Difference between revisions 99325 and 99435 on thwikisource

{{header
| title = [[ประกาศพระราชปรารภ จ.ศ. ๑๑๖๖]]
| editor = สำนักงานราชบัณฑิตยสภา
| section = ฉบับราชบัณฑิตยสภา
| previous = [[ประกาศพระราชปรารภ จ.ศ. ๑๑๖๖/พ.ศ. ๒๕๔๘|ฉบับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]]
| notes = คัดจาก ''กฎหมายตราสามดวงฯ ฉบับราชบัณฑิตยสภา'' (ดู [[#บรรณานุกรม|บรรณานุกรม]]) หมายเลขหน้าบรรทัดเพิ่มโดยวิกิซอร์ซ
}}

==ประกาศ==
<br><br>
{|
|- valign="top"
| style="width:10%;" |
| <center>{{fs|140%|พระธรรมสาตร}}</center>
<br>
|-
| {{พลป|i2กสด|1|1|๑}}
| {{g|2em}}{{fs|120%|วัน {{จ|๕|๑๒||๒๐|0=+}} ค่ำจุลศักราช ๑๑๖๗ ปีฉลูสัพศก}}<ref>"วัน {{จ|๕|๑๒||๒๐|0=+}} ค่ำจุลศักราช ๑๑๖๗ ปีฉลูสัพศก" คือ "วันพฤหัสบดี ขึ้น ๑๒ ค่ำ เดือน ๑๐ จ.ศ. ๑๑๖๗ ปีฉลู สัปตศก" ซึ่ง{{พลป|g15กสด|รส|๓๙|||ว่า ตรงกับวันที่ ๕ กันยายน พ.ศ. ๒๓๔๘}}</ref> {{fs|120%|ข้าพระพุทธิเจ้า ขุนษาราบันจงบหลัด}}
|-
|}
{|
| style="width:10%;" |{{พลป|i2กสด|1|2|๒}} || {{fs|120%|กรมอาลักษณ์ชุบ ข้าพระพุทธิเจ้า}}{{g|0.5em}} || ขุนสารประเสรีฐ <br> หมื่นพิมลอักษร <br> นายเทียรคราช || {{b2|3}} || {{fs|120%|ทานแล้ว ๓ ครั้ง ขอเดชะ}}
|}
{|
|- valign="top"
| style="width:7%;" | {{พลป|i2กสด|1|3|๓}}
| {{g|2em}}{{fs|120%|๏ ศุภมัสดุ ๑๑๖๖ มุสิกะสังวัจฉะระมาฆะมาศ ศุกะปักษยปาฏิบทดฤษถีคุรุวาระ}}<ref>"๑๑๖๖ มุสิกะสังวัจฉะระ มาฆะมาศ ศุกะปักษย ปาฏิบทดฤษถีคุรุวาระ" แปลว่า "(จ.ศ.) ๑๑๖๖, ปีชวด, เดือนมาฆะ (เดือน ๓), ข้างขึ้น, ค่ำปาฏิบท (วัน ๑ ค่ำ), วันครู (วันพฤหัสบดี)" ซึ่ง{{พลป|g15กสด|รส|๔๐|||ว่า ตรงกับวันที่ ๓๑ มกราคม พ.ศ. ๒๓๔๗}}</ref>
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|4|๔}}
| {{fs|120%|บริเฉทะกาลกำหนด พระบาทสมเดจ์พระบรมราชาธิราชรามาธิบดีศรีสินทรบรมมหาจักรพรรดิ}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|5|๕}}
| {{fs|120%|ราชาธิบดินทรธรนินทราธิราช รัตนากาศภาศกระวงษองคบรมาธิเบศ ตรีภูวเนศวรนารถนายกดิลกรัตนราช}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|6|๖}}
| {{fs|120%|ชาติอาชาวะไศรยสมุทยดะโรมนต์ สกลจักรวาฬาธิเบนทรสุริเยทราธิบดินทรหริหรินทราธาดาธิบดี}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|7|๗}}
| {{fs|120%|ศรีสุวิบุลคุณอักขนิตฤทธีราเมศวรธรรม์มิกราชาธิราชเดโชไชยะ พรหมเทพาดิเทพตรีภูวนาธิเบศโลกะเชษฐ}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|8|๘}}
| {{fs|120%|วิสุทธิมกุฎประเทศคะตามหาพุทธางกูรบรมบพิตรพระพุทธิเจ้าอยู่หัว อันเสดจ์ปราบดาภิเศกผ่านพิภพ}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|9|๙}}
| {{fs|120%|กรุงเทพทวาราวะดีศรีอยุทธยามหาดิลกภพนพรัตนราชธานีบุรีรมย์ เสดจ์ออกพระธินั่งบุษบกมาลามะหา}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|10|๑๐}}
| {{fs|120%|จักรพรรดิพิมาน พร้อมด้วยหมู่มุกขมาตยามนตรีกระวีชาติราชสุริวงษพงษพฤฒาโหราจารยเฝ้า}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|11|๑๑}}
| {{fs|120%|เบื้องบาทบงกชมาศ จึ่งเจ้าพญาศรีธรรมราชเดชะชาติอำมาตยานุชิตรพิพิทวรวงษพงษภักตยาธิเบศวรธิบดี}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|12|๑๒}}
| {{fs|120%|ศรีรัตนราชโกษาธิบดีอภัยพิริยบรากรมภาหุ กราบบังคมทูลพระกรรุณาด้วยข้อความนายบุญสี ช่างเหลก}}
|-
|}
{|
| style="width:7.5%;" | {{พลป|i2กสด|1|13|๑๓}}
| {{fs|120%|หลวงร้องทุคราชกล่าวโทษ}}{{g|0.5em}} || พระเกษม <br> นายราชาอรรถ || {{b2|2}} || {{fs|120%|ใจความว่า อำแดงป้อมภรรยานายบุญสี ฟ้องหย่า}}
|}
{|
|- valign="top"
| style="width:7%;" | {{พลป|i2กสด|1|14|๑๔}}
| {{fs|120%|นายบุญสี ๆ ให้การแก่พระเกษมว่า อำแดงป้อมนอกใจทำชู้ด้วยนายราชาอรรถแล้วมาฟ้องหย่า}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|15|๑๕}}
| {{fs|120%|นายบุญสี ๆ ไม่หย่า พระเกษมหาพิจารณาตามคำให้การนายบุญสีไม่ พระเกษมพูดจาแพละโลมอำแดง}}
|-
|}
{|
| style="width:7%;" | {{พลป|i2กสด|1|16|๑๖}}
| {{fs|120%|ป้อม แลพิจารณาไม่เปน}}{{g|0.5em}} || สัจ <br> ธรรม || {{b2|2}} || {{fs|120%|เข้าด้วยอำแดงป้อมแล้วคัดข้อความมาให้ลูกขุนศาลหลวงปฤกษา ๆ}}
|-
|}
{|
|- valign="top"
| style="width:7%;" | {{พลป|i2กสด|1|17|๑๗}}
| {{fs|120%|ว่าเปนหญิงหย่าชาย ให้อำแดงป้อมกับนายบุญสีขาดจากผัวเมียกันตามกฎหมาย จึ่งทรงพระกรรุณาตรัส}}
|-
|}
{|
| style="width:7.5%;" | {{พลป|i2กสด|1|18|๑๘}}
| {{fs|120%|ว่าหญิงนอกใจชายแล้วมาฟ้องหย่าชายลูกขุนปฤกษาให้หย่ากันนั้นหาเปน}}{{g|0.5em}} || ยุติ <br> ธรรม || {{b2|2}} || {{fs|120%|ไม่ จึ่งมี}}
|}
{|
| style="width:7.5%;" | {{พลป|i2กสด|1|19|๑๙}}
| {{fs|120%|พระราชโองการตรัสสั่งให้เจ้าพญาพระคลังเอากฏหมายณศาลหลวงมาสอบกับฉบับ}}{{g|0.5em}} || หอหลวง <br> ข้างที่ || {{b2|2}}
|}
{|
| style="width:7%;" | {{พลป|i2กสด|1|20|๒๐}}
| {{fs|120%|ได้ความว่าชายหาผิดมิได้ หญิงขอหย่าท่านว่าเปนหญิงหย่าชายหย่าได้ถูกต้องกันทังสามฉบับ จึ่งมี}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|21|๒๑}}
| {{fs|120%|พระราชโองการมานพระบันทูลสุรสีหนาทดำรัสว่า ฝ่ายพุทธจักรนั้นพระไตรยปิฎกแปดหมื่นสี่พัน}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|22|๒๒}}
| {{fs|120%|พระธรรมขันธ อันสมเดจ์พระพุทธิเจ้าทรงพระมหากรรุณาประดิษฐานไว้ต่างพระองค ได้เปนหลักโลกย์}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|23|๒๓}}
| {{fs|120%|สั่งสอนบรรพชิตบริษัษยแลฆราวาศบริษัษยได้ปรฎิบัดิรู้ซึ่งทางศุคติภูมแลทุคติภูม แลพระไตรยปิฎกธรรม}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|24|๒๔}}
| {{fs|120%|นั้นฟั่นเฟือนวิปริตผิดเพี้ยนไปเปนอันมากยากที่จะเล่าเรียนเปนอายุศมพระพุทธสาศนาสืบไป ก็ได้อาราธนา}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|25|๒๕}}
| {{fs|120%|ประชุมเชิญพระราชาคณะทังปวงมีสมเดจ์พระสังฆราชแลพระธรรมอุดมพระพุทธโฆษาจารยเปนประธาน}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|26|๒๖}}
| {{fs|120%|ฝ่ายราชบัณฑิตยนั้นพญาธรรมปรีชาเปนต้น ให้ทำสังคายนายชำระพระไตรยปิฎกสอบใส่ด้วยอรรฐกะถา}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|27|๒๗}}
| {{fs|120%|ฎีกาให้ถูกต้องตามพระพุทธบัญญัติ พระไตรยปิฎกจึ่งค่อยถูกถ้วนผ่องใสขึ้นได้เปนที่เล่าเรียนง่ายใจแก่}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|28|๒๘}}
| {{fs|120%|กลบุตรสืบไปภายหน้า ก็เปนพุทธการกธรรมกองการกุศลอันประเสริฐแล้ว แลฝ่ายข้างอาณาจักรนี้}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|29|๒๙}}
| {{fs|120%|กระษัตรผู้จะดำรงแผ่นดินนั้นอาไศรยซึ่งโบราณราชนิติกฎหมายพระไอยการอันกระษัตรแต่ก่อนบัญญัติไว้ได้}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|30|๓๐}}
| {{fs|120%|เปนบันทัดถาน จึ่งพิภากษาตราสีนเนี้อความราษฎรทังปวงได้โดยยุติธรรม แลพระราชกำหนฎบท}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|31|๓๑}}
| {{fs|120%|พระไอยการนั้นก็ฟั่นเฟือนวิปริตผิดซ้ำต่างกันไปเปนอันมาก ด้วยคนอันโลภหลงหาความลอายแก่บาป}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|32|๓๒}}
| {{fs|120%|มิได้ ดัดแปลงแต่งตามชอบใจไว้พิภากษาภาให้เสียยุติธรรมสำหรับแผ่นดินไปก็มีบ้าง จึ่งทรงพระกรรุณา}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|33|๓๓}}
| {{fs|120%|โปรดเกล้าฯ จัดข้าทูลลอองฯ ที่มีสติปัญาได้}}
|-
|}
{|
|-
| rowspan = 11 style="width:10%;" | {{พลป|i2กสด|1|34|๓๔}}
| rowspan = 4 | {{fs|120%|๏}}
| rowspan = 4 | {{fs|120%|อาลักษณ}}
| <div id="๓๔.๑">ขุนสุนธรโวหารผู้ว่าที่พระอาลักษณ{{g|0.5em}}</div>
| ๑
| rowspan = 4 | {{b2|5}}
| rowspan = 4 | {{fs|120%|๔}}
| rowspan = 11 | {{b2|11}}
| rowspan = 11 | {{fs|120%|๑๑ คน}}
|-
| <div id="๓๔.๒">ขุนสาระประเสริฐ</div>
| ๑
|-
| ขุนวิเชียรอักษร
| ๑
|-
| ขุนวิจิตรอักษร
| ๑
|-
| rowspan = 3 | {{fs|120%|๏}}
| rowspan = 3 | {{fs|120%|ลูกขุน}}
| ขุนหลวงพระไกรสี
| ๑
| rowspan = 3 | {{b2|4}}
| rowspan = 3 | {{fs|120%|๓}}
|-
| พระราชพินิจใจราชบหลัด
| ๑
|-
| หลวงอัถยา
| ๑
|-
| rowspan = 4 | {{fs|120%|๏}}
| rowspan = 4 | {{fs|120%|ราชบัณฑิตย}}{{g|0.5em}}
| พระมหาวิชาธรรม
| ๑
| rowspan = 4 | {{b2|5}}
| rowspan = 4 | {{fs|120%|๔}}
|-
| ขุนศรีวรโวหาร
| ๑
|-
| นายพิม
| ๑
|-
| นายด่อนบาเรียน
| ๑
|-
|}
{|
|- valign="top"
| style="width:7%;" | {{พลป|i2กสด|1|35|๓๕}}
| {{fs|120%|ชำระพระราชกำหนฎบทพระไอยการอันมีอยู่ในหอหลวง ตั้งแต่พระธรรมสาตรไปให้ถูกถ้วนตามบาฬี}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|36|๓๖}}
| {{fs|120%|แลเนื้อความมิได้ผิดเพี้ยนซ้ำกันได้ จัดเปนหมวดเปนเหล่าเข้าไว้ แล้วทรงพระอุสาหทรงชำระดัดแปลง}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|37|๓๗}}
| {{fs|120%|ซึ่งบทอันวิปลาดนั้นให้ชอบโดยยุติธรรมไว้ ด้วยพระไทยทรงพระมหากรรุณาคุณจะให้เปนประโยชน์แก่}}
|- valign="top"
| {{พลป|i2กสด|1|38|๓๘}}
| {{fs|120%|กระษัตรอันจะดำรงแผ่นดินไปในภายหน้า ครั้นชำระแล้ว ให้อาลักษณชุบเส้นมึกสามฉบับ ไว้ห้องเครื่อง}}
|-
|}
{|
| style="width:7%;" | {{พลป|i2กสด|1|39|๓๙}}
| {{fs|120%|ฉบับหนึ่ง ไว้หอหลวงฉบับหนึ่ง ไว้ณศาลหลวงสำรับลูกขุนฉบับหนึ่ง ปิดตรา}}{{g|0.5em}} || พระราชสีห <br> พระคชสีห <br> บัวแก้ว || {{b2|3}} || {{fs|120%|}}
|}
{|
| style="width:7%;" | {{พลป|i2กสด|1|40|๔๐}}
| {{fs|120%|ทุกเล่มเปนสำคัญ ถ้าพระ}}{{g|0.5em}} || เกษม <br> ไกรสี || {{b2|2}} || {{fs|120%|เชิญพระสมุดพระราชกำหนฎบทพระไอยการออกมาพิภากษากิจ}}
|}
{|
|-
| style="width:7%;" | {{พลป|i2กสด|1|41|๔๑}}
| {{fs|120%|คดีใด ๆ ลูกขุนทังปวงไม่เหนปิดตรา}}{{g|0.5em}} || พระราชสีห <br> พระคชสีห <br> บัวแก้ว || {{b2|3}} || {{fs|120%|สามดวงนี้ไซ้อย่าให้เชื่อฟังเอาเปนอันขาดทีเดียว}}
|-
|
| colspan=4 |
<br>
{{r|7em}}
|-
|}
<br>

==เชิงอรรถของวิกิซอร์ซ==

{{reflist}}

==บรรณานุกรม==

* {{พลป|jกสด|4|รส|"พระธรรมสาตร". (๒๕๕๘). ใน สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, ''กฎหมายตราสามดวง: พระธรรมสาตร และหลักอินทภาษ ฉบับราชบัณฑิตยสภา'' (น. ๒๑–๒๓). กรุงเทพฯ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. {{isbn|9786163890160}}.}}

==สัญญาอนุญาต==

{{ลิขสิทธิ์หมดอายุ-ไทย}}
{{ข้อมูลข่าวสารของราชการ-ไทย}}

{{ท้ายเรื่อง}}

[[หมวดหมู่:ประกาศพระราชปรารภ จ.ศ. ๑๑๖๖|๒๕๕๘]]