Difference between revisions 24779680 and 25140305 on srwiki

{{брисање|no comment}}⏎
⏎
'''Pomeni Srba na antičkim itinerarima''' javljaju se vrlo rano, još u delima nekih od poznatijih [[Картографија|kartografa]] iz perioda [[1. век|1.]] do [[4. век|4. vek]]<nowiki/>a, što se ne uklapa sa najranijim pomenom [[Срби|Srba]] na [[Балканско полуострво|Balkanskom poluostrvu]] i njihovom navodnom doseljavanju na prostore oko [[Дунав|Dunava]] u [[6. век|6. vek]]<nowiki/>u.<ref name="Ozimić" /> Naime [[Антика|antički]] kartografi su nas u svojim radovima ostavljajući podatke o rasprostiranju Srba širom kako [[Балканско полуострво|Balkanskog poluostrva]], tako i drugih prostora, doveli u nedoumicu o ispravnosti stava o poznatom naseljavanju Srba, koje se možda odigrako mnogo vekova pre 6. veka.<ref name="Ozimić" /><ref name="11." />

== Opšta razmatranja ==
[[Римско царство|Rimska država]] ostavila je za novo, rađajućim civilizacijama čitav niz tekovina od tradicije, jezika, umetnosti, nauke, javne uprave i javnog reda… ''ali i ideju o poreklu i nastanku pojedinih država i naroda''.<ref name="Ozimić" />

Prema navodima [[Константин Јиречек|Konstantina Jirečeka]] — [[Етноним|etnonim]] [[Словени|Sloven]] sreće se na prostorima Balkanskog poluostrva tek u [[6. век|6. veku]],<ref name="Jireček" >K. Jireček, ''Istorija Srba, I- II, knj.I'', Beograd, 1952, pp. 37</ref> i naglašava za ime Sloven da: ''„to ime, za taj narod, nije bilo u upotrebi pre 6.veka. A do 6.veka pod tim imenom (Sloveni) kod suseda na zapadu i na jugu svuda je poznato.”<ref name="Jireček" />''

Imajući ovo u vidu, istoričar [[Небојша Озимић|Nebojša Ozimić]], postavlja svojim kolegama ova pitanja, ''„Koga onda antički pisci, a sa njima i kartografi, identifikuju na prostoru Balkana? Koji su to narodi koje će generalno kasnije prozvati Slovenima? ”<ref name="Ozimić" >{{cite web|last=Ozimić|first=Nebojša |title = Najstariji pomeni Srba na Balkanskom poluostrvu |url=https://nebojsaozimic.wordpress.com/2018/06/25/n-ozimicnajstariji-pomeni-srba-na-antickim-kartama-balkanskog-poluostrva/ |publisher=Nebojša Ozimić - prezentacija i knjige Vord Pres |accessdate=04. 07. 2018}}</ref>''

Jireček na ova pitanja daje delimično odgovor tvrdeći da su: ''„Sloveni ranije bili poznati kao Venedi, Vindi, Anti i Skiti”.<ref>K. Jireček, ''Istorija Srba, I- II, knj.I'', Beograd, 1952, pp. 37-38</ref> dok ih [[Плиније Старији|Plinije Stariji]] poistovećuje se Srbima. [[Клаудије Птолемеј|Klaudije Ptolomej]] pod Vendima podrazumeva Slovene, koje beleži uz obale [[Балтичко море|Baltičkog mora]]. Južnije od njih, Venda, živeli su''
[[Тацит|Tacitovi]] Litavci. Za [[Германи|Germane]] je uobičajeno da Slovene nazivaju Vendi, Vindi, a [[Херодот|Herodot]] Venete smatra
[[Илири|ilirskim]] plemenom.1 [[Полибије|Polibije]] piše: ''Oblast uz Adriju naselilo je drugo, veoma staro pleme. Zovu se
Veneti i po običajima i odeći malo se razlikuju od [[Келти|Kelta]], ali govore drugim jezikom.<ref>Т. Маретић ''Сдавени у давнини'' pp. 67</ref>''

[[Mavro Orbini]] navodi da se ''„iz Skandinavije, oko [[1460. п. н. е.|1460. pre n. e.]], Sloveni iseljavaju i šire po beskrajnoj [[Сарматија|Sarmatiji]], pojavljujući se pod različitim imenima – [[Венеди (Словени)|Venedi]], Sloveni, Anti, Verli (Eruli), Alani (Masageti), Hiri, Skiri, Sirbi.”'' dok na Balkanskom poluostrvu među Slovene, u svom delu jasno identifikuje i isključivo kao Srbe, ubraja i Ilire, Tračane, Spore, Rosolane, Rašane.<ref>M. Orbini, Il reglo dell Sklavi, Pesara, 1609, pp. 139-140</ref> U istom delu Orbini identifikuje kao Srbe Enete, Tračane, Skite, Dardance, Vende, Ante i Spore.<ref>M. Orbini, ''Il reglo dell Sklavi, Pesara'', 1609, pp. 140</ref>

Starosedelačka teorija ili Dunavsko-panonska teorija se ne bavi poreklom srpskog imena, već poreklom Srba u antropološkom i genetskom smislu. Osnovu ove teorije čini ideja da su Srbi starosedeoci na Balkanskom poluostrvu, odnosno da su oni direktni naslednici [[Култура Лепенског Вира|kulture Lepenskog Vira]], pa potom [[Винчанска култура|Vinčanske kulture]] i drugih kultura dunavsko-panonske nizije, sve do današnjih dana. Takođe se tvrdi se da su Srbi tokom svoje istorije, u više navrata, iz različitih razloga, u većem broju napuštali Balkansko poluostrvo i kretali u seobe i osvajanja. Deo Srba je ostajao na Balkanu. Na kraju seoba ili pohoda ponovo bi se vraćali na Balkanske prostore.<ref name="11." >IVICA Todorović, ''Srpska tajna'', Etnografski institut SANU i izdavačka kuća „Neven” iz Beograda.</ref>
{{цитирање|Naučnici koji su već pet godina okupljeni oko „Srpskog DNK projekta" i traže odgovor o poreklu Srba, došli su do saznanja da više od polovine Srba nosi gene svojstvene slovenskim narodima. Međutim utvrđeno je i da petina ima gene predslovenskih stanovnika Balkana, dok genetski zapis ostalih ukazuje na  genski kod različitih osvajača - Kelta, Gota i Normana.<ref>{{cite web |last1=Matijević |first1=Jelena |title=Genetski zapis Srba: U našem narodu "žive" Sloveni, Kelti, Goti i Normani |url=https://www.nationalgeographic.rs/vesti/11324-genetski-zapis-srba-u-nasem-narodu-zive-sloveni-kelti-goti-i-normani.html |publisher=NG Srbija, 5.1.2018. |accessdate=24. 4. 2019}}</ref>}}

[[Herod the Great|Herodot]] u svojoj V knjizi (Terpsihora), preuzimajući neka njemu ponuđena obaveštenja, piše o Srbima, navodeći ih ovoga puta pod nekim drugim imenom, jer kaže da su iznad Istra (Dunava, iznad njegovih Tračana), živeli Sigini; za koje kaže: - ''a koji se odevaju kao Međani.<ref>Херодот ''Историја V '' 9.</ref>''

== Toponimi Plinija Starijeg ==
[[Плиније Старији|Plinije Stariji]] (1. vek n. e.) sačuvao je mnoge [[Топоним|toponime]] vezane za Srbe i njihova naselja. U njima on na Balkanskom poluostrvu pronalazi ova mesta;
* ''Serbinum (Serbbinum)'' u Panoniji, 
* ''Vendum (Vendum)'' na gornjoj Dravi 
* ''Serretes (Serretes)'' i ''Oserriates (Oserriates)'' na Savi.<ref name="Ozimić" /> 
Tomo Maretić povodom Plinijevih Veneta oko Visle kaže da je, ''sasvim sigurno da Plinijevi Venedi znače samo jedan ogranak slavenskog naroda.''<ref>T.Maretić, ''Slaveni u davnini'', Zagreb, 1889, 15</ref>

Pored lokalizacije Veneta oko Loare u Galiji, jasno je da o Venetima u Gornjem Jadranu – uključujući provinciju Venetia sa glavnim gradom Venecijom predstavlja srpsku naseobinu.<ref name="Ozimić" />

[[Тацит|Tacit]] beleži u delu Germanija: ''ne znam pouzdano da li da Peukine, Venede, i Fine ubrojim u Germane ili Sarmate''.<ref>Tacit , ''Germanija'', pp. 46</ref><nowiki>}} Plinije je međutim, pored mesta Serbinos u </nowiki>[[Панонија|Panoniji]] dokumentovao slične toponime u [[Закавказје|Zakavkazju]] (Servii) kao i [[Месопотамија|Mesopotamiji]].<ref>Klaudije Ptolomej, ''Kosmografija'', V, 9</ref>

Plinije je ostavio i saznanje o postojanju srpskog grada na [[Крим|Krimu]] (Sarbacon) kao i o naselju Serberion – koje se nalazilo na ušću [[Дон|Dona]] u [[Азовско море|Azovsko more]].<ref>M. Jović, ''Srbi pre Srba'', Doroteus, Kraljevo , 2002, 166-167</ref>

Saznanja Plinija i Ptolomeja, mnogo godina kasnije korišćena su pri izradi Ortelijusove karte Panonije i Ilirika iz [[1590]]. godine.<ref name="Ozimić" />

== Pomponije Mela o geografskom položaju Srba ==
[[Датотека:Europa by Pomponiusz Mela 1st century.jpg|250px|мини|Prikaz Evrope na karti [[Pomponije Mela|Pomponija Mela]]]]
Jedan vek pre Aleksandrinca [[Клаудије Птолемеј|Klaudija Ptolomeja]], dragocene podatke o geografskom položaju Srba u prikavkaskom basenu ostavio je za sobom [[Pomponije Mela]], rimski geograf, koji je [[43]]. godine n. e. napisao delo u tri knjige pod nazivom „Opis zemlje”.<ref name="Ozimić" /> U njemu postoje saznanja daleko starija od samog Mele, računajući i ona u kojima, na istočnom [[Црно море|crnomorskom]] primorju navode, pored ostalih plemena i pleme Serr, (koji se ovim imenom na mnogo mesta označavaju upravo Srbi). Pomponije Mela pominje i naselje Serbinos/ Servinos u Panoniji.<ref>M. Jović, ''Srbi pre Srba'' , Doroteus , Kraljevo , 2002, 166</ref>

Aleksandrinac [[Клаудије Птолемеј|Klaudije Ptolomej]] (koji je živeo sto godina posle [[Плиније Старији|Plinija Starijeg]]), u delu „Geografija”, na području Zakavkazja, ali i [[Подунавље|Podunavlja]], beleži Srbe kao: Serboji - Sirboji. navodeći da kod reke Ister (Dunav) postoji (u njegovo vreme) grad Serbinos (mogao bi biti današnja Gradiška u [[Посавина|Posavini]] ili mađarski [[Печуј|Pečuj]]). Prema ovom navodu, uz Srbe su živeli Orineje i Vale, na širem prostoru ''između Keraunijskog gorja i reke Ra''. U pitanju su Keraunijske gore u donjem delu Kavkaza, dakle ne Keraunijske gore podno Epira. Posle preseljenja Kolhiđana na taj
jugozapadni deo Balkana (moguće oko [[18. век п. н. е.|18. veka p. n. e]]), od kojih su potom nastali Iliri, sa Kavkaza
je prenet i ovaj oronim, pored brojnih dokumentovanih toponima.<ref>М. Јовић ''Колхида - порекло - сеобе - рефлексије''. рад предат за штампу часопису ''Историјски записи''. Подгорица. 165</ref>

Svojevremeno je na Balkanu i Herodot određenu planinu (koja se može locirati kao današnja planina Balkan) nazvao Monte Serrorum. Nešto južnije Herodot navodi još jedan toponim (Tribalska ravnica),<ref>Herodot, ''Istorija'', IV, 49</ref> koji upućuje na Srbe koji su dugo vremena u različitim izvorima nazivani Tribalima. Brojni istraživači i proučavaoci Herodotovog dela jednoglasni su u zaključku da pojam Tribalska ravnica podrazumeva [[Podunavlje]] i [[Srem]].<ref>M. Jović, Srbi pre Srba , Doroteus , Kraljevo , 2002, 153-154.</ref>

== Kartografski prikazi Klaudija Ptolomeja ==
[[Klaudije Ptolomej]] Aleksandrijski geograf, stvarajući svoju kartu sveta sredinom 2. veka, u njoj donosi brojne kartografske prikaze srpskih naseobina. Pri njenoj izradi Ptolomej se u velikoj meri oslanjao na kartografske podatke Marina iz Tira (100. godine n. e.).<ref name="Ozimić" />

Ptolomej na svojoj karti, na teritoriji Balkanskog poluostrva, navodi toponime nesumnjivo srpskog porekla: npr. nedaleko od današnjeg [[Сисак|Siska]] Serbinum (Serbinum), na kartama Rimskog carstva nazvan i Servitium (Servitium).<ref name="Ozimić" /> 
[[Датотека:PtolemyWorldMap.jpg|300px|мини|центар|Ptolomejeva karta sveta]]
Na Klaudijevoj karti Srbi su zabeleženi kao Veneti. Tako se nedaleko od Kupe nalazi naselje Vendum a oko današnjeg [[Lipljan]]a Vendenis.<ref>Ptol., 3.9.4.</ref> Šire gledano, Ptolomej pod imenom Serboi nalazi Srbe u oblasti [[Kavkaz]]a, a taj podatak potvrđuju i drugi kartografi pre njega (Pomponije Mela i Plinije Stariji).<ref name="Ozimić" />

Ptolomej južno od prostora današnje Srbije i Balkanskog polutotoka, beleži u [[Мауританија|Mauretaniji]] blizu maolazijskog grada Cezareje srpski grad Serbetos – Serbetis. Miloš Milojević, Sima Lukin – Lazić i Olga Pjanović, o ovom mestu, došli su do zaključka da su Srbi sa ovih prostora severne Afrike prešli na Ibersko, Apeninsko i Balkansko poluostrvo.<ref>O.L.Pjanović, ''Srbi…narod najstariji'', KIZ DOSIJE, Beograd, 1991, 82</ref> Nedaleko od ovog grada nalazi se poznato Serbonijsko jezero o kome nam podatke ostavljaju Herodot i Diodor Sicilijski.<ref>Herodot, ''Istorija, II,'' 6 ; III,5</ref><ref>Diodor, ''Istorijska biblioteka, I'' , 30</ref> Opisi ove dvojice pisaca su istovetni – jezero je duguljastog oblika s time što Diodor naglašava da je dubina jezera ''čudnovata''. O njemu Diodor još piše: ''Tako se površina jezera stapa u jedno s terenom koji ga okružuje i kako više pogledom oka ne može da se razlikuje, cele vojske, čije vođe ovo mesto nisu poznavale, nestale su udaljivši se sa pravog puta''. Za ovo jezero Ptolomej kao da nije znao.<ref name="Ozimić" />

Ptolomej beleži na svojoj karti na obalama jugoistočnog [[Црно море|Crnog mora]] grad Srbicu (Serrbanissa) s tim što je, u nemogućnosti da napiše glas – c , kojeg u grčkom nema, upotrebio kao ekvivalent dva – ss.<ref name="Ozimić" />

Da ne postoji ni jedna druga sačuvana mapa osim Ptolomejeve opet bi se otvorila brojna pitanja u vezi sa navedenim toponimima. Jer toponimi koji upućuju na Vende nalaze se širom danas poznatog sveta i uvek su direktno povezani sa Srbima.<ref name="Ozimić" /> Klaudije Ptolomej je pod Vendima podrazumevao Slovene koje beleži uz zapadne obale Baltičkog mora ''dok je za Germane uobičajeno da Srbe nazivaju Vendima, Vindima baš kao što će Germani, samo za Srbe, postati Nemci – oni koje Srbi ne mogu razumeti.''<ref name="Ozimić" /> Te iste Vende Polibije smešta u priobalni pojas Jadranskog mora, zapisujući sledeće: ''oblast uz Adriju naselilo je drugo, veoma staro pleme, zovu se Veneti i po običajima i odeći se malo razlikuju od Kelta ali govore, drugim jezikom.“<ref>Polibije, ''Istorije,'' II , 17</ref>''

== Pojtingerova tabla ==
{{vidi još|Pojtingerova tabla}}
[[Појтингерова табла|Pojtingerova tabla]] ili mapa sveta je kopija jednog rimskog itinerara iz [[3. век|3. vek]]<nowiki/>a, u Evropi poznata preko kopije iz [[13. век|13. vek]]<nowiki/>a, pronađene u benediktanskom manastiru Tegernze u [[Баварска|Bavarskoj]]. Ime je dobila po nemačkom humanisti Konradu Pojtingeru koji se spremao da je objavi i prvi je izneo u naučnu javnost.

Na ovoj tabli (nekoj vrsti putne mapi) dužine 7 metara, u VII delu, uočava se i podatak da se oko današnjeg [[Скадар|Skadra]] (Albanija) nalazilo naselje [[Latin language|lat.]] ''Pons Servili''. Dugo je pokušavano da se ovo ime objasni grubom etimologijom da je to bio put kojim je išlo roblje ([[Latin language|lat]]. ''Servus,'' – rob) ''iako je i drugim drumovima sveta vođeno roblje pa ipak nisu dobili ovakav naziv.<ref name="Ozimić" />''

Na Pojtingerovoj tabli vidljivo je i naselje ''Vendenis'' na današnjem [[Косово и Метохија|Kosovu i Metohiji]] koji, zajedno sa ''Pons Servili'', danas svedoči o ranom postojanju Srba tamo gde ih danas ima sve manje.<ref name="Ozimić" />
[[Датотека:Tabula Peutingeriana Serbia.jpg|thumb|center|300px|'''Pojtingerova tabla teritorije današnje Srbije''' ''(lat. Tabula Peutingeriane VII)''.{{napomena|U pitanju je kopija, koja se nalazi na papirnom svitku, širokom 0,34 i dugačkom 6,75 metara.}} Brojevi na tabli prikazuju deo stanica na prostoru današnje Srbije; 1. Singidunum (Beograd), 2. Margum (Kulič, kod Smedereva), 3. Viminacium (Kostolac), 4. Idimmum (Medveđa), 5. Horreum Margi (Ćuprija), 6. Praesidium Pompei (Bovan, kod Aleksinca), 7. Naissus (Niš), 8. Remesiana (Bela Palanka), 9. Turres (Pirot).<ref>Zoran Simonović, ''Putevi, karavanski saobraćaj i bezbednost na putevima srednjovekovne Srbije'', Peščanik, godina 1, broj 1, 2003.</ref>]]

== Napomene ==
{{napomene}}

== Izvori ==
{{reflist}}
== Spoljašnje veze ==
* [http://www.balkanspress.com/index.php/zanimljivosti/iza-kulisa/1234-izraelski-premijer-potvrdio-teoriju-da-su-srbi-postojali-jos-u-anticko-doba-video Izraelski premijer potvrdio teoriju da su Srbi postojali još u antičko doba (VIDEO)]

[[Категорија:Историја Словена]]
[[Категорија:Српска историја|П]]