Difference between revisions 74973 and 74974 on viwikisource

{{đầu đề
 | tựa đề     = Bình Ngô đại cáo
 | tác giả    = Nguyễn Trãi
 | dịch giả   = Ngô Tất Tố
 | phần       = 
 | trước      = 
 | sau        = 
 | ghi chú    = '''Bình Ngô đại cáo''' ([[w:1428|1428]]) là bài cáo của [[w:Nguyễn Trãi|Nguyễn Trãi]] viết thay lời Bình Định vương [[w:Lê Lợi|Lê Lợi]] để tuyên cáo kết thúc cuộc kháng chiến chống Minh, giành lại độc lập cho [[w:Việt Nam|Đại Việt]].
(contracted; show full)Hàm sử văn tri.
</poem>
|<poem>

Thay trời hành hoá, hoàng thượng truyền rằng.

Từng nghe:

⏎
⏎
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo
Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu
Núi sông bờ cõi đã chia
Phong tục Bắc Nam cũng khác
Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lập
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưhùng đếcứ một phương
Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau
Song hào kiệt thời nào cũng có.

Cho nên:
Lưu Cung tham công nên thất bại,
Triệu Tiết thích lớn phải tiêu vong,
Cửa Hàm Ttử bắt sống Toa Đô
Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã
Việc xưa xem xét,
Chứng cớ còn ghi.

Vừa rồi:
⏎
⏎
Nhân họ Hồ chính sự phiền hà,
Để trong nước lòng dân oán hận.
Quân cuồng Minh thừa cơ gây hoạ,
Bọn gian tà bán nước cầu vinh.
Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn,
Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ.
Dối trời lừa dân đủ muôn nghìàn kế,
Gây binh kết oán trải hai mươi năm.
Bại nhân nghĩa nát cả đất trời,
Nặng thuế khoá sạch không đầm núi.
Người bị ép xuống biển dòng lưng mò ngọc, ngán thay cá mập thuồng luồng.
Kẻ bị đem vào núi đãi cát tìm vàng, khốn nỗi rừng sâu, nước độc.
Vét sản vật, bắt chim trả, chốn chốn lưới chăng,
Nhiễu nhân dân, bẫy hươu đen, nơi nơi cạm đặt.
Tàn hại cả giống côn trùng cây cỏ,
Nheo nhóc thay kẻ goá bụa khốn cùng.
Thằng há miệng, đứa nhe răng, mỡ máuáu mỡ bấy no nê chưa chán ;
Nay xây nhà, mai đắp đất, chân tay nào phục dịch cho vừa.
Nặng nề những núi phu phen,
Tan tác cả nghề canh cửi.
Độc ác thay, trúc Nam Sơn không ghi hết tội,
Dơ bẩn thay, nước Đông Hải không rửa sạch mùi.
Lẽ nào trời đất dung tha,
Ai bảo thần nhân chịu được?


Ta đây: 
⏎
⏎
Núi Lam sơn dấy nghĩa 
Chốn hoang dã nương mình 
Ngẫm thù lớn há đội trời chung 
Căm giặc nước thề không cùng sống 
Đau lòng nhức óc, chốc đà mười mấy năm trời 
Nếm mật nằm gai, há phải một hai sớm tối. 
Quên ăn vì giận, sách lược thao suy xét đã tinh, 
Ngẫm trước đến nay, lẽ hưng phế đắn đo càng kỹ. 
Những trằn trọc trong cơn mộng mị, 
Chỉ băn khoăn một nỗi đồ hồi 
Vừa khi cờ nghĩa dấy lên, 
Chính lúc quân thù đang mạnh. 

Lại ngặt vì: 
⏎
⏎
Tuấn kiệt như sao buổi sớm, 
Nhân tài như lá mùa thu, 
Việc bôn tẩu thiếu kẻ đỡ đần, 
Nơi duy ác hiếm người bàn bạc, 
Tấm lòng cứu nước, vẫn đăm đăm muốn tiến về Đông, 
Cỗ xe cầu hiền, thường chăm chăắm còn dành phía tả. 

Thế mà: 
⏎
⏎
Trông người, người càng vắng bóng, mịt mù như nhìn chốn bể khơi. 
Tự ta, ta phải dốc lòng, vội vã hơn cứu người chết đuối. 
Phần vì giận quân thù ngang dọc, 
Phần vì lo vận nước khó khăn, 
Khi Linh sSơn lương hết mấy tuần, 
Lúc Khôi hHuyện quân không một đội. 
Trời thử lòng trao cho mệnh lớn 
Ta gắng trí khắc phục gian nan. 
Nhân dân bốn cõi một nhà, dựng cần trúc ngọn cờ phấp phới 
Tướng sĩ một lòng phụ tử, hoà nước sông chén rượu ngọt ngào. 
Thế trận xuất kỳ, lấy yếu chống mạnh, 
Dùng quân mai phục, lấy ít địch nhiều.

Trọn hay: 
⏎
⏎
Đem đại nghĩa để thắng hung tàn, 
Lấy chí nhân để thay cường bạo. 
Trận Bồ Đằng sấm vang chớp giật, 
Miền Trà Lân trúc chẻ tro bay. 
Sĩ khí đã hăng 
Quân thanh càng mạnh. 
Trần Trí, Sơn Thọ nghe hơi mà mất vía, 
Lý An, Phương Chính, nín thở cầu thoát thân. 
Thừa thắng đuổi dài, Tây Kinh quân ta chiếm lại, 
Tuyển binh tiến đánh, Đông Đô đất cũ thu về. 
Ninh Kiều máu chảy thành sông, tanh trôi vạn dặm 
Tuỵ Động thây chất đầy nội, nhơ để ngàn năm. 
Phúc tâm quân giặc Trần Hiệp đã phải bêu đầu 
Mọt gian kẻ thù Lý Lượng cũng đành bỏ mạng. 
Vương Thông gỡ thế nguy, mà đám lửa cháy lại càng cháy 
Mã Anh cứu trận đánh mà quân ta hăng lại càng hăng. 
Bó tay để đợi bại vong, giặc đã trí cùng lực kiệt, 
Chẳng đánh mà người chịu khuất, ta đây mưu phạt tâm công.
Tưởng chúng biết lẽ ăn năn nên đã thay lòng đổi dạ 
Ngờ đâu vẫn đương mưu tính lại còn chuốc tội gây oan. 
Giữ ý kiến một người, gieo vạ cho bao nhiêu kẻ khác, 
Tham công danh một lúc, để cười cho tất cả thế gian. 

Bởi thế: 
Thằng nhãi con Tuyên Đức động binh không ngừng 
Đồ nhút nhát Thạnh, Thăng đem dầu chữa cháy 
Đinh Mmùi tháng chín, Liễu Thăng đem binh từ Khâu Ôn kéo lại 
Năm ấy tháng mười, Mộc Thạnh chia đường từ Vân Nam tiến sang. 
Ta trước đã điều binh thủ hiểm, chặt mũi tiên phong 
Sau lại sai tướng chẹn đường, tuyệt nguồn lương thực 
Ngày mười tám, trận Chi Lăng, Liễu Thăng thất thế 
Ngày hai mươi, trận Mã Yên, Liễu Thăng cụt đầu 
Ngày hăm lăm, bá tước Lương Minh đại bại tử vong 
Ngày hăm tám, thượng thư Lý Khánh cùng kế tự vẫn. 
(contracted; show full)
Xa gần bá cáo, 
Ai nấy đều hay.
</poem>
|}
{{chú thích cuối trang}}
{{giấy phép dịch|bản gốc={{PD-old}}|bản dịch={{PVCC-Việt Nam}}}}
[[Thể loại:Tuyên ngôn]]