Difference between revisions 45473634 and 45473818 on plwiki

'''Polacy we francuskim ruchu oporu''' – organizacja i walki [[Partyzantka|partyzanckich]] oddziałów [[Polska|polskich]] we [[Francja|Francji]] w czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]].

We [[Francuski ruch oporu|francuskim ruchu oporu]] działało w czasie II wojny światowej około 40 tysięcy [[Polacy|Polaków]]. [[Polonia we Francji|Polonia]] w latach II wojny światowej we Francji liczyła około 500 tysięcy osób, w tym: polskich uchodźców wrześniowych (12–15 tys.), wojskowych (około 5 tys.), byłych żołnierzy [[Brygady Międzynarodowe|Brygad Międzynarodowych]] (około 3 tys.) i wywiezionych przez [[Niemcy (naród)|Niemców]] robotników rolnych (około 18 tys.)<ref name=enc><!-- UWAGA: istnieją dwa zdefiniowane przypisy o tej nazwie; Zobacz [[WP:REFDUPL]] --443>{{cytuj książkę | nazwisko = Sobczak [red.] | imię = Kazimierz | tytuł = Encyklopedia II wojny światowej | strony = 443}}</ref>. W wyniku działań zbrojnych i represji zginęło około 5 tysięcy Polaków.

(contracted; show full)lniejszymi organizacjami podziemnymi we Francji były (będące częścią Résistance): [[Polska Organizacja Walki o Niepodległość]] (POWN) licząca około 15 tys. członków oraz Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego we Francji powstały w lutym 1944<ref name=spr>{{cytuj książkę | nazwisko = | imię = | tytuł = Sprawozdanie z pierwszego Walnego Zjazdu Wychodźstwa Polskiego we Francji 17–18 grudnia 1944 | strony = 53–54}}</ref>, którego oddziałem zbrojnym była [[Polska Milicja Patriotyczna]]<ref name=enc
><!-- UWAGA: istnieją dwa zdefiniowane przypisy o tej nazwie; Zobacz [[WP:REFDUPL]] --416>{{cytuj książkę | nazwisko = Sobczak [red.] | imię = Kazimierz | tytuł = Encyklopedia II wojny światowej | strony = 416}}</ref>, a później [[19 Zgrupowanie Piechoty Polskiej|19]] i [[29 Zgrupowanie Piechoty Polskiej]]<ref name=enc443/>.

System organizacyjny był oparty na trzystrefowej strukturze konspiracji francuskiej na tzw. „trójkach kierowniczych” – centralnych i terenowych. Działalność francuskich i polskich organizacji konspiracyjnych miała początkowo charakter cywilny (rozpowszechnianie ulotek, tajnej prasy, sabotaż, strajki), potem wojskowy (akcje dywersyjne, partyzantka). Istniały dowództwa Strefy Południowej z siedzibą w [[Lyon]]ie-[[Saint-Étienne]], Strefy Północnej i Strefy Zakazanej w [[Paryż]]u. Strefy dzieliły się na(contracted; show full)trefy okupowanej]]. Po wybuchu [[Atak Niemiec na ZSRR|wojny niemiecko-sowieckiej]] Francuska Partia Komunistyczna powołała do życia podziemną organizację zbrojną Wolni Strzelcy i Partyzanci, od wiosny 1942 Wolni Strzelcy i Partyzanci Francuscy (FTPF). W FTPF był znaczny udział Polaków; rozproszeni w oddziałach francuskich, tworzyli polskie oddziały partyzanckie „Konspiracja Polska” w ramach FTP-MOI tworząc 5 własnych okręgów w strefie okupowanej i 9 okręgów w [[Strefa wolna|strefie wolnej]]<ref name=enc
443/>.
W 1941–42 polscy lewicowcy i działacze związkowi utworzyli Organizację Pomocy Ojczyźnie. Jesienią 1943 w obu strefach Francji powstał Związek Młodzieży Polskiej „Grunwald”, liczący wkrótce ponad 1000 członków, w grudniu Związek Kobiet Polskich im. Marii Konopnickiej, który objął kilka tysięcy członkiń<ref name=enc443/>. W ramach FTP-MOI Polacy współpracowali z przedstawicielami wielu narodów. Latem 1943 wzięli udział m.in. w rozbiciu kilku obozów [[Jeńcy sowieccy w niewoli niemieckiej (1941-1945)|jeńców sowieckich]] w północnej Francji i uwolnieniu około 1000 osób. Polacy walczyli w międzynarodowych jednostkach partyzanckich, m.in. w [[batalion]]ie „Stalingrad” dowodzonym przez Polaka B. Maślankiewicza, w zgrupowaniu B. Tajchmana „Łaskawca” w departamencie [[Aveyron]], w oddziale [[Ormianie|Ormianina]] M. Manouchiana w Paryżu, w oddziale kapitana L. Bernare'a. Wielu Polaków znajdowało się wśród francuskich „[[maquis]]”.

W 1943 rozpoczęto szeroko zakrojone akcje oddziałów partyzanckich. Na przełomie 1943–44 polski lewicowy nurt francuskiego ruchu oporu stanowił dużą siłę polityczną i bojową. Polacy uczestniczyli w walkach partyzanckich, w północnej i wschodniej Francji, w [[Masyw Centralny|Masywie Centralnym]], u podnóża [[Alpy|Alp]], w [[Pireneje|Pirenejach]], między [[Narbona|Narboną]] a [[Marsylia|Marsylią]], w Paryżu, Lyonie, Saint-Étienne, [[Tuluza|Tuluzie]], [[Lille]]. Na terytorium Francji działały w różnych okresach oddziały FTP-MOI, m.in. pod dowództwem M. Bargiela, R. Piotrowskiego, F. Żmudy, A. Chrosta, J. Szumlańskiego, T. Domżała, J. Szymczaka<ref name=enc443/>.

Z organizacji i instytucji, pozostałych po ewakuacji polskich władz z Francji do [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], rozwinął się nurt związany z [[Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie|polskim rządem emigracyjnym]] oraz ośrodkami [[Alianci II wojny światowej|alianckimi]] w [[Londyn]]ie. Ruch ten działał na zasadzie eksterytorialnej i miał ograniczony dostęp do polskich środowisk robotniczych we Francji. Zorganizowany w południowej Francji, dopiero później rozszerzył swą działalność na pó(contracted; show full)a "F-2" (około 2,5 tys.) będąca siatką wywiadowczą Oddziału II Sztabu Głównego [[Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie|Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie]]<ref name=mala/>, która informowała o ruchach wojsk niemiecko-włoskich. Polacy należeli również do ugrupowań i siatek działających na rzecz różnych ośrodków dyspozycyjnych w Londynie i [[Afryka Północna|Afryce Północnej]], a także do innych organizacji francuskiego ruchu oporu, m.in. do „[[Combat]]”, „Libération” i „Français”<ref name=enc
443/>.

Wiosną 1944 formacje partyzanckie obu polskich nurtów ruchu oporu weszły w skład Francuskich Sił Wewnętrznych (Forces Francaises de F'Interieur – FFI), powołanych przez Krajową Radę Ruchu Oporu (Conseil National de la Resistance – CNR). Polskie organizacje konspiracyjne i oddziały partyzanckie utrzymały swój narodowy i organizacyjny charakter, strukturę oraz samodzielność organizacyjną i nazwy. Grupy i oddziały partyzanckie  występowały jako FTP-FFI; ich reprezentacją polityczną był Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego we Francji oraz sieć komitetów terenowych<ref name=enc443/>.

[[Lądowanie w Normandii|Wylądowanie wojsk alianckich w Normandii]] 6 czerwca 1944 oraz wybuch ogólnonarodowego powstania, zwłaszcza [[Powstanie w Paryżu w 1944|powstania w Paryżu]], wpłynęły na wzrost aktywności bojowej Polaków w ruchu oporu. Ugrupowania lewicowe utworzyły 8 czerwca 1944 Polską Milicję Patriotyczną; siły jej osiągnęły około 10 tys. osób. W drugiej połowie 1944 we francuskim ruchu oporu uczestniczyło około 36 tys. Polaków, z tego około 20 tys. w szeregach FTP-FFI (FTP-MOI) oraz w Polskiej Milicji Patriotycznej i około 15 tys. w jednostkach POWN-FFI<ref name=enc443/>.

Na terenie Francji poniosło śmierć około 5 tys. Polaków, zakładników i uczestników ruchu oporu. Wielu Polaków zostało aresztowanych i deportowanych do [[Obóz koncentracyjny|obozów koncentracyjnych]]. Z kilkunastu polskich oddziałów FTP-FFI utworzono na przełomie 1944/45 Zgrupowania (19 i 29) Piechoty Polskiej przy [[1 Armia Francuska|1 Armii Francuskiej]], liczące ogółem ponad 2 tys. żołnierzy<ref name=enc443/>.

Walki Polaków we francuskim ruchu oporu zostały upamiętnione na jednej z tablic na [[Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie|Grobie Nieznanego Żołnierza]] w [[Warszawa|Warszawie]] napisem: „POLSKIE ODDZIAŁY PARTYZANCKIE FRANCUSKIEGO RUCHU OPORU”.

{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Urbanowicz [red.] | imię = Józef | autor link = Józef Urbanowicz | tytuł = Mała encyklopedia wojskowa. Tom 2 | wydawca = Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej | miejsce = Warszawa | rok = 1970 | strony = 616, 658–659, 538, 711}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = | imię = | autor link = | inni = | tytuł = Sprawozdanie z pierwszego Walnego Zjazdu Wychodźstwa Polskiego we Francji 17–18 grudnia 1944 | data = 1945 | wydawca = PKWN we Francji | miejsce = Paryż | isbn = | strony = 53–54}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Sobczak [red.] | imię = Kazimierz | tytuł = Encyklopedia II wojny światowej | wydawca = Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej | miejsce = Warszawa |rok = 1975 | strony = 415, 416, 491, 768, 770}}

[[Kategoria:Francuski ruch oporu]]