Difference between revisions 1572580 and 1572632 on uzwiki{{Maʼnolari|Basyo}} {{Yozuvchi |Ismi = Matsuo Basyo |Al ismi = 松尾芭蕉 |Tasvir = Basho by Buson.jpg |Eni = 170px |Tasvir izohi = [[Buson]]: Basyo surati |Tugʻilgandagi ismi = Munefusa (contracted; show full)i kundaligi "''Oku no xosomiti''" ("''Shimol soʻqmoqlari boʻylab''") hisoblanadi. Unda Basyoning ''Sora'' ismli shogirdi bilan [[1689]] yilda boshlangan va bir yuz oltmish kun davom etgan eng uzoq davom etgan safari bayon etiladi. [[1691-yil]]da u yana [[Kioto]]ga joʻnadi, uch yil keyin yana ona vataniga bordi, keyin esa Osakaga keldi. Bu sayohat uning uchun oxirgisi boʻldi. Basyo ellik bir yoshida vafot etdi. == Sheʼriyat == <!-- Basyo oʻzining Yaponiya boʻylab sayohati toʻgʻrisidagi hikoya sarlavhasini {{нп5|Shamol yalagan yoʻl xotiralari|"Shamol yalagan yoʻl xotiralari"|ja|野ざらし紀行}} deb nomladi. Oʻz kulbasida bir yil bamaylixotir oʻylagandan keyin [[1687-yil]]da Basyo oʻzi va shogirdlarining {{nihongo|"Yoz kunlari"|春の日|xaru no xi}} nomli sheʼrlar toʻplamini chiqaradi. Dunyo shu orqali shoirning eng buyuk sheʼriy asari — "''Eski hovuz''"ni koʻradi. Bu yapon sheʼriyati tarixining muhim davridir. Bu sheʼriy asar haqida Yamaguti Moiti oʻzining "Impressionizm yapon sheʼriyatining ustunlik qiluvchi yoʻnalishi" nomli ilmiy ishida shunday yozadi: Вот что писал об этом стихотворении Ямагути Моити в своём исследовании «Импрессионизм как господствующее направление японской поэзии»: «Европеец не мог понять, в чём тут не только красота, но даже и вообще какой-либо смысл, и был удивлён, что японцы могут восхищаться подобными вещами. Между тем, когда японец слышит это стихотворение, то его воображение мгновенно переносится к древнему буддийскому храму, окружённому вековыми деревьями, вдали от города, куда совершенно не доносится шум людской. При этом храме обыкновенно имеется небольшой пруд, который, в свою очередь, быть может, имеет свою легенду. И вот при наступлении сумерек летом выходит буддийский отшельник, только что оторвавшийся от своих священных книг, и подходит задумчивыми шагами к этому пруду. Вокруг все тихо, так тихо, что слышно даже, как прыгнула в воду лягушка…» {| class="standard" style="width:70%" |- | 古池や<br /> 蛙飛び込む<br /> 水の音 | фуру икэ я<br /> кавадзу тобикому<br /> мидзу но ото | <br /> ''Старый пруд!''<br /> ''Прыгнула лягушка''.<br /> ''Всплеск воды.'' :::: ''Перевод Т. П. Григорьевой (? — см. комментарий)'' |} Не только полная безупречность этого стихотворения с точки зрения многочисленных предписаний этой лаконичной формы поэзии (хотя Басё никогда не боялся нарушать их), но и глубокий смысл, квинтэссенция красоты Природы, спокойствия и гармонии души поэта и окружающего мира, заставляют считать это хайку великим произведением искусства. Басё не очень любил традиционный приём ''марукэкатомбо'', поиск скрытых смыслов. Считается, что Басё выразил в этом стихотворении [[моно-но аварэ]] — «грустного очарования». В простоте образов кроется истинная красота, считал Басё, и говорил своим ученикам, что стремится к стихам, «мелким, как река Сунагава». -->Basyo oʻzining Yaponiya boʻylab sayohati toʻgʻrisidagi hikoya sarlavhasini {{нп5|Shamol yalagan yoʻl xotiralari|"Shamol yalagan yoʻl xotiralari"|ja|野ざらし紀行}} deb nomladi. Oʻz kulbasida bir yil bamaylixotir oʻylagandan keyin [[1687-yil]]da Basyo oʻzi va shogirdlarining {{nihongo|"Yoz kunlari"|春の日|xaru no xi}} nomli sheʼrlar toʻplamini chiqaradi. Dunyo shu orqali shoirning eng buyuk sheʼriy asari — "''Eski hovuz''"ni koʻradi. Bu yapon sheʼriyati tarixining muhim davridir. Bu sheʼriy asar haqida Yamaguti Moiti oʻzining "Impressionizm yapon sheʼriyatining ustunlik qiluvchi yoʻnalishi" nomli ilmiy ishida shunday yozadi: "Yevropalik tushuna olmadi, bu yerda qanday goʻzallik va hatto qanday maʼno bor, va yaponlar shunday narsalarga qoyil qolishiga hayron boʻldi. Shu bilan birga yaponiyalik bu sheʼriy asarni tinglagan paytda uning hayoli insonlar shovqini bormaydigan shahardan uzoqdagi asrlik daraxtlar bilan oʻralgan qadimiy budda ibodatxonasiga ketib qoladi. Bu ibodatxonada odatda uncha katta boʻlmagan, oʻz navbatida, oʻz afsonasiga ega boʻlishi mumkin boʻlgan hovuz mavjud. Yoz kuni qosh qorayotgan paytda hozirgina oʻzining ilohiy kitoblaridan uzoqlashgan budda tarki dunyochisi tashqariga chiqadi va oʻychan qadamlar bilan ushbu hoviz oldiga keladi. Atrof jim-jit, shunday jim-jitki, hatto baqaning suvga qanday sakragani ham eshitiladi…» {| class="standard" style="width:70%" |- | 古池や<br /> 蛙飛び込む<br /> 水の音 | фуру икэ я<br /> кавадзу тобикому<br /> мидзу но ото | <br /> ''Eski hovuz!''<br /> ''Qurbaqa sakradi''.<br /> ''Suv sachrashi.'' :::: ''T. P. Grigoreva tarjimasi'' |} Bu qisqa sheʼriyat shaklining bir qancha qoidalari nuqtai-nazaridan (Basyo ularni buzishdan hech qachon qoʻrqmagan boʻlsa ham) nafaqat bu sheʼrning bekamu-koʻstligi, balki chuqur maʼnosi, Tabiat goʻzalligining asosiy mohiyati, shoir qalbi va oʻrab turuvchi dunyoning tinchligi va uygʻunligi bu xaykuni sanʼatning buyuk asari deb hisoblashga majbur qiladi. Basyo anʼanaviy ''marukekatombo'' yoʻli, yaʼni yashirin fikrlarni qidirish usulini unchalik yaxshi koʻrmasdi. Basyo bu sheʼriy misrada [[mono-no avare]], yaʼni — "maʼyus joziba"ni ifodalaydi, deb hisoblanadi. Basyo oddiy qiyofada haqiqiy goʻzallik yashiringan boʻladi, deb hisoblar edi, va shogirdlariga "Sunagava daryosiga oʻxshagan kichik" sheʼrlarga intilaman deb aytadi. == Basyo sheʼriyatining falsafiy va estetik tamoyillari == <!-- Глубокое влияние на японское искусство оказала школа буддизма [[Дзэн]], пришедшая в Японию из Китая. Принципы дзэн вошли в практику искусств, став их основой, сформировав характерный стиль японского творчества, отличавшийся краткостью, отрешённостью и тонким восприятием красоты. Именно дзэн, определивший мироощущение художника, позволил Басё превратить появившееся литературное направление «хайкай» (букв. «комическое») в уникальное явление,(contracted; show full) [[Turkum:Edo davri]] [[Turkum:Xaydzini]] [[Turkum:Shaxsiyatlar:Buddizm]] [[Turkum:Dzen]] {{Link GA|ca}} {{Link GA|en}} All content in the above text box is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike license Version 4 and was originally sourced from https://uz.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1572632.
![]() ![]() This site is not affiliated with or endorsed in any way by the Wikimedia Foundation or any of its affiliates. In fact, we fucking despise them.
|