Difference between revisions 33707202 and 33835529 on nlwiki

{{Infobox militair conflict
| conflict=Strijd om Noord-Borneo
| image=[[File:N borneo ops 1945.jpg|270px]]
| caption=Kaart van het strijdgebied.
| partof= [[Azië in de Tweede Wereldoorlog]]
| date=[[10 juni]] - [[15 augustus]] [[1945]]
| place=[[Borneo]], [[Nederlands-Indië]]
| casus=
(contracted; show full)op eilanden rond de baai. In het begin was er weinig verzet van de Japanse troepen maar naarmate de tijd vorderde vonden verschillende hevige gevechten plaats en beide partijen leden behoorlijke verliezen. Uiteindelijk wist Australië controle over het gebied te verkrijgen hoewel de strategische voordelen, die het bezit van het gebied gaf, uiteindelijk werden verminderd door het plotselinge einde van de oorlog in augustus 1945. 

==Achtergrond==
[[Afbeelding:Matilda II Tarakan (089970).jpg|thumb|left|400px|
[[Matilda II|Mathilda-tank]] op [[Borneo]]]]
De strijd had de codenaam ''Operation Oboe six'' en was de tweede fase van de geallieerde operatie om het eiland [[Borneo]] te veroveren. Al eerder was een militaire [[brigade]]-macht aan de wal gezet bij [[Tarakan]]. Een totaal van 29.000-30.000 man was voor deze operatie door de geallieerden aangewezen, waarbij het grootste gedeelte van de grondtroepen werd gevormd door manschappen van de Australische [[9e Infanteriedivisie (Australië)|negende divisie infanterie]], onder commando van [[generaal-majoor]] George Wootten en bestond uit de 20ste en 24ste brigade. De marineondersteuning werd gegeven door de [[United States Navy]] en de [[Koninklijke Australische marine]] en luchtsteun door de [[United States Army Air Forces]], het [[United States Marine Corps]] en onderdelen van de [[Royal Australian Air Force]]. Twee onderdelen van de United States Army, het 727ste Amphibian Tractor Bataljon, dat de [[Landing Vehicle Tracked|LVT's]] bemande, en de 593ste Engineer Boat and Shore Regiment's Boat Bataljon werden eveneens toegevoegd aan de Australische troepen.

[[Generaal]] [[Douglas MacArthur]], commandant van de [[South West Pacific Area]], had de krijgsverrichtingen ingedeeld in drie fases: een voorbereidend bombardement, daarop volgende landingen - het doel van de landingen was om de geallieerden de gelegenheid te bieden een vooruit geschoven vlootbasis op te zetten ter ondersteuning van de activiteiten van de marine - de olie- en rubbervoorraden in het gebied in het bezit te krijgen en herstel van de Engelse civiele administratie. Ondertussen had de Engelse geheime dienst de inschatting gemaaktgeschat, dat er zich ongeveer 31.000 man aan Japanse troepen op Borneo bevonden. De belangrijkste Japanse eenheden in deze omgeving waren onder meer de 56ste Independent Mixed Brigade, bestaande uit zes [[bataljon]]s (het 366ste - 371ste) en een ander onafhankelijk bataljon.

==Strijd==
De Australiërs voerden twee belangrijke landingen uit op Noord-Borneo. De eerste begon op 10 juni, toen troepen van twee bataljons van de 24ste brigade, de 2/28ste en het 2/48ste bataljon landden op het eiland [[Labuan (federaal territorium)|Labuan]] met een [[eskadron]] [[Mathilda II|Matilda-tanks]] van het 2/9de Armoured Regiment, terwijl twee bataljons van de 20ste brigade - het 2/15de en 2/17de bataljon - aan wal gingen op het eiland [[Muara]] en op het schiereiland ten noorden van [[Brooketon]], ondersteund door een tweede eskadron Mathilda´s van het 2/9de Armourded Regiment. Te midden van de zware lucht- en zeebombardementen werden de geallieerde troepen nauwelijks opgemerkt, omdat de Japanners zich hadden teruggetrokken van de stranden van het schiereiland en bovendien het eiland Muara helemaal verlaten hadden. De troepen die geland waren op het vasteland bij Brooketon trokken verder naar [[Brunei]], dat op 13 juni veroverd werd. De twee 20ste brigade bataljons werden nu vergezeld door het 2/13de bataljon, dat op 20 juni een onopgemerkte landing had uitgevoerd  bij [[Pekan Tutong|Lutong]] en vervolgens verder was getrokken naar de westkust via [[Miri]], Lutong en [[Seria]] met als uiteindelijk doel [[Kuching]]. Te Seria werden 37 verwoeste oliebronnen gevonden; deze waren met opzet door de Japanse verdedigers vernietigd. Genisesoldaten van de 2/3de Field Compagny werden opgeroepen de vuren te doven, wat omstreeks drie maanden duurde. Nadat dit gebied veilig was gesteld kon de 20ste brigade beginnen met patrouillewerkzaamheden; met behulp van landingsschepen werden snel de rivieren en stromen, die de kust vormden, afgezocht. Gedurende deze campagne vielen slechts weinig doden en gewonden (ongeveer 40).

[[AfbeeldingBestand:Aust flag Sadau (090925).jpg|thumb|left|400px|Australische troepen met hun vlag te Borneo]]
Ondanks dat men op het zuidelijke vasteland goed vooruit was gekomen werd het gevecht bij [[Labuan]] steeds heviger, omdat de Japanners zich hadden teruggetrokken in een [[Vesting (verdedigingswerk)|versterkte positie]], bekend als "de Pocket", en een poging deden de Australiërs in die omgeving van oerwoud en moerassen op te houden. Ondanks veel ondersteuning van de [[artillerie]] werd een aanval van het 2/28ste bataljon op 14 juni afgeslagen en moesten er eerst aanvullende troepen komen om het Japanse verzet neer te slaan. In de daarop volgende vijf dagen vond er een grootscheeps lucht- en marinebombardement plaats om het Japanse verzet te verzwakken voor de nieuwe aanval op 21 juni. 

Terwijl het 2/12 commando-eskadron de achteraf gelegen gebieden, die nog niet eerder doorzocht waren, zuiverden van Japans verzet, vielen twee compagnieën van het 2/28ste bataljon de Japanse versterkte positie aan. Gesteund door indirect vuur van de marine en vanuit de lucht en direct vuur van [[Tank (voertuig)|tanks]] en [[vlammenwerper]]s wisten de Australiërs de Japanners te overvallen en het resterend verzet in de omgeving van Labuan de kop in te drukken. De strijd bleek aan 180 Japanners het leven te hebben gekost, wat het totaal aan Japanse doden van alle gevechten te Labuan op een aantal van 389 bracht. De Australische troepen hadden 34 doden en 93 gewonden.  

De tweede landing vond plaats op het vasteland van [[Weston]], in het noordoostelijke deel van de [[Baai van Brunei]], op 16 juni. Het 2/32ste bataljon, dat was achtergehouden als reserve, wist door te dringen tot [[Padas Bay]]. Nadat Weston was genomen werden patrouilles uitgezonden naar [[Beaufort (Sabah)|Beaufort]], 23 kilometer in het binnenland. Door een gebrek aan wegen en de kwetsbare positie van de spoorlijn die naar de stad liep werd besloten langs de rivier de [[Klias]] op te rukken, terwijl een tweede [[Colonne (slagorde)|colonne]] een andere rivier, de [[Padas]], zou volgen. Als onderdeel van deze operaties vonden er een aantal kleinere landingen plaats te [[Mempakul]] op (19 juni) en te [[Sabang]] (op 23 juni) door onderdelen van het 2/43ste bataljon en het 2/11de commando-eskadron. [[Kibidang]] werd nog dezelfde dag ingenomen door het 2/43ste bataljon terwijl het 2/32ste verder trok langs de Padas, waarna de twee bataljons zich weer verenigden. Versterkingen in de vorm van twee compagnieën van het 2/28ste bataljon werden naar Labuan gezonden en er werden plannen gemaakt om [[Beaufort]] aan te vallen. 
[[AfbeeldingBestand:A Troop 132 HAA Bty Tarakan July45.jpg|thumb|right|400px|Geallieerd materieel te Borneo]]

De geallieerden geloofden dat Beaufort was bezet door 800-1.000 man Japanse troepen en op 27 juni vielen Australische troepen de stad aan. Het 2/43ste bataljon was aangewezen om de belangrijkste aanval te verrichten, terwijl het 2/32ste bataljon bestemd was om de flank te verdedigen. Ondanks de grote moeilijkheden, onder meer met het terrein, wist het 2/32 bataljon de zuidoever van de rivier de Padas te veroveren terwijl een compagnie van het 2/53ste naar de stad werd gezonden en een ander deel op de flanken marcheerde en [[hinderlaag|hinderlagen]] legde op de weg die de Japanners verondersteld werden op de vlucht te nemen. Het 2/28ste bataljon verzekerde de communicatielijnen ten noorden van de rivier. Het verzet van de Japanners werd niet of slecht gecoördineerd, waardoor de Australische troepen tegen zonsondergang klaar waren met hun voorbereidingen. Gedurende de nacht echter vielen de Japanners zes keer aan; deze aanvallen eindigden in [[man-tot-mangevecht]]en. Tijdens deze strijd werd een compagnie geïsoleerd van de rest; tegen de morgen werd een andere compagnie ter hulp gezonden en ook om de Japanners in de rug aan te vallen. Gedurende de gehele dag die daarop volgde vonden hevige gevechten plaats om de Japanse posities en pas tegen de avond bereikten de geallieerde troepen hun doel. Na de strijd bleek dat minstens 100 Japanners waren gesneuveld. Het was tijdens deze gevechten dat soldaat Leslie Starcevich de verrichtingen deed waarvoor hij later werd beloo(contracted; show full)iroshima]] en [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]] geworpen. Op 15 augustus beval keizer [[Hirohito]] de Japanse troepen de vijandelijkheden te beëindigen. De formele overgave werd op 2 september 1945 getekend. Het resultaat van het staakt-het-vuren was dat de [[Operatie Downfall|geplande inval van Japan]] niet meer nodig was waardoor de voordelen van het bezit van Borneo ook verdwenen. Tot op zekere hoogte was dit de oorzaak ervan dat bepaalde stromingen in Australië vonden dat de Aboe-operaties - evenals die in 
[[Aitape–Wewak, ]], [[Bougainville]] en [[New Britain]] - onnodig waren geweest en hadden geleid tot onnodige verliezen. Tijdens de gevechten op Borneo verloren de Australiërs 114 man aan doden (direct gedood of later overleden aan verkregen wonden) en 221 gewonden. De Japanners verloren minstens 1.234 man, terwijl 130 man [[krijgsgevangene|krijgsgevangen]] werd gemaakt. Daarnaast is berekend dat ongeveer 1.800 Japanners zijn gedood tijdens [[guerrilla]]-operaties die werden geïnitieerd door het clandestiene Services Reconnaissance Department.

(contracted; show full)[[Categorie:Veldslag in Maleisië|Noord-Borneo]]
[[Categorie:Veldslag tijdens de Tweede Wereldoorlog|Noord-Borneo]]
[[Categorie:Sabah]]

[[id:Pertempuran Kalimantan Utara]]
[[ru:Северо-Борнейская операция]]
[[vi:Trận Bắc Borneo]]
[[en:Battle of North Borneo]]