श्रेय दिइन्छ, तर पनि यस  कुरालाई लिएर विवाद छ कि यसमा  तिनको नीतिहरुको  कति हात था.<ref>उदाहरणका लागि आर। विलिसमा  जन क्लोज "द डिप्रेशन डिकेड"लाई पनि हेर्नुहोस्, एट अल(एड्स)(1982), पृष्ठ.318</ref> स्टुअर्ट मैसिन्टायर यस  कुरातर्फ पनि सूचित गर्दछन् कि चाहे अस्ट्रेलियाको सकल उत्पाद दर [[सकल घरेलू उत्पाद|(जीडीपी) (GDP)]] सन 1931-2 र 1938-9का बीच £386.9 मिलियनदेखि बढ़कर £485.9 मिलियन भएको थियो, तर जनसङ्ख्याको  प्रति व्यक्ति घरेलू उत्पाद अहिले पनि "1938-39 (£70.12)मा  सन 1920-21 (£70.04)का मुकाबले केवल केही नैं शिलिंग बढ़ा था.<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.287</ref>

अस्ट्रेलियामा  बेरोजगारीका विस्तारको सीमालाई लिएर विवाद छ, जसका बारेमा  प्राय उल्लेख गरिन्छ कि सन 1932मा  29%का साथ यो आफ्नो शीर्षमा थियो। इतिहासकार वहरुडी लोवेन्स्टीनले मंदीका मौखिक इतिहासेका आफ्नो संग्रहमा  लिखा कि "अधिकांशतः ट्रेड यूनियनका आंक्नेको  उल्लेख गरिन्छ, तर जो मानिस वहाँ थिए…ौं मान्दछन् कि यी आँकड़ा बेरोजगारीको भयावहतालाई कम गरेर बताउँछन्”.<ref>वहरुडी लोवहरुस्टीन (1978) ''वीविल्स यी द फ्लोर: एन तर्फल रिकर्ड अफ द 1930 डिप्रेशन यी अस्ट्रेलिया'' । पृष्ठ 14, स्क्राइब प्रकाशन, फिट्जरय। ISBN 0-908011-06-7</ref> तर पनि, डेविड पोट्सको  तर्क छ कि “पछिल्ला तीस वर्षहरु मा…इस कालका इतिहासकारहरुले वा त त्यस आँकड़ा (चरम वर्ष सन 1932मा  29%)लाई कुनै पनि आलोचनाका बिना स्वीकार गरेकोछ, जसमा  ‘एक तिहाई’ बढ़ा दिए जाना सामेल छ,  वा फेरि उनले क्रोधपूर्वक यो तर्क दिएका छन् कि एक तिहाई धेरै कम छ."<ref>डेविड पोट्स। ''अस्ट्रेलियाई ऐतिहासिक अध्ययन'' मा  "अ रिअसेसमाट अफ द एक्सटहरुट अफ अन इम्प्लौय्माट यी अस्ट्रेलिया ड्यूरिंग द ग्रेट डिप्रेशन" खंड 24, सङ्ख्या 7, पृष्ठ 378। डेविड पोट्स (2006) "द मिथ अफ द ग्रेट डिप्रेशन"। स्क्राइब प्रेस, कार्लटन उत्तर। ISBN 1-920769-84-6</ref> पोट्स बेरोजगारीका एक उच्चतम राष्ट्रीय आँकड़ाका रूपमा  25%को  सुझाव दिन्छन्.<ref>डेविड पोट्स पृष्ठ.395</ref>

तर पनि, यस  कुरालाई लिएर धेरै कम आशंका देखिन्छ कि बेरोजगारीका स्प्रकाररुमा  धेरै अधिक अन्तर था। इतिहासकार पीटर स्पीअररिट द्वारा एकत्रित आँकड़ा दर्शाउँदछन् कि आरामदेह सिडनीका वूलाहरा उपनगरमा  सन 1933मा  17.8% पुरुष र 7.9% महिलाहरु बेरोजगार थियों। कर्मचारी वर्गका उपनगर पैडिंग्टनमा, 41.3% पुरुष र 20.7% महिलाहरु बेरोजगारका रूपमा  सूचीबद्ध थियों.<ref>हेनरी पुक (1993)मा  स्पियरिट उद्धृत पृष्ठ 211-212। ड्रियू कौटल(1979) "द सिडनी रिच एंड द ग्रेट डिप्रेशन" यी ''बोयांग'' 
मैगजीन, सितंबर 1979</ref> जेफरी स्पहरुसलीको  तर्क छ कि पुरुषहरु र महिलाहरुका बीच अन्तरका अतिरिक्त, बेरोजगारी केही उद्योगहरु, जस्तै इमारतहरु र निर्माण उद्योग,मा  धेरै अधिक थियो, जबकि सार्वजनिक प्रशासन र व्यावसायिक क्षेत्रहरुमा  यो अपेक्षाकृत कम थियो।<ref>ज्योफ स्पहरुसली (1981) पृष्ठ.46</ref>
ग्रामीण क्षेत्रहरुमा, सबैभन्दा नराम्रो प्रभाव उत्तर-पूर्वी [[विक्टोरिया (अस्ट्रेलिया)|विक्टोरिया]] र वेस्टर्न अस्ट्रेलियाका गेहूं उत्पादक क्षेत्रहरुमा  रहने भएका साना कुन ानहरुमा भयो, जसले पाए कि तिनको अधिकांश आय ब्याज चुकानमा  नैं समाप्त हो गई थियो।<ref>ज्योफ स्पहरुसली (1981) पृष्ठ.52</ref>

== दोश्रो विश्व युद्ध ==
[[चित्र:Menzies Churchill WW21941.jpg|thumb|200px|left|upright|1941 मा प्रधानमन्त्री रबर्ट माजिस र  बेलायती प्रधानमन्त्री विंस्टन चर्चिल.]]
[[चित्र:HMAS Sydney (AWM 301473).jpg|thumb|नोभेम्बर 1941, हिन्द महासागरमा प्रकाश क्रूजर एचएमएएस (HMAS) सिडनी एक लड़ाईमा हार गए.]]

=== सन 1930 का दशकमा  रक्षा नीति ===
सन 1930 का दशकका अन्तिम भागदेखि पूर्वसम्म रक्षा अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका लागि कुनै महत्वपूर्ण मुद्दा थिएन। सन 1937का चुनावहरुमा, दुइटै राजनैतिक दलहरु ने, [[चीन]]मा  बढ़्दै [[जापान|जापानी]] दखल र [[यूरोप]]मा  [[जर्मनी]]का बढ़्दै दखलका संदर्भमा, रक्षा खर्चमा  वृद्धिको वकालत गरे तर पनि यस  कुरालाई लिएर मतभेद थियो कि रक्षा खर्चको  आवंटन कुन  प्रकार गरियोस्। यूएपी (UAP) सरकारले “साम्राज्यवादी रक्षाको एक नीति”का तहत ब्रिटेनका साथ सहयोगमा जोर दिए। यसको  आधार सिंगापुर स्थित बेलायती नौसैनिक अड्डा र रयल नेवीको  जंगी बेड़ा थियो, “जिसके बारेमा  यो आशाको जाँदै थियो कि आवश्यकताका समय यसको  प्रयोग गरिनेछ."<ref>जन रबर्टसन (1984) ''अस्ट्रेलिया गोज टू वर'' , 1939-1945। पृष्ठ.12। डबलडे, सिडनी। ISBN 0 868241555</ref> युद्धको वर्षहरुका बेला गरिए रक्षा-खर्चदेखि यो प्राथमिकता प्रतिबिम्बित हुन्छ। सन 1921-1936को अवधिमा  आरएएन (RAN)मा कुल £40 मिलियन, अस्ट्रेलियाई सेनामा £20 र आरएएफ (RAAF) (तीनहरु सेनाहरुमा  “सबैभन्दा युवा” जसको स्थापना सन 1921मा  भएको थियो)मा £6 मिलियन खर्च गरिए। सन 1939मा, नौसेना, जसमा  दुइ हेवी क्रूजर र चार लाइट क्रूजर सामेल थिए, युद्धको लागि सज्जित सर्वश्रेष्ठ सैन्य-दल था.<ref>रक्षा विभाग (नेवी) (1976) ''एन आउट लाइन अफ अस्ट्रेलियन नैवल हिस्ट्री'' । पृष्ठ 33 अस्ट्रेलियाई सरकार प्रकाशन सेवा, कैनबरा। ISBN 0 642 022550</ref>

प्रशान्तमा  जापानी इरादहरुका भयबाट, मेन्जीसले टोक्यो र वशिंगटनमा  स्वतन्त्र दूतावासेको स्थापना गरे, ताकि गतिविधिहरुका बारेमा  स्वतन्त्र सलाह प्राप्तको जा सके.<ref name="primeministers.naa.gov.au">http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/menzies/in-office.aspx#section1</ref> गैविन लन्गको  तर्क छ कि लेबर विरोधले उत्पादनका माध्यमदेखि अत्यधिक राष्ट्रीय आत्म-निर्भरता तथा सेना र आरएएएफ (RAAF)मा अधिक बल दिए, जस्ता कि जनरल स्टाफका प्रमुख, जन लावारैकले पनि समर्थन गरेको थियो।<ref>गेविन लांग (1952) ''टू बेन्घाजी'' .''1939-1945का युद्धमा  अस्ट्रेलिया.''  खंड 1। एक श्रृंखला, सेना। पृष्ठ.22-23। अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक, कैनबरा.</ref> नोभेम्बर 1936मा, लेबर नेता जन गर्टिनले भने कि "हाम्रो सहायताका लागि सेना पठाईने हेतु  बेलायती राजनेताहरुका सामर्थ्य, इच्छा त टाड़ाको कुरा छ,मा अस्ट्रेलियाको निर्भरता अस्ट्रेलियाको रक्षा नीतिका लागि एक धेरै ठूलो संकट छ."<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.12</ref> जन रबर्ट्सनका अनुसार, "केही  बेलायती नेताहरुलाई यो ज्ञान पनि हो थियो कि तिनको देश एकैचोटी [[जापान]] र [[जर्मनी]]को  सामना छैन गर्न सकता." तर "अस्ट्रेलियाई र  बेलायती रक्षा योजनाकारहरुका बीच…कुनै पनि बैठक(कहरु), जस्तै सन 1937को इम्पीरियल कन्फ्रेन्स (1937 Imperial Conference),मा  यसमाखोलेकोर चर्चा छैन गरिएको ".<ref>जन रबर्टसन  "दूर युद्ध: अस्ट्रेलिया र इम्पीरियल रक्षा 1919-1914." एम। मैककेर्नन र एम। ब्राउन (1988)मा  पृष्ठ.225</ref>

सितंबर 1939सम्म आउँदा-आउँदै अस्ट्रेलियाई सेनाका नियमित सैनिकहरुको सङ्ख्या 3,000 हो गई.मात्रामा  लगातार गर्ज लिनको कारण अस्ट्रेलियाई र राज्य सरकारहरु “सन 1927, जब अधिकांश आर्थिक सूचक एक नराम्रा दौरतर्फ संकेत गर्दै थिए, देखि नैं धेरै असुरक्षित स्थितिमा  थियों। निर्यातमा अस्ट्रेलियाको निर्भरताले यसलाई विश्व बाजारमा  हुने उतार-चढ़ावहरुका प्रति असामान्य रुपले असुरक्षित बनाएको दिए," जस्तो कि आर्थिक इतिहासकार ज्यफ स्पहरुसलीको  मत छ.<ref>ज्योफ स्पहरुसली (1981) ''डिप्रेशनका दशक''  पृष्ठ.14, थमस नेल्सन, अस्ट्रेलिया। ISBN 0 170060489</ref> डिसेम्बर 1927सम्म अस्ट्रेलिया द्वारा लागि गये कुल ॠणको  लगभग आधा केवल [[न्यू साउथ वेल्स]] राज्य द्वारा लिया गय था। यस  स्थितिलाई देखेर केही राजनेता र अर्थशास्री चिंतित भए, जसमा यूनिवर्सिटी अफ वेस्टर्न अस्ट्रेलियाका एडवर्ड शनको  नाम उल्लेखनीय छ, तर अधिकांश राजनैतिक, यूनियन र व्यापारिक नेता गंभीर समस्याहरुलाई स्वीकार गर्नको लागि हिचक्दै रहे.<ref>ज्योफ स्पहरुसली (1981) पृष्ठ.15-17</ref> सन 1926मा, ''अस्ट्रेलियन फाइनहरुस (Australian Finance)''  मैगजीनले वर्णन गरे कि ॠण एक “परेशान गर्न दिने आवृत्ति (disconcerting frequency)”मा उत्पन्न भै रहेको थिए, जो कि  बेलायती साम्राज्यमा  अद्वितीय थियो: "यो ॠण कुनै पूर्ण भै सकेको ॠणलाई चुकानका लागि लिइएको ॠण वा उपस्थिता ॠणहरुमा ब्याज चुकानका लागि लिइएको ॠण, अथवा बैंकरहरुदेखि लागि गये कुनै अस्थायी ॠणलाई लौटानका लागि लिइएको ॠण हुन सक्छ...<ref>''अस्ट्रेलियाई वित्त'' , लण्डन, 1926, ज्योफ स्पहरुसलीमा  उद्धृत (1981) पृष्ठ.14</ref> यस  प्रकार, सन 1929को वल स्ट्रीट क्रैश (Wall Street Crash)सित धेरै पहिलादेखि ही, अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था गंभीर समस्याहरुको  सामना गरती आ रही थियो। जब सन 1927मा  अर्थव्यवस्थाको गति धीमा पड़ गई, त उत्पादनमा  पनि कमी आयो र मुनाफा घटने तथा बेरोजगारी बढ्नका कारण देश मंदीको चपेटमा  आए.<ref>हेनरी पुक (1993)''विंडोज अन आवर नजिक्ट; कंसट्रक्टिंग अस्ट्रेलियन हिस्ट्री'' । पृष्ठ 195 अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0 195535448</ref>

अक्टूबर 1929मा  भए निर्वाचनहरुमा  लेबर पार्टी भारी बहुमतका साथ सत्तामा  आयो, यहाँसम्म कि पूर्व प्रधानमन्त्री [[स्टान्ली ब्रूस|स्टैनली ब्रुस]] स्वयं पनि आफ्नो निर्वाचन हार गए। नयाँ प्रधानमन्त्री [[जेम्स स्कलिन]] र तिनको ठूला पैमानामा अनुभत्यहीन सरकारलाई लगभग तुरंत नैं संकटहरुको एक श्रृंखलाको  सामना गर्नु भयो। सीनेटमा नियन्त्रण गर्न पाने, बैंकिंग तन्त्रमा नियन्त्रण रख पानमा  तिनको विफलता र यस  स्थितिदेखि पार पाउनेका सर्वश्रेष्ठ तरिकाहरुलाई लिएर पार्टीमा  मतभेदका कारण सरकारलाई यस्ता उपाय स्वीकार गर्न पड़े, जो अन्ततः पार्टीलाई विभाजित गरि दिओस्ते, जस्तो कि सन 1917मा  भयो। केही मानिसहरुको  झुकाव न्यू साउथ वेल्स प्रीमियर लैंगको तर्फ, त केही मानिस प्रधानमन्त्री स्कलिनतर्फ रह्यो।

इस संकटदेखि पार पाउने विभिन्न “योजनाहरु”को  सुझाव दिइएको; सर ओटो नायमेयर (Sir Otto Niemeyer), अङ्ग्रेजी बैंकहरुका एक प्रतिनिधि, जसले सन 1930का मध्यमा  अस्ट्रेलियाको यात्राको थियो,ले एक अपस्फीतिकर योजना प्रस्तावित की, जसमा  सरकारी खर्चहरु र वेतनमा  कटौती गर्नु सामेल था। कोषपाल, टेड थियोडोर (Ted Theodore)ले एक आंशिक रुपले अपस्फीति पूर्ण योजना प्रस्तावित की, जबकि लेबर पार्टीका न्यू साउथ वेल्सका प्रीमियर, जैक लैंग (Jack Lang)ले एक उग्र सुधारवादी योजनाको  प्रस्ताव दिए, जसमा  विदेशी गर्जहरुलाई नामजूंर गरिदिए जाना प्रस्तावित था.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.118-9</ref> अन्ततः संघीय र राज्य सरकारहरु द्वारा जून 1931 मा “प्रीमियरको योजना (Premier's Plan)” स्वीकार गरिलिए गई, जसका पछि नायमेयर द्वारा समर्थित अपस्फीतिकर मडललाई अपनाइएको र यसमा  सरकारी खर्चहरुमा  20%को कटौती, बैंकको ब्याज दरहरुमा  कमी र गर-वृद्धि सामेल थियो।<ref>आर। विलिसमा  जन क्लोज "द डिप्रेशन डिकेड"लाई पनि हेर्नुहोस्, एट अल(एड्स)(1982), पृष्ठ.318</ref> मार्च 1931मा, लैंगले घोषणाको कि लण्डनलाई दिए जाने वाला ब्याज छैन चुकाया जानेछ र संघीय सरकारलाई ॠणको पूर्ति गर्नका लागि दखल दिनु भयो। मे मा, न्यू साउथ वेल्सको गवर्नमाट सेविंग्स बैंक (Government Savings Bank)लाई बंद गर्न दिनु भयो। मेलबर्न प्रीमियरहरुका सम्मेलनमा  अत्यधिक अपस्फीतिकर नीतिका एक भागका रूपमा  वेतन तथा पहरुशनमा  कटौतीमा सहमति बनी, तर लैंगले यो योजना अस्वीकार गर्न दी। सन 1932मा  सिडनी हार्बर ब्रिजका शानदार उदघाटनले पनि यस  युवा संघलाई परेशान गर्ने लगातार बढ़्दै संकटसित धेरै थोड़ी राहत दी। लाखौं पौण्डसम्म बढ़ चुके गर्ज, सार्वजनिक प्रदर्शनहरु र लैंग र स्कलिन, त्यसको पछि लायोन्स संघीय सरकारहरु,का बीच चालहरु र प्रति-चालहरुका साथ न्यू साउथ वेल्सका गवर्नर फिलिप गेम संघीय खजानमा  धनको  भुगतान न गर्नका लैंगका निर्देशहरुको  परीक्षण गर्दै थिए। गेमको  निष्कर्ष थियो कि यस्तो गर्नु ग़ैरकानूनी था। लैंगले आफ्नो आदेश वापस लेनाले इंकार गरिदिए र 13 मे लाई गवर्नर गेमलाई बरखास्त गर्न दिइएको। जूनमा  भए निर्वाचनहरुमा  लैंग लेबरको सीट ढह गई.<ref>http://adbonline.anu.edu.au/biogs/A090666b.htm?hilite=jack%3Blang</ref>

मे  1931मा  एक नयाँ उदारवादी राजनैतिक शक्ति, लेबर पार्टीदेखि निस्केका सदस्यहरु र नैशनलिस्ट पार्टीका सदस्यहरुका बनी यूनाइटेड अस्ट्रेलिया पार्टी,को  निर्माण भयो। डिसेम्बर 1931का संघीय निर्वाचनहरुमा, यूनाइटेड अस्ट्रेलिया पार्टिला पूर्व लेबर सदस्य [[जोसेफ लियोन्स|जोसेफ लायोन्स]]का नेतृत्वमा  सजिलैसित जीत दर्ज गर्न ली। ती सितंबर 1940सम्म सत्तामा  बनेका रहे। प्राय लायोन्सको सरकारलाई मंदीदेखि उबरने  श्रेय दिइन्छ, तर पनि यस  कुरालाई लिएर विवाद छ कि यसमा  तिनको नीतिहरुको  कति हात था.<ref>उदाहरणका लागि आर। विलिसमा  जन क्लोज "द डिप्रेशन डिकेड"लाई पनि हेर्नुहोस्, एट अल(एड्स)(1982), पृष्ठ.318</ref> स्टुअर्ट मैसिन्टायर यस  कुरातर्फ पनि सूचित गर्दछन् कि चाहे अस्ट्रेलियाको सकल उत्पाद दर [[सकल घरेलू उत्पाद|(जीडीपी) (GDP)]] सन 1931-2 र 1938-9का बीच £386.9 मिलियनदेखि बढ़कर £485.9 मिलियन भएको थियो, तर जनसङ्ख्याको  प्रति व्यक्ति घरेलू उत्पाद अहिले पनि "1938-39 (£70.12)मा  सन 1920-21 (£70.04)का मुकाबले केवल केही नैं शिलिंग बढ़ा था.<ref>स्टुअर्ट मेकिंटायर (1986) पृष्ठ.287</ref>

अस्ट्रेलियामा  बेरोजगारीका विस्तारको सीमालाई लिएर विवाद छ, जसका बारेमा  प्राय उल्लेख गरिन्छ कि सन 1932मा  29%का साथ यो आफ्नो शीर्षमा थियो। इतिहासकार वहरुडी लोवेन्स्टीनले मंदीका मौखिक इतिहासेका आफ्नो संग्रहमा  लिखा कि "अधिकांशतः ट्रेड यूनियनका आंक्नेको  उल्लेख गरिन्छ, तर जो मानिस वहाँ थिए…ौं मान्दछन् कि यी आँकड़ा बेरोजगारीको भयावहतालाई कम गरेर बताउँछन्”.<ref>वहरुडी लोवहरुस्टीन (1978) ''वीविल्स यी द फ्लोर: एन तर्फल रिकर्ड अफ द 1930 डिप्रेशन यी अस्ट्रेलिया'' । पृष्ठ 14, स्क्राइब प्रकाशन, फिट्जरय। ISBN 0-908011-06-7</ref> तर पनि, डेविड पोट्सको  तर्क छ कि “पछिल्ला तीस वर्षहरु मा…इस कालका इतिहासकारहरुले वा त त्यस आँकड़ा (चरम वर्ष सन 1932मा  29%)लाई कुनै पनि आलोचनाका बिना स्वीकार गरेकोछ, जसमा  ‘एक तिहाई’ बढ़ा दिए जाना सामेल छ,  वा फेरि उनले क्रोधपूर्वक यो तर्क दिएका छन् कि एक तिहाई धेरै कम छ."<ref>डेविड पोट्स। ''अस्ट्रेलियाई ऐतिहासिक अध्ययन'' मा  "अ रिअसेसमाट अफ द एक्सटहरुट अफ अन इम्प्लौय्माट यी अस्ट्रेलिया ड्यूरिंग द ग्रेट डिप्रेशन" खंड 24, सङ्ख्या 7, पृष्ठ 378। डेविड पोट्स (2006) "द मिथ अफ द ग्रेट डिप्रेशन"। स्क्राइब प्रेस, कार्लटन उत्तर। ISBN 1-920769-84-6</ref> पोट्स बेरोजगारीका एक उच्चतम राष्ट्रीय आँकड़ाका रूपमा  25%को  सुझाव दिन्छन्.<ref>डेविड पोट्स पृष्ठ.395</ref>

तर पनि, यस  कुरालाई लिएर धेरै कम आशंका देखिन्छ कि बेरोजगारीका स्प्रकाररुमा  धेरै अन्तर था। इतिहासकार पीटर स्पीअररिट द्वारा एकत्रित आँकड़ा दर्शाउँदछन् कि आरामदेह सिडनीका वूलाहरा उपनगरमा  सन 1933मा  17.8% पुरुष र 7.9% महिलाहरु बेरोजगार थियों। कर्मचारी वर्गका उपनगर पैडिंग्टनमा, 41.3% पुरुष र 20.7% महिलाहरु बेरोजगारका रूपमा  सूचीबद्ध थियों.<ref>हेनरी पुक (1993)मा  स्पियरिट उद्धृत पृष्ठ 211-212। ड्रियू कौटल(1979) "द सिडनी रिच एंड द ग्रेट डिप्रेशन" यी ''बोयांग'' 
मैगजीन, सितंबर 1979</ref> जेफरी स्पहरुसलीको  तर्क छ कि पुरुषहरु र महिलाहरुका बीच अन्तरका अतिरिक्त, बेरोजगारी केही उद्योगहरु, जस्तै इमारतहरु र निर्माण उद्योग,मा  धेरै थियो, जबकि सार्वजनिक प्रशासन र व्यावसायिक क्षेत्रहरुमा  यो अपेक्षाकृत कम थियो।<ref>ज्योफ स्पहरुसली (1981) पृष्ठ.46</ref>
ग्रामीण क्षेत्रहरुमा, सबैभन्दा नराम्रो प्रभाव उत्तर-पूर्वी [[विक्टोरिया (अस्ट्रेलिया)|विक्टोरिया]] र वेस्टर्न अस्ट्रेलियाका गेहूं उत्पादक क्षेत्रहरुमा  रहने भएका साना कुन ानहरुमा भयो, जसले पाए कि तिनको अधिकांश आय ब्याज चुकानमा  नैं समाप्त भएको  थियो।<ref>ज्योफ स्पहरुसली (1981) पृष्ठ.52</ref>

== दोश्रो विश्व युद्ध ==
[[चित्र:Menzies Churchill WW21941.jpg|thumb|200px|left|upright|1941 मा प्रधानमन्त्री रबर्ट माजिस र  बेलायती प्रधानमन्त्री विंस्टन चर्चिल.]]
[[चित्र:HMAS Sydney (AWM 301473).jpg|thumb|नोभेम्बर 1941, हिन्द महासागरमा प्रकाश क्रूजर एचएमएएस (HMAS) सिडनी एक लड़ाईमा हार गए.]]

=== सन 1930 का दशकमा  रक्षा नीति ===
सन 1930 का दशकका अन्तिम भागदेखि पूर्वसम्म रक्षा अस्ट्रेलियाई मानिसहरुका लागि कुनै महत्वपूर्ण मुद्दा थिएन। सन 1937का निर्वाचनहरुमा, दुइटै राजनैतिक दलहरु ने, [[चीन]]मा  बढ़्दै [[जापान|जापानी]] दखल र [[यूरोप]]मा  [[जर्मनी]]का बढ़्दै दखलका संदर्भमा, रक्षा खर्चमा  वृद्धिको वकालत गरे तर पनि यस  कुरालाई लिएर मतभेद थियो कि रक्षा खर्चको  आवंटन कुन  प्रकार गरियोस्। यूएपी (UAP) सरकारले “साम्राज्यवादी रक्षाको एक नीति”का तहत ब्रिटेनका साथ सहयोगमा जोर दिए। यसको  आधार सिंगापुर स्थित बेलायती नौसैनिक अड्डा र रयल नेवीको  जंगी बेड़ा थियो, “जिसके बारेमा  यो आशाको जाँदै थियो कि आवश्यकताका समय यसको  प्रयोग गरिनेछ."<ref>जन रबर्टसन (1984) ''अस्ट्रेलिया गोज टू वर'' , 1939-1945। पृष्ठ.12। डबलडे, सिडनी। ISBN 0 868241555</ref> युद्धको वर्षहरुका बेला गरिए रक्षा-खर्चदेखि यो प्राथमिकता प्रतिबिम्बित हुन्छ। सन 1921-1936को अवधिमा  आरएएन (RAN)मा कुल £40 मिलियन, अस्ट्रेलियाई सेनामा £20 र आरएएफ (RAAF) (तीनहरु सेनाहरुमा  “सबैभन्दा युवा” जसको स्थापना सन 1921मा  भएको थियो)मा £6 मिलियन खर्च गरिए। सन 1939मा, नौसेना, जसमा  दुइ हेवी क्रूजर र चार लाइट क्रूजर सामेल थिए, युद्धको लागि सज्जित सर्वश्रेष्ठ सैन्य-दल था.<ref>रक्षा विभाग (नेवी) (1976) ''एन आउट लाइन अफ अस्ट्रेलियन नैवल हिस्ट्री'' । पृष्ठ 33 अस्ट्रेलियाई सरकार प्रकाशन सेवा, कैनबरा। ISBN 0 642 022550</ref>

प्रशान्तमा  जापानी इरादहरुका भयबाट, मेन्जीसले टोक्यो र वशिंगटनमा  स्वतन्त्र दूतावासेको स्थापना गरे, ताकि गतिविधिहरुका बारेमा  स्वतन्त्र सलाह प्राप्तको जा सके.<ref name="primeministers.naa.gov.au">http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/menzies/in-office.aspx#section1</ref> गैविन लन्गको  तर्क छ कि लेबर विरोधले उत्पादनका माध्यमदेखि अत्यधिक राष्ट्रीय आत्म-निर्भरता तथा सेना र आरएएएफ (RAAF)मा धेरै बल दिए, जस्ता कि जनरल स्टाफका प्रमुख, जन लावारैकले पनि समर्थन गरेको थियो।<ref>गेविन लांग (1952) ''टू बेन्घाजी'' .''1939-1945का युद्धमा  अस्ट्रेलिया.''  खंड 1। एक श्रृंखला, सेना। पृष्ठ.22-23। अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक, कैनबरा.</ref> नोभेम्बर 1936मा, लेबर नेता जन गर्टिनले भने कि "हाम्रो सहायताका लागि सेना पठाईने हेतु  बेलायती राजनेताहरुका सामर्थ्य, इच्छा त टाड़ाको कुरा छ,मा अस्ट्रेलियाको निर्भरता अस्ट्रेलियाको रक्षा नीतिका लागि एक धेरै ठूलो संकट छ."<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.12</ref> जन रबर्ट्सनका अनुसार, "केही  बेलायती नेताहरुलाई यो ज्ञान पनि  थियो कि तिनको देश एकैचोटी [[जापान]] र [[जर्मनी]]को  सामना छैन गर्न सकता." तर "अस्ट्रेलियाई र  बेलायती रक्षा योजनाकारहरुका बीच…कुनै पनि बैठक(कहरु), जस्तै सन 1937को इम्पीरियल कन्फ्रेन्स (1937 Imperial Conference),मा  यसमाखोलेकोर चर्चा छैन गरिएको ".<ref>जन रबर्टसन  "दूर युद्ध: अस्ट्रेलिया र इम्पीरियल रक्षा 1919-1914." एम। मैककेर्नन र एम। ब्राउन (1988)मा  पृष्ठ.225</ref>

सितंबर 1939सम्म आउँदा-आउँदै अस्ट्रेलियाई सेनाका नियमित सैनिकहरुको सङ्ख्या 3,000 भयो।<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.17</ref> सन 1938का अन्तमा  चलाये गये एक भर्ती अभियान, यसको  नेतृत्व मेजर-जनरल थमस ब्लेमीले गरेको थियो,ले आरक्षित नागरिक-सेनाको सङ्ख्या बढ़ाएर लगभग 80,000 गर्न दी.<ref>गेविन लांग) (1952) पृष्ठ 26</ref> युद्धको लागि प्रशिक्षित पहिलो डिविजनलाई छ्ठहरु डिविजन र अर्का एआयोएफ (AIF)को  नाम दिइएको किनभनें प्रथम विश्व युद्धमा  कागजमा 5 नागरिक सेना डिविजन र पहिलो एआयोएफ (AIF) था.<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.20। यसै कारण दोश्रो विश्व युद्धको अस्ट्रेलियन बटालियन(contracted; show full)ैन्य बल, अर्को अस्ट्रेलियाई इम्पीरियल फोर्स,को घोषणा गरिएको र स्थानीय सुरक्षाका लागि एक नागरिक सेना संगठित गरिएको। सिंगापुरमा  सुरक्षा-बलहरुको सङ्ख्या बढाउनमा  ब्रिटेनको विफलतादेखि परेशान, मेन्जीस यूरोपमा  टुकड़िहरुलाई पठाईने प्रतिबद्धतामा  सतर्क थिए। जून 1940का अन्तसम्म फ्रांस, नर्ौं र निम्न देश नाजी जर्मनीदेखि हार चुके थिए र ब्रिटेन आफ्नो उपनिवेसहरुका साथ अकेरा खड़ा था। मेन्जीसदेखि “सगोरुाई युद्धको लागि बाहिर आउने”को  आह्वान गरे, र संघीय शक्तिहरुलाई बढ़ाया तथा अनिवार्य सैन्य-सेवा प्रस्तुत गरे सन 1940 को 
चुनावनिर्वाचनहरुको पछि मेन्जीसको अल्पमत सरकार केवल दुइ निर्दलीय आशावारहरुका समर्थनमा टिकी थियो

जनवरी 1941मा, मेन्जीसले सिंगापुरमा  सेनाको कमजोरीमा चर्चा गर्नका लागि ब्रिटेनको यात्रा गरे द ब्लिट्ज (The Blitz)का बेला लण्डन पहुंचने पर, आफ्नो यात्राका बेला मेन्जीसलाई [[विन्सटन चर्चिल]]को  बेलायती वर केबिनेटमा  आमंत्रित गरिएको। निकट आउँदै जापानका खतरे र ग्रीक तथा क्रीटका अभियानहरुमा  परेशान अस्ट्रेलियाई सेनाको समस्याहरुका साथ अस्ट्रेलिया फर्के मेन्जीस एक युद्ध केबिनेटको स्थापनाका लागि पुनः लेबर पार्टीका नजिक पुगे। तिनको समर(contracted; show full)

नोभेम्बर 1942 देखि जनवरी 1943का बीच बुना-गोनाको लड़ाईले न्यू गिनी अभियानका खट्टे अन्तिम चरणहरुको  सुर तैयार गरिदिए, जो 1945सम्म बनाई रह्यो । मैकआर्थरले अस्ट्रेलियाई सेनाहरुलाई उत्तरतर्फ फिलीपीन्स र जापानमा भए मुख्य हमलहरुदेखि अलग रखा। ब्रोनियोमा  जापानी अड्डहरुमा जल र थल दुइटै तर्फदेखि गरिने आक्रमणहरुको  नेतृत्व अस्ट्रेलियालाई सुँम्प्िएको। कार्यका तनावका कारण गर्टिनको  स्वास्थ्य बिगड़ गया र युद्धको समाप्तिका दुइ सप्ताह पहिला नैं तिनको मृत्यु 
हो गई, जसका पछि [[बेन चिफ्ली|बेन चीफली]]ले तिनको स्थान लिया.

युद्धको बेला अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या 7 मिलियन थियो, जस ेमादेखि लगभग 1 मिलियन पुरुषहरु र महिलाहरुले युद्ध-कालका छः वर्षहरुका बेला सेनाको कुनै न कुनै शाखामा  आफ्नो सेवाहरु दी। युद्धको अन्तसम्म अस्ट्रेलियाई सेनामा  भर्ती भए पुरुष र महिलाहरुको कुल सङ्ख्याको  योग 727,200 भइसकेको थियो (जसमादेखि 557,800 देखि विदेशहरुमा  आफ्नो सेवाहरु दीं), 216,900 आरएएएफ (RAAF)मा  रहोस् र 48,900 आरएएन (RAN) मा। 39,700  भन्दा अधिक मानिस मारे गये वा युद्ध बंदिहरुका रूपमा  तिनको मृत्यु हो गई, जसमादेखि लगभग 8,000को मृत्यु जापानिहरुका बंदिहरुका रूपमा  भएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.228-229। गेविन लन्ग (1963) ''द फाइनल कैम्पेन'' , अस्ट्रेलिया यी द वर अफ 1939-1945, सिरीज 1, खंड 7, पृष्ठ 622-637.अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक, कैनबरा.</ref>

=== घरेलू-मोर्चा ===
[[चित्र:He's coming South.jpg|thumb|left|1942 अस्ट्रेलियाई प्रचार पोस्टर.अस्ट्रेलिया सिंगापुरका पतनका पछि इम्पीरियल जापानका आक्रमणको आशंका.]]
[[चित्र:Victory job (AWM ARTV00332).jpg|thumb|अस्ट्रेलियाई महिलाहरुलाई प्रोत्साहित गरिएको कि ती सैन्य सेवाको महिला शाखाहरु मध्येको एकमा सामेल भएर अथवा श्रम-बलमा सहभागी भएर युद्धमा आफ्नो योगदान दहरु]]
[[चित्र:Darwin 42.jpg|thumb|डार्विनको हमला, 19 फरवरी 1942.]]

दोश्रो विश्व युद्धको कारण अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था गंभीर रुपले प्रभावित भएको.<ref>रे विलिस एट अलमा  जन क्लोज "अस्ट्रेलियन यी वरटाइम"मा  बौल्टोन उद्धृत छ (1982) पृष्ठ 209</ref> सन 1943-4सम्म युद्धमा हो रह्यो खर्च सकल घरेलू उत्पाद (जीडीपी) (GDP)का 37%सम्म पहुंच गया, जबकि सन 1939-40 मा  यो खर्च 4% था.<ref>जन रबर्टसन (1984).पृष्ठ.198.</ref> सन 1939 देखि 1945का बीच युद्धमा कुल £2,949 मिलियनको  खर्च आया.<ref>गेविन लांग (1973) ''द सिक्स इयर वर''  पृष्ठ.474। अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक, कैनबरा। ISBN 0 642 993750</ref>

तर पनि सेनामा  भर्ती जून-जुलाई 1940 मा  आफ्नो चरममा थियो,  जब 70,000 देखि ज्यादा मानिस भर्ती भएका थिए, तर अक्टूबर 1941मा  बनी गर्टिनको लेबर सरकार नैं “संपूर्ण अस्ट्रेलियाई आर्थिक, घरेलू र औद्योगिक जीवनका एक पूर्ण पुनरीक्षण”का लागि उत्तरदायी थियो।<ref name="John Robertson 1984 p.195">जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.195</ref> इंधन, कपडाहरु तथा केही मल्य-पदार्थहरुका नियन्त्रित वितरणको शुरुआत गरिएको (तर पनि यसको तीव्रता ब्रिटेनको तुलनामा  कम थियो), क्रिसमसको छुट्टिहरुमा  कटौती गरिएको, "ब्राउन आउट्स (brown outs)" प्रस्तुत गरिए र सार्वजनिक परिवहनमा  केही कमी गरिएको। डिसेम्बर 1941बाट, सरकारले डार्विन र उत्तरी अस्ट्रेलियादेखि सबै महिलाहरु र बच्चाहरुलाई हटवा दिए र जब जापानको सेनाहरु अघि बढ्न लगीं, त दक्षिण पूर्वी एशियादेखि 10,000  भन्दा अधिक शरणार्थिहरुको  आगमन भयो।<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.202-3</ref> जनवरी 1942मा, “समस्त रक्षा आवश्यकताहरुको पूर्तिका लागि सर्वश्रेष्ठ सम्भव पद्धतिमा  अस्ट्रेलियन नागरिकहरुका संगठनलाई सुनिश्चित गर्नको लागि” मैनपोवर डायरेक्टरेट (Manpower Directorate)को स्थापना गरिएको.<ref name="John Robertson 1984 p.195" /> उद्योगहरुका युद्ध-संगठन मन्त्री (Minister for War Organisation of Industry), जन डेडमैनले मितव्ययिता र सरकारीको  नियन्त्रणको एक अभूतपूर्व सीमा प्रस्तुत की, जसको  विस्तार यति अधिक थियो कि तिनलाई “फादर क्रिसमसको हत्या कर्ता व्यक्ति (the man who killed Father Christmas)” भने जाने लगा.

मे  1942 मा, अस्ट्रेलियामा  समान गर्न कानून प्रस्तुत गरिए र सरकारहरुले आयका गरारोपणमा आफ्नो नियन्त्रण त्याग दिए, "इस निर्णयको  महत्व पूरा युद्धको बेला लागि गये कुनै पनि अन्य…की तुलनामा  अधिक थियो किनभनें यसले संघीय सरकारलाई अधिक गहन शक्तिहरु प्रदान कीं र राज्यहरुको वित्तीय स्वायत्तामा  कटौती गरे"<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) खंड 2, पृष्ठ.55</ref>

युद्धको कारण उत्पादनमा  अत्यधिक वृद्धि भएको। "सन 1939मा  मशीन उपकरण बनाउने केवल तीन अस्ट्रेलियाई फर्म थियों, तर सन 1943सम्म सौ भन्दा अधिक फर्म यो कार्य गर्न रहीं थियों."<ref>रे विलिस एट अल (एड्स)मा  जन क्लोज "अस्ट्रेलियंस यी वरटाइम" (1982) पृष्ठ.210</ref> सन 1939मा  केवल केही विमानौं वाली आरएएएफ (RAAF) सन 1945सम्म मित्र सेनाहरुको चौथो सबैभन्दा ठूलो वायुसेना बन चुकी थियो। युद्धको समाप्तिसम्म अस्ट्रेलियामा  लाइसहरुसका अन्तर्गत ठूलो सङ्ख्यामा  विमानौंको  निर्माण गरिएको, जसमा ब्यूफोर्ट (Beaufort) र ब्यूफाइटर (Beaufighter) उल्लेखनीय छन्, तर पनि अधिकांश विमान ब्रिटेन र पछि यूएसए (USA)देखि थिए.<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.189-190</ref> बूमरैंग फाइटर, जसको रचना र निर्माण सन 1942का चार महिनाहरुमा  गरिएको, त्यस हताश स्थितिको  प्रतीक छ, जसमा  जापनिहरुलाई अघि बढ़ता भयो देखेर अस्ट्रेलियाले स्वयंलाई पाए.

अस्ट्रेलिया ने, वस्तुतः शून्यबाट, प्रत्यक्ष युद्ध उत्पादनमा  सामेल एक उल्लेखनीय महिला कार्य-बलको  निर्माण पनि गर्न लिया। सन 1939 देखि 1944का बीच कारखानहरुमा  कार्यरत महिलाहरुको सङ्ख्या 171,000 देखि बढ़कर 286,000 हो गई.<ref>रे विलिस एट अल (एड्स)मा  जन क्लोज "अस्ट्रेलियंस यी वरटाइम" (1982) पृष्ठ.211</ref> डेम एनिड लायन्स (Dame Enid Lyons), प्रधानमन्त्री [[जोसेफ लियोन्स|जोसेफ लायन्स]]को विधवा, सन 1943 मा  हाउस अफ रिप्रेजहरुटेटिव्सका लागि चुनी जाने पहिलो महिला बनीं, जो रबर्ट मेन्जीसको नयाँ केन्द्रीय-दक्षिणपंथी लिबरल पार्टी अफ अस्ट्रेलियामा  सामेल भए, जसको स्थापना सन 1945मा  भएको थियो। त्यसै चुनावमा, डोरोथी टैंग्नी (Dorothy Tangney) सीनेटका लागि चुनी जाने पहिलो महिला बनीं.

== युद्धोत्तर तेजी ==
[[चित्र:Portrait Menzies 1941.jpg|150px|thumb|left|सर रबर्ट माजिस, अस्ट्रेलियाका लिबरल पार्टीका संस्थापक र अस्ट्रेलिया 1939-41 (यूएपी (UAP))का प्रधानमन्त्री र 1949-66]]
[[चित्र:QueenElizabeth InspectingSheep WaggaWagga 1954.jpg|thumb|महारानी एलिजाबेथ दोश्रो वग्गा वग्गामा आफ्नो 1954 रयल यात्रामा भेड़ निरीक्षण गरे। अस्ट्रेलियाका पार रयल पार्टीदेखि भारी भीड़ले मुलाकात गरे]]

=== मेन्जीस र लिबरल प्रभुत्व 1949-72 ===
राजनैतिक रुपले युद्धोत्तर कालका तुरंत पछि अधिकांशतः रबर्ट मेन्जीस र लिबरल पार्टी अफ अस्ट्रेलिया प्रभावी रही, र उनले सन 1949मा  [[बेन चिफ्ली|बेन चीफली]]को लेबर सरकारलाई हराया, जसको  आंशिक कारण बैंकोको  राष्ट्रीयकरण गर्ने  एक लेबर प्रस्ताव<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.18</ref> तथा कोइला खदानहरुको एक पंगु गर्न दिने हड़तालको  समर्थन गर्नु थियो, जो कि अस्ट्रेलियन कम्युनिस्ट पार्टीका नेतृत्वमा  चल रही थियो। मेन्जीस देशका सबैभन्दा ज्यादा कार्यकाल भएका प्रधानमन्त्री बने र ग्रामीण-आधारित कण्ट्री पार्टीका साथ गठबंधनमा  लिबरल पार्टिला सन 1972 सम्मको  प्रत्येक संघीय चुनाव जीता.

जस्तो कि सन 1050का दशकका संयुक्त राज्य अमरीकामा  भएको थियो, समाजमा  कम्युनिस्ट प्रभावका आरोपहरुका कारण राजनीतिमा  तनाव उत्पन्न भए। सोवियत प्रभुत्व भएका पूर्वी यूरोपदेखि शरणार्थी अस्ट्रेलिया आए, जबकि अस्ट्रेलियाका उत्तरी भागमा, माओले सन 1950 मा  चीनी नागरिक युद्ध जीत लिया र जून 1950 मा  कम्युनिस्ट [[उत्तर कोरिया]]ले [[दक्षिण कोरिया]]मा अधिकार गर्न लिया। मेन्जीस सरकारदेखि संयुक्त राज्य अमरीकाका नेतृत्व वाली [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद]] द्वारा दक्षिण कोरियाका लागि मांगी गई सैन्य सहायतामा प्रतिक्रिया दे्दै आफ्नो नियन्त्रण भएका जापानी क्षेत्रहरुदेखि सेनाहरुलाई मोड़ दिए, जसदेखि कोरियाई युद्धमा  अस्ट्रेलियाको सहभागिताको शुरुआत भएको। एक कटु गतिरोधसम्म लड़नेका पछी, यूएन (UN) र उत्तर कोरियाले जुलाई 1953 मा  एक युद्ध-विराम समझौतेमा हस्ताक्षर गरे। अस्ट्रेलियाई सेनाहरुले केपिहरुग (Kapyong) तथा मारयान्ग सान (Maryang San) जस्ता प्रमुख लड़ाइहरुमा  भाग लिया था। 17,000 अस्ट्रेलियाई सैनिकहरुले आफ्नो सेवाहरु दीं थियों, र घायलहरुको सङ्ख्या 1,500  भन्दा अधिक थियो, जसमादेखि 339को मृत्यु हो गई.भयो, जसका पछि [[बेन चिफ्ली|बेन चीफली]]ले तिनको स्थान लिया.

युद्धको बेला अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या 7 मिलियन थियो, जस ेमादेखि लगभग 1 मिलियन पुरुषहरु र महिलाहरुले युद्ध-कालका छः वर्षहरुका बेला सेनाको कुनै न कुनै शाखामा  आफ्नो सेवाहरु दी। युद्धको अन्तसम्म अस्ट्रेलियाई सेनामा  भर्ती भए पुरुष र महिलाहरुको कुल सङ्ख्याको  योग 727,200 भइसकेको थियो (जसमादेखि 557,800 देखि विदेशहरुमा  आफ्नो सेवाहरु दीं), 216,900 आरएएएफ (RAAF)मा  रहोस् र 48,900 आरएएन (RAN) मा। 39,700  भन्दा धेरै  मानिस मारे गये वा युद्ध बंदिहरुका रूपमा  तिनको मृत्यु भयो, जसमादेखि लगभग 8,000को मृत्यु जापानिहरुका बंदिहरुका रूपमा  भएको.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.228-229। गेविन लन्ग (1963) ''द फाइनल कैम्पेन'' , अस्ट्रेलिया यी द वर अफ 1939-1945, सिरीज 1, खंड 7, पृष्ठ 622-637.अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक, कैनबरा.</ref>

=== घरेलू-मोर्चा ===
[[चित्र:He's coming South.jpg|thumb|left|1942 अस्ट्रेलियाई प्रचार पोस्टर.अस्ट्रेलिया सिंगापुरका पतनका पछि इम्पीरियल जापानका आक्रमणको आशंका.]]
[[चित्र:Victory job (AWM ARTV00332).jpg|thumb|अस्ट्रेलियाई महिलाहरुलाई प्रोत्साहित गरिएको कि ती सैन्य सेवाको महिला शाखाहरु मध्येको एकमा सामेल भएर अथवा श्रम-बलमा सहभागी भएर युद्धमा आफ्नो योगदान दहरु]]
[[चित्र:Darwin 42.jpg|thumb|डार्विनको हमला, 19 फरवरी 1942.]]

दोश्रो विश्व युद्धको कारण अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था गंभीर रुपले प्रभावित भएको.<ref>रे विलिस एट अलमा  जन क्लोज "अस्ट्रेलियन यी वरटाइम"मा  बौल्टोन उद्धृत छ (1982) पृष्ठ 209</ref> सन 1943-4सम्म युद्धमा भै रहेको खर्च सकल घरेलू उत्पाद (जीडीपी) (GDP)का 37%सम्म पहुंच गया, जबकि सन 1939-40 मा  यो खर्च 4% था.<ref>जन रबर्टसन (1984).पृष्ठ.198.</ref> सन 1939 देखि 1945का बीच युद्धमा कुल £2,949 मिलियनको  खर्च आया.<ref>गेविन लांग (1973) ''द सिक्स इयर वर''  पृष्ठ.474। अस्ट्रेलियाई युद्ध स्मारक, कैनबरा। ISBN 0 642 993750</ref>

तर पनि सेनामा  भर्ती जून-जुलाई 1940 मा  आफ्नो चरममा थियो,  जब 70,000 देखि ज्यादा मानिस भर्ती भएका थिए, तर अक्टूबर 1941मा  बनी गर्टिनको लेबर सरकार नैं “संपूर्ण अस्ट्रेलियाई आर्थिक, घरेलू र औद्योगिक जीवनका एक पूर्ण पुनरीक्षण”का लागि उत्तरदायी थियो।<ref name="John Robertson 1984 p.195">जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.195</ref> इंधन, कपडाहरु तथा केही मल्य-पदार्थहरुका नियन्त्रित वितरणको शुरुआत गरिएको (तर पनि यसको तीव्रता ब्रिटेनको तुलनामा  कम थियो), क्रिसमसको छुट्टिहरुमा  कटौती गरिएको, "ब्राउन आउट्स (brown outs)" प्रस्तुत गरिए र सार्वजनिक परिवहनमा  केही कमी गरिएको। डिसेम्बर 1941बाट, सरकारले डार्विन र उत्तरी अस्ट्रेलियादेखि सबै महिलाहरु र बच्चाहरुलाई हटवा दिए र जब जापानको सेनाहरु अघि बढ्न लगीं, त दक्षिण पूर्वी एशियादेखि 10,000  भन्दा धेरै शरणार्थिहरुको  आगमन भयो।<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.202-3</ref> जनवरी 1942मा, “समस्त रक्षा आवश्यकताहरुको पूर्तिका लागि सर्वश्रेष्ठ सम्भव पद्धतिमा  अस्ट्रेलियन नागरिकहरुका संगठनलाई सुनिश्चित गर्नको लागि” मैनपोवर डायरेक्टरेट (Manpower Directorate)को स्थापना गरिएको.<ref name="John Robertson 1984 p.195" /> उद्योगहरुका युद्ध-संगठन मन्त्री (Minister for War Organisation of Industry), जन डेडमैनले मितव्ययिता र सरकारीको  नियन्त्रणको एक अभूतपूर्व सीमा प्रस्तुत की, जसको  विस्तार यति धेरै थियो कि तिनलाई “फादर क्रिसमसको हत्या कर्ता व्यक्ति (the man who killed Father Christmas)” भने जाने लगा.

मे  1942 मा, अस्ट्रेलियामा  समान गर्न कानून प्रस्तुत गरिए र सरकारहरुले आयका गरारोपणमा आफ्नो नियन्त्रण त्याग दिए, "इस निर्णयको  महत्व पूरा युद्धको बेला लागि गये कुनै पनि अन्य…की तुलनामा  धेरै थियो किनभनें यसले संघीय सरकारलाई धेरै  गहन शक्तिहरु प्रदान कीं र राज्यहरुको वित्तीय स्वायत्तामा  कटौती गरे"<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) खंड 2, पृष्ठ.55</ref>

युद्धको कारण उत्पादनमा  अत्यधिक वृद्धि भएको। "सन 1939मा  मशीन उपकरण बनाउने केवल तीन अस्ट्रेलियाई फर्म थियों, तर सन 1943सम्म सौ भन्दा धेरै  फर्म यो कार्य गर्न रहीं थियों."<ref>रे विलिस एट अल (एड्स)मा  जन क्लोज "अस्ट्रेलियंस यी वरटाइम" (1982) पृष्ठ.210</ref> सन 1939मा  केवल केही विमानौं वाली आरएएएफ (RAAF) सन 1945सम्म मित्र सेनाहरुको चौथो सबैभन्दा ठूलो वायुसेना बन चुकी थियो। युद्धको समाप्तिसम्म अस्ट्रेलियामा  लाइसहरुसका अन्तर्गत ठूलो सङ्ख्यामा  विमानौंको  निर्माण गरिएको, जसमा ब्यूफोर्ट (Beaufort) र ब्यूफाइटर (Beaufighter) उल्लेखनीय छन्, तर पनि अधिकांश विमान ब्रिटेन र पछि यूएसए (USA)देखि थिए.<ref>जन रबर्टसन (1984) पृष्ठ.189-190</ref> बूमरैंग फाइटर, जसको रचना र निर्माण सन 1942का चार महिनाहरुमा  गरिएको, त्यस हताश स्थितिको  प्रतीक छ, जसमा  जापनिहरुलाई अघि बढ़ता भयो देखेर अस्ट्रेलियाले स्वयंलाई पाए.

अस्ट्रेलिया ने, वस्तुतः शून्यबाट, प्रत्यक्ष युद्ध उत्पादनमा  सामेल एक उल्लेखनीय महिला कार्य-बलको  निर्माण पनि गर्न लिया। सन 1939 देखि 1944का बीच कारखानहरुमा  कार्यरत महिलाहरुको सङ्ख्या 171,000 देखि बढ़कर 286,000 भयो।<ref>रे विलिस एट अल (एड्स)मा  जन क्लोज "अस्ट्रेलियंस यी वरटाइम" (1982) पृष्ठ.211</ref> डेम एनिड लायन्स (Dame Enid Lyons), प्रधानमन्त्री [[जोसेफ लियोन्स|जोसेफ लायन्स]]को विधवा, सन 1943 मा  हाउस अफ रिप्रेजहरुटेटिव्सका लागि चुनी जाने पहिलो महिला बनीं, जो रबर्ट मेन्जीसको नयाँ केन्द्रीय-दक्षिणपंथी लिबरल पार्टी अफ अस्ट्रेलियामा  सामेल भए, जसको स्थापना सन 1945मा  भएको थियो। त्यसै निर्वाचनमा, डोरोथी टैंग्नी (Dorothy Tangney) सीनेटका लागि चुनी जाने पहिलो महिला बनीं.

== युद्धोत्तर तेजी ==
[[चित्र:Portrait Menzies 1941.jpg|150px|thumb|left|सर रबर्ट माजिस, अस्ट्रेलियाका लिबरल पार्टीका संस्थापक र अस्ट्रेलिया 1939-41 (यूएपी (UAP))का प्रधानमन्त्री र 1949-66]]
[[चित्र:QueenElizabeth InspectingSheep WaggaWagga 1954.jpg|thumb|महारानी एलिजाबेथ दोश्रो वग्गा वग्गामा आफ्नो 1954 रयल यात्रामा भेड़ निरीक्षण गरे। अस्ट्रेलियाका पार रयल पार्टीदेखि भारी भीड़ले मुलाकात गरे]]

=== मेन्जीस र लिबरल प्रभुत्व 1949-72 ===
राजनैतिक रुपले युद्धोत्तर कालका तुरंत पछि अधिकांशतः रबर्ट मेन्जीस र लिबरल पार्टी अफ अस्ट्रेलिया प्रभावी रही, र उनले सन 1949मा  [[बेन चिफ्ली|बेन चीफली]]को लेबर सरकारलाई हराया, जसको  आंशिक कारण बैंकोको  राष्ट्रीयकरण गर्ने  एक लेबर प्रस्ताव<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.18</ref> तथा कोइला खदानहरुको एक पंगु गर्न दिने हड़तालको  समर्थन गर्नु थियो, जो कि अस्ट्रेलियन कम्युनिस्ट पार्टीका नेतृत्वमा  चल रही थियो। मेन्जीस देशका सबैभन्दा ज्यादा कार्यकाल भएका प्रधानमन्त्री बने र ग्रामीण-आधारित कण्ट्री पार्टीका साथ गठबंधनमा  लिबरल पार्टिला सन 1972 सम्मको  प्रत्येक संघीय निर्वाचन जीता.

जस्तो कि सन 1050का दशकका संयुक्त राज्य अमरीकामा  भएको थियो, समाजमा  कम्युनिस्ट प्रभावका आरोपहरुका कारण राजनीतिमा  तनाव उत्पन्न भए। सोवियत प्रभुत्व भएका पूर्वी यूरोपदेखि शरणार्थी अस्ट्रेलिया आए, जबकि अस्ट्रेलियाका उत्तरी भागमा, माओले सन 1950 मा  चीनी नागरिक युद्ध जीत लिया र जून 1950 मा  कम्युनिस्ट [[उत्तर कोरिया]]ले [[दक्षिण कोरिया]]मा अधिकार गर्न लिया। मेन्जीस सरकारदेखि संयुक्त राज्य अमरीकाका नेतृत्व वाली [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद]] द्वारा दक्षिण कोरियाका लागि मांगी गई सैन्य सहायतामा प्रतिक्रिया दे्दै आफ्नो नियन्त्रण भएका जापानी क्षेत्रहरुदेखि सेनाहरुलाई मोड़ दिए, जसदेखि कोरियाई युद्धमा  अस्ट्रेलियाको सहभागिताको शुरुआत भएको। एक कटु गतिरोधसम्म लड़नेका पछी, यूएन (UN) र उत्तर कोरियाले जुलाई 1953 मा  एक युद्ध-विराम समझौतेमा हस्ताक्षर गरे। अस्ट्रेलियाई सेनाहरुले केपिहरुग (Kapyong) तथा मारयान्ग सान (Maryang San) जस्ता प्रमुख लड़ाइहरुमा  भाग लिया था। 17,000 अस्ट्रेलियाई सैनिकहरुले आफ्नो सेवाहरु दीं थियों, र घायलहरुको सङ्ख्या 1,500  भन्दा धेरै थियो, जसमादेखि 339को मृत्यु भयो।<ref>http://www.awm.gov.au/atwar/korea.asp</ref>

[[कोरियाई युद्ध]]का बेला, लिबरल सरकारले कम्युनिस्ट पार्टी अफ अस्ट्रेलियामा प्रतिबंध लगाने  प्रयास गरे, पहिलो सन 1950 मा  एक विधेयकका द्वारा तथा यसका पछि सन 1951मा  जनमत-संग्रहका द्वारा.<ref>फ्रैंक क्रोली (1973) ''मडर्न अस्ट्रेलिया यी डाक्युमाट्स, 1939-1970'' । पृष्ठ.222-226। रेन प्रकाशन, मेलबर्न। ISBN0 85885 033 X</ref> तर पनि यी दुइटै नैं प्रयास विफल रहोस्, तर यसका पछि भएको केही अन्तर्राष्ट्रिय घटनाहरु, जस्तै सोवि(contracted; show full)

सन 1965 मा  जब मेन्जीस निवृत्त भए, त लिबरल नेता र प्रधानमंत्रीका रूपमा  [[हेरोल्ड होल्ट|छरोल्ड होल्ट]]ले तिनको स्थान लिया। डिसेम्बर 1967मा  एक सर्फ-बीच (surf beach)मा तैराकीका बेला डूब जानाले होल्टको मृत्यु 
हो गईभयो र तिनको स्थानमा [[जाह्न गार्टन|जन गोर्टन]] (1968–1971) र तिनको पछि [[विलियम मकमहन|विलियम मैक्महोन]] (1971–1972) आए.

=== युद्धोपरान्त आप्रवासन ===
[[चित्र:Dutch Migrant 1954 MariaScholte=50000thToAustraliaPostWW2.jpg|thumb|युद्ध पछि 1954 मा प्रवासी अस्ट्रेलियामा पुगे।]]
(contracted; show full)

आप्रवासनका परिणामस्वरूप पहिलो पल्ट दक्षिणी र मध्य यूरोपीय मानिस ठूलो सङ्ख्यामा  अस्ट्रेलिया आये। सन 1958का एक सरकारी पत्रकले पाठकहरुलाई आश्वासित गरे कि अकुशल गैर- बेलायती आप्रवासीहरुको आवश्यकता “निम्न स्तरको परियोजनाहरुका लागि थियो …अर्थात जिन कार्यहरुलाई गर्नु अस्ट्रेलियाई वा  बेलायती मजदूर सामान्यतः स्वीकार छैन गरते.”<ref>माइकल दुगन र जोसेफ स्वार्क (1984)मा  उद्धृत पृष्ठ.139)</ref> अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था युद्धदेखि जर्जर 
हो चुके यूरोपदेखि पूर्ण प्रकार विपरीत बनेकारही र  नवागत आप्रवासीहरुलाई उभर्दै उत्पादन उद्योग र सरकार द्वारा समर्थित कार्यक्रमहरु, जस्तै स्नोवी माउंटेन्स स्कीम (Snowy Mountains Scheme)मा  रोजगार प्राप्त भयो। दक्षिण-पूर्वी अस्ट्रेलिया स्थित यो [[जलविद्युत ऊर्जा|जलविद्युत]] र सिंचाई परिसर सन 1949 देखि 1974का बीच बनेका सोह्र प्रमुख बांधहरु तथा सात बिजली घरहरुदेखि मिलेर बनाएको था। आज पनि यो अस्ट्रेलियाको सबैभन्दा ठूलो इंजीनियरिंग परियोजना बनी भएको छ। 30  भन्दा अधिक देशहरुका 100,000 मानिसहरुका रोजगारलाई रोजगार प्रदान गर्न यस  परियोजनालाई धेरै मानिस बहु-सांस्कृतिक अस्ट्रेलियाका जन्मको  प्रतीक मान्दछन्.<ref name="The Snowy Mountains Scheme">[http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/snowyscheme/ द स्नोवी माउन्टेन स्कीम]</ref>

सन 1945 देखि 1985का बीच लगभग 4.2 मिलियन आप्रवासीहरुको  आगमन भयो, जसमादेखि लगभग 40% ब्रिटेन र आयरल्याण्डदेखि आएका थिए.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.138-9</ref> सन 1957को  उपन्यास दे’आर अ वीयर्ड मब (They're a Weird Mob) अस्ट्रेलिया आये एक इतालवी आप्रवासीको  लोकप्रिय वर्णन छ, तर पनि यसलाई अस्ट्रेलियामा  जन्मेका लेखक जन ओ’ग्रेडीले लेखेका छन्। सन 1959मा  अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या 10 मिलियन हो गई.

मे  1958मा, मेन्जीस सरकारले आप्रवासन अधिनियम (Immigration Act)मा  निरंकुश रुपले सामेल गरिएको लिखित परीक्षाका स्थानमा एक एन्ट्री परमिट सिस्टम लागू गरे, जो आर्थिक र कुशलता मापदण्डहरुलाई प्रतिबिम्बित गर्थ्यो।<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ .273</ref><ref>फ्रैंक क्रोली पृष्ठ.358</ref> यसका अतिरिक्त सन 1960का दशकमा  गरिए परिवर्तनहरुले श्वेत अस्ट्रेलियाको नीतिलाई प्रभावी रुपले समाप्त गरिदिए। वैधानिक रुपले यसको समाप्ति सन 1973मा  भएको.

=== आर्थिक विकास र उपनगरीय जीवन ===
[[चित्र:Tumut3GeneratingStation.jpg|thumb|टुमुट 3 पावर स्टेशन विशाल स्नोवी हिमाच्छन्न पर्वत जलविद्युत योजना (1949-1974)का भागका रूपमा निर्माण गरिएको था। निर्माण अस्ट्रेलियाका आव्रजन कार्यक्रमको विस्तार जरूरी भयो।]]
[[चित्र:WelcomeToTelevision.jpg|thumb|सिडनीका निवासीहरुका लागि सन 1956को आफ्नो प्रथम नियमित टेलीविजन प्रसारण सेवाको प्रस्तुतिको टीसीएन-9 (TCN-9)मा पुनराभिनय गर्दै ब्रुस जिंजेल]]

सन 1950का दशक र सन 1960का दशकमा  अस्ट्रेलियाले समृद्धिमा  लक्षणीय उन्नतिको  आनंद प्राप्त गरे। विनिर्माण उद्योग, जो पहिला प्राथमिक उत्पादनका प्रभुत्व वाली अर्थव्यवस्थामा  एक साना-सी भूमिका निभा रह्यो थियो,को  व्यापक विस्तार भयो। नवम्बर 1948मा  जनरल मोटर्स-होल्डन’स फिशरमैन (General Motors-Holden’s Fisherman)का बहरुड कारखाने (Bend factory)देखि पहिलो होल्डन मोटर कार बनेकार निस्केको। कारका स्वामित्वमा  तीव्रतादेखि वृद्धि भएको – सन 1949मा  प्रति 1,000 मा  130 मालिकहरुदेखि बढ़कर सन 1961सम्म प्रति 1,000 मा  271 मालिकहरु सम्म.<ref>लिन केर र केन वेब (1989) ''अस्ट्रेलिया एंड द वर्ल्ड यी द ट्वहरुटीएथ सहरुचरी'' । पृष्ठ 123-4 मैकग्र हिल अस्ट्रेलिया। ISBN 0-07-452615-4</ref> सन 1960का दशकका प्रारम्भसम्म आउँदा-आउँदै, होल्डनका चार प्रतिस्पर्धी अस्ट्रेलियामा  आफ्नो कारखाने स्थापित गर्न चुके थिए, जसमा 80,000 देखि 100,000 गर्मचारिहरुलाई रोजगार मिल्यो थियो, “जसमादेखि कमभन्दा कम 4/5 आप्रवासी थिए.”<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) ''द अक्सफोर्ड हिस्ट्री अफ अस्ट्रेलिया, वल्यूम 1942-1988''  पृष्ठ.99 अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0-19-554613-X</ref>

सन 1960का दशकेमा, लगभग 60% अस्ट्रेलियाई उत्पादन दर-सूचिहरु (tariffs)का द्वारा रक्षित था। व्यापारिक हितहरु र यूनियन आन्दोलनदेखि आउँदै दबावले यस  कुरालाई सुनिश्चित गरे, यो उच्च बनाएको रहे। इतिहासकार जेफरी बोल्टनको  सुझाव छ कि सन 1960का दशकको यस  उच्च दर-सूची सुरक्षाका कारण केही उद्योग “आलस्यका शिकार” भए, ती अनुसंधान एवं विकास तथा नयाँ बाजारहरुको खोजको उपेक्षा गर्न लागोस्.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.99</ref> सीएसआयोआरओ (CSIRO)देखि यो अपेक्षागरिन्थ्यो कि त्यो अनुसंधान र विकासको पूर्ति गरे.

ऊन र गेहूंका दाम उंचाईमा बनेका रहोस्, र ऊन अस्ट्रेलियाका निर्यातको  मुख्य आधार बनाई रह्यो । भे्नेको सङ्ख्या सन 1950का 113 मिलियनका मुकाबले सन 1965मा  बढ़कर 171 मिलियन हो गई। यसै अवधिमा  ऊनका उत्पादन 518,000 देखि बढ़कर 819,000 टन भयो।<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.92</ref> गेहूं, ऊन र खनिजहरुले सन 1950 देखि 1966का बीच व्यापारमा  एक स्वस्थ संतुलनलाई सुनिश्चित गरे.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.97</ref>

युद्धोत्तर कालमा  गृहनिर्माण उद्योगमा  आये अत्यधिक उछालले प्रमुख अस्ट्रेलियाई सहरहरुका उपनगरहरुमा  धेरै अधिक वृद्धि दर्ज गरे सन 1966को जनगणनासम्म केवल 14% मानिस ग्रामीण अस्ट्रेलियामा  रह्यो गरिन्थ्यो, जबकि सन 1933मा  यो सङ्ख्या 31% थियो, र केवल 8% मानिस खेतहरुमा  रहन्थे.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990)पृष्ठ.122</ref> वास्तविक पूर्ण रोजगारको  अर्थ थियो, उच्च जीवन-स्तर र गृह स्वामित्वमा  नाटकीय वृद्धि। तर पनि, सबै मानिस यस्तो छैन मान्दै कि तीव्र उपनगरीय वृद्धि वांछित थियो। विख्यात वास्तुविद र रचनाकार रबिन बयड, निर्मित अस्ट्रेलियाई परिवेशका एक आलोचक,ले अस्ट्रेलियाको  वर्णन “’प्रशान्तमा  स्थित स्थिर स्पंज’, जो कि विदेशी चलनको नकल गर्न रह्यो थियो र जसमा  स्व-निर्मित, मौलिक विचारका आत्मविश्वासको  अभाव था.”<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.123</ref> सन 1956मा, डैडाइस्ट (dadaist) हास्य-कलाकार बैरी हम्फ्रीजले सन 1950का दशकका मेलबर्न उपनगरहरुको एक गृह-गर्वित गृहिणीको पैरोडीका रूपमा  एडना ईवरेजको  किरदार निभाया (तर पनि पछि यो पात्र स्व-आसक्त सेलिब्रिटी संस्कृतिको एक आलोचनामा  बदल गया)। यो विचित्र अस्ट्रेलियाई पात्रहरुलाई आधार बनाएर रची गई तिनको अनेक व्यंग्यपूर्ण मंचीय र स्क्रीन रचनाहरुमा देखि पहिलो थियो: सैंडी स्टोन, उपनगर-निवासी एक चिड़चिड़ी बुढ़िया, बैरी मैक्केन्जी, लण्डनमा  एक निष्कपट अस्ट्रेलियाई भगोड़ा (expat) र सर लेस पैटरसन, व्यहिटलैम युगका राजनेताको एक अभद्र नकल.<ref>http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/barryhumphries/</ref>

तर पनि केही लेखकहरुले उपनगरीय जीवनको  बचाव गरे। पत्रकार क्रेग मैक्ग्रेगोरले उपनगरीय जीवनलाई “…आप्रवासीहरुको आवश्यकताहरुका हल…”का रूपमा  देखा। हफ स्ट्रेटनको  तर्क छ कि “वस्तुतः उपनगरहरुमा  ठूलो मात्रामा  उदास जीवन बिताये जान्छन् … तर उनमा भन्दा अधिकांश सम्भवतः अन्य स्थानहरुमा पनि इतने नैं नराम्रा रहोस् होते.”<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990)मा  उद्धृत पृष्ठ.124</ref> इतिहासकार पीटर कफलीले मेलबर्नका बाह्य क्षेत्रमा  उभर्दै एक नयाँ उपनगरमा  जीवनलाई कुनै बच्चाहरुका लागि एक प्रकारको आनंदमय उत्तेजनाका रूपमा  याद गरेकोछ। “हाम्रो कल्पनाहरुले हामीलाई जीवनलाई धेरै अधिकभै सकेको यूरोपदेखि पूर्ण प्रकार विपरीत बनेकारही र  नवागत आप्रवासीहरुलाई उभर्दै उत्पादन उद्योग र सरकार द्वारा समर्थित कार्यक्रमहरु, जस्तै स्नोवी माउंटेन्स स्कीम (Snowy Mountains Scheme)मा  रोजगार प्राप्त भयो। दक्षिण-पूर्वी अस्ट्रेलिया स्थित यो [[जलविद्युत ऊर्जा|जलविद्युत]] र सिंचाई परिसर सन 1949 देखि 1974का बीच बनेका सोह्र प्रमुख बांधहरु तथा सात बिजली घरहरुदेखि मिलेर बनाएको था। आज पनि यो अस्ट्रेलियाको सबैभन्दा ठूलो इंजीनियरिंग परियोजना बनी भएको छ। 30  भन्दा धेरै देशहरुका 100,000 मानिसहरुका रोजगारलाई रोजगार प्रदान गर्न यस  परियोजनालाई धेरै मानिस बहु-सांस्कृतिक अस्ट्रेलियाका जन्मको  प्रतीक मान्दछन्.<ref name="The Snowy Mountains Scheme">[http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/snowyscheme/ द स्नोवी माउन्टेन स्कीम]</ref>

सन 1945 देखि 1985का बीच लगभग 4.2 मिलियन आप्रवासीहरुको  आगमन भयो, जसमादेखि लगभग 40% ब्रिटेन र आयरल्याण्डदेखि आएका थिए.<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ.138-9</ref> सन 1957को  उपन्यास दे’आर अ वीयर्ड मब (They're a Weird Mob) अस्ट्रेलिया आये एक इतालवी आप्रवासीको  लोकप्रिय वर्णन छ, तर पनि यसलाई अस्ट्रेलियामा  जन्मेका लेखक जन ओ’ग्रेडीले लेखेका छन्। सन 1959मा  अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या 10 मिलियन भयो।

मे  1958मा, मेन्जीस सरकारले आप्रवासन ऐन (Immigration Act)मा  निरंकुश रुपले सामेल गरिएको लिखित परीक्षाका स्थानमा एक एन्ट्री परमिट सिस्टम लागू गरे, जो आर्थिक र कुशलता मापदण्डहरुलाई प्रतिबिम्बित गर्थ्यो।<ref>जैन बैसेट (1986) पृष्ठ .273</ref><ref>फ्रैंक क्रोली पृष्ठ.358</ref> यसका अतिरिक्त सन 1960का दशकमा  गरिए परिवर्तनहरुले श्वेत अस्ट्रेलियाको नीतिलाई प्रभावी रुपले समाप्त गरिदिए। वैधानिक रुपले यसको समाप्ति सन 1973मा  भएको.

=== आर्थिक विकास र उपनगरीय जीवन === 
[[चित्र:Tumut3GeneratingStation.jpg|thumb|टुमुट 3 पावर स्टेशन विशाल स्नोवी हिमाच्छन्न पर्वत जलविद्युत योजना (1949-1974)का भागका रूपमा निर्माण गरिएको था। निर्माण अस्ट्रेलियाका आव्रजन कार्यक्रमको विस्तार जरूरी भयो।]]
[[चित्र:WelcomeToTelevision.jpg|thumb|सिडनीका निवासीहरुका लागि सन 1956को आफ्नो प्रथम नियमित टेलीविजन प्रसारण सेवाको प्रस्तुतिको टीसीएन-9 (TCN-9)मा पुनराभिनय गर्दै ब्रुस जिंजेल]]

सन 1950का दशक र सन 1960का दशकमा  अस्ट्रेलियाले समृद्धिमा  लक्षणीय उन्नतिको  आनंद प्राप्त गरे। विनिर्माण उद्योग, जो पहिला प्राथमिक उत्पादनका प्रभुत्व वाली अर्थव्यवस्थामा  एक साना-सी भूमिका निभा रह्यो थियो,को  व्यापक विस्तार भयो। नवम्बर 1948मा  जनरल मोटर्स-होल्डन’स फिशरमैन (General Motors-Holden’s Fisherman)का बहरुड कारखाने (Bend factory)देखि पहिलो होल्डन मोटर कार बनेकार निस्केको। कारका स्वामित्वमा  तीव्रतादेखि वृद्धि भएको – सन 1949मा  प्रति 1,000 मा  130 मालिकहरुदेखि बढ़कर सन 1961सम्म प्रति 1,000 मा  271 मालिकहरु सम्म.<ref>लिन केर र केन वेब (1989) ''अस्ट्रेलिया एंड द वर्ल्ड यी द ट्वहरुटीएथ सहरुचरी'' । पृष्ठ 123-4 मैकग्र हिल अस्ट्रेलिया। ISBN 0-07-452615-4</ref> सन 1960का दशकका प्रारम्भसम्म आउँदा-आउँदै, होल्डनका चार प्रतिस्पर्धी अस्ट्रेलियामा  आफ्नो कारखाने स्थापित गर्न चुके थिए, जसमा 80,000 देखि 100,000 गर्मचारिहरुलाई रोजगार मिल्यो थियो, “जसमादेखि कमभन्दा कम 4/5 आप्रवासी थिए.”<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) ''द अक्सफोर्ड हिस्ट्री अफ अस्ट्रेलिया, वल्यूम 1942-1988''  पृष्ठ.99 अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, मेलबर्न। ISBN 0-19-554613-X</ref>

सन 1960का दशकेमा, लगभग 60% अस्ट्रेलियाई उत्पादन दर-सूचिहरु (tariffs)का द्वारा रक्षित था। व्यापारिक हितहरु र यूनियन आन्दोलनदेखि आउँदै दबावले यस  कुरालाई सुनिश्चित गरे, यो उच्च बनाएको रहे। इतिहासकार जेफरी बोल्टनको  सुझाव छ कि सन 1960का दशकको यस  उच्च दर-सूची सुरक्षाका कारण केही उद्योग “आलस्यका शिकार” भए, ती अनुसंधान एवं विकास तथा नयाँ बाजारहरुको खोजको उपेक्षा गर्न लागोस्.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.99</ref> सीएसआयोआरओ (CSIRO)देखि यो अपेक्षागरिन्थ्यो कि त्यो अनुसंधान र विकासको पूर्ति गरे.

ऊन र गेहूंका दाम उंचाईमा बनेका रहोस्, र ऊन अस्ट्रेलियाका निर्यातको  मुख्य आधार बनाई रह्यो । भे्नेको सङ्ख्या सन 1950का 113 मिलियनका मुकाबले सन 1965मा  बढ़कर 171 मिलियन भयो। यसै अवधिमा  ऊनका उत्पादन 518,000 देखि बढ़कर 819,000 टन भयो।<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.92</ref> गेहूं, ऊन र खनिजहरुले सन 1950 देखि 1966का बीच व्यापारमा  एक स्वस्थ संतुलनलाई सुनिश्चित गरे.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.97</ref>

युद्धोत्तर कालमा  गृहनिर्माण उद्योगमा  आये अत्यधिक उछालले प्रमुख अस्ट्रेलियाई सहरहरुका उपनगरहरुमा  धेरै वृद्धि दर्ज गरे सन 1966को जनगणनासम्म केवल 14% मानिस ग्रामीण अस्ट्रेलियामा  रह्यो गरिन्थ्यो, जबकि सन 1933मा  यो सङ्ख्या 31% थियो, र केवल 8% मानिस खेतहरुमा  रहन्थे.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990)पृष्ठ.122</ref> वास्तविक पूर्ण रोजगारको  अर्थ थियो, उच्च जीवन-स्तर र गृह स्वामित्वमा  नाटकीय वृद्धि। तर पनि, सबै मानिस यस्तो छैन मान्दै कि तीव्र उपनगरीय वृद्धि वांछित थियो। विख्यात वास्तुविद र रचनाकार रबिन बयड, निर्मित अस्ट्रेलियाई परिवेशका एक आलोचक,ले अस्ट्रेलियाको  वर्णन “’प्रशान्तमा  स्थित स्थिर स्पंज’, जो कि विदेशी चलनको नकल गर्न रह्यो थियो र जसमा  स्व-निर्मित, मौलिक विचारका आत्मविश्वासको  अभाव था.”<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.123</ref> सन 1956मा, डैडाइस्ट (dadaist) हास्य-कलाकार बैरी हम्फ्रीजले सन 1950का दशकका मेलबर्न उपनगरहरुको एक गृह-गर्वित गृहिणीको पैरोडीका रूपमा  एडना ईवरेजको  किरदार निभाया (तर पनि पछि यो पात्र स्व-आसक्त सेलिब्रिटी संस्कृतिको एक आलोचनामा  बदल गया)। यो विचित्र अस्ट्रेलियाई पात्रहरुलाई आधार बनाएर रची गई तिनको अनेक व्यंग्यपूर्ण मंचीय र स्क्रीन रचनाहरुमा देखि पहिलो थियो: सैंडी स्टोन, उपनगर-निवासी एक चिड़चिड़ी बुढ़िया, बैरी मैक्केन्जी, लण्डनमा  एक निष्कपट अस्ट्रेलियाई भगोड़ा (expat) र सर लेस पैटरसन, व्यहिटलैम युगका राजनेताको एक अभद्र नकल.<ref>http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/barryhumphries/</ref>

तर पनि केही लेखकहरुले उपनगरीय जीवनको  बचाव गरे। पत्रकार क्रेग मैक्ग्रेगोरले उपनगरीय जीवनलाई “…आप्रवासीहरुको आवश्यकताहरुका हल…”का रूपमा  देखा। हफ स्ट्रेटनको  तर्क छ कि “वस्तुतः उपनगरहरुमा  ठूलो मात्रामा  उदास जीवन बिताये जान्छन् … तर उनमा भन्दा अधिकांश सम्भवतः अन्य स्थानहरुमा पनि इतने नैं नराम्रा रहोस् होते.”<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990)मा  उद्धृत पृष्ठ.124</ref> इतिहासकार पीटर कफलीले मेलबर्नका बाह्य क्षेत्रमा  उभर्दै एक नयाँ उपनगरमा  जीवनलाई कुनै बच्चाहरुका लागि एक प्रकारको आनंदमय उत्तेजनाका रूपमा  याद गरेकोछ। “हाम्रो कल्पनाहरुले हामीलाई जीवनलाई धेरै नीरस मान्नुले बचाया, जस्तो कि विभिन्न प्रकारको (पड़ोसी) झाड़िहरुमा  दूर-दूरसम्म घूम पानमा  सक्षम हुने उन्मुक्त स्वतन्त्रताले पनि गरे …घरहरुका पछि, सड़कहरु र गलिहरुमा, खेलका मैदानहरु र आरक्षित स्थलहरुमा उपनगरहरुका बच्चाहरुका लागि धेरै जग्गा रह्यो गर्दथ्यो…”<ref>पीटर कफली (1993) ''अस्ट्रेलियन हत्यसलाईस अफ द फोर्टिज एंड फिफ्टिज'' । पृष्ठ 26। द फाइव माइल प्रेस, विक्टोरिया। ISBN 0-86788-578-5</ref>

(contracted; show full)
<blockquote>
{{cquote| “We in Australia, of course, are British, if I may say so, to the boot heels…but we stand together–our people stand together –till the crack of doom.”<ref>cited in Glen Barclay and Joseph Siracusa (1976) p.36-38</ref>}}
</blockquote>
तर पनि, जस्तै दक्षिण पूर्वी एशियामा   बेलायती प्रभावमा  कमी आउनेका साथै अस्ट्रेलियाई नेताहरुका लागि र अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्थाका लागि संयुक्त राज्य अमरीकाका साथ मित्रता 
अधिकधेरै महत्वपूर्ण बन्छ गई। अस्ट्रेलियामा   बेलायती निवेश सन 1970का दशकका अन्तसम्म लक्षणीय बनाई रह्यो , तर सन 1950का दशक र सन 1960का दशकका बेला ब्रिटेनका साथ व्यापारमा  कमी आयो। सन 1950का दशकका अन्तिम भागमा, अस्ट्रेलियाई सेनाले अमरीकी सैन्य सामग्रीको  प्रयोग गरेर आफूलाई पुनर्सज्जित गर्नु प्रारम्भ गरे। सन 1962मा, संयुक्त राज्य अमरीकाले नर्थ वेस्ट केपमा  एक नौसैनिक संचार स्टेशन स्थापित गरे, जो कि अगले दशकमा  निर्मित अनेक स्टेशनहरुमा देखि पहिलो था.<ref>ग्लेन बार्कले र जोसेफ सिराकुसा (1976) पृष्ठ.63</ref><ref>डेसमंड बल (1980) ''अ सूटेबल पीस अफ रियल एस्टेट; अमेरिकन इन्सटौलेशन यी अस्ट्रेलिया'' लाई पनि हेर्नुहोस्। हेल र आयरमहरुगर। सिडनी। ISBN 0-908094-47-7</ref> अधिकधेरै महत्वपूर्ण रूपबाट, सन 1962मा, अस्ट्रेलियाई सेनाका सलाहकारहरुलाई दक्षिणी भियतनामी बलहरुका प्रशिक्षणमा  सहायता गर्नका लागि पठाईिएको, जो कि एक यस्तो संघर्ष थियो, जसमा  ब्रिटेनको कुनै सहभागिता थिएन.

(contracted; show full)

जुलाई 1966 मा, नयाँ प्रधानमन्त्री [[हेरोल्ड होल्ट]]ले संयुक्त राज्य अमरीका र विशिष्ट रुपले भियतनाममा  यसको भूमिकाका प्रति आफ्नो सरकारको  समर्थन व्यक्त गरे। “म छैन जानता कि यस  देशको सुरक्षाका लागि मानिस यदि संयुक्त राज्य अमरीकाको मित्रता र शक्ति पाने  छैन, त फेरि आखिर कुन  कुराको  प्रयास रहन्छन्.”<ref>ग्लेन बार्कले र जोसेफ सिराकुसा (1976) पृष्ठ.79</ref> 
अधिक प्रसिद्ध रूपबाट, त्यसै वर्ष संयुक्त राज्य अमरीकाको यात्राका बेला होल्टले राष्ट्रपति लिंडन बी। जन्सनलाई आश्वासन दिए
<blockquote>
{{cquote|“…I hope there is corner of your mind and heart which takes cheer from the fact that you have an admiring friend, a staunch friend, [Australia] that will be all the way with LBJ.”<ref>Jan Bassett (1986) p.265</ref>}}
</blockquote>
डिसेम्बर 1966मा  भए चुनावहरु, जो कि भियतनाम सहित राष्ट्रीय सुरक्षाका मुद्दहरुमा लड़े गये थिए,मा  लिबरल-सीपी (CP) सरकार भारी बहुमतका साथ वापस लौटी। यसका केही नैं महिनाहरु पछि आर्थर कलवेल, जो कि सन 1960 देखि लेबर पार्टीका नेता रहोस् थिए,ले आफ्नो सहयोगी जफ व्यहिटलैमका लागि पद छोड़ दिए.

होल्टको भावनाहरु र सन 1966मा  तिनको चुनावी सफलताका बावजूद, संयुक्त राज्य अमरीकाको नैं प्रकार अस्ट्रेलियामा  पनि यो युद्ध अलोकप्रिय बन्यो। सन 1968का प्रारम्भमा  भए टेट अपमान (Tet Offensive)का पछि अस्ट्रेलियाको सहभागिता समाप्त गर्नका आन्दोलनले शक्ति प्राप्तको र अनिवार्य राष्ट्रीय सेवा (जिसका चुनाव मतपत्रहरुका द्वारा गरिएको था) अत्यधिक अलोकप्रिय बन्छ गई। सन 1969का चुनावहरुमा, लोकप्रियतामा  भारी गिरावटका बावजूद सरकार बच गई। सन 1970का मध्यमा  पूरा अस्ट्रेलियामा  आयोजित ॠण-स्थगन रैलिहरुले ठूलो सङ्ख्यामा  भीड़ालाई आकर्षित गरे – लेबर सांसद जिम कैर्न्सका नेतृत्वमा  मेलबर्नमा  आयोजित रिलीमा  100,000 मानिस सामेल थिए। निक्सन प्रशासन द्वारा युद्धको  भियतनामीकरण गर्न र टुकड़िहरुलाई वापस बुलाने शुरुआत गरिनमा अस्ट्रेलियाई सरकारले पनि यस्तो नैं गरे। नोभेम्बर 1970 मा  1एटीएफ (1ATF)लाई दुइ बटालियनहरुसम्म घटा दिइएको र नोभेम्बर 1971मा, 1एटीएफ (1ATF)लाई भियतनामले वापस बुला लिइएको। मध्य डिसेम्बर 1972मा  व्यहिटलैम लेबर सरकारले एएटीटीवी (AATTV)का अन्तिम सैन्य सलाहकारलाई वापस बुला लिया.<ref name="Elkins" />

भियतनाममा  अस्ट्रेलियाको उपस्थितगी 10 वर्षहरुसम्म रही, र विशुद्ध मानवीय लागतमा, 500 देखि ज्यादा मानिस मारे गये र 2,000  भन्दा अधिक घायल भए। सन 1962 र 1972का बीच अस्ट्रेलियालाई यस  युद्धमा $218को लागत आयो।<ref name="Elkins" />

== 1960 का दशकका पछि उदाएको आधुनिक अस्ट्रेलिया ==
=== कला र “नव राष्ट्रवाद” ===
[[चित्र:JohnGorton1954.JPG|thumb|left|upright|"अस्ट्रेलियन टू द बूटहील्स": अस्ट्रेलियाई सिनेमाका लागि प्रधानमन्त्री जन गौर्टनले सरकारी सहायताको स्थापना गरे.]]
[[चित्र:Sydney Opera House Night.jpg|thumb|1973मा सिडनी ओपेरा हत्यस सरकारी तौरमा खोलिएको था.]]

सन 1960का दशकका मध्यबाट, अस्ट्रेलियामा  एक नया र अधिकधेरै  प्रसिद्ध रूपबाट, त्यसै वर्ष संयुक्त राज्य अमरीकाको यात्राका बेला होल्टले राष्ट्रपति लिंडन बी। जन्सनलाई आश्वासन दिए
<blockquote>
{{cquote|“…I hope there is corner of your mind and heart which takes cheer from the fact that you have an admiring friend, a staunch friend, [Australia] that will be all the way with LBJ.”<ref>Jan Bassett (1986) p.265</ref>}}
</blockquote>
डिसेम्बर 1966मा  भए निर्वाचनहरु, जो कि भियतनाम सहित राष्ट्रीय सुरक्षाका मुद्दहरुमा लड़े गये थिए,मा  लिबरल-सीपी (CP) सरकार भारी बहुमतका साथ वापस लौटी। यसका केही नैं महिनाहरु पछि आर्थर कलवेल, जो कि सन 1960 देखि लेबर पार्टीका नेता रहोस् थिए,ले आफ्नो सहयोगी जफ व्यहिटलैमका लागि पद छोड़ दिए.

होल्टको भावनाहरु र सन 1966मा  तिनको चुनावी सफलताका बावजूद, संयुक्त राज्य अमरीकाको नैं प्रकार अस्ट्रेलियामा  पनि यो युद्ध अलोकप्रिय बन्यो। सन 1968का प्रारम्भमा  भए टेट अपमान (Tet Offensive)का पछि अस्ट्रेलियाको सहभागिता समाप्त गर्नका आन्दोलनले शक्ति प्राप्तको र अनिवार्य राष्ट्रीय सेवा (जिसका निर्वाचन मतपत्रहरुका द्वारा गरिएको था) अत्यधिक अलोकप्रिय बन्छ गई। सन 1969का निर्वाचनहरुमा, लोकप्रियतामा  भारी गिरावटका बावजूद सरकार बच गई। सन 1970का मध्यमा  पूरा अस्ट्रेलियामा  आयोजित ॠण-स्थगन रैलिहरुले ठूलो सङ्ख्यामा  भीड़ालाई आकर्षित गरे – लेबर सांसद जिम कैर्न्सका नेतृत्वमा  मेलबर्नमा  आयोजित रिलीमा  100,000 मानिस सामेल थिए। निक्सन प्रशासन द्वारा युद्धको  भियतनामीकरण गर्न र टुकड़िहरुलाई वापस बुलाने शुरुआत गरिनमा अस्ट्रेलियाई सरकारले पनि यस्तो नैं गरे। नोभेम्बर 1970 मा  1एटीएफ (1ATF)लाई दुइ बटालियनहरुसम्म घटा दिइएको र नोभेम्बर 1971मा, 1एटीएफ (1ATF)लाई भियतनामले वापस बुला लिइएको। मध्य डिसेम्बर 1972मा  व्यहिटलैम लेबर सरकारले एएटीटीवी (AATTV)का अन्तिम सैन्य सलाहकारलाई वापस बुला लिया.<ref name="Elkins" />

भियतनाममा  अस्ट्रेलियाको उपस्थितगी 10 वर्षहरुसम्म रही, र विशुद्ध मानवीय लागतमा, 500 देखि ज्यादा मानिस मारे गये र 2,000  भन्दा धेरै  घायल भए। सन 1962 र 1972का बीच अस्ट्रेलियालाई यस  युद्धमा $218को लागत आयो।<ref name="Elkins" />

== 1960 का दशकका पछि उदाएको आधुनिक अस्ट्रेलिया ==
=== कला र “नव राष्ट्रवाद” ===
[[चित्र:JohnGorton1954.JPG|thumb|left|upright|"अस्ट्रेलियन टू द बूटहील्स": अस्ट्रेलियाई सिनेमाका लागि प्रधानमन्त्री जन गौर्टनले सरकारी सहायताको स्थापना गरे.]]
[[चित्र:Sydney Opera House Night.jpg|thumb|1973मा सिडनी ओपेरा हत्यस सरकारी तौरमा खोलिएको था.]]

सन 1960का दशकका मध्यबाट, अस्ट्रेलियामा  एक नया र धेरै  तीक्ष्ण राष्ट्रवाद उभरने लगा। सन 1960का दशक का प्रारम्भमा, नैशनल ट्रस्ट अफ अस्ट्रेलियाले अस्ट्रेलियाको प्राकृतिक, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक धरोहरका संरक्षणको शुरुआत गरे सदैव अमरीकी र  बेलायती आयातहरुमा निर्भर रहोस् अस्ट्रेलियाई टीवीमा स्थानीय स्तरमा निर्मित नाटकहरु र हास्य-धारावाहिकहरुको  प्रसारण प्रारम्भ भयो, र होमिसाइड (Homicide) जस्तै कार्यक्रमहरुले स्थानीय स्तरमा मजबूत वफादार दर्शक-वर्ग हासिल गरे, जबकि स्किपी द बुश कंगारू (Skippy the Bush Kangaroo) एक वैश्विक वस्तु बन्यो। लिबरल प्रधानमन्त्री [[जाह्न गार्टन(contracted; show full)

==== मूलनिवासी नागरिक ====
सन 1960 को  दशक अस्ट्रेलियाई मूलनिवासीहरुका अधिकारहरुका लागि चलाये गये लामा अभियानहरुमा  एक प्रमुख दशक था। सन 1959 मा, अस्ट्रेलियाई आदिवासी नागरिक पहरुशन र मातृत्व भत्तहरुका योग्य माने गये.{{Citation needed|date=January 2011}} सन 1962मा, रबर्ट मेन्जीसका ''कमनवेल्थ इलेक्टोरल ऐक्ट (Commonwealth Electoral Act)'' मा  यो प्रावधान थियो कि सबै मूलनिवासी नागरिकहरुलाई संघीय 
चुनावहरुमा  नाम दर्ज गरवाने र मतदान गर्ने  अधिकार हुनु चाहिये (यसभन्दा पूर्व, क्वीन्सल्याण्ड, वेस्टर्न अस्ट्रेलिया र नर्दर्न टेरिटरीमा  “राज्यका भागों”मा  रहने भएका मूलनिवासीहरु को, केवल भूतपूर्व सैनिकहरुका अतिरिक्त, मतदानदेखि बाहिर राखिएको था)। सन 1965मा, क्वीन्सल्याण्ड अस्ट्रेलियाई आदिवासी नागरिकहरुलाई राज्यका चुनावहरुमा  मतदानको  अधिकार दिने भएका अन्तिम राज्य बना.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.190</ref><ref name="ReferenceB">http://aec.gov.au/Voting/indigenous_vote/indigenous.htm</ref>

सन 1967मा  [[हेरोल्ड होल्ट|होल्ट]] सरकार द्वारा गरवाये गये एक जनमत संग्रहमा, अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुले 90% बहुमतका साथ अस्ट्रेलियाका संविधानमा  संशोधन गरेर अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुलाई राष्ट्रीय जनगणनामा  सामेल गरिने तथा संघीय संसदलाई तिनको तर्फदेखि कानून बनाउने अनुमति प्रदान गर्नका समर्थनमा  मतदान गरे.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ190-194। वोट संवैधानिक बदलावका लागि समर्थनका मामलेमा  एक रिकार्डको  प्रतिनिधित्व गरे.</ref> एक काउंसिल फर ऐबोरिजनल अफेयर्स (Council for Aboriginal Affairs)को स्थापना गरिएको, तर पनि सन 1972मा  व्यहिटलैम लेबर सरकारका चुनावदेखि पूर्वसम्म संघीय सरकारले आफ्नो नयाँ शक्तिहरुका द्वारा अपेक्षाकृत धेरै कम कार्य गरे.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ190-194.</ref>

सन 1970का दशकका बेला अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुले अस्ट्रेलियाई संसदहरुमा  प्रतिनिधित्व प्राप्त गर्नु शुरु गरे। सन 1971मा, क्वीन्सल्याण्ड पार्लियामाटले निवृत्त हो रहोस् एक सांसदको  स्थान लिनको लागि लिबरल पार्टीका नेविली बनरलाई नियुक्ता गरे, जो कि संघीय संसदमा  आउने भएका पहिलो अस्ट्रेलियाई आदिवासी बनेका। सन 1972का चुनावनिर्वाचनहरुमा  नाम दर्ज गरवाने र मतदान गर्ने  अधिकार हुनु चाहिये (यसभन्दा पूर्व, क्वीन्सल्याण्ड, वेस्टर्न अस्ट्रेलिया र नर्दर्न टेरिटरीमा  “राज्यका भागों”मा  रहने भएका मूलनिवासीहरु को, केवल भूतपूर्व सैनिकहरुका अतिरिक्त, मतदानदेखि बाहिर राखिएको था)। सन 1965मा, क्वीन्सल्याण्ड अस्ट्रेलियाई आदिवासी नागरिकहरुलाई राज्यका निर्वाचनहरुमा  मतदानको  अधिकार दिने भएका अन्तिम राज्य बना.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ.190</ref><ref name="ReferenceB">http://aec.gov.au/Voting/indigenous_vote/indigenous.htm</ref>

सन 1967मा  [[हेरोल्ड होल्ट|होल्ट]] सरकार द्वारा गरवाये गये एक जनमत संग्रहमा, अस्ट्रेलियाई नागरिकहरुले 90% बहुमतका साथ अस्ट्रेलियाका संविधानमा  संशोधन गरेर अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुलाई राष्ट्रीय जनगणनामा  सामेल गरिने तथा संघीय संसदलाई तिनको तर्फदेखि कानून बनाउने अनुमति प्रदान गर्नका समर्थनमा  मतदान गरे.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ190-194। वोट संवैधानिक बदलावका लागि समर्थनका मामलेमा  एक रिकार्डको  प्रतिनिधित्व गरे.</ref> एक काउंसिल फर ऐबोरिजनल अफेयर्स (Council for Aboriginal Affairs)को स्थापना गरिएको, तर पनि सन 1972मा  व्यहिटलैम लेबर सरकारका निर्वाचनदेखि पूर्वसम्म संघीय सरकारले आफ्नो नयाँ शक्तिहरुका द्वारा अपेक्षाकृत धेरै कम कार्य गरे.<ref>जेफ्री बौल्टोन (1990) पृष्ठ190-194.</ref>

सन 1970का दशकका बेला अस्ट्रेलियाई आदिवासीहरुले अस्ट्रेलियाई संसदहरुमा  प्रतिनिधित्व प्राप्त गर्नु शुरु गरे। सन 1971मा, क्वीन्सल्याण्ड पार्लियामाटले निवृत्त भै रहेको एक सांसदको  स्थान लिनको लागि लिबरल पार्टीका नेविली बनरलाई नियुक्ता गरे, जो कि संघीय संसदमा  आउने भएका पहिलो अस्ट्रेलियाई आदिवासी बनेका। सन 1972का निर्वाचनमा  बनर पुनः फर्के र ती सन 1983सम्म बनेका रहे.<ref name="ReferenceB" /> सन 1974मा, नर्दर्न टेरिटरीमा  कण्ट्री लिबरल पार्टीका ह्यासिंथ टंग्युटैलम (Hyacinth Tungutalum) र नैशनल पार्टी अफ क्वीन्सल्याण्डका एरिक डीरल (Eric Deeral) क्षेत्रीय र राज्य विधायिकाहरुका लागि चुने जाने पहिलो मूलनिवासी बनेका। सन 1976मा, सर डगलस निकोलसलाई साउथ अस्ट्रेलियाको  गवर्नर नियुक्त गरिएको र यस  प्रकार ती अस्ट्रेलियामा  कुनै उप-राजकीय पदमा पहुंचने भएका पहिलो अस्ट्रेलियाई आदिवासी बनेका। अगस्त 2010 मा  अस्ट्रेलियाई लिब(contracted; show full)

=== "यही समय छ": व्यहिटलैम र फ्रेसर ===
[[चित्र:Vincent Lingiari.jpg|thumb|150px|upright|right|गुरिंदजी समुदायलाई भूमि लौटाउनेका प्रतीकस्वरूप विन्सहरुट लिंजियारीका हाथहरुमा रेत हाल्दै गोफ व्यहिटलैम.(1975)]]
[[चित्र:MalcolmFraserAndJimmyCarterAtPodium.gif|150px|upright|thumb|मैल्कम फ्रेजर र अमेरिकाका राष्ट्रपति जिमी कार्टर (1977).]]

23 वर्षहरुसम्म विपक्षमा  रहनेका पछि डिसेम्बर 1972मा, लेबर पार्टिला गोफ व्यहिटलैमका नेतृत्वमा  
चुनावनिर्वाचनहरुमा  जीत हासिलको र सामाजिक परिवर्तन र सुधारको  एक महत्वपूर्ण कार्यक्रम प्रस्तुत गरे। चुनावनिर्वाचनहरुदेखि पूर्व व्यहिटलैमले भने था: “हाम्रो कार्यका तीन मुख्य लक्ष्य छन्। यी छन् – समानतालाई प्रोत्साहित गर्नु; अस्ट्रेलियाई जनतालाई … निर्णय प्रक्रियामा  … सामेल गर्नु; तथा प्रतिभालाई मुक्त गर्नु र अस्ट्रेलियाई जनताका क्षितिजहरुलाई माथि उठाना.”<ref>गफ विटलम, बैंक्सटाउन स्पीच। 13 नोभेम्बर 1972। सैली वरछफ्ट (सं.)मा  उद्धृत (2004) ''वेलमा वी से..। द स्पीचेस दैट मेड अस्ट्रेलिया'' । पृष्ठ 178 9 ब्ल्याक इंक, मेलबर्न। ISBN 1-86395-277-2</ref>

(contracted; show full)

व्यहिटलैम सरकारका कार्यक्रमलाई केही अस्ट्रेलियाई जनताले इच्छा गरे, तर सगोरुे छैन। केही राज्य सरकारहरु खोलेकोर यसको  विरोध गर्न रहीं थियों र   सीनेटमा यसको  नियन्त्रण थिएन, अतः यसका अधिकांश विधेयक वा त खारिज गर्न दिये गये वा उनमा संशोधन गरिएको। क्वीन्सल्याण्ड कंट्री पार्टीको जो जेल्के-पीटरसन (Joh Bjelke-Petersen) सरकारका रिश््दै संघीय सरकारका साथ विशिष्ट रुपले कटु थिए। मे  1974का 
चुनावहरुमा  दोबारा चुने जानेका पछि पनि सीनेट यसका राजनैतिक कार्यक्रमका लागि एक अवरोध बनेकारही। अगस्त 1974मा, संसदका एकमात्र संयुक्त सत्रमा  विधेयकका छः मुख्य अंश पारित गरिए.

सन 1974 मा, व्यहिटलैमले लेबर पार्टीका पूर्व सदस्य र न्यू साउथ वेल्सका मुख्य न्यायाधीश जन कैर (John Kerr)लाई गवर्नर जनरलका रूपमा  चुना। सन 1974का चुनावमा  व्यहिटलैम सरकार एक घटे भए बहुमतका साथ तल्लो सदनका लागि दोबारा चुनी गई। विदेशी ॠणमा  वृद्धि गर्नका यसका अकुशल प्रयासेका पछि सरकारलाई अक्षम गरार दे्दै, विपक्षी लिबरल-कण्ट्री पार्टी गठबंधनले सीनेटमा  सरकारका आर्थिक प्रस्तावहरुलाई तबसम्म लटकाये राखे जबसम्म कि सरकारले नयाँ चुनावहरुको  वचन न दे दे। व्यहिटलैमले यसबाट इंकार गरिदिए, नेता प्रतिपक्ष [[मैल्कम फ्रेजर|मैल्कम फ्रेसर]] यसमाअड़े रहे। यो गतिरोध तब समाप्त भयो, जब 11 नोभेम्बर 1975 मा व्यहिटलैम सरकार गवर्नर जनरल [[जन कैर]] द्वारा बरखास्त गरियो र चुनावहरुलाई टालेर फ्रेसरलाई कार्यवाहक प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्न दिइएको। अस्ट्रेलियाई संविधान द्वारा गवर्नर जनरललाई दिये गये “आरक्षित अधिकार” रानीका कुनै प्रतिनिधि द्वारा कुनै चेतावनी दिये बिना एक चुनी भएको सरकारलाई बरखास्त गर्ने अनुमति देन्थे.<ref>विटलम विदाईमा धेरै किताबहरु छन्। उदाहरणका लागि, पोल केलीका ''नोभेम्बर 1975: द इनसाइडस्टोरी अफ अस्ट्रेलिया ग्रेटेस्ट पोलिटिकल क्राइसिस'' । सहरुट लियोनार्ड्स, एनएसडब्लयू (NSW): एलन र अनविन। ISBN 1-86373-987-4.</ref>

सन 1975का अन्तमा  आयोजित चुनावहरुमा  मैल्कम फ्रेसर र तिनको गठबंधनले भारी जीत हासिल गरे

फ्रेसर सरकारले लगातार दुइ अगले चुनाव जीते। फ्रेसरले व्यहिटलैम युगका सामाजिक सुधारहरुमा देखि केहीलाई जारी रख्दै राजकोषीय नियन्त्रण बढाउने  प्रयास गरे। तिनको सरकारमा  प्रथम अस्ट्रेलियाई आदिवासी संघीय प्रतिनिधि, नेविली बनरलाई सामेल गरिएको थियो र सन 1976मा  संसदले ऐबोरिजनल ल्याण्ड राइट्स ऐक्ट 1976 (Aboriginal Land Rights Act 1976) पारित गरे, जस ने, तर पनि यो नर्दन टेरिटरीमा  सीमित थियो,ले केही पारंपरिक भूमिहरुलाई “अहस्तान्तरणीय” मुक्त दर्जा प्रदान गर्नलाई स्वीकृत दी। फ्रेसरले बहु-सांस्कृतिक प्रसारणकर्ता एसबीएस (SBS)को स्थापना गरे, नावदेखि आये भियतनामी शरणार्थिहरुको  स्वागत गरे, रंगभेदको  पालन गर्ने दक्षिण अफ्रीका र रोडेशियामा  अल्पमत भएका श्वेत शासनको  विरोध गरे तथा सोवियत विस्तारवादको  विरोध गरे। तर पनि आर्थिक सुधारहरुका लागि कुनै पनि महत्वपूर्ण कार्यक्रमको शुरुआत छैन गरिएको र सन 1983सम्म आउँदा-आउँदै अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था मंदीको चपेटमा  थियो, जसमा एक भीषण सूखेको  पनि प्रभाव भयो। फ्रेसरले “राज्यका अधिकारहरु”लाई प्रोत्साहित गरेको थियो र तिनको सरकारले सन 1982मा  तस्मानियामा  फ्रैंकलिन बांधका निर्माणलाई रोकनका लागि कमनवेल्थ अधिकारहरुको  प्रयोग गर्नको लागि इंकार गरिदिए.<ref>http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/fraser/in-office.aspx</ref> सन 1977मा, एक लिबरल मंत्री, डान चिपले आफ्नो पार्टीदेखि अलग भएर एक नयाँ सामाजिक उदारवादी पार्टी, अस्ट्रेलियन डेमोक्रेट्स,को  गठन गर्न लिया र फ्रैंकलिन बांधका प्रस्तावले अस्ट्रेलियामा  एक प्रभावी पर्यावरण आन्दोलनका शुरु हुनमा  योगदान दिए, जसको शाखाहरुमा  अस्ट्रेलियन ग्रीन्स, एक राजनैतिक दल, जो पछि पर्यावरणवाद र साथै वाम-पंथी सामाजिक र आर्थिक नीतिहरुका पालनका लागि [[टासमानिया|तस्मानिया]]देखि बाहिर पनि बढ़ा, सामेल थियों.<ref>http://www.abc.net.au/dimensions/dimensions_people/Transcripts/s849441.htm</ref>

=== आर्थिक सुधार: हक, कीटिंग र हवर्ड ===
[[चित्र:Parliament House Canberra Dusk Panorama.jpg|thumb|left|कैनबरामा नयाँ संसद भवन 1988 मा खोलिएको था.]]

बब हक, व्यहिटलैमको तुलनामा  एक कम ध्रुवीकर (polarising) लेबर नेता,ले सन 1983का चुनावहरुमा  फ्रेसरलाई पराजित गरे। यस  नयाँ सरकारले हाइकोर्ट अफ अस्ट्रेलियाका माध्यमदेखि फ्रैंकलिन बांध परियोजनामा रोक लागेको दी। कोषाध्यक्ष पोल कीटिंगका साथ मिलेर हकले सूक्ष्म-आर्थिक र औद्योगिक सम्बन्धहरुका सुधारको  कार्य आफ्नो हाथहरुमा  लिया, जसको रचना दक्षता र प्रतिस्पर्धालाई बढ़ानका लागि गरिएको थियो। व्यहिटलैम मडलको प्रारम्भिक विफलता र फ्रेसरका नेतृत्वमा  आंशिक विखण्डनका पछि हकले स्वास्थ्य बीमाको एक नयाँ सकल प्रणालीको पुनर्स्थापना गरे, जसलाई मेडिकेयर (Medicare) नाम दिइएको। उद्योग र नौकरिहरुको रक्षा गर्नका लागि हक र कीटिंगले दर-सूचिहरु (Tariffs)का लागि पारंपरिक लेबर समर्थन समाप्त गरिदिए। यसका पछि उनले अस्ट्रेलियाका वित्तीय तन्त्रलाई नियन्त्रण मुक्त गरिदिए र [[अस्ट्रेलियाई डालर]]को  ‘मुद्रा संतुलन’ बनाए.<ref name="ReferenceC">http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/hawke/in-office.aspx</ref>

सन 1988 मा  कैनबरामा  नयाँ संसद भवनका उदघाटनका साथै अस्ट्रेलियाको दुइ सौौं वर्षगांठ मनाई गई। अगले वर्ष अस्ट्रेलियाई राजधानी क्षेत्र (Australian Capital Territory)ले स्वशासनको  अधिकार प्राप्त गरे र जर्विस बे (Jervis Bay) क्षेत्रहरुका मन्त्री (Minister for Territories)का अधीन एक पृथक क्षेत्र बना.

संयुक्त राज्य अमरीकाका साथ गठबंधनका एक समर्थक, हकले सन 1990 मा  इराक द्वारा कुवैतमा गरिए कब्जेका पछी, खाड़ी युद्धमा  अस्ट्रेलिया नौसैनिक बल पठाईनमा प्रतिबद्धता जाहिर गरे चार सफल चुनावहरुका पछी, तर एक लड़खड़ाती अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था र बढ़ती बेरोजगारीका बीच, हक र कीटिंगका बीच तीव्र प्रतिस्पर्धाका परिणामस्वरूप लेबर पार्टीलाई आफ्नो नेताका रूपमा  हकलाई हटानु पर्‍यो र सन 1991 मा  पोल कीटिंग प्रधानमन्त्री बनेका.<ref name="ReferenceC" />

सन 1992मा  बेरोजगारी 11.4%मा पहुंच गई – जो कि [[महान मंदी]]का सर्वाधिक ऊंचाईमा थियो। लिबरल-नैशनल विपक्षले सन 1993का चुनावहरुमा  जानका लागि आर्थिक सुधारको एक आशावादी योजना प्रस्तावितको थियो, जसमा  वस्तुहरु र सेवामा एक नया गर्न प्रस्तुत गर्नु सामेल था। कीटिंगले कोषपालहरुलाई बदल दिए र गरका सख्त खिलाफ प्रचार गरेर सन 1993का चुनावहरुमा  जीत हासिल गर्न ली। आफ्नो कार्यकालका बेला, कीटिंग ने, इंडोनेशियाई राष्ट्रपति [[सुहार्तो]]का साथ निकटतादेखि सहयोग गर्दै, एशिया प्रशान्त क्षेत्रमा  आफ्नो सम्बन्धहरुमा बल दिए र आर्थिक सहयोगका लागि एक प्रमुख मंचका रूपमा  एपेक (APEC)को भूमिकालोई बढ़ानका लागि अभियान चलाएको। कीटिंग मूलनिवासीहरुका मामलहरुलाई लिएर पनि सक्रिय थिए र सन 1992मा  हाइकोर्ट अफ अस्ट्रेलियाका ऐतिहासिक मैबो (Mabo) निर्णयको लागि, मूलनिवासीहरुलाई भूमिको  अधिकार प्रदान गरे जानका लागि विधायिकाको प्रतिक्रियाको आवश्यकता थियो, जसको समाप्ति नेटिव टाइटल ऐक्ट 1993 (Native Title Act 1993) एवं ल्याण्ड फंड ऐक्ट 1994 (Land Fund Act 1994)का रूपमा  भएको। सन 1993मा, अस्ट्रेलियाका एक गणतन्त्र बन्नका विकल्पहरुको  परीक्षण गर्नका लागि कीटिंगले एक रिपब्लिक ऐडवाइजरी कमिटी (Republic Advisory Committee)को स्थापना गरे। विदेशी गर्ज, ब्याज र बेरोजगारीको उच्च दरहरुका साथ तथा मन्त्रीहरुका त्यागपत्रहरुको एक श्रृंखलाका पछि सन 1996का चुनावहरुमा  कीटिंग लिबरल नेता [[जाह्न हावर्ड|जन हवर्ड]]देखि हार गये.<ref>http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/keating/in-office.aspx</ref>

[[चित्र:Fireworks, Sydney Harbour Bridge, 2000 Summer Olympics closing ceremony.jpg|thumb|right|2000 मा सिडनी हार्बर ब्रिजमा ओलिंपिक रंग.]]
[[चित्र:2000 Summer Olympics opening ceremony 4.JPEG|thumb|2000 ग्रीष्मकालीन ओलंपिकका उद्घाटन समारोहमा आदिवासी नर्तकहरुले सिडनीमा प्रदर्शन गरे.]]

[[जाह्न हावर्ड|जन हवर्ड]]ले सन 1996 देखि लिएर सन 2007सम्म [[प्रधान मन्त्री आस्ट्रेलिया|प्रधानमन्त्री]]का रूपमा  कार्य गरे, जो कि रबर्ट मेन्जीसका पछि कुनै पनि प्रधानमंत्रीको  अर्को सबैभन्दा लंबा कार्यकाल था। पोर्ट आर्थरमा भएको एक सामूहिक गोलीबारीका पछि शुरु गरिएको राष्ट्रीय बंदूक नियन्त्रण योजना हवर्ड सरकार द्वारा प्रारम्भ गरिए शुरुआती कार्यक्रमहरु मध्येको एक थियो। यस  सरकारले औद्योगिक सम्बन्धहरुमा  सुधार पनि प्रस्तुत गरे, विशेषतः जलीय सीमामा दक्षताका संदर्भ मा। सन 1998 को चुनावनिर्वाचनहरुमा  दोबारा चुने जानेका पछि पनि सीनेट यसका राजनैतिक कार्यक्रमका लागि एक अवरोध बनेकारही। अगस्त 1974मा, संसदका एकमात्र संयुक्त सत्रमा  विधेयकका छः मुख्य अंश पारित गरिए.

सन 1974 मा, व्यहिटलैमले लेबर पार्टीका पूर्व सदस्य र न्यू साउथ वेल्सका मुख्य न्यायाधीश जन कैर (John Kerr)लाई गवर्नर जनरलका रूपमा  चुना। सन 1974का निर्वाचनमा  व्यहिटलैम सरकार एक घटे भए बहुमतका साथ तल्लो सदनका लागि दोबारा चुनी गई। विदेशी ॠणमा  वृद्धि गर्नका यसका अकुशल प्रयासेका पछि सरकारलाई अक्षम गरार दे्दै, विपक्षी लिबरल-कण्ट्री पार्टी गठबंधनले सीनेटमा  सरकारका आर्थिक प्रस्तावहरुलाई तबसम्म लटकाये राखे जबसम्म कि सरकारले नयाँ निर्वाचनहरुको  वचन न दे दे। व्यहिटलैमले यसबाट इंकार गरिदिए, नेता प्रतिपक्ष [[मैल्कम फ्रेजर|मैल्कम फ्रेसर]] यसमाअड़े रहे। यो गतिरोध तब समाप्त भयो, जब 11 नोभेम्बर 1975 मा व्यहिटलैम सरकार गवर्नर जनरल [[जन कैर]] द्वारा बरखास्त गरियो र निर्वाचनहरुलाई टालेर फ्रेसरलाई कार्यवाहक प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्न दिइएको। अस्ट्रेलियाई संविधान द्वारा गवर्नर जनरललाई दिये गये “आरक्षित अधिकार” रानीका कुनै प्रतिनिधि द्वारा कुनै चेतावनी दिये बिना एक चुनी भएको सरकारलाई बरखास्त गर्ने अनुमति देन्थे.<ref>विटलम विदाईमा धेरै किताबहरु छन्। उदाहरणका लागि, पोल केलीका ''नोभेम्बर 1975: द इनसाइडस्टोरी अफ अस्ट्रेलिया ग्रेटेस्ट पोलिटिकल क्राइसिस'' । सहरुट लियोनार्ड्स, एनएसडब्लयू (NSW): एलन र अनविन। ISBN 1-86373-987-4.</ref>

सन 1975का अन्तमा  आयोजित निर्वाचनहरुमा  मैल्कम फ्रेसर र तिनको गठबंधनले भारी जीत हासिल गरे

फ्रेसर सरकारले लगातार दुइ अगले निर्वाचन जीते। फ्रेसरले व्यहिटलैम युगका सामाजिक सुधारहरुमा देखि केहीलाई जारी रख्दै राजकोषीय नियन्त्रण बढाउने  प्रयास गरे। तिनको सरकारमा  प्रथम अस्ट्रेलियाई आदिवासी संघीय प्रतिनिधि, नेविली बनरलाई सामेल गरिएको थियो र सन 1976मा  संसदले ऐबोरिजनल ल्याण्ड राइट्स ऐक्ट 1976 (Aboriginal Land Rights Act 1976) पारित गरे, जस ने, तर पनि यो नर्दन टेरिटरीमा  सीमित थियो,ले केही पारंपरिक भूमिहरुलाई “अहस्तान्तरणीय” मुक्त दर्जा प्रदान गर्नलाई स्वीकृत दी। फ्रेसरले बहु-सांस्कृतिक प्रसारणकर्ता एसबीएस (SBS)को स्थापना गरे, नावदेखि आये भियतनामी शरणार्थिहरुको  स्वागत गरे, रंगभेदको  पालन गर्ने दक्षिण अफ्रीका र रोडेशियामा  अल्पमत भएका श्वेत शासनको  विरोध गरे तथा सोवियत विस्तारवादको  विरोध गरे। तर पनि आर्थिक सुधारहरुका लागि कुनै पनि महत्वपूर्ण कार्यक्रमको शुरुआत छैन गरिएको र सन 1983सम्म आउँदा-आउँदै अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था मंदीको चपेटमा  थियो, जसमा एक भीषण सूखेको  पनि प्रभाव भयो। फ्रेसरले “राज्यका अधिकारहरु”लाई प्रोत्साहित गरेको थियो र तिनको सरकारले सन 1982मा  तस्मानियामा  फ्रैंकलिन बांधका निर्माणलाई रोकनका लागि कमनवेल्थ अधिकारहरुको  प्रयोग गर्नको लागि इंकार गरिदिए.<ref>http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/fraser/in-office.aspx</ref> सन 1977मा, एक लिबरल मंत्री, डान चिपले आफ्नो पार्टीदेखि अलग भएर एक नयाँ सामाजिक उदारवादी पार्टी, अस्ट्रेलियन डेमोक्रेट्स,को  गठन गर्न लिया र फ्रैंकलिन बांधका प्रस्तावले अस्ट्रेलियामा  एक प्रभावी पर्यावरण आन्दोलनका शुरु हुनमा  योगदान दिए, जसको शाखाहरुमा  अस्ट्रेलियन ग्रीन्स, एक राजनैतिक दल, जो पछि पर्यावरणवाद र साथै वाम-पंथी सामाजिक र आर्थिक नीतिहरुका पालनका लागि [[टासमानिया|तस्मानिया]]देखि बाहिर पनि बढ़ा, सामेल थियों.<ref>http://www.abc.net.au/dimensions/dimensions_people/Transcripts/s849441.htm</ref>

=== आर्थिक सुधार: हक, कीटिंग र हवर्ड ===
[[चित्र:Parliament House Canberra Dusk Panorama.jpg|thumb|left|कैनबरामा नयाँ संसद भवन 1988 मा खोलिएको था.]]

बब हक, व्यहिटलैमको तुलनामा  एक कम ध्रुवीकर (polarising) लेबर नेता,ले सन 1983का निर्वाचनहरुमा  फ्रेसरलाई पराजित गरे। यस  नयाँ सरकारले हाइकोर्ट अफ अस्ट्रेलियाका माध्यमदेखि फ्रैंकलिन बांध परियोजनामा रोक लागेको दी। कोषाध्यक्ष पोल कीटिंगका साथ मिलेर हकले सूक्ष्म-आर्थिक र औद्योगिक सम्बन्धहरुका सुधारको  कार्य आफ्नो हाथहरुमा  लिया, जसको रचना दक्षता र प्रतिस्पर्धालाई बढ़ानका लागि गरिएको थियो। व्यहिटलैम मडलको प्रारम्भिक विफलता र फ्रेसरका नेतृत्वमा  आंशिक विखण्डनका पछि हकले स्वास्थ्य बीमाको एक नयाँ सकल प्रणालीको पुनर्स्थापना गरे, जसलाई मेडिकेयर (Medicare) नाम दिइएको। उद्योग र नौकरिहरुको रक्षा गर्नका लागि हक र कीटिंगले दर-सूचिहरु (Tariffs)का लागि पारंपरिक लेबर समर्थन समाप्त गरिदिए। यसका पछि उनले अस्ट्रेलियाका वित्तीय तन्त्रलाई नियन्त्रण मुक्त गरिदिए र [[अस्ट्रेलियाई डालर]]को  ‘मुद्रा संतुलन’ बनाए.<ref name="ReferenceC">http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/hawke/in-office.aspx</ref>

सन 1988 मा  कैनबरामा  नयाँ संसद भवनका उदघाटनका साथै अस्ट्रेलियाको दुइ सौौं वर्षगांठ मनाई गई। अगले वर्ष अस्ट्रेलियाई राजधानी क्षेत्र (Australian Capital Territory)ले स्वशासनको  अधिकार प्राप्त गरे र जर्विस बे (Jervis Bay) क्षेत्रहरुका मन्त्री (Minister for Territories)का अधीन एक पृथक क्षेत्र बना.

संयुक्त राज्य अमरीकाका साथ गठबंधनका एक समर्थक, हकले सन 1990 मा  इराक द्वारा कुवैतमा गरिए कब्जेका पछी, खाड़ी युद्धमा  अस्ट्रेलिया नौसैनिक बल पठाईनमा प्रतिबद्धता जाहिर गरे चार सफल निर्वाचनहरुका पछी, तर एक लड़खड़ाती अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्था र बढ़ती बेरोजगारीका बीच, हक र कीटिंगका बीच तीव्र प्रतिस्पर्धाका परिणामस्वरूप लेबर पार्टीलाई आफ्नो नेताका रूपमा  हकलाई हटानु पर्‍यो र सन 1991 मा  पोल कीटिंग प्रधानमन्त्री बनेका.<ref name="ReferenceC" />

सन 1992मा  बेरोजगारी 11.4%मा पहुंच गई – जो कि [[महान मंदी]]का सर्वाधिक ऊंचाईमा थियो। लिबरल-नैशनल विपक्षले सन 1993का निर्वाचनहरुमा  जानका लागि आर्थिक सुधारको एक आशावादी योजना प्रस्तावितको थियो, जसमा  वस्तुहरु र सेवामा एक नया गर्न प्रस्तुत गर्नु सामेल था। कीटिंगले कोषपालहरुलाई बदल दिए र गरका सख्त खिलाफ प्रचार गरेर सन 1993का निर्वाचनहरुमा  जीत हासिल गर्न ली। आफ्नो कार्यकालका बेला, कीटिंग ने, इंडोनेशियाई राष्ट्रपति [[सुहार्तो]]का साथ निकटतादेखि सहयोग गर्दै, एशिया प्रशान्त क्षेत्रमा  आफ्नो सम्बन्धहरुमा बल दिए र आर्थिक सहयोगका लागि एक प्रमुख मंचका रूपमा  एपेक (APEC)को भूमिकालोई बढ़ानका लागि अभियान चलाएको। कीटिंग मूलनिवासीहरुका मामलहरुलाई लिएर पनि सक्रिय थिए र सन 1992मा  हाइकोर्ट अफ अस्ट्रेलियाका ऐतिहासिक मैबो (Mabo) निर्णयको लागि, मूलनिवासीहरुलाई भूमिको  अधिकार प्रदान गरे जानका लागि विधायिकाको प्रतिक्रियाको आवश्यकता थियो, जसको समाप्ति नेटिव टाइटल ऐक्ट 1993 (Native Title Act 1993) एवं ल्याण्ड फंड ऐक्ट 1994 (Land Fund Act 1994)का रूपमा  भएको। सन 1993मा, अस्ट्रेलियाका एक गणतन्त्र बन्नका विकल्पहरुको  परीक्षण गर्नका लागि कीटिंगले एक रिपब्लिक ऐडवाइजरी कमिटी (Republic Advisory Committee)को स्थापना गरे। विदेशी गर्ज, ब्याज र बेरोजगारीको उच्च दरहरुका साथ तथा मन्त्रीहरुका त्यागपत्रहरुको एक श्रृंखलाका पछि सन 1996का निर्वाचनहरुमा  कीटिंग लिबरल नेता [[जाह्न हावर्ड|जन हवर्ड]]देखि हार गये.<ref>http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/keating/in-office.aspx</ref>

[[चित्र:Fireworks, Sydney Harbour Bridge, 2000 Summer Olympics closing ceremony.jpg|thumb|right|2000 मा सिडनी हार्बर ब्रिजमा ओलिंपिक रंग.]]
[[चित्र:2000 Summer Olympics opening ceremony 4.JPEG|thumb|2000 ग्रीष्मकालीन ओलंपिकका उद्घाटन समारोहमा आदिवासी नर्तकहरुले सिडनीमा प्रदर्शन गरे.]]

[[जाह्न हावर्ड|जन हवर्ड]]ले सन 1996 देखि लिएर सन 2007सम्म [[प्रधान मन्त्री आस्ट्रेलिया|प्रधानमन्त्री]]का रूपमा  कार्य गरे, जो कि रबर्ट मेन्जीसका पछि कुनै पनि प्रधानमंत्रीको  अर्को सबैभन्दा लंबा कार्यकाल था। पोर्ट आर्थरमा भएको एक सामूहिक गोलीबारीका पछि शुरु गरिएको राष्ट्रीय बंदूक नियन्त्रण योजना हवर्ड सरकार द्वारा प्रारम्भ गरिए शुरुआती कार्यक्रमहरु मध्येको एक थियो। यस  सरकारले औद्योगिक सम्बन्धहरुमा  सुधार पनि प्रस्तुत गरे, विशेषतः जलीय सीमामा दक्षताका संदर्भ मा। सन 1998 को निर्वाचनहरुका पछी, हवर्ड र कोषाध्यक्ष पीटर कस्टेलोले वस्तुहरु र सेवाहरुमा गर्न (Goods and Services Tax) (जीएसटी) (GST)को  प्रस्ताव राखे जसलाई ती सन 2000 मा  मतदाताहरुसम्म सफलतापूर्वक ले गए। सन 1999 मा, अस्ट्रेलियाले पूर्वी तिमोरमा  राजनैतिक हिंसाका पछि त्यस देशमा  लोकतन्त्र र स्वतन्त्रताको स्थापनामा  सहायता गर्नका लागि पूर्वी तिमोरमा  संयुक्त राष्ट्र संघको एक सेनाको  नेतृत्व गरे.<ref name="autogenerated3">http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/howard/in-office.aspx</ref>

(contracted; show full)्त राज्य अमरीकाका साथ गठबंधनका प्रबल समर्थक थिए, तर एशिया, विशेषतः चीन,का साथ व्यापारमा  नाटकीय वृद्धि भएको र अस्ट्रेलियाले समृद्धिका एक विस्तारित कालको  आनंद उठाया। संयोगले सन 2001 को 11 सितंबरलाई भए आतंकी हमलहरुका बेला हवर्ड नैं प्रधानमन्त्री थिए। यस  घटना पछी, सरकारले [[अफगानिस्तान युद्ध]] (दुइटै दलहरुका समर्थनका साथ) एवं इराक युद्ध (अन्य राजनैतिक दलहरुको असहमतिका साथ)का लागि सैन्य टुकडीहरु पठाईनमा प्रतिबद्धता जाहिर गरे<ref name="autogenerated3" />

=== एक्कासौं शताव्दी मा ===
सन 2007का 
चुनावनिर्वाचनहरुमा  लेबर पार्टीका [[कैविन रूड|केविन रूड]]ले हवर्डलाई पराजित गरे र ती जून 2010 सम्म प्रधानमन्त्री पदमा बनेका रहोस्, जसका पछि पार्टीका नेताका रूपमा  जूलिया गिलार्डले तिनको स्थान लिया। रूडले प्रधानमंत्रीका रूपमा  आफ्नो कार्यकालको  प्रयोग [[क्योटो प्रोटोकल]]लाई सांकेतिक रुपले स्वीकार गर्न र ''खो चुकी पीढ़िहरु (Stolen Generation)''  (ौं अस्ट्रेलियाई मूलनिवासी, जसलाई राज्य द्वारा बीसौं शताव्दीका प्रारम्भिक कालदेखि लिएर सन 1960का दशकका बेला तिनको अभिभावकहरुदेखि छीन लिइएको था)का प्रति ऐतिहासिक संशताव्दीय क्षमायाचनाको  नेतृत्व गर्नका लागि गरे। मडरिन चीनी भाषी यस  पूर्व कूटनीतिज्ञले जोशपूर्ण विदेश नीति पनि अपनाई र ग्लोबल वर्मिंगको  मुकाबला गर्नका लागि अस्ट्रेलियाई अर्थव्यवस्थामा  ''कार्बनमा मूल्य (price on carbon)'' को सबैभन्दा पहिलो शुरुआत गरे तिनको प्रधानमंत्रित्व-कालमा  नैं सन 2007-2010का आर्थिक संकटका शुरुआती चरण पनि आये, जसको प्रति प्रतिक्रिया दे्दै तिनको सरकारले आर्थिक सहायताका ठूला पैकेज प्रस्तुत गरे – जसको प्रबंधन पछि विवादास्पद साबित भयो।<ref>http://primeministers.naa.gov.au/primeministers/rudd/in-office.aspx</ref>

एशियाका साथ बढ़्दै व्यापारका बीच आर्थिक सुधारका ढाई दशक पछी, अधिकांश अन्य पश्चिमी अर्थव्यवस्थाहरुका विपरीत, अस्ट्रेलिया आर्थिक बाजारहरुमा  आयो गिरावटका बावजूद मंदीदेखि बचनाले सफल रह्यो।<ref>http://www.theodora.com/wfbcurrent/australia/australia_economy.html</ref>  

रूडको उत्तराधिकारी, जूलिया गिलार्ड, सन 2010 मा  टोनी एबटका लिबरल-नैशनल गठबंधनका खिलाफ धेरै कम अन्तरदेखि भएको जीत, जसका परिणामस्वरूप सन 1940का चुनावनिर्वाचनहरुका पछि पहिलो पल्ट अस्ट्रेलियामा  एक त्रिशंकु संसद बनी,को  नेतृत्व गर्दै अस्ट्रेलियाको प्रधानमन्त्री चुनी जाने पहिलो महिला बनीं.<ref name="hung">[http://www.abc.net.au/news/stories/2010/08/21/2989767.htm "वोटर्स लीव अस्ट्रेलिया छन्गिंग]" ''एबीसी (ABC) न्यूज'' , 21 अगस्त 2010</ref>

== यी पनि हेर्नुहोस् ==
{{Portal|Australia}}
*अस्ट्रेलियाको प्रादेशिक विकास
*अस्ट्रेलियाई पुरातत्व
*ओशिनियाको  इतिहास
*अस्ट्रेलियाका सैन्य इतिहास
(contracted; show full)[[sq:Historia e Australisë]]
[[sr:Историја Аустралије]]
[[sv:Australiens historia]]
[[ta:ஆஸ்திரேலிய வரலாறு]]
[[te:ఆస్ట్రేలియా చరిత్ర]]
[[uk:Історія Австралії]]
[[vi:Lịch sử Australia]]
[[zh:澳大利亚历史]]