Difference between revisions 44816145 and 45473634 on plwiki

'''Polacy we francuskim ruchu oporu''' - organizacja i walki partyzanckich oddziałów polskich we Francji w okresie 1940 - 1945 w czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]].

We francuskim ruchu oporu działało w czasie II wojny światowej ok. 40 tys. Polaków. Polonia w latach II wojny światowej we Francji liczyła ok. 500 tys. osób, w tym: polskich uchodźców wrześniowych (12 - 15 tys.), wojskowych (ok. 5 tys.), byłych żołnierzy  brygad międzynarodowych (ok. 3 tys.) i wywiezionych przez Niemców robotników rolnych (k. 18 tys.)<ref name=enc><!-- UWAGA: istnieją dwa zdefiniowane przypisy o tej nazwie; Zobacz [[WP:REFDUPL]] -->{{cytuj książkę |nazwisko= Sobczak [red.]|imię= Kazimierz|tytuł= Encyklopedia II wojny światowej|strony=443}}</ref>. W wyniku działań zbrojnych i represji zginęło ok. 5 tys. Polaków.

Polacy w podstawowej swej masie należeli do organizacji konspiracyjnych i ruchu partyzanckiego  związanego z formacjami  lewicowymi, tworzonych w ramach Frontu Narodowego (Front National) (ok. 35 tys.), pod ogólnym kierownictwem reaktywowanej Komisji Centralnej Robotników Imigrantów (Commtssion Centrale de la Main d' Oeuvre Immigree - MOI).)<ref name=mala>{{cytuj książkę |nazwisko= Urbanowicz [red.]|imię=Józef|tytuł= Mała Encyklopedia Wojskowa t. 2 |strony=658}}</ref>. Były to organizacje: polskie sekcje Polskiej Partii Komunistycznej, Organizacja Pomocy Ojczyźnie (OPO), Związek Młodzieży Polskiej "Grunwald", Związek Kobiet im. M. Konopnickiej, Polskie sekcje podziemne Powszechnej Konfederacji Pracy ((CGT). Wojskowymi organami tych były 23 oddziały polskie Wolnych Strzelców i Partyzantów (FTP-MOI). Polacy brali także udział we francuskich i mieszanych formacjach w większości włosko-hiszpańskich. Organizacje te podlegały Krajowej Radzie Ruchu Oporu (CNR). Polityczne zwierzchnictwo sprawował od kwietnia 1944 r. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego we Francji<ref name=mala/>. Najsilniejszymi organizacjami podziemnymi we Francji były będące częścią Resistance, Polska Organizacja Walki o Niepodległość (POWN) licząca ok. 15 tys. członków oraz Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego we Francji powstały w lutym 1944 r<ref name=spr>{{cytuj książkę |nazwisko= |imię=|tytuł= Sprawozdanie z pierwszego Walnego Zjazdu Wychodźstwa Polskiego we Francji 17-18 grudnia 1944|strony=53-54}}</ref>, którego oddziałem zbrojnym była Polska Milicja Patriotyczna<ref name=enc><!-- UWAGA: istnieją dwa zdefiniowane przypisy o tej nazwie; Zobacz [[WP:REFDUPL]] -->{{cytuj książkę |nazwisko= Sobczak [red.]|imię= Kazimierz|tytuł= Encyklopedia II wojny światowej|strony=416}}</ref>, a później 19 i 29 Zgrupowanie Piechoty Polskiej<ref name=enc/>.

System organizacyjny był oparty na trzystrefowej strukturze konspiracji francuskiej na tzw. "trójkach kierowniczych" - centralnych i terenowych. Działalność francuskich i polskich organizacji konspiracyjnych miała początkowo charakter cywilny (rozpowszechnianie ulotek, tajnej prasy, sabotaż, strajki), potem wojskowy (akcje dywersyjne, partyzantka). Istniały dowództwa Strefy Południowej z siedzibą w [[Lyon]]ie- SaintEtie, Strefy Północnej i Strefy Zakazanej w [[Paryż]]u. Strefy dzieliły się na nadokręgi, okręgi i sektory<ref name=mala/>.  Organizacja wojskowa wzorowana była na armii francuskiej. Stopnie wojskowe wprowadzono w marcu 1944 po utworzeniu Francuskich Sił Wewnętrznych<ref name=mala/>.

Od lata 1940 do połowy 1941 powszechną formą walki z okupantem były strajki górników; wśród ofiar poległych w zbrojnych starciach z okupantem znajdowało się wielu Polaków. Polscy górnicy odegrali poważną rolę w zorganizowaniu wiosną 1941 głośnego na całą Europę strajku w Północnym Okręgu Przemysłowym (Pas-de-Calais i Nord). Od października 1940 Polacy należeli do pierwszych zbrojnych organizacji francuskiego ruchu oporu zw. Organizacją Specjalną Walki (Organisation Specfale de Combat - OS) i Batalionów Młodzieży (Bataillons de la Jeunesse - BJ), utworzonych przez KP Francji w okręgach rob. strefy pn. (okupowanej) dla samoobrony przed terrorem. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej KP Francji powołała do życia podziemną organizację zbrojną Wolni Strzelcy i Partyzanci (Francs-Tłreurs et Partisans), od wiosny 1942 Wolni Strzelcy i Partyzanci Francuscy. - Francs-Tireurs et Partisans Francais - FTPF). W FTPF był znaczny udział Polaków; rozproszeni w oddziałach francuskich, tworzyli polskie oddziały partyzanckie Konspiracja Polska w systemie FTP-MOI utworzyła 5 własnych okręgów w strefie północnej i 9 okręgów w strefie południowej<ref name=enc/>.
W 1941-42 polscy lewicowcy i działacze związkowi utworzyli Organizację Pomocy Ojczyźnie. Jesienią 1943 w obu strefach Francji powstał Związek Młodzieży Polskiej "Grunwald", liczący wkrótce ponad 1000 członków, w grudniu Związek Kobiet im. M. Konopnickiej, który objął kilka tysięcy członkiń<ref name=enc/>. W ramach FTP-MOI Polacy współpracowali z przedstawicielami wielu narodów. Latem 1943 wzięli udział m.in. w rozbiciu kilku obozów jeńców sowieckich w północnej Francji i uwolnieniu ok. 1000 osób. Polacy walczyli w międzynarodowych  jednostkach partyzanckich, m.in. w batalionie "Stalingrad" dowodzonym przez Polaka B. Maślankiewicza, w zgrupowaniu B. Tajchmana "Łaskawca" w departamencie Aveyron, w oddziale Ormianina M. Manouchiana w Paryżu, w oddziale kpt. L. Bernare'a. Wielu Polaków znajdowało się wśród francuskich "maquis".

W 1943 rozpoczęto szeroko zakrojone akcje oddziałów partyzanckich. Na przełomie 1943-44 polski lewicowy nurt francuskiego ruchu oporu stanowił dużą siłę polityczną  i bojową. Polacy uczestniczyli w walkach partyzanckich, w północnej i wschodniej Francji, w Masywie Centralnym, u podnóża Alp, w Pirenejach, między Narbonne a Marsylią, w Paryżu, Lyonie, Saint-Btienne, Tuluzie, Lilie. Na terytorium Francji działały w różnych okresach oddziały FTP-MOI, m.in. pod dowództwem M. Bargiela, R. Piotrowskiego, F. Żmudy, A. Chrosta, J. Szumlańskiego, T. Domżała, J. Szymczaka<ref name=enc/>.

Z organizacji i instytucji, pozostałych po ewakuacji polskich władz z Francji do Anglii, rozwinął się nurt związany z polskim rządem  emigracyjnym  oraz ośrodkami alianckimi w Londynie. Ruch ten działał na zasadzie eksterytorialnej i miał
ograniczony dostęp do polskich  środowisk robotniczych we Francji. Zorganizowany w południowej Francji, dopiero później rozszerzył swą działalność na północną Francję. Nurt ten reprezentowały przede wszystkim organizacje: Wojsko Polskie (WP) we Francji i Organizacja Wojskowa (OW), założona w 1940 założona przez gen. J. Kleeberga. WP prowadziło działalność konspiracyjną w zamkniętym środowisku byłych żołnierzy jednostek polskich we Francji, których nie zdołano ewakuować w czerwcu 1940 do Wielkiej Brytanii (17 kompanii pracy i kilka schronisk). W 1942 OW została przemianowana na Polską Organizację Niepodległościową (PON), występującą pod kryptonimem "Monika". Latem 1943 powstał wojskowy pion tej organizacji - PON "Monika W" z płk. "Danielem" (A. Zdrojewski) na czele. Wiosną 1944 pionowi temu podporządkowano WP we Francji. W rezultacie została utworzona Polska Organizacja Walki o Niepodległość (POWN "Monika" ok. 3-4 tys.); była to organizacja cywilno-wojskowa, obejmująca głównie południową  Francję i niektóre departamenty północnej, zwłaszcza Nord i Pas-d e-Calais. Głównym jej zadaniem było przygotowanie akcji dywersyjnych w momencie lądowania aliantów we Francji. Latem 1944 organizacje rządu londyńskiego wystawiły 17 oddziałów zbrojnych, które brały udział w walkach zbrojnych w Sabaudii, Ardeche, Cantal, Paryż, zagłębie Nord<ref name=mala/>.

Oprócz tych dwóch podstawowych nurtów partyzanckich działało we Francji kilka polskich lub polsko-francuskich "siatek"
o charakterze wywiadowczo-dywersyjnym. W 1941 powstała rządowa polsko-brytyjska siatka "[[Nurmi]]". Celem jej była głównie działalność wywiadowcza, organizowanie punktów zrzutów. Specjalny rodzaj działalności prowadziła siatka znana jako Visigoths-Lorraine (V-L), inaczej Szarzy Ludzie (ok. 300 - 400 ludzi), następnie zwana Visigoths-Lorraine-Benedictine. Jej organizatorem był ppor. A. Wyssogotta-Zakrzewski (mianowany pośmiertnie podpułkownikiem armii francuskiej). Zajmowała się ona głównie przerzutem ludzi poza granice Francji. Przerzuciła ok. 4800 ludzi, w tym ok. 400 zestrzelonych lotników alianckich. W zakresie sabotażu i dywersji siatka V-L współdziałała z sowieckimi grupami wywiadowczo-dywersyjnymi. Duże usługi aliantom oddała polsko-francuska siatka wywiadowcza "F-2" (ok. 2,5 tys.) będąca siatką wywiadowczą Oddziału II Sztabu Głównego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie<ref name=mala/>, która informowała o ruchach wojsk niemiecko-włoskich. Polacy należeli również do ugrupowań i siatek działających na rzecz różnych ośrodków dyspozycyjnych w Londynie i Afryce Północnej, a także do innych organizacji francuskiego ruchu oporu, m.in. do Combat, Libćration i Francs<ref name=enc/>.

Wiosną 1944 formacje partyzanckie obu polskich nurtów ruchu oporu weszły w skład Francuskich Sił Wewnnętrznych (Forces
Francaises de F'Interieur - FFI), powołanych przez Narodową Radę Ruchu Oporu (Conseil National de la Resistance - CNR). Polskie organizacje konspiracyjne i oddziały partyzanckie utrzymały swój narodowy i organizacyjny charakter, strukturę oraz samodzielność organizacyjną i nazwy. Grupy i oddziały partyzanckie  występowały jako FTP-FFI; ich reprezentacją polit.
był Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego we Francji oraz sieć komitetów terenowych<ref name=enc/>.

Wylądowanie wojsk alianckich w Normandii 6 VI 1944 oraz wybuch ogólnonarodowego powstania, zwłaszcza Powstania  Paryskiego, wpłynęły na wzrost aktywności bojowej Polaków w rucbu oporu. Ugrupowania lewicowe utworzyły 8 VI I944 Polską  Milicję Patriotyczną; siły jej osiągnęły ok. 10 tys. osób. W drugiej połowie 1944 we francuskim ruchu oporu uczestniczyło
ok. 36 tys. Polaków, z tego ok. 20 tys. w szeregach FTP-FFI (FTP-MOI) oraz w Polskiej Milicji Patriotycznej i ok. 15 tys. w jednostkach POWN-FFI<ref name=enc/>.

Na terenie Francji poniosło śmierć ok. 5 tys. Polaków, zakładników i uczestników ruchu oporu. Wielu Polaków zostało aresztowanych i deportowanych do obozów koncentracyjnych. Z kilkunastu polskich oddziałów FTP-FFI utworzono na przełomie 1944/45 Zgrupowania (19 i 29) Piechoty Polskiej przy 1 Armii Francuskiej, liczące ogółem ponad 2 tys. żołnierzy<ref name=enc/>.

Walki Polaków we francuskim ruchu oporu zostały upamiętnione na jednej z tablic na [[Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie|Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie]] napisem: "POLSKIE ODDZIAŁY PARTYZANCKIE FRANCUSKIEGO RUCHU OPORU".

{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko= Urbanowicz [red.]|imię= Józef|autor link=Józef Urbanowicz|tytuł= Mała encyklopedia wojskowa. Tom 2| wydawca = Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej|miejsce= Warszawa |rok= 1970|strony=616, 658-659, 538, 711}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= | imię= | autor link= | inni= | tytuł= Sprawozdanie z pierwszego Walnego Zjazdu Wychodźstwa Polskiego we Francji 17-18 grudnia 1944 | data=1945 | wydawca=PKWN we Francji | miejsce=Paryż | isbn= | strony=53-54}}
* {{cytuj książkę |nazwisko= Sobczak [red.]|imię= Kazimierz|tytuł= Encyklopedia II wojny światowej| wydawca = Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej|miejsce= Warszawa |rok= 1975|strony=– organizacja i walki [[Partyzantka|partyzanckich]] oddziałów [[Polska|polskich]] we [[Francja|Francji]] w czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]].

We [[Francuski ruch oporu|francuskim ruchu oporu]] działało w czasie II wojny światowej około 40 tysięcy [[Polacy|Polaków]]. [[Polonia we Francji|Polonia]] w latach II wojny światowej we Francji liczyła około 500 tysięcy osób, w tym: polskich uchodźców wrześniowych (12–15 tys.), wojskowych (około 5 tys.), byłych żołnierzy [[Brygady Międzynarodowe|Brygad Międzynarodowych]] (około 3 tys.) i wywiezionych przez [[Niemcy (naród)|Niemców]] robotników rolnych (około 18 tys.)<ref name=enc><!-- UWAGA: istnieją dwa zdefiniowane przypisy o tej nazwie; Zobacz [[WP:REFDUPL]] -->{{cytuj książkę | nazwisko = Sobczak [red.] | imię = Kazimierz | tytuł = Encyklopedia II wojny światowej | strony = 443}}</ref>. W wyniku działań zbrojnych i represji zginęło około 5 tysięcy Polaków.

Polacy w podstawowej swej masie należeli do organizacji konspiracyjnych i ruchu partyzanckiego związanego z formacjami [[Lewica|lewicowymi]], tworzonych w ramach [[Front Narodowy (francuski ruch oporu)|Frontu Narodowego]] (około 35 tys.), pod ogólnym kierownictwem reaktywowanej Komisji Centralnej Robotników Imigrantów (Commission Centrale de la Main d' Oeuvre Immigree – MOI)<ref name=mala>{{cytuj książkę | nazwisko = Urbanowicz [red.] | imię = Józef | tytuł = Mała Encyklopedia Wojskowa t. 2 | strony = 658}}</ref>. Były to organizacje: polskie sekcje [[Francuska Partia Komunistyczna|Francuskiej Partii Komunistycznej]], [[Organizacja Pomocy Ojczyźnie]] (OPO), [[Związek Młodzieży Polskiej „Grunwald”]], [[Związek Kobiet Polskich im. Marii Konopnickiej]], polskie sekcje podziemne [[Powszechna Konfederacja Pracy|Powszechnej Konfederacji Pracy]] (CGT). Wojskowymi organami tych organizacji były 23 oddziały polskie Wolnych Strzelców i Partyzantów (FTP-MOI). Polacy brali także udział we francuskich i mieszanych formacjach w większości [[Włochy|włosko]]-[[Hiszpania|hiszpańskich]]. Organizacje te podlegały [[Krajowa Rada Ruchu Oporu|Krajowej Radzie Ruchu Oporu]] (CNR). Polityczne zwierzchnictwo sprawował od kwietnia 1944 Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego we Francji<ref name=mala/>. Najsilniejszymi organizacjami podziemnymi we Francji były (będące częścią Résistance): [[Polska Organizacja Walki o Niepodległość]] (POWN) licząca około 15 tys. członków oraz Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego we Francji powstały w lutym 1944<ref name=spr>{{cytuj książkę | nazwisko = | imię = | tytuł = Sprawozdanie z pierwszego Walnego Zjazdu Wychodźstwa Polskiego we Francji 17–18 grudnia 1944 | strony = 53–54}}</ref>, którego oddziałem zbrojnym była [[Polska Milicja Patriotyczna]]<ref name=enc><!-- UWAGA: istnieją dwa zdefiniowane przypisy o tej nazwie; Zobacz [[WP:REFDUPL]] -->{{cytuj książkę | nazwisko = Sobczak [red.] | imię = Kazimierz | tytuł = Encyklopedia II wojny światowej | strony = 416}}</ref>, a później [[19 Zgrupowanie Piechoty Polskiej|19]] i [[29 Zgrupowanie Piechoty Polskiej]]<ref name=enc/>.

System organizacyjny był oparty na trzystrefowej strukturze konspiracji francuskiej na tzw. „trójkach kierowniczych” – centralnych i terenowych. Działalność francuskich i polskich organizacji konspiracyjnych miała początkowo charakter cywilny (rozpowszechnianie ulotek, tajnej prasy, sabotaż, strajki), potem wojskowy (akcje dywersyjne, partyzantka). Istniały dowództwa Strefy Południowej z siedzibą w [[Lyon]]ie-[[Saint-Étienne]], Strefy Północnej i Strefy Zakazanej w [[Paryż]]u. Strefy dzieliły się na nadokręgi, okręgi i sektory<ref name=mala/>. Organizacja wojskowa wzorowana była na armii francuskiej. Stopnie wojskowe wprowadzono w marcu 1944 po utworzeniu [[Forces françaises de l'intérieur|Francuskich Sił Wewnętrznych]] (FFI)<ref name=mala/>.

Od lata 1940 do połowy 1941 powszechną formą walki z [[III Rzesza|niemieckim]] okupantem były strajki górników; wśród ofiar poległych w zbrojnych starciach z okupantem znajdowało się wielu Polaków. Polscy górnicy odegrali poważną rolę w zorganizowaniu wiosną 1941 głośnego na całą [[Europa|Europę]] strajku w Północnym Okręgu Przemysłowym ([[Pas-de-Calais]] i [[Nord (departament)|Nord]]). Od października 1940 Polacy należeli do pierwszych zbrojnych organizacji francuskiego ruchu oporu zwanych Organizacją Specjalną Walki ([[Organisation Speciale de Combat]] – OS) i Batalionów Młodzieży ([[Bataillons de la Jeunesse]] – BJ), utworzonych przez Francuską Partię Komunistyczną dla samoobrony przed terrorem w okręgach robotniczej [[Strefa okupowana|strefy okupowanej]]. Po wybuchu [[Atak Niemiec na ZSRR|wojny niemiecko-sowieckiej]] Francuska Partia Komunistyczna powołała do życia podziemną organizację zbrojną Wolni Strzelcy i Partyzanci, od wiosny 1942 Wolni Strzelcy i Partyzanci Francuscy (FTPF). W FTPF był znaczny udział Polaków; rozproszeni w oddziałach francuskich, tworzyli polskie oddziały partyzanckie „Konspiracja Polska” w ramach FTP-MOI tworząc 5 własnych okręgów w strefie okupowanej i 9 okręgów w [[Strefa wolna|strefie wolnej]]<ref name=enc/>.
W 1941–42 polscy lewicowcy i działacze związkowi utworzyli Organizację Pomocy Ojczyźnie. Jesienią 1943 w obu strefach Francji powstał Związek Młodzieży Polskiej „Grunwald”, liczący wkrótce ponad 1000 członków, w grudniu Związek Kobiet Polskich im. Marii Konopnickiej, który objął kilka tysięcy członkiń<ref name=enc/>. W ramach FTP-MOI Polacy współpracowali z przedstawicielami wielu narodów. Latem 1943 wzięli udział m.in. w rozbiciu kilku obozów [[Jeńcy sowieccy w niewoli niemieckiej (1941-1945)|jeńców sowieckich]] w północnej Francji i uwolnieniu około 1000 osób. Polacy walczyli w międzynarodowych jednostkach partyzanckich, m.in. w [[batalion]]ie „Stalingrad” dowodzonym przez Polaka B. Maślankiewicza, w zgrupowaniu B. Tajchmana „Łaskawca” w departamencie [[Aveyron]], w oddziale [[Ormianie|Ormianina]] M. Manouchiana w Paryżu, w oddziale kapitana L. Bernare'a. Wielu Polaków znajdowało się wśród francuskich „[[maquis]]”.

W 1943 rozpoczęto szeroko zakrojone akcje oddziałów partyzanckich. Na przełomie 1943–44 polski lewicowy nurt francuskiego ruchu oporu stanowił dużą siłę polityczną i bojową. Polacy uczestniczyli w walkach partyzanckich, w północnej i wschodniej Francji, w [[Masyw Centralny|Masywie Centralnym]], u podnóża [[Alpy|Alp]], w [[Pireneje|Pirenejach]], między [[Narbona|Narboną]] a [[Marsylia|Marsylią]], w Paryżu, Lyonie, Saint-Étienne, [[Tuluza|Tuluzie]], [[Lille]]. Na terytorium Francji działały w różnych okresach oddziały FTP-MOI, m.in. pod dowództwem M. Bargiela, R. Piotrowskiego, F. Żmudy, A. Chrosta, J. Szumlańskiego, T. Domżała, J. Szymczaka<ref name=enc/>.

Z organizacji i instytucji, pozostałych po ewakuacji polskich władz z Francji do [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], rozwinął się nurt związany z [[Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie|polskim rządem emigracyjnym]] oraz ośrodkami [[Alianci II wojny światowej|alianckimi]] w [[Londyn]]ie. Ruch ten działał na zasadzie eksterytorialnej i miał ograniczony dostęp do polskich środowisk robotniczych we Francji. Zorganizowany w południowej Francji, dopiero później rozszerzył swą działalność na północną Francję. Nurt ten reprezentowały przede wszystkim organizacje: Wojsko Polskie we Francji (WP) i Organizacja Wojskowa (OW), założona w 1940 przez generała [[Juliusz Kleeberg|Juliusza Kleeberga]]. WP prowadziło działalność konspiracyjną w zamkniętym środowisku byłych żołnierzy jednostek polskich we Francji, których nie zdołano ewakuować w czerwcu 1940 do Wielkiej Brytanii (17 [[Kompania|kompanii]] pracy i kilka schronisk). W 1942 OW została przemianowana na Polską Organizację Niepodległościową (PON), występującą pod kryptonimem „Monika”. Latem 1943 powstał wojskowy pion tej organizacji – PON „Monika W” z pułkownikiem „Danielem” ([[Antoni Zdrojewski]]) na czele. Wiosną 1944 pionowi temu podporządkowano WP we Francji. W rezultacie została utworzona Polska Organizacja Walki o Niepodległość (POWN „Monika” około 3–4 tys.); była to organizacja cywilno-wojskowa, obejmująca głównie południową Francję i niektóre departamenty północnej, zwłaszcza Nord i Pas-de-Calais. Głównym jej zadaniem było przygotowanie akcji dywersyjnych w momencie lądowania aliantów we Francji. Latem 1944 organizacje rządu londyńskiego wystawiły 17 oddziałów zbrojnych, które brały udział w walkach zbrojnych w [[Sabaudia (departament)|Sabaudii]], [[Ardèche]], [[Cantal (departament)|Cantal]], Paryżu, zagłębiu [[Nord-Pas-de-Calais]]<ref name=mala/>.

Oprócz tych dwóch podstawowych nurtów partyzanckich działało we Francji kilka polskich lub polsko-francuskich „siatek” o charakterze wywiadowczo-dywersyjnym. W 1941 powstała rządowa polsko-brytyjska siatka „[[Nurmi]]”. Celem jej była głównie działalność wywiadowcza, organizowanie punktów zrzutów. Specjalny rodzaj działalności prowadziła siatka znana jako „[[Visigoths-Lorraine]]” (V-L), inaczej Szarzy Ludzie (około 300–400 ludzi), następnie zwana Visigoths-Lorraine-Benedictine. Jej organizatorem był podporucznik A. Wyssogotta-Zakrzewski (mianowany pośmiertnie podpułkownikiem armii francuskiej). Zajmowała się ona głównie przerzutem ludzi poza granice Francji. Przerzuciła około 4800 ludzi, w tym około 400 zestrzelonych lotników alianckich. W zakresie sabotażu i dywersji siatka V-L współdziałała z [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|sowieckimi]] grupami wywiadowczo-dywersyjnymi. Duże usługi aliantom oddała polsko-francuska siatka wywiadowcza "F-2" (około 2,5 tys.) będąca siatką wywiadowczą Oddziału II Sztabu Głównego [[Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie|Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie]]<ref name=mala/>, która informowała o ruchach wojsk niemiecko-włoskich. Polacy należeli również do ugrupowań i siatek działających na rzecz różnych ośrodków dyspozycyjnych w Londynie i [[Afryka Północna|Afryce Północnej]], a także do innych organizacji francuskiego ruchu oporu, m.in. do „[[Combat]]”, „Libération” i „Français”<ref name=enc/>.

Wiosną 1944 formacje partyzanckie obu polskich nurtów ruchu oporu weszły w skład Francuskich Sił Wewnętrznych (Forces Francaises de F'Interieur – FFI), powołanych przez Krajową Radę Ruchu Oporu (Conseil National de la Resistance – CNR). Polskie organizacje konspiracyjne i oddziały partyzanckie utrzymały swój narodowy i organizacyjny charakter, strukturę oraz samodzielność organizacyjną i nazwy. Grupy i oddziały partyzanckie  występowały jako FTP-FFI; ich reprezentacją polityczną był Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego we Francji oraz sieć komitetów terenowych<ref name=enc/>.

[[Lądowanie w Normandii|Wylądowanie wojsk alianckich w Normandii]] 6 czerwca 1944 oraz wybuch ogólnonarodowego powstania, zwłaszcza [[Powstanie w Paryżu w 1944|powstania w Paryżu]], wpłynęły na wzrost aktywności bojowej Polaków w ruchu oporu. Ugrupowania lewicowe utworzyły 8 czerwca 1944 Polską Milicję Patriotyczną; siły jej osiągnęły około 10 tys. osób. W drugiej połowie 1944 we francuskim ruchu oporu uczestniczyło około 36 tys. Polaków, z tego około 20 tys. w szeregach FTP-FFI (FTP-MOI) oraz w Polskiej Milicji Patriotycznej i około 15 tys. w jednostkach POWN-FFI<ref name=enc/>.

Na terenie Francji poniosło śmierć około 5 tys. Polaków, zakładników i uczestników ruchu oporu. Wielu Polaków zostało aresztowanych i deportowanych do [[Obóz koncentracyjny|obozów koncentracyjnych]]. Z kilkunastu polskich oddziałów FTP-FFI utworzono na przełomie 1944/45 Zgrupowania (19 i 29) Piechoty Polskiej przy [[1 Armia Francuska|1 Armii Francuskiej]], liczące ogółem ponad 2 tys. żołnierzy<ref name=enc/>.

Walki Polaków we francuskim ruchu oporu zostały upamiętnione na jednej z tablic na [[Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie|Grobie Nieznanego Żołnierza]] w [[Warszawa|Warszawie]] napisem: „POLSKIE ODDZIAŁY PARTYZANCKIE FRANCUSKIEGO RUCHU OPORU”.

{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Urbanowicz [red.] | imię = Józef | autor link = Józef Urbanowicz | tytuł = Mała encyklopedia wojskowa. Tom 2 | wydawca = Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej | miejsce = Warszawa | rok = 1970 | strony = 616, 658–659, 538, 711}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = | imię = | autor link = | inni = | tytuł = Sprawozdanie z pierwszego Walnego Zjazdu Wychodźstwa Polskiego we Francji 17–18 grudnia 1944 | data = 1945 | wydawca = PKWN we Francji | miejsce = Paryż | isbn = | strony = 53–54}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Sobczak [red.] | imię = Kazimierz | tytuł = Encyklopedia II wojny światowej | wydawca = Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej | miejsce = Warszawa |rok = 1975 | strony = 415, 416, 491, 768, 770}}

[[Kategoria:Francuski ruch oporu]]